Blog

  • ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2026ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026ರವರೆಗೆ

    ​ನೇಮಕಾತಿಗಳು

    ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್‌ಪುರೋಹಿತ್ ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಕ

    ​2010ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಕೇಡರ್‌ನ IAS ಅಧಿಕಾರಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್‌ಪುರೋಹಿತ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು (ACC) ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸೇವೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2030 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ.

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ​1. ಸುನಿಲ್ ಭಾರ್ತಿ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರಿಗೆ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್

    ​ಸಂದರ್ಭ: ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ನೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್ (Chevalier de la Légion d’Honneur).
    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಸುನಿಲ್ ಭಾರ್ತಿ ಮಿತ್ತಲ್ (ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್).
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ.
    • ​ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ರನ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1992 ರ ಆರಂಭಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೂಲದ ಯುಟೆಲ್ ಸ್ಯಾಟ್ (Eutelsat) ನ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ​ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

    • ಇದನ್ನು ​1802 ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ಟೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
    • ​ಚೆವಲಿಯರ್ (ನೈಟ್) ಶ್ರೇಣಿಯು ಈ ಗೌರವದ ಐದು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.

     

    2. 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಪ್ರಕಟಣೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2026).
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು: ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕೃತರು:

    ವಿಭಾಗ

    ಪುರಸ್ಕೃತರು

    ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ

    ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ

    ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ

    ಕಾರ್ಲ್ ಡೈಸರೊತ್, ಪೀಟರ್ ಹೆಗೆಮನ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ನೆಗೆಲ್

    ಬೆಳಕು-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಯಾನ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ (ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನರಕೋಶದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು) ಕುರಿತಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು.

    ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ

    ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ

    ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್

    ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ-ಶಕ್ತಿಯ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ.

    ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್

    ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ

    ಹೆನ್ರಿ ಬಿ. ಕಗನ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ಸೊ ಸೋಯಿ

    ಅಸಮಮಿತಿಯ ಸಾವಯವ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ (asymmetric organic synthesis) ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮತ್ತು ಆಟೊಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರ.

    ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್

    ಸಾಹಿತ್ಯ

    ಆನ್ ಕಾರ್ಸನ್ (ಕೆನಡಾ)

    ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ರಚನೆ.

    ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ

    ಶಾಂತಿ

    ನವಿ ಪಿಳ್ಳೈ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ)

    ದೃಢವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ.

    ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ರಾಬರ್ಟ್ ಇ. ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ವುಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ (USA)

    ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು.

    ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

    • ​ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ (will) ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​1901 ರಲ್ಲಿ ಐದು ಮೂಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
    • ​ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವೆರಿಜೆಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

     

    3. SIDM ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026

    ​ಸಂದರ್ಭ: ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದ ದೇಶೀಕರಣದತ್ತ ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್‌ನ (SIDM) 8ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು SIDM ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026 ನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: SIDM ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026.
    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್ (SIDM).
    • ​ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ದೇಶೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪನ್ನ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಆಮದು ಬದಲಿ (import substitution), ಉತ್ಪಾದನಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಳು.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು R&D ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಇದು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಂತರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

    • ​ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
    • ​ಅರ್ಹ ಘಟಕಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಬಾರದು.

    ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು

    ​ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2026
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು, ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಗತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದು. ಇದು ಭಾರತದ ನಿರಂತರ ಸಮುದಾಯದ ತಲುಪುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಹೆಲ್ತ್ (telehealth) ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ನೈಜ ಅನುಭವಗಳ ಆಲಿಸುವಿಕೆ: ನೈಜ ದನಿಗಳು, ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆ” (“Lived experiences heard: real voices, real change”) (ಆರೈಕೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ).

    ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

    • ಟೆಲಿ ಮನಸ್(14416): ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2022 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 24/7 ಉಚಿತ, ಬಹು-ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಟೆಲಿಫೋನಿಕ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
    • ಮನ್ ಜಾಗೃತಿ: ಶಾಲೆಗಳು, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಕಳಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ, ಸಹಾಯ-ಕೋರುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
    • ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (​DMHP): ಕೇವಲ ಟೆಲಿಫೋನಿಕ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೂ ಮೀರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಹೊರರೋಗಿ ಆರೈಕೆ, ಮಾನಸಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 767 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

    ಇತಿಹಾಸ

    ತೆಲಂಗಾಣದ ಬತುಕಮ್ಮ ಹಬ್ಬ 

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪುಷ್ಪ ಉತ್ಸವವಾದ ಬತುಕಮ್ಮ (Bathukamma) ಹಬ್ಬವು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

    • ​ಆಚರಿಸುವ ರಾಜ್ಯ: ತೆಲಂಗಾಣ.
    • ​ದಿನಾಂಕಗಳು: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಿಂದ 18, 2026 ರವರೆಗೆ (ನವರಾತ್ರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ).
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ: ಮಹಿಳೆಯರು ಋತುಮಾನದ ಹೂವುಗಳನ್ನು (ತಂಗೇಡು, ಗುನುಗು, ಚೆಂಡುಹೂವು) ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ದೇವಿಯ (ಗೌರಮ್ಮ) ಅರಿಶಿನದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು: ಇದು ಎಂಗಿಲಿಪುಲ ಬತುಕಮ್ಮ (Engilipula Bathukamma) ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಸದ್ದುಲ ಬತುಕಮ್ಮ (Saddula Bathukamma) ದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೂವಿನ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ: ಇದು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಬತುಕಮ್ಮ ಎಂದರೆ “ತಾಯೇ ದೇವತೆ, ಜೀವಂತವಾಗಿ ಬಾ” ಎಂದರ್ಥ.

     

    ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

    ​1. ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ SAREX-2026

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಸಮನ್ವಯಿತ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಶೋಧ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಯು ಒಡಿಶಾದ ಪಾರದೀಪ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

    • ​ನಡೆಸಿದ ಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆ (ICG).
    • ​ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ: 12ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2026), ಒಡಿಶಾದ ಪಾರದೀಪ್ ಕರಾವಳಿ.
    • ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಕರು: 30 ಸ್ನೇಹಪರ ವಿದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 32 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಕರು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ SAGAR ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು MAHASAGAR ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ವೇಗವಾದ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಸಶಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಿತ ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ (SAR) ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
    • ​ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಡಲ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ (MRO) ಅಣಕು ಪ್ರದರ್ಶನ.

     

    2. ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಇಂದ್ರ-2026

    ​ಸಂದರ್ಭ: ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ನೌಕಾಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾದ ಇಂದ್ರ-2026 ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗು INS ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ (Vladivostok) ಆಗಮಿಸಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

    • ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ.
    • ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13 ರಿಂದ 18, 2026 ರವರೆಗೆ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ, ತದನಂತರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ.
    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: 2003 ರಿಂದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ಮೊದಲ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಇಂದ್ರ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು).
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ನೌಕೆ: INS ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ, ಇದು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಶಿವಾಲಿಕ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಗೈಡೆಡ್-ಮಿಸೈಲ್ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ (Shivalik-class guided-missile stealth frigate) ಆಗಿದೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ MAHASAGAR ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ, ಕಡಲ ಸಹಕಾರ, ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು (ಬಂದರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ) ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

    ವರದಿಗಳು

    ​ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಭರವಸೆ 

    • ​ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುಂಪು (World Bank Group).
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು AI ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ವರದಿಯು, ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ AI ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ) ನೀಗಿಸಲು ಅವರು “ಸ್ಮಾಲ್ ಎಐ” (“Small AI” – ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

    ​ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಳತೆಗೋಲು / ಚೌಕಟ್ಟು:

    • ​ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಟ್ಟು: ಇದು ಮೂರು-ಹಂತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ (Adopt – ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ AI ಸಾಧನಗಳು), ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಿ (Adapt – ಭಾಷೆ/ಡೇಟಾಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಥಳೀಕರಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಯಿರಿ (Advance – ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು R&D ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು).
    • ​ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು: ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಭಜನೆ (ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್/ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊರತೆ), ಡೇಟಾ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮೇಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಲಂಬನೆ.​

    ಕ್ರೀಡೆಗಳು

    ICC ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು

    ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾದ ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಶೆಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರ ICC ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂತ್ (Players of the Month) ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆಟಗಾರರು ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

    • ​ದಾಖಲೆ ಸರಿಗಟ್ಟಿದ ಪುರುಷರ ವಿಜೇತ: ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಐದನೇ ಪುರುಷರ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ, ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನಾಯಕಿ ಹೇಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಅದ್ಭುತ ಏಕದಿನ ಸರಣಿಯ ನಂತರ ಈ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ 110 ರನ್ ಮತ್ತು 133 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ 223 ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.
    • ​ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ವಿಜೇತೆ: ಶೆಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೇ ಮಾಸಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು (ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಏಳು T20I ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 72 ರ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ರೇಟ್ 184.61) 360 ರನ್ ಕಲೆಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಆರು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು: ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಮಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ: UAE ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾಕಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು 236 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು (ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿನ 68 ರನ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ ಅವರು ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ 49-ಎಸೆತಗಳ ಶತಕ ಸಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು.
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC).

    Related Articles

  • ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ | ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ | ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ | ​ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ | ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌

    ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ

    ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

    ​ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ

    • ​ಸಂಬಂಧ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಗ್ರೋಹಾದೊಂದಿಗೆ (Agroha) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ.
    • ​ವಂಶಾವಳಿ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಸೂರ್ಯವಂಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಸ್ಥಾಪಕ: ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವರನ್ನು ಅಗರ್‌ವಾಲ್ (Agrawal) ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಗ್ರೋಹಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ನಂಬಿಕೆಗಳು: ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಆದರ್ಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಜಯಂತಿ: ಹಿಂದೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು: ಇವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಣನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ; ಇವರ ನಿಖರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳ: ಹರಿಯಾಣದ ಆಗ್ರೋಹಾ ಧಾಮ್ (Agroha Dham), ಇದು ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

    ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಭಾರತವು ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

    ​ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ

    • ​ವಿಧ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸುವ ಬೀಟಾ-ಲ್ಯಾಕ್ಟಮ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸಕ್ರಿಯ ಔಷಧೀಯ ಘಟಕ’ (API) ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಮುಖ ಆರಂಭಿಕ ವಸ್ತು’ವಾಗಿ (KSM) ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಉಪಯೋಗಗಳು: ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್, ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಲ್ಲಿನ ಸೋಂಕುಗಳಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ​ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ಸುಂಕ

    • ​ಅರ್ಥ: ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಮದು ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ಇದಾಗಿದೆ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಆಮದುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯದ ಬೆಲೆ ಪೈಪೋಟಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.
    • ​DGTR: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ರೆಮಿಡೀಸ್’ (DGTR) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
    • ​ವಿಧಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

    ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ

    ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂಬೆ ಮಾತೆ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೊರಾಂಗಣ ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ​ಗರ್ಬಾ ಕುರಿತು

    • ​ಮೂಲ: ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ: ಅಂಬೆ ಮಾತೆ / ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಭಕ್ತಿ, ಫಲವತ್ತತೆ, ನಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಪ್ರದರ್ಶನ: ನರ್ತಕರು ದೀಪ ಅಥವಾ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಾಳೆಯೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
    • ​ಪದದ ಮೂಲ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ‘ಗರ್ಭ’ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ಆಧುನಿಕ ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯವು ‘ದಾಂಡಿಯಾ ರಾಸ್’ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.
    • ​UNESCO ಮಾನ್ಯತೆ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ UNESCOದ ‘ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪಟ್ಟಿ’ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ರೂಪಗಳು: ಮಾತಾಜಿ ಗರ್ಬಾ, ಕೃಷ್ಣ ಗರ್ಬಾ ಮತ್ತು ಲೋಕ್ ಗರ್ಬಾ.

    ​ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ

    ರಾಜಕೀಯ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ULLAS – ನವ ಭಾರತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

    ​ULLAS ಯೋಜನೆ

    • ​ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಸಮಾಜದ ಸರ್ವರಿಗೂ ಆಜೀವ ಕಲಿಕೆಯ ಅರಿವು (Understanding of Lifelong Learning for All in Society – ULLAS) – ನವ ಭಾರತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
    • ​ವಿಧ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು (2022–2027), 2020ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಗೆ (NEP) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
    • ​ಗುರಿ ಸಮೂಹ: 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ ವಯಸ್ಕರು.
    • ​ಐದು ಘಟಕಗಳು:
      1. ​ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞಾನ
      2. ​ನಿರ್ಣಾಯಕ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು
      3. ​ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣ
      4. ​ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು
      5. ​ನಿರಂತರ ಶಿಕ್ಷಣ
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಸ್ವಯಂಸೇವಕತೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಬೋಧ್ (ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ) ಮೂಲಕ ‘ಜನ-ಜನ ಸಾಕ್ಷರ’ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.

    ​ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ

    • ​ಜನಗಣತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಬಲ್ಲ 7 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ವಿಸ್ತೃತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಇದು ಗ್ರಹಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದುವಿಕೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
    • ​ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ: ಶೇ. 95 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (UT) ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್

    ರಕ್ಷಣೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಮೂರನೇ ‘ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ನೌಕೆ’ಯಾದ (ASW-SWC) ‘ಮಾಂಗ್ರೋಲ್’ ಅನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ.

    ​INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ ಕುರಿತು

    • ​ವಿಧ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಮೂರನೇ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ನೌಕೆ (ASW-SWC).
    • ​ಹೆಸರು: ಗುಜರಾತಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರಾಗಿರುವ ‘ಮಾಂಗ್ರೋಲ್’ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ; ಇದು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಂಡ ಮೈನ್‌ಸ್ವೀಪರ್ (minesweeper) ನೌಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ‘INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್’ ಅನ್ನು ಸಹ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಲು: ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಶೇ. 80 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು:
      • ​ಕರಾವಳಿ ಜಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ.
      • ​ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಗಣಿ (mine) ಯುದ್ಧ.
      • ​ಕಡಿಮೆ-ತೀವ್ರತೆಯ ಕಡಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (LIMO).
    • ​ಉಪಕರಣಗಳು: ಟಾರ್ಪಿಡೊಗಳು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ರಾಡಾರ್ ಮತ್ತು ಸೋನಾರ್‌ಗಳು.
    • ​ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿ: ವಾಟರ್‌ಜೆಟ್‌ಗಳು (Waterjets).
    • ​ಮಹತ್ವ: ಇದು ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

    ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌

    ಪರಿಸರ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ‘ಬಾಂಬೆ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ’ (BNHS) ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

    ​ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್

    • ​ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿ: ಇದು 152-156 ಸೆಂ.ಮೀ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 240 ಸೆಂ.ಮೀ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹರವನ್ನು (wingspan) ಹೊಂದಿದೆ.
    • ​ಸ್ವಭಾವ: ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಿತಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾರಿನ ಅಧಿಕ ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
    • ​ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರಗೆ, ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಗಳು, ಪಾಳುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
    • ​ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಗುಜರಾತ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಇವು, ಈಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ.
    • ​ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರ: ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೀನು, ಕೀಟಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
    • ​ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ: 1972ರ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಸೂಚಿ-4 ಮತ್ತು IUCN ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ದುರ್ಬಲ’ (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

    Related Articles

  • ​ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷ | ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ | ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ | ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ | ಕುಲ್ಸಿ ನದಿ | HPV ಲಸಿಕೆ CERVAVAC ಗೆ WHO ನ ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆ

    ​ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ‘ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ 2026ರ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸ್ವೆರಿಜೆಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

    ​ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    • ​ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವೆರಿಜೆಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
    • ​ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ: 12 ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕ್ರೋನರ್, ಇದನ್ನು ಪುರಸ್ಕೃತರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
    • ​ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಸ್ಥೂಲ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು

    • ​ರಾಬರ್ಟ್ ಇ. ಹಾಲ್: ಇವರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಆದಾಯದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಆದಾಯದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಬಂಧಿತರಾಗಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಇವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಮೈಕೆಲ್ ವುಡ್‌ಫೋರ್ಡ್: ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಲೆ-ನಿಗದಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇವರು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ

    • ​ಅರ್ಥ: ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.
    • ​ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ: ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು, ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು.
    • ​ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾವೇರಿದಾಗ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷ

    ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ (PMGS-NMP) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.

    ​ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ (PMGS-NMP)

    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021.
    • ​ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ (DPIIT).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಬಹುಮಾದರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು, ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

    • ​ಏಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯಂತ್ರಗಳು: ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲ್ವೆ, ಬಂದರುಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಸಮೂಹ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.
    • ​ಸಂಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ: ಭಾರತಮಾಲಾ, ಸಾಗರಮಾಲಾ, ಒಳನಾಡು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು UDAN ನಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಧಾನ: ಇದು 58 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
    • ​GIS ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆ: ಸಂಘಟಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆ: ಸಂಪರ್ಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಸ್ಥಳದ ಸೂಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಗತಿ ಶಕ್ತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (GSV)

    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: 2022; ಇದು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.
    • ​ಪಾತ್ರ: ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು 2022ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ತರಬೇತಿ: ಜುಲೈ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ 2.4 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಆಮದುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

    ​ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತಾ ಮಿಷನ್

    • ​ಈ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು 2025-26 ರಿಂದ 2030-31ರ ವರೆಗೆ ₹11,440 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
    • ​ಇದು ತೊಗರಿ, ಉದ್ದು ಮತ್ತು ಮಸೂರ್ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ (MSP) ಸತತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಖರೀದಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

    ​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ

    • ​ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ: ಭಾರತವು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕ (ಶೇ. 25), ಗ್ರಾಹಕ (ಶೇ. 27) ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರ (ಶೇ. 14) ದೇಶವಾಗಿದೆ.
    • ​ಋತುಮಾನದ ಉತ್ಪಾದನೆ: ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾರು (ಖಾರಿಫ್) ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾರು (ರಾಬಿ) ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಗ್ರ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

    ​ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

    • ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಮಿಷನ್ (NFSM-Pulses): ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ (HYV) ಬೀಜಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (MSP): ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುವ MSP (ಉದಾ: 2023-24ರಲ್ಲಿ ತೊಗರಿಗೆ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹7000) ಬೆಲೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ICAR-IIPR ನ ಬೀಜದ ಕೇಂದ್ರ(Seed Hub) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಬೀಜಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​PM-AASHA ಯೋಜನೆ: ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶಿತ ಖರೀದಿ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಕೊರತೆ ಪಾವತಿ (PDP) ಮುಖಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ MSP ದರ ಸಿಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ICAR): ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ, ಬರ, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಿಗಾಗಿ e-NAM ಸಂಯೋಜನೆ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

    ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ

    ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ವಿಯೆನ್ನಾ ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಕಾರ್ಯನಿರತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ

    • ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ನಿಖರ ಸಾಧನ.
    • ​ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ತತ್ವ: ಥೋರಿಯಮ್-229 ನಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಶಕ್ತಿ ಮಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಲೇಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ: ಥೋರಿಯಮ್-229 ಕಡಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು.
    • ​ವಸ್ತುಗಳು: ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಹರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಥೋರಿಯಮ್-229 ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಇದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿದಳನ (fission) ಅಥವಾ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು (fusion) ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.

    ​ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ

    • ​ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ: ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ: ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಉಲ್ಲೇಖ: SI ಸೆಕೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸೀಸಿಯಮ್-133 ಪರಮಾಣುವಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.
    • ​ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನುಕೂಲ: ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಅಡಚಣೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನ್ವಯಗಳು

    • ಸ್ಥಾನೀಕರಣ: ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೂಲಕ GPS ಸ್ಥಾನೀಕರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಂವಹನ: ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಬರ್-ಆಪ್ಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಹಣಕಾಸು ಜಾಲಗಳು: ಟೈಮ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳ  ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಮೂಲಭೂತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ: ಅಲ್ಟ್ರಾಲೈಟ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ (ultralight dark matter) ಅನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್

    ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ (1902–1979)

    • ​ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರು: ಲೋಕನಾಯಕ (“ಜನರ ನಾಯಕ”).
    • ​ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ: 1942ರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಜೈಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
    • ​ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ: 1934 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.
    • ​ಭೂದಾನ ಚಳವಳಿ: ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಭೂದಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
    • ​ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ (1974): ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಇವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು; ಈ ಚಳವಳಿಯನ್ನು 5 ಜೂನ್ 1974 ರಂದು ಪಾಟ್ನಾದ ಗಾಂಧಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳು: ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ.
    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ರಾಮೋನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1965); ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ‘ಭಾರತ ರತ್ನ’ (1998).

    ಕುಲ್ಸಿ ನದಿ

    ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಮೇಘಾಲಯದ ಕುಲ್ಸಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಉದ್ದೇಶಿತ 55-MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಕುಲ್ಸಿ ನದಿ

    • ​ಉಪನದಿ: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿ.
    • ​ಮೂಲ: ಮೇಘಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು; ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹರಿವನ್ನು ಖಿರ್ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗ: ಮೇಘಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಮರೂಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಂಗಮ: ಅಸ್ಸಾಂನ ನಗರ್‌ಬೇರಾ ಬಳಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
    • ​ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
    • ​ವಾಸ್ತವಾಂಶ: 2009 ರಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

    HPV ಲಸಿಕೆ CERVAVAC ಗೆ WHO ನ ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆ

    ಆರೋಗ್ಯ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಸೆರಮ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ವಾಡ್ರಿವೆಲೆಂಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲೋಮವೈರಸ್ (HPV) ಲಸಿಕೆಯಾದ CERVAVAC, ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (WHO) ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

    ​CERVAVAC ಲಸಿಕೆ

    • ​ಮಹತ್ವ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ವಾಡ್ರಿವೆಲೆಂಟ್ HPV ಲಸಿಕೆ; ಇದು ಲಿಂಗ-ತಟಸ್ಥವಾಗಿದೆ (ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸೂಕ್ತ).
    • ​ಗುರಿ: HPV ವಿಧಗಳಾದ 6, 11, 16 ಮತ್ತು 18.
    • ​ಅರ್ಹತೆ: 9 ರಿಂದ 26 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗರಿಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದೆ.
    • ​ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವ: WHO ನ ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆಯು HPV ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ UN ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಈ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

    ​ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (Cervical Cancer)

    • ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಯೋನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕೆಳಭಾಗವಾದ ಗರ್ಭಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್.
    • ​ಕಾರಣ: ಶೇ. 99ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ HPV ಸೋಂಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ.
    • ​ಜಾಗತಿಕ ಹೊರೆ: 2020 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 6,04,000 ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 3,42,000 ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
    • ​ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ: HPV ಲಸಿಕೆ, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೂರ್ವ ಗಾಯಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.
    • ​ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಂತರ ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿದೆ.

    ​ಭಾರತದಲ್ಲಿ HPV ಲಸಿಕಾಕರಣ

    • ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: 14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂದಾಜು 1.2 ಕೋಟಿ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲಸಿಕೆಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ CERVAVAC; ಜೊತೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡಾಸಿಲ್ 9 ಮತ್ತು ಸರ್ವಾರಿಕ್ಸ್ ಲಸಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿವೆ.

    Related Articles

  • ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್ (EBV) | ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA) | ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ (OHCHR) | ಪನಾಮಾ | INS ಶ್ರೇಯಸ್

    ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್ (EBV)

    ಆರೋಗ್ಯ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • WHO ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಯ (International Agency for Research on Cancer – IARC) ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, EBV ಯು ಮಾನವ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದೆ.

    ​ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್ (EBV) — UPSC

    • ​ವಿಧ: ಹರ್ಪಿಸ್‌ವೈರಸ್ (herpesvirus) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದ್ವಿ-ಸುರುಳಿ (double-stranded) DNA ವೈರಸ್; ಇದನ್ನು ಹ್ಯೂಮನ್ ಹರ್ಪಿಸ್‌ವೈರಸ್ 4 (HHV-4) ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಶೋಧನೆ: 1964 ರಲ್ಲಿ ಆಂಥೋನಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್, ಯವೊನ್ನೆ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಟ್ ಅಚೋಂಗ್ ಅವರು ಬರ್ಕಿಟ್ ಲಿಂಫೋಮಾ (Burkitt lymphoma) ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು; ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ.
    • ​ಹರಡುವಿಕೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಲಾಲಾರಸದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಕಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಡಿಸೀಸ್” (kissing disease) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಗ ಕಸಿ ಮೂಲಕವೂ ಹರಡುತ್ತದೆ.
    • ​ವ್ಯಾಪಕತೆ: ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಶೇ. 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಕರಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳು: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮೊನೊನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸಿಸ್ (Infectious mononucleosis), ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು, ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್ (multiple sclerosis) ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ಲಿಂಫೋಪ್ರೊಲಿಫೆರೇಟಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (PTLD).

    ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA)

    ರಾಜಕೀಯ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 1967ರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆಗೆ (UAPA) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA), 1967

    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು.
    • ​ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳು.
    • ​2004ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​2019ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು.
    • ​ಅನುಷ್ಠಾನ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (NIA) ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.

    ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ (OHCHR)

    ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿಯ (OHCHR) ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.

    ​ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ (OHCHR) ಕುರಿತು

    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: 1993, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.
    • ​ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ.
    • ​ಕಾರ್ಯಗಳು: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಪಾದಿತ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಕುರಿತು ಕಳವಳವನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ.
    • ​ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು: ಹೈ ಕಮಿಷನರ್, ಇವರನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ.

    ಪನಾಮಾ

    ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ದಕ್ಷಿಣ ಪನಾಮದಲ್ಲಿ 7.7 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸುನಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ​ಪನಾಮಾ

    • ​ಸ್ಥಳ: ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ; ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
    • ​ರಾಜಧಾನಿ: ಪನಾಮಾ ಸಿಟಿ.
    • ​ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳು: ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ (ಪೂರ್ವ).
    • ​ಜಲಮೂಲಗಳು: ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ (ಉತ್ತರ) ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ (ದಕ್ಷಿಣ).
    • ​ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಚಾಗ್ರೆಸ್ (Chagres), ತುಯಿರಾ (Tuira), ಚೆಪೊ (Chepo) ಮತ್ತು ಚುಕುನಾಕ್ವೆ (Chucunaque).

    INS ಶ್ರೇಯಸ್

    ರಕ್ಷಣೆ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಯೋಜಿತ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಡಲಾಚೆಯ ಗಸ್ತು ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ (NGOPVs) ಇದು ಮೂರನೆಯ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ.

    ​INS ಶ್ರೇಯಸ್

    • ​ನಿರ್ಮಾತೃ: ಗಾರ್ಡನ್ ರೀಚ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (GRSE), ಇದು ಭಾರತೀಯ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಅರ್ಥ: ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ “ಶ್ರೇಯಸ್” ಎಂದರೆ “ಉತ್ತಮ” ಅಥವಾ “ಅತ್ಯುತ್ತಮ” ಎಂದರ್ಥ.
    • ​ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು: ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ 23 ನಾಟ್ಸ್; 14 ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ 8,500 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
    • ​ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು: ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ ವಿರೋಧಿ (Anti-piracy), ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ನಿಗ್ರಹ, ಬೇಟೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (anti-poaching), ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರೋಧಿ, ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆ, ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಡಲಾಚೆಯ ಆಸ್ತಿ ರಕ್ಷಣೆ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

    Related Articles

  • ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು – 26, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2026ರಿಂದ 9, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರವರೆಗೆ

    ನೇಮಕಾತಿ

    1. ​ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನರೇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್ ನೇಮಕ

    ​ಸಂದರ್ಭ: 1992ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಕೇಡರ್‌ನ IAS ಅಧಿಕಾರಿ ನರೇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್ ಅವರು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoEFCC) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

    • ​ಇವರು ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ತನ್ಮಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನರೇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್ ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

     

    ​2. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಮೂವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇಮಕ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ಸಂವಿಧಾನದ 124(2)ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಮೂವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    • ​ನೇಮಕಗೊಂಡವರು: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುನಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ (ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ CJ), ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ (ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ CJ) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಪರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ (ತೆಲಂಗಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ CJ).
    • ​ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ: 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಅವರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸಿದರು.
    • ​ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಖ್ಯೆ: ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಂಜೂರಾದ 38 ಹುದ್ದೆಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಖ್ಯೆ 37ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ: ಇದರೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುನಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೇ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    1. ​65ನೇ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತದ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 65ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯು 20 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (2026).
    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: 27 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ 6,175 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಜಿಗಳ ಪೈಕಿ ದ್ವಿ-ಹಂತದ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಳಿಯು 20 ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ).
    • ​ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ: ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ರವೀಂದ್ರ ಭವನ, ನವದೆಹಲಿ.

    ​ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ

    • ​ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ (NEA) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 1954ರಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

    ​ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 20 ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿ

    ಕ್ರ. ಸಂ.

    ಕಲಾವಿದರು

    ಪುರಸ್ಕೃತ ಕಲಾಕೃತಿ

    ಮಾಧ್ಯಮ

    ವಿಭಾಗ

    1

    ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್ ಸೈನ್

    ಮೈ ಎಂಟೈರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ – I

    ಟೆರಾಕೋಟಾ 

    ಶಿಲ್ಪಕಲೆ 

    2

    ಗೋಪಾಲ್ ಚಂದ್ರ ನಸ್ಕರ್

    ದಿ ಟ್ಯೂನ್ ಆಫ್ ದಿ ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತಾ

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್

    ಚಿತ್ರಕಲೆ 

    3

    ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ನಾರ್ಖಾಡಿವಾಲಾ

    ಪರ್ಯಾವರಣ್

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ತೈಲವರ್ಣ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    4

    ಮೃಣಾಲ್ ಡೇ

    ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    5

    ನಿಧಿ ಚೋಪ್ರಾ

    ಟ್ಯಾಂಜಿಬಲ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್

    ಸೆರಾಮಿಕ್

    ಶಿಲ್ಪಕಲೆ

    6

    ನಿಮೈ ಸಿಂಗ್ ಸರುಂಗ್‌ಬಾಮ್

    ಮುದ್ರಾ – I

    ತೇಗದ ಮರ

    ಶಿಲ್ಪಕಲೆ

    7

    ಪಂಕಜ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ

    ಹ್ಯಾಲೋಡ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್ – II

    ಪ್ಯಾನಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್ (Panel Works)

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    8

    ಪೂಜಾ ರಜಪೂತ್

    ಪ್ರಕೃತಿ ಶೋಷಣ್

    ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆ 

    ಶಿಲ್ಪಕಲೆ

    9

    ಪ್ರವೀಣ್ ಕುಮಾರ್

    ವೇರ್ ದಿ ವಾಲ್ಸ್ ರಿಮೆಂಬರ್

    ಮಿಶ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ 

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    10

    ಪ್ರೀತಮ್ ಮಧುಕರ್ ದೇವಸ್ಕರ್

    ಆಫ್ ಟೈಮ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸಿಟಿ

    ಎಚ್ಚಿಂಗ್ (Etching)

    ಮುದ್ರಣ ಕಲೆ 

    11

    ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್

    ಸುಜಾತ ವಿತ್ ಬುದ್ಧ

    ಜಲವರ್ಣ 

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    12

    ರಮೇಶ್ ವಿಠಲ್ ಥೋರಟ್

    ಅನ್‌ಟೈಟಲ್ಡ್ – II

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ತೈಲವರ್ಣ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    13

    ರವಿರಾಮ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್

    ಫಿಶರ್‌ವುಮನ್

    ತಾಮ್ರ, ಆಕ್ಸಿಡೈಸ್ಡ್, ಬೆಲ್ಡೆಡ್

    ಶಿಲ್ಪಕಲೆ

    14

    ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್

    ವೆನ್ ಮೆಮೊರೀಸ್ ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ – 7

    ಮಿಶ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    15

    ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸಾಹನಿ

    ಯೂತ್

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ತೈಲವರ್ಣ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    16

    ಸಂಜೀಬ್ ಕುಮಾರ್ ಗೊಗೊಯ್

    ಆಕಾರ್ ನಿರಂಕಾರ್ – II

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಮತ್ತು ತೈಲವರ್ಣ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    17

    ಶಾಂತಾ ದೇವ್

    ಅಟ್ರಾಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಟಿ

    ಸೆರಾಮಿಕ್

    ಶಿಲ್ಪಕಲೆ

    18

    ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಶಹಾಜಿರಾವ್ ಶಿಂಗಾಡೆ

    ಟ್ರೀಸ್

    ಮಿಶ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

    19

    ಉಷಾರಂಜನ್ ಮಂಡಲ್

    ವೀಲ್ ಆಫ್ ಎ ಕ್ರೌಡೆಡ್ ಸಿಟಿ

    ಮಿಶ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ

    ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮ

    20

    ವಿಜೇಂದ್ರ ಶರ್ಮಾ

    ಲೈಫ್ 2025

    ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ತೈಲವರ್ಣ

    ಚಿತ್ರಕಲೆ

     

    2. ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ (WorldSkills) ಶಾಂಘೈ 2026

    ​ಸಂದರ್ಭ: 48ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿದ ಭಾರತವು, ಅಗ್ರ 10ರೊಳಗೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪದಕಗಳು (6 ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು 20 ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪದಕಗಳು).

    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗ (70 ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು); ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬೇಕರಿ (Bakery) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಸ್ಮೃತಿ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್’ (India’s Best of Nation) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (WorldSkills International).
    • ​ಸ್ಥಳ: ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (2024ರಲ್ಲಿ 13ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 11 ಹೊಸ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕೌಶಲ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಡೆಂಟಲ್ ಪ್ರಾಸ್ಥೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ.

     

    3. ​ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಜರಾತ್ ಗರಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟದ ಮಧ್ಯೆ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ (cockpit) ನಡೆದ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ದುರಂತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಪೈಲಟ್‌ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಜರಾತ್ ಗರಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (₹25 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).
    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮಚ್ಚರ್ (ಗುಜರಾತ್ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈದುಬೈ ಪೈಲಟ್).
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ (ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಪಟೇಲ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ).
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ದುಬೈನಿಂದ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ (FZ1073) ಸಹ-ಪೈಲಟ್ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇವರು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದರು. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒಳಬರಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ತಾಬುಕ್‌ಗೆ (Tabuk) ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ 174 ಜನರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು.

     

    4. ​ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಾಗಿ 2026ರ ರಾಮಾನುಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಬೀಜಗಣಿತದ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ತರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮಹೇಶ್ ಕಾಕ್ಡೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಯುವ ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗಾಗಿರುವ 2026ರ ರಾಮಾನುಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಇದು USD 10,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).
    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮಹೇಶ್ ಕಾಕ್ಡೆ (ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರು).
    • ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಥಿಯರೆಟಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ (ICTP) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (IMU) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಬೀಜಗಣಿತದ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಇವರ ಮೂಲಭೂತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾನ್-ಕಮ್ಯುಟೇಟಿವ್ ಇವಾಸಾವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (noncommutative Iwasawa theory), ಗ್ರಾಸ್-ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಊಹೆ (Gross-Stark conjecture), ಬ್ರೂಮರ್-ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಊಹೆ (Brumer-Stark conjecture) ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಲ್ಬರ್ಟ್‌ನ 12ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ (Hilbert’s 12th problem) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

    ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು

    1. ​ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ 119ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆ

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2026
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ (HSRA) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ, 1929ರ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದ ಹಾಗೂ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

     

    2. ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2026
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA)
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ 157ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅವರ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸುವುದು.

     

    3. ವಿಶ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಿನ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2026
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಿ” (See the World Through Their Eyes)

     

    4. ವಿಶ್ವ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2026
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ILO), ಯುನಿಸೆಫ್ (UNICEF) ಮತ್ತು ಎಜುಕೇಶನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: 1966ರ ILO/UNESCO ಶಿಕ್ಷಕರ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತಾದ ಶಿಫಾರಸಿನ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎದುರಾಗಿರುವ 4.4 ಕೋಟಿ (44 ಮಿಲಿಯನ್) ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಶಿಕ್ಷಕರ ರಕ್ಷಣೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು: ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, ಅದರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 60 ವರ್ಷಗಳು” (Standing with teachers: 60 years of protecting the profession, advancing its status and shaping our futures)

     

    5. ವಿಶ್ವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ದಿನ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2026 (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೋಮವಾರ)
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA) ಮತ್ತು UN- ಆವಾಸ (UN-Habitat)
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವುದು, ಸೂಕ್ತವಾದ ವಸತಿ ಹೊಂದುವ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ವಸತಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ವಸತಿ” (Adequate Housing for All)

    ​

    6. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಪ್ತಾಹ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2–8, 2026 (ಈ ಆಚರಣೆಯ 72ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ)
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (ಮೂಲತಃ 1952ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು)
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಸಮೃದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು” (Connecting Habitats, Thriving Wildlife)

     

    7. ವಿಶ್ವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಪ್ತಾಹ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4–10, 2026 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 1957 ರಂದು ‘ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ 1’ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 1967 ರಂದು ‘ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಪ್ಪಂದ’ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA) (ಯುಎನ್ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ಔಟರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ವೀಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಾನವನ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು, STEM ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ರಾಕೆಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ” (Rocket Revolution) – (ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರೂಪಾಂತರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ).

     

    8. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ದಿನ 2026 (94ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ)

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 (1932ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ).
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) (“ನಭಃ ಸ್ಪೃಶಂ ದೀಪ್ತಮ್” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ 94ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಯುದ್ಧ, ಕಣ್ಗಾವಲು ಹಾಗೂ ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಸಮಗ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಅದರ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು. 2026ರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾದ ‘ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: 2026ರ ವಾಯುಪಡೆ ದಿನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2026ರ ‘ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ’ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವು “ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ” (Power in Partnership) ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.

    ​

    9. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ದಿನ 2026

    • ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 (1990ರಲ್ಲಿ UNGA ಯಿಂದ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು).
    • ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA), ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WHO) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುಎನ್‌ನ ‘ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆಯ ದಶಕ’ವನ್ನು (2021–2030) ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಯುಗ: ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮರುಚಿಂತನೆ” (The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives)

    ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

    ​1. ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ನೈಜ ಸಮಕಾಲೀನ ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    ಮಾನದಂಡ

    ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು

    ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಡೆ

    ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF)

    ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

    ವಾಯುಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ 8 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಗ್ರೀಸ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, UAE, USA) ಹಾಗೂ 32 ವೀಕ್ಷಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

    ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ

    2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2026), ವಾಯುಪಡೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ಜೋಧ್‌ಪುರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ (ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಾಯುನೆಲೆಗಳು)

    ಹಿನ್ನೆಲೆ

    ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2024ರಲ್ಲಿ ಸೂಲೂರು (ತಮಿಳುನಾಡು) ಮತ್ತು ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು

    ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ

    ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಂಟಿ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು

     

    2. ಕಾಝಿಂಡ್ (KAZIND) ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಜಂಟಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕಜಕಿಸ್ತಾನ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ 9ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    ಮಾನದಂಡ

    ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು

    ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

    ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕಜಕಿಸ್ತಾನ್

    ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ

    9ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2026), ಓಸ್ಕೆಮೆನ್, ಕಜಕಿಸ್ತಾನ್

    ದಿನಾಂಕ

    2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು

    ಹಿನ್ನೆಲೆ / ಪ್ರಾರಂಭ

    ಇದನ್ನು ಮೊದಲು 2016 ರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಬಲ್ ದೋಸ್ತಿಕ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಿ ‘ಕಾಝಿಂಡ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ’ (Exercise KAZIND) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು

    ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ

    ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆ-ನಗರ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು. ಇದು ವಾಯು ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾನವರಹಿತ ವೈಮಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ

    ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗ

    ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಗರ್ವಾಲ್ ರೈಫಲ್ಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 60 ಸದಸ್ಯರ ನಿಯೋಗ

     

    3. ಆಸಿಯಾನ್-ಭಾರತ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ (AIME)

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಡಲ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರವಾದ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಸಿಯಾನ್-ಭಾರತ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ (AIME-2026) ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    ಮಾನದಂಡ

    ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು

    ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

    ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸಿಯಾನ್ (ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ – ASEAN) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

    ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ

    2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2026), ಸುಬಿಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್

    ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ

    “ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಗರು, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು” (Anchored in Trust, United at Sea)

    ಹಿನ್ನೆಲೆ

    AIME ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೇ 2023 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

    ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ

    ಜಂಟಿ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು (SOPs) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಸ್-ಡೆಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ ವಿರೋಧಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು. ಇದು ಭಾರತದ ‘ಆ್ಯಕ್ಟ್ ಈಸ್ಟ್ ಪಾಲಿಸಿ’ (Act East Policy) ಮತ್ತು ‘ಮಹಾಸಾಗರ್’ (MAHASAGAR) ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

    ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳು

    ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಾದ ‘INS ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ’ ಮತ್ತು ‘INS ಕುಲೀಶ್’ ಅನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

     

    4. ಮೌಂಟೇನ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು UAE ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    ಮಾನದಂಡ

    ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು

    ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

    ಭಾರತ ಮತ್ತು UAE

    ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ

    3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2026), ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಚೌಬಟಿಯಾ

    ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಡೆಗಳು

    ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ (ಭೈರವ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್) ಮತ್ತು UAE ಮೌಂಟೇನ್ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ (ಮಹಿಳಾ ಯೋಧರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ)

    ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ

    ಜಂಟಿ ಪರ್ವತ ಯುದ್ಧ’, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಕಣ್ಗಾವಲು ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು

    ನಿಧನ ಸುದ್ದಿ

    ​1. ಹಿರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (94) ನಿಧನ

    ಎರಡು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ, ಖ್ಯಾತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 94ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಯೋಸಹಜ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಮೂಕ (silent) ಬ್ಲಾಕ್ ಕಾಮಿಡಿ ಚಿತ್ರ ‘ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ’ (1987) ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ (sci-fi) ಚಿತ್ರ ‘ಆದಿತ್ಯ 369’ (1991) ನಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.

    ​

    2. ಹಿರಿಯ ನಟ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ (75) ನಿಧನ

    ಮೂರು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ನಟ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ‘ನಾನಾ’ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 75ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ‘ಪರಿಂದಾ’ (1989), ‘ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್’ (1994) ಮತ್ತು ‘ನಟಸಾಮ್ರಾಟ್’ (2016) ನಂತಹ ಅಪ್ರತಿಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

    ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳು

    ​ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ

    • ​ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: “ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ” (India and Artificial Intelligence) ವರದಿಯು, ಬೃಹತ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ, ಬಲವಾದ IT ವಲಯ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ (DPI) ನೆರವಿನಿಂದ AI ಸನ್ನದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಅಗ್ರ 10 ರೊಳಗೆ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ AI-ಕೇಂದ್ರಿತ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ (GCC) ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ FY 2026–27 ರ GDP ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಶೇ. 7.1 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

    ​ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು:

    • ​ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: AI ಸನ್ನದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಗ್ರ 10 ರೊಳಗೆ.
    • ​ಖಾಸಗಿ AI ಹೂಡಿಕೆ (2025): $4.1 ಬಿಲಿಯನ್ (2024 ರ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ).
    • ​GCC ಉದ್ಯೋಗ ನೆಲೆ: 2.36 ಮಿಲಿಯನ್ ವೃತ್ತಿಪರರು (2024 ರ 1.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ).
    • ​ಉದ್ಯಮಗಳ AI ಅಳವಡಿಕೆ ದರ: ಶೇ. 23 ರಷ್ಟು ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (US ನಲ್ಲಿನ ಶೇ. 43 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ).

    ಕ್ರೀಡೆ

    1. ​2026ರ ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಮರ್‌ಕಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 46ನೇ ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನ ಓಪನ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ಚೆಸ್ ತಂಡವು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಟೂರ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ: 18 ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 28.5 ಗೇಮ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಟೈಬ್ರೇಕ್ (TB2) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
    • ​ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತರು: ಅತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ 20 ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಜರ್ಮನಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
    • ​ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ: 11ನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿ ವಿರುದ್ಧ 2-2 ಡ್ರಾ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪದಕವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಿ. ಗುಕೇಶ್ ಅವರ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅರ್ಜುನ್ ಎರಿಗೈಸಿ ಅವರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

     

    2. ಬೋಧನಾ ಶಿವನಂದನ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವುಮನ್ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್

    ​ಸಂದರ್ಭ: 11 ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತೀಯ ಚೆಸ್ ಪ್ರತಿಭೆ ಬೋಧನಾ ಶಿವನಂದನ್ ಅವರು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಮರ್‌ಕಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 46ನೇ ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವುಮನ್ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ (WGM) ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 11ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ WGM ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕ್ಯಾಟೆರಿನಾ ಲಾಗ್ನೋ (12 ವರ್ಷ ಮತ್ತು 4 ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು) ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಟೂರ್ನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: ಎಲ್ಲಾ 11 ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಉನ್ನತ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು 8 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ WGM ನಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು (WGM norm) ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ (IM) ನಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
    • ​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು: ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ‘ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು’ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್, ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಚೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಇವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು (WGM)

    ಶ್ರೇಯಾಂಕ

    ಆಟಗಾರ್ತಿ

    ನಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದೇಶ

    WGM ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಾಗಿನ ವಯಸ್ಸು

    1

    ಬೋಧನಾ ಶಿವನಂದನ್

    ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್

    11 ವರ್ಷ

    2

    ಕ್ಯಾಟೆರಿನಾ ಲಾಗ್ನೋ

    ಉಕ್ರೇನ್ / ರಷ್ಯಾ

    12 ವರ್ಷ, 4 ತಿಂಗಳು

    3

    ಹೌ ಯಿಫಾನ್

    ಚೀನಾ

    12 ವರ್ಷ, 11 ತಿಂಗಳು

     

    3. ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರಿಂದ ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ದ್ವಿಶತಕ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಜೇಯ 223 ರನ್ ಸಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ದ್ವಿಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ: ಕೇವಲ 117 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದ್ವಿಶತಕವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ, 2022ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಇಶಾನ್ ಕಿಶನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ 126 ಎಸೆತಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು: 133 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 26 ಬೌಂಡರಿ ಮತ್ತು 8 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಜೇಯ 223 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.
    • ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ರನ್ ಚೇಸ್: ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನೀಡಿದ್ದ 405/7 ರ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆರವಾದರು. ಭಾರತ 43.3 ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 406/2 ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ODI ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರನ್ ಚೇಸ್ ದಾಖಲಿಸಿತು.
    • ​ನಾಯಕತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಕೇವಲ 62 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶತಕವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಬಾರಿಸಿದ ಅತಿವೇಗದ ODI ಶತಕ ಎಂಬ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು (ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ 63 ಎಸೆತಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದರು).

     

    4. ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ 12,000 ODI ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ 200 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳ ಸಾಧನೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತ ತಂಡದ ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 12,000 ODI ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ 200 ODI ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ತಮ್ಮ 282ನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 12,000 ರನ್‌ಗಳ ಗಡಿ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಅತಿವೇಗದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ (ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ನಂತರ) ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.
    • ​ಗಣ್ಯರ ಸಾಲು: ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಅವರ ನಂತರ 12,000 ODI ರನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸೇರಿದ ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
    • ​ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆ: ಕ್ರಿಸ್ ಗೇಲ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು (ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ 147 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳು) ಮುರಿದು, ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ (ಭಾರತ) 200 ODI ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರರಾದರು.
    • ​ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ: 75 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 101 ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ (ತಮ್ಮ 35ನೇ ODI ಶತಕ) ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 255 ರನ್‌ಗಳ ಬೃಹತ್ ಆರಂಭಿಕ ಜೊತೆಯಾಟವನ್ನು ನೀಡಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರನ್ ಚೇಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.

    ​12,000 ODI ರನ್‌ಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟಗಾರರು

    ಶ್ರೇಯಾಂಕ

    ಆಟಗಾರ

    12,000 ರನ್‌ಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳು

    1

    ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ

    242

    2

    ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ

    282

    3

    ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್

    300

    4

    ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್

    314

    5

    ಕುಮಾರ್ ಸಂಗಕ್ಕಾರ

    336

     

    5. 2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದ ಭಾರತ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಜಪಾನ್‌ನ ನಿಶಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎದುರಾಳಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು 19 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಪಂದ್ಯದ ಸ್ಥಳ: ಕೊರೊಗಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ನಿಶಿನ್, ಜಪಾನ್.
    • ​ಪಂದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ: ಅಭಿಷೇಕ್ ಶರ್ಮಾ (28 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 61) ಮತ್ತು ತಿಲಕ್ ವರ್ಮಾ (22 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 51) ಅವರ ಸ್ಫೋಟಕ ಅರ್ಧಶತಕಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಭಾರತ ತನ್ನ 20 ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 211/6 ರನ್‌ಗಳ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಸನ್ ನವಾಜ್ (51 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 96) ಅವರ ಹೋರಾಟದ ನಡುವೆಯೂ 192/6 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಗುರಿ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.
    • ​ಪದಕ ವಿಜೇತರು: ಭಾರತ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.
    • ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಈ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, T20 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಟರ್ ಸಿಡಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳ ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅಭಿಷೇಕ್ ಶರ್ಮಾ ಸರಿಗಟ್ಟಿದರು.
    • ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತು: ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು 124 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಮಣಿಸಿ ಭಾರತ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿತ್ತು.

     

    6. 2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್: 85 ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ 4ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಭಾರತ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಜಪಾನ್‌ನ ಐಚಿ-ನಗೋಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 20ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 85 ಪದಕಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಪದಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ: ಭಾರತವು ಒಟ್ಟು 85 ಪದಕಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 21 ಚಿನ್ನ, 27 ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು 37 ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಕ್ರೀಡಾ ದಿಗ್ಗಜರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
    • ​ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ: ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಜಪಾನ್‌ನ ಐಚಿ ಮತ್ತು ನಗೋಯಾದ್ಯಂತ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.
    • ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟೀಮ್ ಸ್ವೀಪ್ (Historic Team Sweeps): ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಕಬಡ್ಡಿಯ ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಭಾಗಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಂಡದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ (team sports) ಭಾರತವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರಮ್ಯ ಮೆರೆದಿದೆ.
    • ​ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನ: ಅಥ್ಲೀಟ್ ವಿತ್ಯಾ ರಾಮರಾಜ್ ಮೂರು ಪದಕಗಳನ್ನು (ಮಹಿಳೆಯರ 4x400m ರಿಲೇಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಮಿಶ್ರ 4x400m ರಿಲೇಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು 400m ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಚು) ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ 400m ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 54.75 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹುಕಾಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.

    ​2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್: ಅಂತಿಮ ಪದಕ ಪಟ್ಟಿ (ಅಗ್ರ 5 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು)

    ಶ್ರೇಯಾಂಕ

    ದೇಶ

    ಚಿನ್ನ

    ಬೆಳ್ಳಿ

    ಕಂಚು

    ಒಟ್ಟು

    1

    ಚೀನಾ

    169

    89

    83

    341

    2

    ಜಪಾನ್

    83

    95

    91

    269

    3

    ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ

    39

    43

    68

    150

    4

    ಭಾರತ

    21

    27

    37

    85

    5

    ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್

    21

    25

    24

    70

    2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್: ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಪದಕ ವಿಜೇತರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

    ಕ್ರೀಡೆ

    ಸ್ಪರ್ಧೆ

    ಭಾರತೀಯ ವಿಜೇತರು

    ಪದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು

    ಕ್ರಿಕೆಟ್

    ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ T20

    ಟೀಮ್ ಇಂಡಿಯಾ

    ಎರಡರಲ್ಲೂ ಚಿನ್ನ

    ಹಾಕಿ

    ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ತಂಡ

    ಟೀಮ್ ಇಂಡಿಯಾ

    ಎರಡರಲ್ಲೂ ಚಿನ್ನ

    ಕಬಡ್ಡಿ

    ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ತಂಡ

    ಟೀಮ್ ಇಂಡಿಯಾ

    ಎರಡರಲ್ಲೂ ಚಿನ್ನ

    ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್

    ಮಹಿಳೆಯರ 4x400m ರಿಲೇ

    ಕಿರಣ್ ಪಹಲ್, ಪೂವಮ್ಮ ಮಾಚೆಟ್ಟಿರ, ಪ್ರಾಚಿ ಚೌಧರಿ, ವಿತ್ಯಾ ರಾಮರಾಜ್

    ಚಿನ್ನ

    ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್

    ಮಹಿಳೆಯರ 400m ಹರ್ಡಲ್ಸ್

    ವಿತ್ಯಾ ರಾಮರಾಜ್

    ಕಂಚು (ಐತಿಹಾಸಿಕ 54.75 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಾಧನೆ)

    ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್

    ಮಹಿಳೆಯರ 75kg

    ಲವ್ಲಿನಾ ಬೊರ್ಗೊಹೈನ್

    ಚಿನ್ನ

    ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್

    ಮಹಿಳೆಯರ 65kg

    ಪರ್ವೀನ್ ಹೂಡಾ

    ಚಿನ್ನ

    ಗಾಲ್ಫ್

    ಮಹಿಳೆಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ

    ಪ್ರಣವಿ ಅರಸ್

    ಚಿನ್ನ

    ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್

    ಮಹಿಳೆಯರ 49kg

    ಮೀರಾಬಾಯಿ ಚಾನು

    ಬೆಳ್ಳಿ (ಒಟ್ಟು ತೂಕ: 198 kg – ಸ್ನ್ಯಾಚ್ 87kg, ಕ್ಲೀನ್ & ಜರ್ಕ್ 111kg)

    ಕುಸ್ತಿ

    ಪುರುಷರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ 57kg

    ಅಮನ್ ಸೆಹ್ರಾವತ್

    ಚಿನ್ನ

    ಕುಸ್ತಿ

    ಪುರುಷರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ 65kg

    ಸುಜೀತ್ ಕಲ್ಕಲ್

    ಚಿನ್ನ

    ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ 

    ಮಹಿಳೆಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಿಕರ್ವ್

    ಕುಮ್‌ಕುಮ್ ಮೊಹೋದ್

    ಚಿನ್ನ

     

    7. ಸ್ಮೃತಿ ಮಂಧಾನ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು (BCCI) ಸ್ಟಾರ್ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟರ್ ಸ್ಮೃತಿ ಮಂಧಾನ ಅವರನ್ನು ಹರ್ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್ ಅವರ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಬಿಳಿ-ಚಂಡು (white-ball) ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ: ಕೇವಲ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಹರ್ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಭವ: 2013ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಇವರು, ಈ ಹಿಂದೆ 18 T20I ಹಾಗೂ 4 ODI ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಗಾಮಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು.
    • ​ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಸಾಧನೆ: ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು (RCB) ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ 2024 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (WPL) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಮರ್ಥ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಮುಂಬರುವ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ICC ವೈಟ್-ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

     

    8. ಬೀಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ATP ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಕರಾಜ್

    ​ಸಂದರ್ಭ: ಟೆನಿಸ್ ತಾರೆಗಳಾದ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಅಲ್ಕರಾಜ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2026 ರಂದು ಪ್ರಮುಖ ATP 500 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚೀನಾ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಜೊಕೊವಿಕ್ ಅವರ 102ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಡಿ ಮಿನಾರ್ ಅವರು ಫೈನಲ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡೆಸಂದು ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ (groin injury) ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ, ಸೆರ್ಬಿಯಾದ ದಂತಕಥೆ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಯ ಏಳನೇ ಚೀನಾ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.
    • ​ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾರುಪತ್ಯ: 39 ವರ್ಷದ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಅವರು ಚೀನಾ ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಜೇಯ ಗೆಲುವಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು 34-0 ಗೆ ಏರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ATP 500 ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2026ರ ಋತುವಿನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ATP ಟೂರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
    • ​ಟೋಕಿಯೊ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಲ್ಕರಾಜ್: ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಸ್ಟಾರ್ ಆಟಗಾರ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಅಲ್ಕರಾಜ್ ಅವರು ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಜಿರಿ ಲೆಹೆಕ್ಕಾ ಅವರನ್ನು ನೇರ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಏಷ್ಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸತತ ಎರಡನೇ ಗೆಲುವಾಗಿದೆ.
    • ​ಪುನರಾಗಮನದ ಗೆಲುವು: ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಗೆಲುವು 2026ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕರಾಜ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ನಂತರ) ಮತ್ತು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 27 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದೆ.

    Related Articles

  • ​ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ 2026 | ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ | ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ (KVI) | ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ (Central Asian Flyway – CAF) | 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 100% ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ CAQM ಸಮಿತಿ | ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)

    ​ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ 2026

    ಆರೋಗ್ಯ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    2026ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳ ಆಲಿಸುವಿಕೆ: ನೈಜ ಧ್ವನಿಗಳು, ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆ” (Lived experiences heard: real voices, real change).

    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: 1992 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಫಾರ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ (WFMH) ವತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.
    • ​ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು, ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಸ್ಥಿತಿ.

    ​ಭಾರತೀಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

    • ಟೆಲಿ ಮನಸ: ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 24×7 ಟೆಲಿ-ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ.
    • ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NMHP): 1982 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (DMHP): ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರಗಳು: ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.
    • ​ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2017: ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಜಾಗತಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

    • ​WHO ಸಮಗ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (2013–2030): ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​WHO mhGAP: ತಜ್ಞರಲ್ಲದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೂಲಕ ಪುರಾವೆ-ಆಧಾರಿತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​SDG 3.4: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

    ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಾಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ “ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಹತ್ತಿ: ಜೀವನೋಪಾಯ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ” ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು UN ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿವೆ.

    ​ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ

    • ​ಆಚರಣೆ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, UN ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
    • ​ಮೊದಲ ಆಚರಣೆ: 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019, ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ.
    • ​ಮೂಲ: ಕಾಟನ್ ಫೋರ್ (C-4) ದೇಶಗಳಾದ ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೊ, ಬೆನಿನ್, ಚಾದ್ ಮತ್ತು ಮಾಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದವು.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಹತ್ತಿ, ಅದರ ಉಪಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

    ​ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ

    • ​ಶ್ವೇತ ಚಿನ್ನ: ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
    • ​ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಜಾಗತಿಕ ನಾರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ಪಾಲು ಸುಮಾರು ಶೇ. 23 ರಷ್ಟಿದೆ.
    • ​ಹತ್ತಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಹತ್ತಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಏಕೈಕ ದೇಶ ಭಾರತ.
    • ​ಏಷ್ಯನ್ ಹತ್ತಿ: ಗಾಸಿಪಿಯಮ್ ಅರ್ಬೋರಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಗಾಸಿಪಿಯಮ್ ಹರ್ಬೇಸಿಯಂ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಲಯಗಳು

    • ​ಉತ್ತರ ವಲಯ: ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ.
    • ​ಮಧ್ಯ ವಲಯ: ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.
    • ​ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ: ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ.
    • ​ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು.

    ​Bt ಹತ್ತಿ

    • ​Bt: Bacillus thuringiensis, ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ.
    • ​ಪರಿಚಯ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಕಾಯಿಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳ (bollworms) ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ​ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

    • ​ಹತ್ತಿಗೆ MSP (2026–27)
    • ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್(2025–26): ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ, ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಮಿಷನ್.
    • ​ಕಪಾಸ್ ಕಿಸಾನ್ ಆ್ಯಪ್: MSP ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರ ಸ್ವಯಂ-ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ಬುಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್: ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

    ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ (KVI)

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್’ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ (KVI) ಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ.

    ​ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಆಯೋಗ (KVIC)

    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1957 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆ.
    • ​ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME).
    • ​ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
    • ​ಕಾರ್ಯಗಳು: ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

    • ​ಖಾದಿ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (KVY): ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಮೂಲಕ ಖಾದಿ ವಲಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ:
      • ​ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು (MMDA).
      • ​ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ISEC).
      • ​ಖಾದಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಕ್‌ಶೆಡ್ (Workshed) ಯೋಜನೆ.
      • ​ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಖಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ.
      • ​ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೆರವು.
      • ​ಖಾದಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉಪಕ್ರಮಗಳು.
    • ​ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (GVY): ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್ ವಿತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
    • ಖಾದಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರ (CoEK): ನವದೆಹಲಿಯ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ’ (NIFT) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ KVIC ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
      • ​ಉದ್ದೇಶ: ಖಾದಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಳವಡಿಕೆ, ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಂಬಲ.

    ​ಮಹತ್ವ

    • ​ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

    ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ (Central Asian Flyway – CAF)

    ಪರಿಸರ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ‘ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ’ವು (CACN) ಹೊಸ ‘ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

    ​ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್

    • ​ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು: ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ (CACN).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನ-ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
      • ​ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳ (flyway) ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ.
      • ​ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳು.
      • ​ಪಕ್ಷಿಗಳ ಡಿಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶ (data) ಹಂಚಿಕೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ (CAF)

    • ​ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಕಾಕಸಸ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 30 ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
    • ​ಪಕ್ಷಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ: 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
    • ​ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು, ಭೂಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
    • ​ಮಹತ್ವ: ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.
    • ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು: ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದದ (CMS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ.

    ​ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು – ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಬಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ

    • ​ಪರಿಚಿತ ಹೆಸರು: ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ’ (CMS) ಅಥವಾ ‘ಬಾನ್ ಸಮಾವೇಶ’ (Bonn Convention) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಭೂಮಿಯ, ಸಮುದ್ರದ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಅಂತರ್-ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
    • ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ: CMS ನ ಅನುಬಂಧಗಳು ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಸ್ತನಿಗಳು; ಪಕ್ಷಿಗಳು; ಮೀನುಗಳು; ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

    ​CMS ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 13ನೇ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP-13)

    • ​ನಡೆದ ಸ್ಥಳ: ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಗಾಂಧಿನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ (CMS) 13ನೇ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP-13) ನಡೆಯಿತು.
    • ​ಲಾಂಛನ: CMS COP-13 ರ ಲಾಂಛನವು ‘ಗಿಬಿ — ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್’ ಆಗಿತ್ತು.
    • ​ಗಾಂಧಿನಗರ ಘೋಷಣೆ: 2020ರ ನಂತರದ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಪರ್ಕದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಕರೆಯಿತ್ತ ‘ಗಾಂಧಿನಗರ ಘೋಷಣೆ’ಯನ್ನು COP-13 ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.
    • ​ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ, ಜಾಗ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಅನ್ನು COP-13 ನಲ್ಲಿ CMS ಅನುಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

    ​ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Concept of Flyways)

    • ​ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಜೀವನ ಸಂಸ್ಥೆ (Bird Life International).
    • ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಬರ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳು’ (flyways) ಎಂದರೆ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ; ಇದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯೇತರ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

    2030ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 100% ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ CAQM ಸಮಿತಿ

    ಪರಿಸರ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM) ನೇಮಿಸಿದ 15 ಸದಸ್ಯರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ದೆಹಲಿ-NCR ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

    ​ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM)

    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ (NCR) ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸುವುದು.

    ​ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು

    • ​ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
    • ​ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಬೆಳೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ಪರಿಹಾರ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು.
    • ​NCR ನಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗ್ರೇಡೆಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್ (GRAP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದರ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, CPCB, ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯ-ಮಟ್ಟದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.

    ​ಮಹತ್ವ

    • ​ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳಾಚೆಗೆ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
    • ​ಮಾಲಿನ್ಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

    ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)

    ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ IMEC ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ IMEC ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಭಾರತ–ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ–ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)

    • ​ಘೋಷಣೆ: G20 ನವದೆಹಲಿ ಶೃಂಗಸಭೆ, 2023.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಕೊಲ್ಲಿ (Gulf) ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಯುರೋಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಹುಮಾದರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

    ​ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು

    • ​ಪೂರ್ವ ಕಾರಿಡಾರ್: ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ.
    • ​ಉತ್ತರ ಕಾರಿಡಾರ್: ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮೂಲಕ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಹೈಫಾ (ಇಸ್ರೇಲ್) ವರೆಗೆ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ.
    • ​ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ದೇಶಗಳು: ಭಾರತ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, UAE, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಟಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (EU) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ. ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (MoU) ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ.
    • ​ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ G7 ನ ‘ಜಾಗತಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’ (PGII), 2027 ರ ವೇಳೆಗೆ $600 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

    ​ಮಹತ್ವ

    • ​ವೇಗದ ವ್ಯಾಪಾರ: ಸಾಗಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಶೇ. 40 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
    • ​ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂಪರ್ಕ: ಬಾಬ್-ಎಲ್-ಮಂಡೇಬ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
    • ​ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು: ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಹೈಫಾ ಪೋರ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದೆ.
    • ​ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವ: ಚೀನಾದ ಬೆಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ರೋಡ್ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ (BRI) ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು: ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

    Related Articles

  • GST 2.0 ಉನ್ನತಿಕರಣ | ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್ (NSSH) | ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ | 2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    GST 2.0 ಉನ್ನತಿಕರಣ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • 57ನೇ GST ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಯು ನೋಂದಣಿ, ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ (prosecution) ಮಿತಿಯನ್ನು ₹1 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹5 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

    ​ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST)

    • ​ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಇದು ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಬಹುತೇಕ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
      • ​ಕೇಂದ್ರವು ವಿಧಿಸುವ CGST,
      • ​ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಧಿಸುವ SGST ಮತ್ತು
      • ​ಎಲ್ಲಾ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಸರಕು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆಯಾದ IGST.

    ​GST ಮಂಡಳಿ

    • ​ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ: 2016ರ ಸಂವಿಧಾನ (ನೂರ ಒಂದನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಇದು, ಸಂವಿಧಾನದ 279A ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಕಾರ್ಯಾಧಿಕಾರ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ GST ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು, ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ರೂಪಿಸಲು ಇದು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.
    • ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ (federal) ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಕಾರ್ಯಗಳು: ಇದು GST ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ​ಸಂಯೋಜನೆ

    • ​ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು.
    • ​ಸದಸ್ಯರು: ಕೇಂದ್ರದ ಕಂದಾಯ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು.

    ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಭಾರತವು “ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ” (Gross Domestic Knowledge Product – GDKP) ದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಸದಸ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ (GDKP)

    • ​ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ದೇಶದೊಳಗೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಾಪನ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವುಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ GDP ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
    • ​ಸೂಚಕಗಳು: R&D, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ.
    • ​GDP ಸಂಪರ್ಕ: ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (IPP) ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಿರ ಬಂಡವಾಳ ರಚನೆ (GFCF) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ​ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ 

    • ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಮಾಹಿತಿ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ.
    • ​ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು:
      • ​ಕ್ರೋಡೀಕೃತ: ದಾಖಲಿತ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಜ್ಞಾನ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ.
      • ಸೂಚಿತ (Tacit): ಅನುಭವ-ಆಧಾರಿತ ಜ್ಞಾನ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು.
    • ​ಭಾರತದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: IT ವಲಯ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್‌ಗಳು, ಔಷಧೀಯ R&D ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್ (NSSH)

    ರಾಜಕೀಯ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್’ (NSSH) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.

    ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್ (NSSH) — UPSC

    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: 2016 ರಲ್ಲಿ MSME ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ.
    • ​ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ನಿಗಮ (NSIC).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: SC/ST ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ SC/ST-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

    • ​ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ತರಬೇತಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಂಬಲ.
    • ​ಬಂಡವಾಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಲದ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾದ ಅರ್ಹ ಸ್ಥಾವರ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು (₹25 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ) ಸಬ್ಸಿಡಿ.
    • ​ಸಿಂಗಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಸ್ಕೀಮ್ (SPRS): ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ; ನೋಂದಾಯಿತ MSE ಗಳು ಉಚಿತ ಟೆಂಡರ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು EMD ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
    • ​ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನೆರವು (SMAS): ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಸಾಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬೆಂಬಲ: ಸಾಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುಲ್ಕದ ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ₹1 ಲಕ್ಷ (ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದು) ಮರುಪಾವತಿ.
    • ​ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (BAP): ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಇದು ಅಂತರ್ಗತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ SC/ST-ಮಾಲೀಕತ್ವದ MSE ಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

    ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್

    ರಕ್ಷಣೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗುಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಫೈರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಲಾಂಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ 660 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

    ​ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ

    • ​ವಿಧ: ದ್ವಿ-ಹಂತದ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ).
    • ​ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ: ಭಾರತ (DRDO) ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ (NPOM). ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕ್ವಾ ನದಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
    • ​ವೇಗ: Mach 2.8 ರಿಂದ 3.0 (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು).
    • ​ತತ್ವ: “ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಫರ್ಗೆಟ್” (ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ).
    • ವೇದಿಕೆ: ಬಹು- ವೇದಿಕೆ (ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು).
    • ​ಸಿಡಿತಲೆ: 200–300 ಕೆ.ಜಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (ಇದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಅಸ್ತ್ರ, ಪರಮಾಣು ಅಲ್ಲ).
    • ​ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು MTCR:
      • ​ಮೂಲ ಶ್ರೇಣಿ (290 ಕಿ.ಮೀ.): ರಷ್ಯಾವು MTCR (Missile Technology Control Regime) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
      • ​ವಿಸ್ತರಿತ ಶ್ರೇಣಿ (400–450 ಕಿ.ಮೀ.+): 2016 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು MTCR ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

    2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಕೆನಡಾದ ಲೇಖಕಿ ಆನ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ “ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗಿನ ಲವಲವಿಕೆಯ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅವರ ದಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹೊಸತನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳಿಗಾಗಿ” 2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ​2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಆನ್ ಕಾರ್ಸನ್ (ಕೆನಡಾ).
    • ​ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ನವೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ.
    • ​ಜನನ: 1950, ಟೊರೊಂಟೊ, ಕೆನಡಾ.
    • ​ವೃತ್ತಿ: ಕವಯಿತ್ರಿ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ, ಅನುವಾದಕಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: ದಿ ಗ್ಲಾಸ್ ಎಸ್ಸೆ (1995), ಆಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ರೆಡ್ (1998) ಮತ್ತು ಫ್ಲೋಟ್ (2016).

    ​ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ (1895) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ; 1901 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
    • ​ನೀಡುವವರು: ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ.
    • ​ಮಾನದಂಡ: ಆದರ್ಶವಾದಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೇಖಕರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು (body of work) ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    • ​ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್: ‘ಗೀತಾಂಜಲಿ’ ಕೃತಿಗಾಗಿ 1913 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ.

    2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ನವನೀತಮ್ “ನವಿ” ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರಿಗೆ 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ​2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ —

    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ನವನೀತಮ್ “ನವಿ” ಪಿಳ್ಳೈ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ).
    • ​ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ.
    • ​ಹಿನ್ನೆಲೆ: ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಮೂಲದ ವಕೀಲೆ.
    • ​UN ಪಾತ್ರ: ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತಾದ UN ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

    ​ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    • ​ನೀಡುವವರು: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ; ಇದರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಾರ್ವೆ ಸಂಸತ್ತು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 1901 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಪ್ಯಾಸಿ (ಫ್ರಾನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ (ICRC) ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಹೆನ್ರಿ ಡ್ಯುನಾಂಟ್ (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್) ಅವರಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
    • ​ಅರ್ಹತೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

    ​ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶ

    • ​ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.

    Related Articles

  • 2026ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ | ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ಫ್ಲೀಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಹಡಗು ‘ಸೂರ್ಯ’ | 2026ರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಲಿವಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ವರದಿ, 2026 | ಘಾನಾ | ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ

    2026ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮೂಲದ ಉನ್ನತ-ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ ಅವರಿಗೆ 2026ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ​ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ

    • ​ಸ್ಥಳ: ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಉನ್ನತ-ಶಕ್ತಿಯ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು.
    • ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಸುಮಾರು 1 ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್.
    • ​ಘಟಕಗಳು: DOMs ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ 5,160 ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಗಳು.
    • ​ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ವರ್ಷ: 2010.
    • ​ಮಹತ್ವ: ದೂರದ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ​ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು – ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು

    • ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ವಿದ್ಯುತ್ ತಟಸ್ಥವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರವಾದ ಉಪಪರಮಾಣು ಕಣಗಳು; ಇವು ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.
    • ​ಮೂಲ: ಸೂರ್ಯ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಸೂಪರ್‌ನೋವಾಗಳು, ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
    • ​ವಿಧಗಳು: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ, ಮ್ಯೂಯಾನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಮತ್ತು ಟೌ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ: ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಆಸಿಲೇಶನ್ — ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಚಲಿಸುವಾಗ ಒಂದು ವಿಧದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.
    • ​ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ: ಇವುಗಳಿಗೆ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ; ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಸೂರ್ಯ, ಸೂಪರ್‌ನೋವಾಗಳು, ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

    ​ಭಾರತ-ಮೂಲದ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ (INO)

    • ​ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಥೇಣಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೊಟ್ಟಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​50,000-ಟನ್ ಕಾಂತೀಯ ಐರನ್ ಕ್ಯಾಲೋರಿಮೀಟರ್ (ICAL) ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಅಳವಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ವಾತಾವರಣದ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಆಸಿಲೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ವಸ್ತುವಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.

    ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ

    ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO), ಜುಲೈ 2025 ರಿಂದ ಜೂನ್ 2026 ರ ನಡುವೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.

    ​ಅಖಿಲ-ಭಾರತ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ (2025-26)

    • ​ನಡೆಸಿದವರು: NSO, MoSPI.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಾದರಿಗಳು, ಚಲನಶೀಲತೆ, ಸಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಗಮನ: ಪ್ರಯಾಣದ ಆವರ್ತನ, ಉದ್ದೇಶ, ಸಾರಿಗೆಯ ವಿಧಾನ, ಕ್ರಮಿಸಿದ ದೂರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚಗಳು.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಸಾರಿಗೆ ಲಭ್ಯತೆ, ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಚಲನಶೀಲತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಕೆಲಸದ ಪ್ರಯಾಣ: ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶೇ. 42.6 ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
    • ​ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಯಾಣ: ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳ ಬಳಕೆ ಶೇ. 73.5 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ; ಕಾರುಗಳು ಶೇ. 15.1; ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು ಶೇ. 8.8 ರಷ್ಟಿವೆ.
    • ​ಲಿಂಗ ಅಂತರ: 1 ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಶೇ. 61.9 ರಷ್ಟು ಪುರುಷ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಶೇ. 41.9 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
    • ​ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚ: ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ₹785.
    • ​ನಗರ: ₹1,044; ಗ್ರಾಮೀಣ: ₹612.
    • ​ಪುರುಷ: ₹835; ಮಹಿಳೆ: ₹533.

    ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ಫ್ಲೀಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಹಡಗು ‘ಸೂರ್ಯ’

    ರಕ್ಷಣೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ಫ್ಲೀಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಹಡಗು (FSS-1) ‘ಸೂರ್ಯ’ವನ್ನು ಜಲಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸಿದರು.

    ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

    • ​ನಿರ್ಮಾತೃ: ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (HSL), ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ಐದು ಫ್ಲೀಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದು.
    • ​ಸ್ಥಳಾಂತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಸುಮಾರು 43,500 ಟನ್‌ಗಳು; ವೇಗ: 20 ನಾಟ್ಸ್.
    • ​ಪಾತ್ರ: ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ, ಶುದ್ಧ ನೀರು, ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು, ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
    • ​ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಡೆಕ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
    • ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (IOR) ಭಾರತದ ಕಡಲ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

    2026ರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

    ಸಂದರ್ಭ:

    • 2026ರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಕೈರಾಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಹೋಮೋಕೈರಾಲಿಟಿಯತ್ತ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಣುವೊಂದರ ಕನ್ನಡಿ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದೆ.

    ​2026ರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — UPSC

    • ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಹೆನ್ರಿ ಬಿ. ಕಗನ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ಸೊ ಸೋಯಿ.
    • ​ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಒಂದು ಎನ್ಯಾಂಟಿಯೋಮರ್ (enantiomer) ಅನ್ನು ಅದರ ಕನ್ನಡಿ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ.
    • ​ಅನ್ವಯಗಳು: ಔಷಧಗಳು, ಕೃಷಿ, ಸುವಾಸನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು.

    ​ಕೈರಾಲಿಟಿ

    • ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಕೈಗಳಂತೆ, ತನ್ನ ಕನ್ನಡಿ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ (cannot be superimposed) ಅಣುವಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ.
    • ​ಎನ್ಯಾಂಟಿಯೋಮರ್‌ಗಳು: ವಿಭಿನ್ನ ತ್ರಿ-ಆಯಾಮದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೈರಲ್ ಅಣುವಿನ ಕನ್ನಡಿ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ರೂಪಗಳು.
    • ​ಹೋಮೋಕೈರಾಲಿಟಿ: ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣುವಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇರುವ ಆದ್ಯತೆ.
      • ​ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು: ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ L-ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
      • ​ಸಕ್ಕರೆಗಳು: ಬಹುತೇಕ ಜೈವಿಕ ಸಕ್ಕರೆಗಳು D-ಸರಣಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಅಣುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಜೀವದ ಉಗಮ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

    ಲಿವಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ವರದಿ, 2026

    ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್ (WWF) ‘ಲಿವಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ವರದಿ 2026’ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಕಾರ 1970 ಮತ್ತು 2022ರ ನಡುವೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಕಶೇರುಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಶೇ. 73 ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

    ​ಲಿವಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ವರದಿ 2026

    • ​ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ಜೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ (ZSL) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ‘ಲಿವಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್’ (LPI) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್ (WWF) ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
    • ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ: 5,790 ಕಶೇರುಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 35,803 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು (1970–2022).

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಒಟ್ಟಾರೆ ಕುಸಿತ: 1970 ಮತ್ತು 2022 ರ ನಡುವೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಕಶೇರುಕ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಶೇ. 73 ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ.
    • ​ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆವಾರು ಕುಸಿತ:
      • ​ಸಿಹಿನೀರು: ಶೇ. 85
      • ​ಭೂಪ್ರದೇಶ: ಶೇ. 69
      • ​ಸಮುದ್ರ: ಶೇ. 59
    • ​ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಗಳು

    • ​ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ ಮತ್ತು ಅವನತಿ.
    • ​ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ.
    • ​ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ.
    • ​ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅನ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು.
    • ​ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗ.

    ​ಮಹತ್ವ:

    ಇದು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

    ಘಾನಾ

    ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಘಾನಾ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (MoU) ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.

    ​ಘಾನಾ (ರಾಜಧಾನಿ: ಅಕ್ರಾ) ದೇಶದ ಕುರಿತು

    • ​ಸ್ಥಳ: ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಗಿನಿಯಾ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ) ತೀರದಲ್ಲಿದೆ; ಪ್ರೈಮ್ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಇಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
    • ​ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ: ಕ್ವಾಮೆ ಎನ್ಕ್ರುಮಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 6, 1957 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿತು; ಈ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ‘ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
    • ​ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಏಕಾತ್ಮಕ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ನದಿ: ವೋಲ್ಟಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
    • ​ವೋಲ್ಟಾ ಸರೋವರ: ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೃತಕ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಇದು ಅಕೋಸೊಂಬೊ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಚಿನ್ನ, ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಮತ್ತು ವಜ್ರಗಳು; ಕಡಲಾಚೆಯ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.
    • ​ಕೃಷಿ: ಕೋಕೋ (Cocoa) ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶ.
    • ​ಹವಾಮಾನ:
      • ​ITCZ: ಇದರ ಕಾಲೋಚಿತ ಚಲನೆಯು ಮಳೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.
      • ​ಹರ್ಮಟ್ಟನ್ ಮಾರುತಗಳು: ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಒಣ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಮಾರುತಗಳು.
      • ​ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು: ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.

    ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ

    ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

    ಸಂದರ್ಭ:

    • ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

    ​ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026 

    • ​ಜಾರಿಯಾದ ದಿನಾಂಕ: 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: CAPF ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿ, ಬಡ್ತಿ, ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಒಳಗೊಂಡಿರುವ CAPF ಗಳು: BSF, CRPF, CISF, ITBP ಮತ್ತು SSB.
    • ​IPS ನಿಯೋಜನೆ:
      • ​ಶೇ. 67 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ DG ಹುದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು IG ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜನೆಯ ಮೇರೆಗೆ IPS ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
      • ವಿಶೇಷ DG ಮತ್ತು DG ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನಿಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಹಿನ್ನೆಲೆ: 2025 ರಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗುಂಪು A CAPF ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ‘ಸಂಘಟಿತ ಸೇವೆ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ IG-ಮಟ್ಟದ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ IPS ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.
    • ​ಮಹತ್ವ: ಇದು IPS ನಿಯೋಜನೆ, ಆಂತರಿಕ ಬಡ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು CAPF ಕೇಡರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

    Related Articles

  • ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾವಳಿ ಮಿಷನ್ 2.0 | ​ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹಂತ III | ​2025 ರಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಸಾವುಗಳು ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ | ​ಮಹಾನದಿ ಜಲ ವಿವಾದ | ​ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC) | ವಿಶ್ವದ ಅರಣ್ಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ 2026 | ​ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ (ಜನರ ಯೋಜನೆ ಅಭಿಯಾನ) | ​ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ

    ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾವಳಿ ಮಿಷನ್ 2.0

    ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವರು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾವಳಿ ಮಿಷನ್ 2.0’ (NCM 2.0) ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

    ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾವಳಿ ಮಿಷನ್ 2.0 ಕುರಿತು

    • ​ಪ್ರಕಾರ: ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ.
    • ​ಸಚಿವಾಲಯ: ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ (MoEFCC).
    • ​ಅವಧಿ: 2025-26 ರಿಂದ 2030-31 ರವರೆಗೆ.
    • ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ: 9 ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯಗಳು + 4 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (UTs).
    • ​ಗಮನ: ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳು

    • ​ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ.
    • ​ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
    • ​ಸಮಗ್ರ ಕರಾವಳಿ ವಲಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ (ICZMP) ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ ​ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ (ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ) ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.
    • ​ಕರಾವಳಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ.
    • ​ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.

    ​ಗುರಿ

    ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Blue Economy) ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು.

    ​ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹಂತ III 

    ಪರಿಸರ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು  ಬಲಪಡಿಸಲು ಸುಮಾರು ₹1.86 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಮೂರನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

    ​ಇದರ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE).
    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: 2015 ರಲ್ಲಿ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ರವಾನಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಸರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
    • ​ಗುರಿ: 2032-33 ರ ವೇಳೆಗೆ 135 GW (ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್) ನಷ್ಟು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ರವಾನಿಸುವ  ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವುದು.

    ​ಅನುಷ್ಠಾನ 

    • ​ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳು: ಸುಂಕ-ಆಧಾರಿತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಹರಾಜು(Tariff-Based Competitive Bidding – TBCB) ಮೂಲಕ.
    • ​ಬ್ರೌನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ (Brownfield) ಯೋಜನೆಗಳು: ವೆಚ್ಚ-ಪ್ಲಸ್ ಆಧಾರದ (Cost-Plus Basis – CPB) ಮೇಲೆ.
    • ​ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು: ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಸರಣ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CEA).
    • ​ಹಂತ III ರ ವಿಶೇಷತೆ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 50 GWh ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಂದನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(BESS) ಅಳವಡಿಕೆ.

    ​2025 ರಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಸಾವುಗಳು ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ

    ಆರೋಗ್ಯ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WHO) ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಾಲರಾ ಸಾವುಗಳು 30% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಕಾರಣ: ವಿಬ್ರಿಯೊ ಕಾಲರೆ (Vibrio cholerae) ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಲುಷಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಇದು ಹರಡುತ್ತದೆ.
    • ​ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು: ತೀವ್ರವಾದ ಅತಿಸಾರ → ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ → ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಇದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಜಾಗತಿಕ ಹೊರೆ: ವರದಿಯಾದ ಜಾಗತಿಕ ಕಾಲರಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು/ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ~90% ರಷ್ಟು ಕೇವಲ 7 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂಗೋಲಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಡಿ.ಆರ್. ಕಾಂಗೋ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಸುಡಾನ್, ಸುಡಾನ್ ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್) ಸಂಭವಿಸಿವೆ.
    • ​ಅತ್ಯಂತ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶ: ಆಫ್ರಿಕಾ; 2024 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 34% ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ 58% ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
    • ​ಲಸಿಕೆಗಳು: ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡುವ ಕಾಲರಾ ಲಸಿಕೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 30 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ (2022) ~80 ದಶಲಕ್ಷ ಡೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ (2025) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
    • ​ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ: WASH (ನೀರು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯೀಕರಣ), ಕಣ್ಗಾವಲು (surveillance), ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಕಾಲಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.
    • ​2030 ರ ಗುರಿ (GTFCC): ಕಾಲರಾ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ 90% ಕಡಿತ ಸಾಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು.

    ​ಮಹಾನದಿ ಜಲ ವಿವಾದ

    ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಹಾನದಿ ಜಲ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು.

    ​ಮಹಾನದಿ ಜಲ ವಿವಾದದ ಕುರಿತು

    • ​ಕಕ್ಷಿದಾರರು: ಮಹಾನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ.
    • ​ವಿವಾದ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ಗಳು ಮುಂಗಾರು-ಅಲ್ಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಾಕುಡ್ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಒಡಿಶಾ ಆರೋಪಿಸಿದೆ.
    • ​ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ: ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ಜಲ ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 2018 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: 262 ನೇ ವಿಧಿ (Article 262).
    • ​ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಸ್ಥಾನ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ = ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯ; ಒಡಿಶಾ = ಕೆಳಭಾಗದ ರಾಜ್ಯ 
    • ​ಇತರ ಕಕ್ಷಿದಾರರು: ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.

    ​262 ನೇ ವಿಧಿ

    • ​ಅಧಿಕಾರ: ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ಜಲ ವಿವಾದಗಳ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು.
    • ​ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿರ್ಬಂಧ: ಇಂತಹ ವಿವಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು.

    ​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಮಹಾನದಿ

    • ​ಉದ್ದ: ಸುಮಾರು 851 ಕಿ.ಮೀ; ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ನದಿ.
    • ​ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಧಮ್ತರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫಾರ್ಸಿಯಾ (Pharsiya) ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ.
    • ​ಹರಿಯುವಿಕೆ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ → ಒಡಿಶಾ → ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ; ಇದು ಕಟಕ್ ಬಳಿ ನದಿಮುಖಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಉಪನದಿಗಳು:
      • ​ಎಡದಂಡೆ: ಸಿಯೋನಾಥ್ (ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಉಪನದಿ), ಹಸ್ದೇವ್, ಮಾಂಡ್, ಇಬ್.
      • ​ಬಲದಂಡೆ: ಓಂಗ್, ತೇಲ್, ಜೊಂಕ್.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು: ರವಿಶಂಕರ್ ಸಾಗರ್, ಹಿರಾಕುಡ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ನಾರಾಜ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್.
    • ​ಹಿರಾಕುಡ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು: ಒಡಿಶಾದ ಸಂಬಲ್ಪುರ್ ಬಳಿ ಇದೆ; ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಡೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ~25.8 ಕಿ.ಮೀ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
    • ​ಹಿರಾಕುಡ್ ಜಲಾಶಯ: 2021 ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಕಂದಕ: ಮಹಾನದಿಯು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಈ ಕಂದಕವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

    ​ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC)

    ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 ಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ 100 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.

    ​ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ (UPSC) ಕುರಿತು

    • ​ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ: ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ.
    • ​ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XIV ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 315-323 ನೇ ವಿಧಿಗಳು.

    ​ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ

    • ​ನೇಮಕಾತಿ: ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
    • ​ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ: ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 9 ರಿಂದ 11 ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ.
    • ​ಅರ್ಹತೆ: ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧದಷ್ಟು (1/2) ಸದಸ್ಯರು 10 ವರ್ಷಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
    • ​ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ: 6 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ.

    ​ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆ — 317 ನೇ ವಿಧಿ

    • ​ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರ ಅಧಿಕಾರ: ದಿವಾಳಿತನ, ಆಯೋಗದ ಹೊರಗೆ ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ/ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು.
    • ​ದುರ್ವರ್ತನೆಗಾಗಿ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ → ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವರದಿ → ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆ.

    ​ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು

    • ​315 ನೇ ವಿಧಿ: ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು (PSC) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​316 ನೇ ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​317 ನೇ ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
    • ​318 ನೇ ವಿಧಿ: ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​319 ನೇ ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​320 ನೇ ವಿಧಿ: ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​321 ನೇ ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
    • ​322 ನೇ ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ವೆಚ್ಚಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ (ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ ಭರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).
    • ​323 ನೇ ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ವರದಿಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

    ವಿಶ್ವದ ಅರಣ್ಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ 2026

    ಪರಿಸರ

    ​ಸಂದರ್ಭ :

    • ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ವಿಶ್ವದ ಅರಣ್ಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ 2026’ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

    ​ಈ ವರದಿಯ ಕುರಿತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಪ್ರಕಟಿಸುವವರು: ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO).
    • ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು – ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ” (Restoring Forests and Landscapes – The Way Forward for a Sustainable Future).
    • ​ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ (FLR): ಅವನತಿಗೊಳಗಾದ/ಅರಣ್ಯನಾಶವಾದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸರದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ: FLR ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಜಾಗತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ (2025): 4.14 ಬಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ~32%).
    • ​ಅವನತಿಗೊಳಗಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು: 460 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕ.
    • ​ಅವನತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
    • ​ಅವನತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು, ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಷ್ಟ, ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಭೂ-ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ.
    • ​2030 ರ ಗುರಿ: ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ನ (ಗುರಿ 2 ರ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 469 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

    ​ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ (ಜನರ ಯೋಜನೆ ಅಭಿಯಾನ)

    ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

    ​ಸಂದರ್ಭ :

    • ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯಂದು 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ (ಜನರ ಯೋಜನೆ ಅಭಿಯಾನ) “ಸಬ್ಕಿ ಯೋಜನಾ, ಸಬ್ಕಾ ವಿಕಾಸ್” ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.

    ​ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಕುರಿತು

    • ​ಪ್ರಾರಂಭ: 2018 ರಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ (MoPR) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
    • ​2026-27ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಸಬ್ಕಿ ಯೋಜನಾ, ಸಬ್ಕಾ ವಿಕಾಸ್” (Sabki Yojana, Sabka Vikas).
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (PDPs) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.
    • ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸಂವಿಧಾನದ 11 ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಎಲ್ಲಾ 29 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
    • ​ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ → ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳು/ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ → ಪಂಚಾಯತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ → ನಂತರ ಇ-ಗ್ರಾಮ್ ಸ್ವರಾಜ್ (eGramSwaraj) ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ (MoPR); ರಾಜ್ಯ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇತರ ಇಲಾಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.

    ​ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ

    • ​243(b) ನೇ ವಿಧಿ: ಪಂಚಾಯತ್ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಳ್ಳಿಯ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆ.
    • ​243A ನೇ ವಿಧಿ: ಇದರ ಅಧಿಕಾರಗಳು/ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್‌ನ ಒಂದು ಹಂತವಲ್ಲ: ಇದು ಗ್ರಾಮದ ಮತದಾರರ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಕಾರ್ಯಗಳು: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದು/ಅನುಮೋದಿಸುವುದು, ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.

    ​ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ

    ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

    ​ಸಂದರ್ಭ :

    • ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2026 ರಂದು ಭಾರತವು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ 157 ನೇ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ‘ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ’ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ​ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತು

    • ​ಜನನ: 1869, ಗುಜರಾತ್‌ನ ಪೋರಬಂದರ್; ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
    • ​ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳು: ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಲಿಯೋ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಅವರ ‘ದಿ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ ಇಸ್ ವಿಥಿನ್ ಯು’ (The Kingdom of God Is Within You), ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್ ಅವರ ‘ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್’ (Unto This Last).
    • ​ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ (1893–1914): ನಟಾಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (1894), ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪೀನಿಯನ್ ಪತ್ರಿಕೆ (1903), ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ (1904), ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಫಾರ್ಮ್ (1910) ಸ್ಥಾಪನೆ.
    • ​ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ್ದು: 9 ಜನವರಿ 1915 (ಇದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ಭಾರತೀಯ ದಿವಸವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).

    ​ಆರಂಭಿಕ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳು

    • ​ಚಂಪಾರಣ್ (1917): ಇಂಡಿಗೊ (ನೀಲಿ ಬೆಳೆ) / ತೀನ್-ಕಠಿಯಾ ಪದ್ಧತಿಯ (tinkathia system) ವಿರುದ್ಧ.
    • ​ಅಹಮದಾಬಾದ್ (1918): ಗಿರಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿವಾದ; ಇದು ಇವರ ಮೊದಲ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು.
    • ​ಖೇಡಾ (1918): ರೈತರ ಮೇಲಿನ ಭೂಕಂದಾಯ ಸಮಸ್ಯೆ.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು

    • ​ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ: ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ — 1924 ರ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ.
    • ​ದಂಡಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ: 12 ಮಾರ್ಚ್ – 6 ಏಪ್ರಿಲ್ 1930; ಸಾಬರಮತಿಯಿಂದ ದಂಡಿವರೆಗೆ 240 ಮೈಲುಗಳ ನಡಿಗೆ; 78 ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪ್ಪಿನ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದರು.
    • ​ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ: 1931 ರಲ್ಲಿ; ಇದರ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಎರಡನೇ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.
    • ​ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ: 8 ಆಗಸ್ಟ್ 1942, ಗೋವಾಲಿಯಾ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮೈದಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭ; “ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ” ಕರೆ ನೀಡಿದರು.

    ​ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು

    • ​ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: ಹರಿಜನ ಸೇವಕ ಸಂಘ (1932); ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳು; ನಯೀ ತಾಲೀಮ್/ವಾರ್ಧಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ (1937).
    • ​ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು: ‘ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್’ (1909), ‘ನನ್ನ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು’ (ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ); ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ, ನವಜೀವನ್ ಮತ್ತು ಹರಿಜನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.

    Related Articles

  • ​ಟುವಾಲು (Tuvalu) | ​2026 ರ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ​ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಐದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು | ​ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ | ​ಮರುಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ | ​ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ (SME) ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಿ

    ​ಟುವಾಲು (Tuvalu)

    ​ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ, ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಳಿಕೆಯ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಟುವಾಲು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ (SIDS) ಅಸಮಾನ ಹವಾಮಾನ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

    ​ಟುವಾಲು ಕುರಿತು

    • ​ಸ್ಥಳ: ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಹವಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರ.
    • ​ಸಂಯೋಜನೆ: 9 ದ್ವೀಪಗಳು/ಹವಳದ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು (ಅಟಾಲ್‌ಗಳನ್ನು) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
    • ​ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು: ಎಲ್ಲಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು (Ellice Islands).
    • ​ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: 1978 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿತು.
    • ​ರಾಜಧಾನಿ: ಫುನಾಫುಟಿ (Funafuti).
    • ​ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ : ಇದು ಅತಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೇವಲ 1-3 ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ.

    ​ಹವಾಮಾನ ದುರ್ಬಲತೆ

    ​ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದೆ:

    • ​ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ
    • ​ಕರಾವಳಿ ಸವೆತ 
    • ​ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ
    • ​ಚಂಡಮಾರುತದ ಅಲೆಗಳು 

    ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

    ​ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಯಾಗುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಟುವಾಲುವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ​2026 ರ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

    ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಆಯ್ದ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸುವ ಆಪ್ಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ (Optogenetics) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ 2026 ರ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

    ​ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕುರಿತು

    • ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಕಾರ್ಲ್ ಡೀಸೆರಾತ್ (Karl Deisseroth), ಪೀಟರ್ ಹೆಗೆಮನ್ (Peter Hegemann) ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ನೆಗೆಲ್ (Georg Nagel).
    • ​ಆವಿಷ್ಕಾರ: ಆಪ್ಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
    • ​ಆಪ್ಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ : ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ಆಪ್ಸಿನ್‌ಗಳು (Opsins – ಬೆಳಕು-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು) ಅಯಾನುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರಕೋಶದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಆನ್/ಆಫ್ (on/off) ಮಾಡುತ್ತವೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿ: ಹೆಗೆಮನ್ ಮತ್ತು ನೆಗೆಲ್ ಅವರು ಚಾನಲ್‌ರೋಡೋಪ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು; ChR2 ತ್ವರಿತ ಬೆಳಕು-ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
    • ​ಡೀಸೆರಾತ್: ಬೆಳಕು-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನರಕೋಶಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ (ಜೆನೆಟಿಕ್ ಟಾರ್ಗೆಟಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
    • ​ಅನ್ವಯಗಳು : ನೋವು, ಸ್ಮರಣೆ, ನಿದ್ರೆ, ಅಪಸ್ಮಾರ, ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್, ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ/ಶ್ರವಣ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

    ​ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕುರಿತು

    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; 1896 ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ನಿಧನರಾದರು.
    • ​ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 1901 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
    • ​ಮೂಲ 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ/ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ.
    • ​ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ: 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; 1969 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು — ಇದು ಮೂಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲ.

    ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

    • ​ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ: ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್.
    • ​ವೈದ್ಯಕೀಯ: ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.
    • ​ಸಾಹಿತ್ಯ: ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ.
    • ​ಶಾಂತಿ: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ.
    • ​ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ: ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್.

    ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ನಾರ್ವೆಯ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ​ಬಹುಮಾನದ ಸ್ವರೂಪ: ಪದಕ + ಡಿಪ್ಲೊಮಾ + ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

    ​ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಐದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು

    ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಐದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ (CoE) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

    ​ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತು

    • ​ಭಾರತವು 11 ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
    • ​ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ಒಡಿಯಾ, ಮರಾಠಿ, ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಪಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ.

    ​5 ಹೊಸ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (CoEs)

    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ:

    ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ

    ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರ (CoE)

    ರಾಜ್ಯ

    ಅಸ್ಸಾಮಿ

    ತೇಜ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

    ಅಸ್ಸಾಂ

    ಬಂಗಾಳಿ

    ವಿಶ್ವ-ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

    ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ

    ಮರಾಠಿ

    ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜು ಪಿಜಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ

    ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

    ಪಾಲಿ

    ಒಡಿಶಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

    ಒಡಿಶಾ

    ಪ್ರಾಕೃತ

    ಗುಜರಾತ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

    ಗುಜರಾತ್

    ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ

    • ​ತಮಿಳು — 2004
    • ​ಸಂಸ್ಕೃತ — 2005
    • ​ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು — 2008
    • ​ಮಲಯಾಳಂ — 2013
    • ​ಒಡಿಯಾ — 2014

    ​ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು

    • ​ಪ್ರಾಚೀನತೆ: 1,500-2,000 ವರ್ಷಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಪಠ್ಯಗಳು/ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸ.
    • ​ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಠ್ಯಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಭಂಡಾರ.
    • ​ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆ: ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ, ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
    • ​ಸ್ಥಗಿತತೆ : ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೂಪ/ಸಾಹಿತ್ಯವು ಅದರ ಆಧುನಿಕ ರೂಪದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನಂತರದ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತತೆಯನ್ನು (ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತವನ್ನು) ಹೊಂದಿರಬಹುದು.

    ​ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ

    ಆರೋಗ್ಯ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ರಷ್ಯಾದ ಸೈಬೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶಂಕಿತ ನ್ಯುಮೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ (Pneumonic plague) ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಹರಡಿದ್ದು, ಪ್ಲೇಗ್-ನಿರೋಧಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಇದು ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದೆ.

    ​ಪ್ಲೇಗ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

    • ​ಕಾರಣ: ಇದು ಯೆರ್ಸಿನಿಯಾ ಪೆಸ್ಟಿಸ್ (Yersinia pestis) ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ.
    • ​ಆಶ್ರಯ : ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಿಕ್ಕಟಗಳು/ಉಣ್ಣೆಗಳು.

    ​ಹರಡುವಿಕೆ 

    • ​ಸೋಂಕಿತ ಚಿಕ್ಕಟಗಳ ಕಡಿತದಿಂದ.
    • ​ಸೋಂಕಿತ ದೇಹದ ದ್ರವಗಳು/ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ.
    • ​ನ್ಯುಮೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಉಸಿರಿಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ.

    ​ಮೂರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೂಪಗಳು

    • ​ಬ್ಯುಬೋನಿಕ್ (Bubonic): ಊದಿಕೊಂಡ, ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಗಳು; ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಟಗಳಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ.
    • ​ಸೆಪ್ಟಿಸೆಮಿಕ್ (Septicemic): ಸೋಂಕು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
    • ​ನ್ಯುಮೋನಿಕ್ (Pneumonic): ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕು; ಉಸಿರಾಟದ ಹನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.

    ​ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆ

    • ​ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು: ತೀವ್ರ ಜ್ವರ, ಚಳಿ, ತಲೆನೋವು, ದೌರ್ಬಲ್ಯ; ನ್ಯುಮೋನಿಕ್ ರೂಪವು ಕೆಮ್ಮು, ಎದೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
    • ​ಸಾವು-ನೋವಿನ ಪ್ರಮಾಣ: ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಇದು 30-100% ರಷ್ಟು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದೆ.
    • ​ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಜೆಂಟಾಮಿಸಿನ್, ಸಿಪ್ರೊಫ್ಲೋಕ್ಸಾಸಿನ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಸಿಸೈಕ್ಲಿನ್‌ನಂತಹ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್; ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
    • ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಓಷಿಯಾನಿಯಾ ಖಂಡವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

    ​ಮರುಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

    ಪರಿಸರ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WII) ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ (GIB) ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

    ​ಮರುಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಕುರಿತು

    • ​ಸ್ಥಳ: ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಮರ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ — ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ.
    • ​ಸ್ಥಾಪನೆ: ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1980 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಥಾರ್‌ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮರುಭೂಮಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
    • ​ಹವಾಮಾನ: ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ; ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ <100 ಮಿ.ಮೀ/ವರ್ಷ.
    • ​ಭೂದೃಶ್ಯ: ಬರ್ಚನ್ (Barchan) ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ಮರಳಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು (dunes), ಜಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ಅಂತರ-ದಿಬ್ಬದ ತಗ್ಗುಗಳು.
    • ​ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ವಿರಳವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಮುಳ್ಳಿನ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿಗೆ-ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಸಸ್ಯಗಳು.
    • ​ಖೇಜ್ರಿ: ಪ್ರೊಸೊಪಿಸ್ ಸಿನೆರೇರಿಯಾ; ಇದು ಥಾರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಿಷ್ಣೋಯ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದ: ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ — ಇದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
    • ​ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ: ಚಿಂಕಾರ, ಮರುಭೂಮಿ ಬೆಕ್ಕು, ಮರುಭೂಮಿ ಮೊಲ, ಉದ್ದ-ಕಿವಿಯ ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ (hedgehog), ಗರಗಸ-ಪೊರೆಯ ಮಂಡಲ ಹಾವು (saw-scaled viper), ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗೆಕ್ಕೊ ಮತ್ತು ಟೋಡ್-ಹೆಡೆಡ್ ಅಗಾಮಾ (ಉಡ).

    ​ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ (SME) ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಿ

    ​ಆರ್ಥಿಕತೆ

    ​ಸಂದರ್ಭ:

    • ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ (SME) ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಿಯನ್ನು  ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

    ​SME ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಿ (SGF) ಕುರಿತು

    • ​ಘೋಷಣೆ: 2026 ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
    • ​ಸ್ವರೂಪ: ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಯಾಗಿ (AIF ಆಗಿ) ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ನೇರ ಇಕ್ವಿಟಿ ನಿಧಿ.
    • ​ಉದ್ದೇಶ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ SME ಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
    • ​ಗಮನ : ಉತ್ಪಾದನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಆಯಕಟ್ಟಿನ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಟೈರ್-II/III ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು.
    • ​ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳು: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ, ರಫ್ತು, ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯ-ಸರಣಿ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
    • ​ಅಗತ್ಯತೆ: ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ-ಇಕ್ವಿಟಿ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬುವುದು.

    Related Articles