Blog

ಗೋವಿಂದ್ ವಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ 

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2026 ರಂದು ಭಾರತ ರತ್ನ ಗೋವಿಂದ್ ವಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಅವರ 139ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

ಗೋವಿಂದ್ ವಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ (1887–1961) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ; ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.

• ಪ್ರೇಮ್ ಸಭಾ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

• ಕುಮಾನ್ ಪರಿಷತ್ (1916): ಇದು ಕೂಲಿ-ಬೇಗಾರ್ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.

• ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ:

• ಕಾಕೋರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (1925) ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.

• ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೈಮನ್ ಕಮಿಷನ್ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ (1928) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

• ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್‌ನ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ (1930) ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಇವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳು

• ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್: 1937–39 ಮತ್ತು 1946–50.

• ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ: 1950–54.

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ: 1955–61.

ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1950.

• ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ 150ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ

ಇತಿಹಾಸ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ 150ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಅವರಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ (1876–1938) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಜನನ: ಬಂಗಾಳದ ದೇವಾನಂದಪುರದಲ್ಲಿ (1876) ಜನಿಸಿದರು; ನಂತರ ರಂಗೂನ್‌ನಲ್ಲಿ (ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
• ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಹೌರಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು (1921-36).
• ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಗಾಲಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ಇವರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: ದೇವದಾಸ್, ಶ್ರೀಕಾಂತ, ಪಥೇರ್ ದಾಬಿ, ಪರಿಣಿತಾ, ಬಿರಾಜ್ ಬೌ, ಪಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ್, ಚರಿತ್ರಹೀನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿ.
• ಪಥೇರ್ ದಾಬಿ: ಇದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರೀಕಾಂತ: ಇದು ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.

ಭಾರತ-ಮರ್ಕೋಸೂರ್ ಸಹಕಾರ (India-MERCOSUR Cooperation)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಭಯ ಕಡೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಮರ್ಕೋಸೂರ್ (MERCOSUR) ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (PTA) ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ.

ಮರ್ಕೋಸೂರ್ (MERCOSUR) 

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಸದರ್ನ್ ಕಾಮನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ (Mercado Común del Sur).
• ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಪರಾಗ್ವೆ, ಉರುಗ್ವೆ, ಬೊಲಿವಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ.
• ವೆನೆಜುವೆಲಾ: 2016 ರಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಂಡಿದೆ.
• ಭಾರತ-ಮರ್ಕೋಸೂರ್: ಜೂನ್ 2009 ರಿಂದ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (PTA) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• PTA ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು 450 ಹಾಗೂ ಮರ್ಕೋಸೂರ್‌ನ 452 ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ 10% ದಿಂದ 100% ರಷ್ಟು ಸುಂಕ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ (ಏಪ್ರಿಲ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025-26): 11.84 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್

• ರಫ್ತು: 5.22 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್
• ಆಮದು: 6.62 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್

• ಭಾರತದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು: ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕಗಳು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಡಚಣೆಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು.
• ಗಮನಿಸಿ: ಮರ್ಕೋಸೂರ್ → ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟ → 2009 ರಿಂದ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ PTA ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕಿಶಾವು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಯಮುನಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕಿಶಾವು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ, ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಯೋಜನೆಯು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.

ಕಿಶಾವು ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕಿಶಾವು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಯೋಜನೆಯು ಟೋನ್ಸ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಥಳ: ಉತ್ತರಾಖಂಡ-ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ.
• ವಿಧ: ಬಹುಪಯೋಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ.
• ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ: 8 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಿಧಿ ಹಂಚಿಕೆ:

• ನೀರಿನ-ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚದ 90% ನ್ನು → ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಭರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉಳಿದ 10% ನ್ನು → 1994 ರ ಯಮುನಾ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭರಿಸುತ್ತವೆ.

ಯಮುನಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉಗಮ: ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬಂದರ್‌ಪೂಂಚ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ.
• ಸಂಗಮ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಹರಿಯಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು: ಟೋನ್ಸ್, ಗಿರಿ, ಹಿಂಡನ್, ಚಂಬಲ್, ಸಿಂಧ್, ಬೆಟ್ವಾ ಮತ್ತು ಕೆನ್.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಜಲವಿದ್ಯುತ್, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು: ಲಖ್ವಾರ್, ರೇಣುಕಾಜಿ ಮತ್ತು ಕಿಶಾವು.

ಕೋಬ್ರಾ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ (CoBRA Battalion)

ರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ  ಬಂಡಾಯ-ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ‘ಐರನ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಂ’ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ 2006-ಬ್ಯಾಚ್‌ನ IPS ಅಧಿಕಾರಿ ಸಂಜುಕ್ತಾ ಪರಾಶರ್ ಅವರು CRPF ನ ಗಣ್ಯ ಕೋಬ್ರಾ ಘಟಕವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೋಬ್ರಾ (CoBRA) ಬಗ್ಗೆ; 

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಕಮಾಂಡೋ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಫಾರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಟ್ ಆಕ್ಷನ್.
• ಪಡೆ: ಇದು CRPF ನ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಕಾಡು ಮತ್ತು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ 2008-09 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು: ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಗಸ್ತು, ಗುಪ್ತಚರ-ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಹೊಂಚುದಾಳಿ/ಮರು-ಹೊಂಚುದಾಳಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನಗಳು (IED) ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು.
• ಪ್ರಮುಖ ನಿಯೋಜನೆ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು.
• ಬಲ: ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ (IG) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುವ 10 ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳು.

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು (CAPFs):

• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA).
• ಪಡೆಗಳು: ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್, BSF, CISF, CRPF, ITBP, NSG ಮತ್ತು SSB.
• ಪ್ರಮುಖ ವಿನಾಯಿತಿ – ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್:

• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA).
• ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ (MoD).

ಕ್ರಿಕೆಟ್ : ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್

ಕ್ರೀಡೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ದುಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2026 ರ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಭಾರತ, ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯ ಎಂಟನೇ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್) ಕುರಿತು:

• 2026: ದುಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಭಾರತವು ದಾಖಲೆಯ 8ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.
• ಸ್ವರೂಪ: ಏಷ್ಯನ್ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ.
• ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ: 1983 ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ACC) ನ ಪೂರ್ವರೂಪವಾದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, 1984 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಯಿತು.
• ಪಂದ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ: 2016 ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ODI ಮತ್ತು T20I ಸ್ವರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್: ACC ಯಿಂದ 2004 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪುರುಷರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಭಾರತ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇದೆ.
• ಆಯೋಜಕರು: ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ACC).

Context

• India defeated Sri Lanka in the Women’s Asia Cup 2026 final in Dubai, securing a record-extending eighth Asia Cup title. 

Asia Cup (Cricket)

• 2026: India defeated Sri Lanka in the Women’s Asia Cup final in Dubai, winning a record-extending 8th title.
• Nature: Biennial international cricket tournament for Asian teams.
• First edition: 1984, following the formation of the Asian Cricket Conference in 1983, precursor to the Asian Cricket Council (ACC).
• Format: Since 2016, alternates between ODI and T20I formats.
• Women’s Asia Cup: Launched by ACC in 2004.
• Most men’s titles: India, followed by Sri Lanka.
• Organiser: Asian Cricket Council (ACC).

ಸಂವತ್ಸರಿ (Samvatsari)

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಪವಿತ್ರವಾದ ‘ಸಂವತ್ಸರಿ’ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನತೆಗೆ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂವತ್ಸರಿಯ ಕುರಿತು:

• ಸಂವತ್ಸರಿಯು ಜೈನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಪಂಥದವರು ಪರ್ಯೂಷಣ ಪರ್ವದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಇದನ್ನು ಕ್ಷಮಾ ಯಾಚನಾ ದಿವಸ್, ಅಹಿಂಸಾ ದಿವಸ್ ಮತ್ತು ದಯಾ ದಿವಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ: ಜೈನರು ತಿಳಿದೋ ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
• ಪರ್ಯೂಷಣ ಪರ್ವ: ಇದು ಸ್ವಯಂ-ಚಿಂತನೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಜೈನ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
• ಮೂಲ ಸಂದೇಶ: ಅಹಿಂಸೆ + ಕ್ಷಮೆ + ಸ್ವಯಂ-ಶುದ್ಧೀಕರಣವೇ ಇದರ ಮೂಲ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ (I4C)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಸಂದರ್ಭ; 

• ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ (I4C) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮೆಟಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ (I4C)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA).
• ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (LEAs) ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನೋಡಲ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುವ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ನೈರ್ಮಲ್ಯ (Cyber hygiene) ವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್ ಫೊರೆನ್ಸಿಕ್ಸ್, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್-ಅಪರಾಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಡೀಪ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ (Operation Deep Manifest)

ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಕಂದಾಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (DRI) ವು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಡೀಪ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್’ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 362 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MT) ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮೂಲದ ಒಣ ಖರ್ಜೂರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಡೀಪ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸಂಸ್ಥೆ: ಕಂದಾಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (DRI).

• ಉದ್ದೇಶ: ಮೂರನೇ ದೇಶದ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಮೂಲದ ನಿಷೇಧಿತ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು, ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಕಂದಾಯ ಗುಪ್ತಚರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ(DRI)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಇದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ CBIC ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪಾತ್ರ: ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ-ನಿಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

• ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

• ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ವನ್ಯಜೀವಿ/ಪರಿಸರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ.

• ವಾಣಿಜ್ಯ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿ (DAC)

ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿ (Defence Acquisition Council – DAC) ಯು ಸುಮಾರು 1.10 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಬಂಡವಾಳ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ‘ಅಕ್ಸೆಪ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ನೆಸೆಸಿಟಿ’ (AoN) ಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿ (DAC)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 1999 ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸಚಿವರ ಗುಂಪಿನ (GoM) ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ 2001 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು.
• ರಚನೆ: ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (CDS), ಮೂರು ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪಾತ್ರ: ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನ ನೀತಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

• ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ‘ಅಕ್ಸೆಪ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ನೆಸೆಸಿಟಿ’ (AoN) ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೇಕ್/ಬೈ (Make/Buy) ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶೀಕರಣದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಥಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶೃಂಗಸಭೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಪ್ರಥಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶೃಂಗಸಭೆಯು (First International Space Summit) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
• ಇದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಾದವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಕೆಳ ಭೂ ಕಕ್ಷೆಯ (LEO) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಚಂದ್ರನ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಭವಿಷ್ಯ.

ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

4 ಆದ್ಯತೆಗಳು

ಭಾರತದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ:

• 2035 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ವದೇಶಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣ ಸ್ಥಾಪನೆ.
• 2040 ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯನ್ನು ಇಳಿಸುವುದು.

ಡ್ರೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026

ಪರಿಸರ 

ಸಂದರ್ಭ:

• ಹವಾಮಾನ- ಚೇತರಿಕೆ (Climate-resilient) ಒಣಭೂಮಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ರೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 ಸಮಾವೇಶ ನಡೆದಿದೆ.

ಸಮಾವೇಶದ ಕುರಿತು:

• ಆಯೋಜಕರು: ICAR ಮತ್ತು ICRISAT, ನವದೆಹಲಿ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ದಕ್ಷಿಣ-ದಕ್ಷಿಣ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಒಣಭೂಮಿ ಕೃಷಿಯ ರೂಪಾಂತರ” (“Transforming Dryland Agriculture through South–South Cooperation”.)
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ICAR-ICRISAT ಸಹಯೋಗದ 50 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಒಣಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ (3D) ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಒಣಭೂಮಿಗಳು (Drylands): 

• UNEP: 0.65 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶುಷ್ಕತೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಣಭೂಮಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಮಳೆ/ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ).

• ಇವು ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 45% ರಷ್ಟು ಆವರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು 2+ ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿವೆ.

• ಭಾರತ: ಸುಮಾರು 68% ರಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಒಣಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ; ಇದು 40%+ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು 60% ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

• ದುರ್ಬಲತೆ: ಒಣಭೂಮಿಗಳು ಇತರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ 20-40% ರಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ (Restoration & India)

• UNCCD: ಇದು ಭೂಮಿ ಅವನತಿ ತಟಸ್ಥತೆ (Land degradation neutrality – LDN) ಯ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

• PMKSY-WDC: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಜಲಾನಯನ ಆಧಾರಿತ ಭಾರತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ‘ರಿಡ್ಜ್-ಟು-ವ್ಯಾಲಿ’ (ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಕಣಿವೆಯವರೆಗೆ) ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂತರ್ಜಲ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ.

27ನೇ ವಿಶ್ವ ಜ್ಞಾನ ವೇದಿಕೆ (27th World Knowledge Forum)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• 27ನೇ ವಿಶ್ವ ಜ್ಞಾನ ವೇದಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

27ನೇ ವಿಶ್ವ ಜ್ಞಾನ ವೇದಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಳ: ಸಿಯೋಲ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ದಿ ಪ್ರೊಮೆಥಿಯನ್ ಮೊಮೆಂಟ್: ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟಿಂಗ್ ದಿ ಕೋ-ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆರ್ಡರ್”.
• ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು: ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಪ್ರಭಾವ.
• ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು: ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರು.
• ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಅಧಿಕಾರ, ಬಂಡವಾಳ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ.
• ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI): ಇದನ್ನು “21ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಂಕಿ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ – ಇದು ಸೂಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಡೆತಡೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಜಾರಿ ಜಾಲ (SAWEN)

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

• ನೇಪಾಳದ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಜಾರಿ ಜಾಲದ (South Asia Wildlife Enforcement Network – SAWEN) ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ‘ಕಠ್ಮಂಡು ಘೋಷಣೆ’ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.

ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಜಾರಿ ಜಾಲದ (SAWEN) ಬಗ್ಗೆ; 

• ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಜಾರಿ ಜಾಲ (South Asia Wildlife Enforcement Network).
• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು 2011 ರಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಕ್ರಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸದಸ್ಯರು: 8 ಸಾರ್ಕ್ (SAARC) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು – ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ನೇಪಾಳದ ಕಠ್ಮಂಡು.
• ರಚನೆ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಕಠ್ಮಂಡು ಘೋಷಣೆ : ಇದು ಅಕ್ರಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತನಿಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ: ಸಂಘಟಿತ ಜಾರಿಗಾಗಿ SAWEN ಅನುಷ್ಠಾನ ಯೋಜನೆ 2026-2030 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
• SAWEN ದಿನ: SAWEN ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಜನವರಿ 30 ಅನ್ನು SAWEN ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ (Photovoltaic) ಉದ್ಯಮ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ-

• ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ‘ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ (Photovoltaic – PV) ಉದ್ಯಮ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 18 ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆ (2026) ಸ್ವಾಗತಿಸಿದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ (Photovoltaic) ಉದ್ಯಮ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಅಂಗೀಕಾರ: ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು; ನವದೆಹಲಿಯ 18 ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಯಿತು.
• ಗುರಿ: ‘PartNIR’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಫೋಟೊವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮೂಲಕ PV ಉದ್ಯಮದ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಆದ್ಯತಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರ, ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ.
• ಜ್ಞಾನ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು: PV ನೀತಿಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ (Photovoltaic)ದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ; 

• PV ಪರಿಣಾಮ (PV effect): ಇದು ಅರೆವಾಹಕ (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು: ಸಿಲಿಕಾನ್.
• ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು → ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ (DC electricity) → ಇನ್ವರ್ಟರ್ → ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ (AC).
• ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿ: ಪಾಲಿಸಿಲಿಕಾನ್ → ಇಂಗೋಟ್ಸ್ (Ingots) → ವೇಫರ್ಸ್ (Wafers) → ಸೆಲ್ಸ್ (Cells) → ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್ (Modules).
• ಅನುಕೂಲಗಳು: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಕಡಿಮೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
• ಸವಾಲುಗಳು: ಅಡಚಣೆ, ಶೇಖರಣೆ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಅವಲಂಬನೆ.

ಪರಾಗ್ವೆ (Paraguay)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪರಾಗ್ವೆ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ 65 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡವು.

ಪರಾಗ್ವೆ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭೂ-ಆವೃತ (Landlocked) ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ರಾಜಧಾನಿ: ಅಸುನ್ಸಿಯಾನ್.
• ಗಡಿಗಳು: ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾ.
• ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಪೂರ್ವ ಪರಾಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಚಾಕೋ ಬೋರಿಯಲ್ (ದೇಶದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗ), ಇದು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಚಾಕೋ ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ: ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ (ಪೂರ್ವ ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ (ಚಾಕೋ ಭಾಗ) ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಪರಾಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಪರಾನಾ.
• ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು: ಅಮಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಕಾಗುವಾಜು.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಇದು OAS, MERCOSUR ಮತ್ತು WTO ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

ಗೃಹಬಳಕೆಯ PNG ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• PNG ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಗೃಹಬಳಕೆಯ PNG ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 18 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2026 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಆಗಸ್ಟ್ 2026; 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.
• ಗುರಿ: ಸಕ್ರಿಯ ಗೃಹಬಳಕೆಯ PNG ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಅವಧಿ: 6 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2 ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾದ LNG ಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ CGD  (ನಗರ ಅನಿಲ ವಿತರಣೆ) ಮೂಲದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• PNGRB: ಇದು PNGRB ಕಾಯ್ದೆ 2006 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, CGD ಜಾಲಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

PNG (ಕೊಳವೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ): 

• ಸಂಯೋಜನೆ: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೀಥೇನ್ (CH₄) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಪೂರೈಕೆ: ಇದನ್ನು ಭೂಗತ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಉರಿಯುವ, ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ, ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.
• ಉಪಯೋಗಗಳು: ಅಡುಗೆ, ತಾಪನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬದ್ರಿ ಹಸು (Badri Cattle)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಬದ್ರಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಸಾಹಿವಾಲ್ ತಳಿಯ ಹಸುವಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ‘ಓವಮ್ ಪಿಕ್-ಅಪ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ ಫರ್ಟಿಲೈಸೇಶನ್ (Ovum Pick-Up and In Vitro Fertilisation – OPU-IVF)’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಹೆಣ್ಣು ಬದ್ರಿ ಕರು ಜನಿಸಿದೆ.

ಬದ್ರಿ ಹಸುವಿನ ಬಗ್ಗೆ

• ಬದ್ರಿ : ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ದನಗಳ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕುಮಾವೂನ್ ಮತ್ತು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ಇವು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ, ಉದ್ದನೆಯ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ರೋಗ-ನಿರೋಧಕ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ; ಇವುಗಳ ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ A2 β-ಕೇಸಿನ್ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಸಾಹಿವಾಲ್: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಡೈರಿ ತಳಿಯಾಗಿದೆ; ಇದು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತಳಿಯಾಗಿದೆ.

ಓವಮ್ ಪಿಕ್-ಅಪ್ (OPU) – ಐವಿಎಫ್ (IVF) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ 

• OPU : ಇದು ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ದಾನಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಸುವಿನಿಂದ ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
• IVF : ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ವೀರ್ಯಾಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುವುದು.
• ಭ್ರೂಣ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಗೆ (surrogate/recipient) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ: ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹಸು ಕರುವನ್ನು ಹೆರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಯಾವುದೇ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೊಲಂಬೊ ಭದ್ರತಾ ಸಮಾವೇಶ (CSC)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ ಪೂರ್ವ ನೌಕಾ ಕಮಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಕೊಲಂಬೊ ಭದ್ರತಾ ಸಮಾವೇಶದ ಟೇಬಲ್ ಟಾಪ್ ವ್ಯಾಯಾಮ’ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ.

‘ಕೊಲಂಬೊ ಭದ್ರತಾ ಸಮಾವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ-

• ಮೂಲ: ಇದು ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ-ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ (2011) ದೇಶಗಳ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರ (NSA) ಸಂವಾದವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, 2020 ರಲ್ಲಿ CSC ಆಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು.
• ಸದಸ್ಯರು: ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮಾರಿಷಸ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಸೀಶೆಲ್ಸ್.
• ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ / ಸಚಿವಾಲಯ: ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೊಲಂಬೊ.
• ಗಮನಹರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಭದ್ರತಾ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು.

5 ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು:

1. ಕಡಲ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ
2. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತವಾದದ ನಿಯಂತ್ರಣ
3. ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ
4. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
5. ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಸ್ಪಂದನೆ

ಇರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ರೆಸ್ಪ್ಲೆಂಡೆಂಟ್ ಶ್ರಬ್ ಫ್ರಾಗ್ (Resplendent Shrub Frog)’ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಇರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಗ್ಗೆ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು 1978 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಥಳ: ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕೇರಳದ ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಎತ್ತರ: ಇದು ಸುಮಾರು 1,600-2,695 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ ಆನಮುಡಿ ಅನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ನೀಲಕುರಿಂಜಿ: ಇದು ತನ್ನ 12 ವರ್ಷಗಳ ಹೂಬಿಡುವ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ: ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹರ್, ಸಿಂಹ ಬಾಲದ ಸಿಂಗಳೀಕ (Lion-tailed Macaque), ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್.
• ರೆಸ್ಪ್ಲೆಂಡೆಂಟ್ ಶ್ರಬ್ ಫ್ರಾಗ್ (Resplendent Shrub Frog): ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ರಾವೋರ್ಚೆಸ್ಟೆಸ್ ರೆಸ್ಪ್ಲೆಂಡೆನ್ಸ್ (Raorchestes resplendens); ಇದು ಕೇವಲ ಇರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆನಮುಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಣ್ಣ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೆವಳುವ (crawling) ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾ ಕಾಲ್ ಟು ಆಕ್ಷನ್ (Addis Ababa Call to Action)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಆಫ್ರಿಕಾ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳ ವೇದಿಕೆ (Africa Early Warnings Forum)’ ಯಲ್ಲಿ ‘ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾ ಕಾಲ್ ಟು ಆಕ್ಷನ್’ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

‘ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾ ಕಾಲ್ ಟು ಆಕ್ಷನ್’ ಬಗ್ಗೆ

• ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳ: ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳ ಫೋರಮ್ (Africa Early Warnings Forum).
• ಗುರಿ: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು, ಸಕಾಲಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಗಮನಹರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಹವಾಮಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಹು-ಅಪಾಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.
• EW4All (ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುನ್ಸೂಚನೆ): ಇದನ್ನು ಯುಎನ್ (UN) ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
• ಗುರಿ: ಬಹು-ಅಪಾಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ 2027 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.