ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್ಪ್ಲೇಸ್ (GeM) ಗೆ 10 ವರ್ಷಗಳು
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್ಪ್ಲೇಸ್ (GeM) 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮಿಷನ್ ನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.
ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್ಪ್ಲೇಸ್ (GeM)
- ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿದೆ.
- ಇದು 100% ಲಾಭರಹಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.
ಮೂಲ ಸ್ತಂಭಗಳು:
- ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ (Inclusivity): ಇದು MSME ಗಳು, ನವೋದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ದಕ್ಷತೆ : ಕಾಗದರಹಿತ ಮತ್ತು ನಗದುರಹಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಪಾರದರ್ಶಕತೆ : ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಮುಕ್ತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಖರೀದಿ: ಇದು ನೇರ ಖರೀದಿ, ಇ-ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಿವರ್ಸ್ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
- ತಡೆರಹಿತ ಏಕೀಕರಣ: ಇದು ಆಧಾರ್, PAN, GSTIN ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಉಪ-ಉಪಕ್ರಮಗಳು
- SWAYATT: ಇದು ನವೋದ್ಯಮಗಳು , ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಯುವಜನರ ನೇತೃತ್ವದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
- ವುಮೇನಿಯಾ (Womaniya): ಇದು ಮಹಿಳಾ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು (SHGs) ತಯಾರಿಸಿದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ರನ್ವೇ (Startup Runway): ಇದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- SARAS ಸಂಗ್ರಹಣೆ : ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಸಂಸತ್ ಯೋಜನೆ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಸಂಸತ್ ಯೋಜನೆಯ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ನ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು NYPS 2.0 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಸಂಸತ್ ಯೋಜನೆ (NYPS)ಯ ಬಗ್ಗೆ:
- ಇದು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
- ಉದ್ದೇಶ: ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಸದೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅರಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
- ವಿಶಿಷ್ಟತೆ: ಕೇವಲ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, NYPS 2.0 ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ನ ಬಗ್ಗೆ:
- ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು 2019 ರಲ್ಲಿ NYPS ನ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
- ಗುರಿ: ಸಚಿವಾಲಯದ ಯುವ ಸಂಸತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಮಹಾನದಿ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಹಾನದಿ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು
ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು
- ವಿಧಿ 262: ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆ, 1956: ಇದು ನೀರಿನ ವಿವಾದಗಳ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ನದಿ ಮಂಡಳಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1956: ಇದು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಆದರೂ ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಯಾವುದೇ ನದಿ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ).
- ನಮೂದು 17 (ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ): ನೀರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
- ನಮೂದು 56 (ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.
ಇತರ ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳು
- ಕಾವೇರಿ: ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ, ಪುದುಚೇರಿ.
- ಕೃಷ್ಣಾ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ.
- ಗೋದಾವರಿ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಒಡಿಶಾ.
- ರಾವಿ-ಬಿಯಾಸ್: ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ.
- ಮಹದಾಯಿ (ಮಾಂಡೋವಿ): ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.
- ವಂಶಧಾರಾ: ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ.
ಮಹಾನದಿ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:
- ಉಗಮ: ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಧಮ್ತಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಹಾವಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು.
- ಉದ್ದ: ಅಂದಾಜು 851 km.
- ಹರಿಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ.
- ಮುಖಜಭೂಮಿ: ಇದು ಪಾರದೀಪ್ ಬಳಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದ ಮುಖಜಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು:
- ಎಡದಂಡೆ ನದಿಗಳು: ಸಿಯೋನಾಥ್, ಹಸ್ದೇವ್, ಮಾಂಡ್.
- ಬಲದಂಡೆ ನದಿಗಳು: ಓಂಗ್, ಟೆಲ್, ಜೇಂಕ್, ಇಬ್.
ಚಂದ್ರಯಾನ-5
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (JAXA) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಚಂದ್ರಯಾನ-5 ರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಇದನ್ನು LUPEX (ಲೂನಾರ್ ಪೋಲಾರ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರೇಷನ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ:
- ಇದು ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು JAXA ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
- ಇದನ್ನು 2028 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
- ಉದ್ದೇಶ: ಈ ಮಿಷನ್ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಉಪ-ಮೇಲ್ಮೈ ಜಲ-ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಈ ಮಿಷನ್ ಜಪಾನಿನ ರಾಕೆಟ್ ಆದ H3 ನಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಏಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ರ ಬಗ್ಗೆ:
- ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಚಂದ್ರಯಾನ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ.
- ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ರೂಪಿಸಿದೆ.
- ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2023 ರಂದು ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಬಳಿ ಇಳಿಯಿತು. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು, ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 23 ಅನ್ನು ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದಿನ’ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು:
- ಉಡಾವಣಾ ರಾಕೆಟ್: LVM3-M4 ರಾಕೆಟ್.
- ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟ್: ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್.
- ಮಿಷನ್ ನ ಅವಧಿ: 1 ಲೂನಾರ್ ಡೇ (ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು 14 ದಿನಗಳು).
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು
ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್: ಇದು ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು 1 ಪೇಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- SHAPE (Spectro-polarimetry of Habitable Planet Earth): ಇದು ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್: ಸಾಫ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ಮುಖ್ಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು 4 ಪೇಲೋಡ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- ChaSTE (Chandra’s Surface Thermophysical Experiment): ಇದು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
- ILSA (Instrument for Lunar Seismic Activity): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಕಂಪನಗಳನ್ನು (moonquakes) ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
- RAMBHA-LP (Radio Anatomy of Moon Bound Hypersensitive Ionosphere and Atmosphere – Langmuir Probe): ಇದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
- LRA (Laser Retroreflector Array): ಇದು ಚಂದ್ರನ ದೂರವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ (NASA ದಿಂದ).
ಪ್ರಗ್ಯಾನ್ ರೋವರ್: ಇದು 6 ಚಕ್ರಗಳ ಸಣ್ಣ ರೋಬೋಟ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು 2 ಪೇಲೋಡ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- LIBS (Laser-Induced Breakdown Spectroscope): ಇದು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ (ಸಲ್ಫರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ).
- APXS (Alpha Particle X-ray Spectrometer): ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ?
- ಜಲ-ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ (Water Ice): ಆಳವಾದ ಕುಳಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಕರಗದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
- ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಈ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಇತಿಹಾಸ: ಇಲ್ಲಿನ ಶೀತ ವಾತಾವರಣವು ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಹಳೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ
ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲೋತ್ತರ ನಷ್ಟವು 6.21% ರಿಂದ 10.13% ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯ:
- ಉತ್ಪಾದನೆ: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ 3 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು 2 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
- ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ.
- ಉದ್ಯೋಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ವಲಯವು 30 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
- ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ (PMMSY): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತರುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (NFDB): 2006 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ NFDB ಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ (PMMSY): 2020 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ PMMSY ಯು ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
- ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ: 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ ಸಂಕಲ್ಪ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ‘ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಯುವ’
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಮಾದಕವ್ಯಸನ ಮುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ‘ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಯುವ ಫಾರ್ ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್ ಸಂಕಲ್ಪ ಅಭಿಯಾನ’ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಯುವ ಫಾರ್ ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್ ಸಂಕಲ್ಪ ಅಭಿಯಾನ’
- ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 100 ವಾರಗಳ ಯುವ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ.
- ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯ: ಇದು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ @2047 ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಾದಕವ್ಯಸನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಸಚಿವಾಲಯ: ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯ.
- ವೇದಿಕೆ: ಇದನ್ನು ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್ (MY Bharat) ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸಮಯಮಿತಿ: 100 ವಾರಗಳು (ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ).
- ಮೂಲ: ವಾರಣಾಸಿಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದ (ಕಾಶಿ ಘೋಷಣೆ) ಇದು ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
- ಸಮನ್ವಯತೆ: ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭಗಳು
- ಬೃಹತ್ ಜನಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ : ಇದು 1 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಯುವಕರು, NSS ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಭಾನುವಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
- ಕಳಂಕ ನಿವಾರಣೆ : ಮಾದಕ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪುನರ್ಮಿಲನಕ್ಕಾಗಿ “ಯೋಧರು” (warriors) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.