Blog

ಉಮಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (UMANG Portal)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸಂಶೋಧಕರು ಭಾರತದ ಉಮಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ (UMANG Portal) ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದು, ಇದು ನಾಗರಿಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಕಳವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.

ಉಮಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

• ಉಮಂಗ್ (Unified Mobile Application for New-age Governance – UMANG) ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು 2017 ರ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಏಕೀಕೃತ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ನಾಗರಿಕರು EPFO, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಪಿಂಚಣಿ, LPG ಬುಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರ ನಾಗರಿಕ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• 2026 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಉಮಂಗ್ ಆ್ಯಪ್ 30 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ 240 ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು 2,446 ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ 80 ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ 160 ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ಉಮಂಗ್ (UMANG) ಪೋರ್ಟಲ್ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ನೇಪಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 23 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿ ಸೌಲಭ್ಯ (SDF)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿ ಸೌಲಭ್ಯದ (Standing Deposit Facility – SDF) ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು 1.67 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಗದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆದಿದೆ.

ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿ ಸೌಲಭ್ಯದ (SDF) ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: 

• ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ನಗದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ರಹಿತ ವಿತ್ತೀಯ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

• ಯಾವುದೇ ಭದ್ರತೆ ಇಲ್ಲ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು RBI ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು RBI ನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಜಮಾ ಮಾಡಬಹುದು.

• ಕಾರಿಡಾರ್ ಮಿತಿ (Corridor Floor): ಇದು ದ್ರವ್ಯತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯದ (Liquidity Adjustment Facility – LAF) ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

• ಉರ್ಜಿತ್ ಪಟೇಲ್ ಸಮಿತಿ: ಈ ಸಮಿತಿಯು 2014 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ವಿತ್ತೀಯ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.

• ಏಪ್ರಿಲ್ 2022: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಅತಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಭಾರತದ ಇತರ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಸಾಧನಗಳು: 

• ರೆಪೋ ದರ: RBI ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಭದ್ರತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕೃತ ಬಡ್ಡಿ ದರವಾಗಿದೆ.

• ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೋ ದರ: RBI ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಗದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ವಿಧಿಸುವ ಬಡ್ಡಿ ದರವಾಗಿದೆ.

• ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ (Cash Reserve Ratio – CRR): ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳ ಪೈಕಿ RBI ನಲ್ಲಿ ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇಡಬೇಕಾದ ನಿಗದಿತ ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ.

• ಶಾಸನಬದ್ಧ ದ್ರವ್ಯತೆ ಅನುಪಾತ (Statutory Liquidity Ratio – SLR): ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ದ್ರವರೂಪದ ಆಸ್ತಿಗಳ (ಚಿನ್ನ, ನಗದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳು) ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಡ್ಡಾಯ ಪಾಲಾಗಿದೆ.

• ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (Open Market Operations – OMO): ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು RBI ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

• ಸಿಮಾಂತ ಸ್ಥಾಯಿ ಸೌಲಭ್ಯ (Marginal Standing Facility – MSF): ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡದ ಬಡ್ಡಿ ದರದಲ್ಲಿ RBI ನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ತುರ್ತು ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.

• ದ್ರವ್ಯತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯ (Liquidity Adjustment Facility – LAF): ಇದು ರೆಪೋ ಮತ್ತು ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೋ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.

• ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಯೋಜನೆ (Market Stabilisation Scheme – MSS): ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಗದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ವಿಶೇಷ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ (SO₂)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ದೆಹಲಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ (NCR)ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ  300 ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಒಟ್ಟು ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ (SO₂) ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ 81 ರಷ್ಟು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದಲೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ (SO₂) ಅನಿಲದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಇದು ಬಣ್ಣರಹಿತ, ತೀವ್ರ ಘಾಟು ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ: ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.

• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲ: ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಗರ್ಭದ ಉಷ್ಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.

• ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು SO₂ ಅನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

• ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ: ಇದು ಉಸಿರಾಟದ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಾ (ಉಬ್ಬಸ)ದಂತಹ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

• ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ: ಇದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಮಳೆಗೆ (Acid Rain) ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.

• ಗಮನಿಸಿ: ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಒಂದು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಂಪುಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026

ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್ (EIU) ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ‘ಜಾಗತಿಕ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026’ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಪ್ರಕಟಣೆ: ‘ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಗ್ರೂಪ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಭಾಗವಾದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್ (EIU) ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

• ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು 173 ನಗರಗಳನ್ನು 30 ಸೂಚಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ.

• 5 ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು: ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಎಂಬ 5 ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

• ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ನಗರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನವದೆಹಲಿ 120 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಮುಂಬೈ (121), ಚೆನ್ನೈ (123) ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು (127) ನಗರಗಳು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ.

• ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕರಾಚಿ ನಗರವು ಸತತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ 170 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಢಾಕಾ ನಗರವು 171 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾದ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ನಗರವು ಸತತ ಎರಡನೇ ವರ್ಷವೂ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಆವೃತ್ತಿ 2026-1

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (IUCN) ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ 2026-1 ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 175,909 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 49,505 ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ 28 ರಷ್ಟು) ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ : ಇದು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾಣಿ, ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಅಳಿವಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು IUCN ನ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಉಳಿವು ಆಯೋಗವು (Species Survival Commission) ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: 

1. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡದ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Not Evaluated), 

2. ದತ್ತಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Data Deficient), 

3. ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Least Concern), 

4. ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Near Threatened), 

5. ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Vulnerable), 

6. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Endangered), 

7. ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Critically Endangered), 

8. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Extinct in the Wild)

9. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Extinct).

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (IUCN)

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1948 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗ್ಲಾಂಡ್ (Gland) ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

• ಉದ್ದೇಶ: ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

• ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1964 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

• ಭಾರತದ ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಭಾರತ ದೇಶವು 1969 ರಲ್ಲಿ IUCN ನ ಅಧಿಕೃತ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.

PM-UDAY ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ PM-UDAY ಯೋಜನೆಯನ್ನು (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ – ದೆಹಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ಕಾಲೊನಿಗಳ ವಸತಿ ಹಕ್ಕು ಯೋಜನೆ) ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರು ಮೊದಲ ಹಂತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ನೆರವಾಗಿ 100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಹಣಕಾಸು ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾರಂಭ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2019 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ದೆಹಲಿಯ ಅನಧಿಕೃತ ಕಾಲೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಲೀಕತ್ವ, ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಡಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoHUA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೆಹಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ (DDA) ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ಯಾರಟ್ ಬೋರ್ನಾವೈರಸ್ 4 (PaBV-4)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹರಡುವ ಮಾರಕ ವೈರಸ್ ಆದ ಪ್ಯಾರಟ್ ಬೋರ್ನಾವೈರಸ್ 4 (PaBV-4) ಅನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.

ವೈರಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು:

• ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಲಾದ ಗಿಳಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿ ವೈರಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
• ವೈರಸ್‌ನ ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಬೋರ್ನಾವಿರಿಡೇ (Bornaviridae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೊದಿಕೆಯುಳ್ಳ, ನೆಗೆಟಿವ್-ಸೆನ್ಸ್, ಏಕ-ಸುರುಳಿಯ (Single-stranded) RNA ವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ (Zoonotic Status): ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡುವ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲ; ಅಂದರೆ, ಈ ವೈರಸ್ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
• ಬಾಧಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳು: ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಕಾವ್, ಕಾಕಟೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಡ್ಗರಿಗರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಿಟ್ಟಾಸಿನ್ (Psittacine) ಪ್ರಭೇದದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಈ ವೈರಸ್ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊವೆಂಟ್ರಿಕ್ಯುಲರ್ ಡೈಲಟೇಶನ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು (PDD) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ “ಮಕಾವ್ ವೇಸ್ಟಿಂಗ್ (ಕ್ಷೀಣಿಸುವ) ಕಾಯಿಲೆ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ: ಇದು ಜೀರ್ಣಾಂಗ ನಾಳದಲ್ಲಿನ ನರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ (ದೊಡ್ಡದಾಗುವುದು), ತೂಕ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮಲದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣವಾಗದ ಧಾನ್ಯದ ಬೀಜಗಳು ಹೊರಬರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ: ಇದು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡುಕ, ದೇಹದ ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಕೊರತೆ, ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ:

• ರೋಗ ಪ್ರಸರಣ: ಈ ವೈರಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೋಂಕಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಲ, ಜೊಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗರಿಗಳ ಧೂಳಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಸೋಂಕು ತಾಯಿಯಿಂದ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೂಡ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು: ಸೋಂಕಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸದೆಯೂ ವೈರಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹರಡಬಲ್ಲವು.
• ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು: ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. RT-PCR ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಪೂರಕ ಆರೈಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನೇರ ಬಿತ್ತನೆ ಭತ್ತದ ಪದ್ಧತಿ (DSR)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಎಲ್ ನಿನೊ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಸಿ ನಾಟಿ ವಿಧಾನದ ಬದಲಿಗೆ ನೇರ ಬಿತ್ತನೆ ಭತ್ತದ (Direct Seeded Rice –DSR) ಪದ್ಧತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿವರ:

• ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ದಕ್ಷ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಬೇಡುವ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು, ಕೈಯಿಂದ ಸಸಿ ನಾಟಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಗದ್ದೆ ಕೆಸರು ಮಾಡುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ‘ತಾರ್-ವತ್ತಾರ್’ (Tar-wattar) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ತೀವ್ರ ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀತಿ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ: DSR ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆಸರು ನಾಟಿ ಭತ್ತದ ಪದ್ಧತಿ (PTR)

ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್ 10B ರಾಕೆಟ್

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಚೀನಾ ದೇಶವು ವೆನ್‌ಚಾಂಗ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ರಾಕೆಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ನಂತರ ಈ ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಮರಳಿಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

ರಾಕೆಟ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು:

• ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಾಂಗ್‌ಝೆಂಗ್ 10B (Changzheng 10B) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಚೀನಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (CALT).
• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ಚೀನಾದ ಮಾನವಸಹಿತ ಚಂದ್ರಯಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮೆಂಗ್‌ಝೌ (ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ) ಮತ್ತು ಲಾನ್ಯುಯೆ (ಚಂದ್ರನ ಲ್ಯಾಂಡರ್) ಅನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಕಾಲಮಿತಿ: ಇದರ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು 2027 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವಸಹಿತ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತ-ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ಭೇಟಿಯು, ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯೊಬ್ಬರು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರನ್ನು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ಮಾವುರಿ ಜನಾಂಗದ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ವಾಗತ ಸಮಾರಂಭವಾದ ಮಾವುರಿ ಪೋವಿರಿ ಮೂಲಕ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಹಾಕಾ’ (Haka) ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.

ಭೇಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:

• ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ 2030 (Roadmap 2030): ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನುಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಗಳ ಉಪಕ್ರಮ (IPOI): ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ಏಳು ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳ IPOI ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ’ಯನ್ನು ತನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೇದಿಕೆಗಳು: ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರೋಧಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ (CDRI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮರುದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ.
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕಡಲ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಲೋಥಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಪರಂಪರೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ (NMHC) ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರ: ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳು (ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ) ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ಯಾವುದೇ ಭೂ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರ ಹತ್ತಿರದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,600 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನ: ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರಲೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಮತ್ತು ತಾಸ್ಮನ್ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾದ ನೈಋತ್ಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಜವಳಿ ವಲಯ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಭಾರತದ ಜವಳಿ ವಲಯದ ಭವಿಷ್ಯದ’ (India’s Textile Future) ಕುರಿತಾದ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಈ ವರದಿಯು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಳಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಜವಳಿ ವಲಯದ ಮಹತ್ವ:

• ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ “ಚರಕ” (Spinning Wheel) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಉಡುಪು ವಲಯವು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ (GDP) ಸುಮಾರು 2% ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ (GVA) ಸುಮಾರು 11% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ನಂತರ ಭಾರತದ 2ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, 45 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ (4.5 ಕೋಟಿ) ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೇರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಾಗಿಸಿದೆ.
• ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 4% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ 6ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಉಡುಪು ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• PM MITRA ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು: ಸುಸ್ಥಿರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಜವಳಿ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಇಂಗಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (ICM) ಸಂಯೋಜನೆ: ಹೆಚ್ಚು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಜವಳಿ ವಲಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ಸ್ಕೋಪ್) 1 ಮತ್ತು 2 ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ (GHG) ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಕಡ್ಡಾಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿಸಿದೆ.
• RAMP ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ 25% ಬಂಡವಾಳ ಸಬ್ಸಿಡಿಯೊಂದಿಗೆ MSE-SPICE ಮತ್ತು ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲ್ದರ್ಜೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ 2% ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯೊಂದಿಗೆ MSE-GIFT ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜವಳಿ ಮಿಷನ್ (NTTM): ಇದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜವಳಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸುಧಾರಿತ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಎಕೋ ಮಾರ್ಕ್ ಯೋಜನೆ: ಜವಳಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ-ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಿಷನ್ ಲೈಫ್ (Mission LiFE): ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮರುಬಳಕೆ, ಅದಲು-ಬದಲು, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಟ್-ಫ್ಯಾಶನ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆವಿಷ್ಕಾರ: SURE ಉಪಕ್ರಮವು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಕರ ಸಂಘ (CMAI) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಬದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ.

ಪಿನಾಕಾ ದೀರ್ಘ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಿರ್ದೇಶಿತ ರಾಕೆಟ್ (LRGR)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (DRDO) ಚಾಂಡೀಪುರದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಟೆಸ್ಟ್ ರೇಂಜ್‌ (ITR) ನಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕಾ ದೀರ್ಘ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಿರ್ದೇಶಿತ ರಾಕೆಟ್‌ನ ಯಶಸ್ವಿ ಹಾರಾಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು:

• ಇದು ಪಿನಾಕಾ ಬಹು-ನಳಿಕೆಯ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಕ (Multi-Barrel Rocket Launcher – MBRL) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ನಿಖರ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ (Precision-Guided) ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಮೂಲದ BM-21 ಗ್ರಾಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಸುಮಾರು 120 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ದೂರದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಸಂಚರಣೆಗಾಗಿ ಇದು ಜಡತ್ವ ಸಂಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Inertial Navigation System – INS) ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ NavIC (IRNSS) ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ (Oxytocin)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನಕಲಿ ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WHO) ಭಾರತದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರಿದೆ.

ಜೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು:

• ಇದು ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪೋಸ್ಟೀರಿಯರ್ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಒಂದು ನ್ಯೂರೋಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾರ್ಮೋನ್” (Love Hormone) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವಾಹಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆರಿಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಹಾಲುಣಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾನೂನು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು:

• ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ ನೀಡುವುದು, ‘ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ’ಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 12 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಜ್ಞೇಯ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ.
• ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ನ ಅನಧಿಕೃತ ತಯಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1940 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 18(a) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅವಿಕ್ಲಿ ಔಷಧ (Awiqli drug)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನೊವೊ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಐಕೊಡೆಕ್ (Icodec) ಎಂಬ ಹೊಸ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (ಇಂಜೆಕ್ಷನ್) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನೂತನ ಔಷಧಿಯು ಮಧುಮೇಹ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಐಕೊಡೆಕ್/ಅವಿಕ್ಲಿ ಔಷಧ (Icodec/Awiqli drug)

• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಳಸುವ ಬೇಸಲ್ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (Basal Insulin Injection) ಆಗಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನೊವೊ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು: ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ (ಭಾರತದಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಟೈಪ್ 1 ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೂ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ).
• ಪ್ರಭಾವದ ಮಾಪನ: ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ 365 ದೈನಂದಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೇವಲ 52 ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಧುಮೇಹದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮಧುಮೇಹವು ಒಂದು ದೇಹದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಚಯಾಪಚಯ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ದೇಹವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ (ಸಕ್ಕರೆ) ಪ್ರಮಾಣವು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇನ್ಸುಲಿನ್: ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಎಂಬುದು ಮಾನವನ ದೇಹದ ಮೇದೋಜಿರಕ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಒಂದು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಧುಮೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು

• ಟೈಪ್ 1 ಮಧುಮೇಹ : ಇದು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ವಯಂ ನಿರೋಧಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹ : ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಧುಮೇಹದ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೊಜ್ಜು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮೌಖಿಕ ಮಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
• ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಮಧುಮೇಹ: ಈ ಮಧುಮೇಹವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಗುವಿನ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹ ಬರುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಅಮಿಸ್ಟಾಡ್ (Operation Amistad)

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಮರಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಪರೇಷನ್ ಅಮಿಸ್ಟಾಡ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಅಮಿಸ್ಟಾಡ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭೂಕಂಪಗಳ ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗೊಂಡ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ (HADR) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು

• ಭಾರತವು “ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ” ಮತ್ತು ಸಾಗರ್ (SAGAR -ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಗತಿ) ತತ್ವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾದಳ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು, ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ, ನಾಗರಿಕರ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
• ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ INS ಸುನಯನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು IOS ಸಾಗರ್ – 2025 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿರುವುದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಹೊಂದಿರುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ HADR ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು:

• ಆಪರೇಷನ್ ಮೈತ್ರಿ (ನೇಪಾಳ, 2015): ನೇಪಾಳ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ತ್ವರಿತ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, 2021): ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 669 ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಿಷನ್ ಸಾಗರ್ (2020 ರಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ): ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳವು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ 15 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತ್ತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇತು (2020): ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ 3,992 ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಗಂಗಾ (ಉಕ್ರೇನ್, 2022): ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ 18,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ದೋಸ್ತ್ (ತುರ್ಕಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ, 2023): ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು 135 ಟನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಕಾವೇರಿ (ಸುಡಾನ್, 2023): ಸುಡಾನ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಡಾನನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ರಹ್ಮ (ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, 2025): ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 750 ಟನ್ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.

ಜೋಧ್‌ಪುರ್ ಮೊಜಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ GI ಮಾನ್ಯತೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಧ್‌ಪುರ್ ಮೊಜಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

‘ಜೋಧ್‌ಪುರ್ ಮೊಜಾರಿ’ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕರಕುಶಲತೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚರ್ಮದ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುದುರೆ ಜೀನು (Saddle) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಿನಾಗರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ, ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
• GI ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲದಿಂದಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅಪಾರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, GI ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTO) ಜ್ಞಾನದ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಯಾಮಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ (TRIPS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1999 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು 2003 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ Gl ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ (Darjeeling Tea – 2004-05) ಆಗಿದೆ.

2026 ನೇ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ GI ಮಾನ್ಯತೆಗಳು: 

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಲಜನಕ ಚಾಲಿತ ರೈಲು

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಲಜನಕ (ಹೈಡ್ರೋಜನ್) ಚಾಲಿತ ರೈಲಿನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ನೂತನ ರೈಲನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಜುಲೈ 17 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಲಜನಕ ಚಾಲಿತ ರೈಲಿನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ದಿನಾಂಕ: 2026 ರ ಜುಲೈ 17 ರಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗ: ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂದ್‌ನಿಂದ ಸೋನಿಪತ್ (89 ಕಿ.ಮೀ.) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭಾರತವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅಗ್ರ ದೇಶಗಳ ಸಾಲಿಗೆ (ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್, ಚೀನಾ, ಅಮೆರಿಕ, ಜಪಾನ್) ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
• ತಯಾರಕರು: RDSO ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ICF) ಈ ರೈಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು 10 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
• ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಇದು ಗರಿಷ್ಠ 75 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2400 kW ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇಂಧನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಜಿಂದ್‌ನಲ್ಲಿ ರೈಲಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ 3,000 ಕೆ.ಜಿ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜಲಜನಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬೆಟ್ವಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.
• ಮಹತ್ವ: ಇದು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು 6 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಆತಂಕಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಭಾಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 8,650 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಹಾರ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ನಿಧಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CAMPA) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಹಿಮಚಿರತೆಗಳು, ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಣಿಪುರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಂಗಾಯ್ (Sangai) ಜಿಂಕೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಹಿಮಚಿರತೆ (Snow Leopard)

• • ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಪಂಥೇರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (Panthera uncia)
  • ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ವಿಶೇಷ ಹೆಸರು: ಹಿಮಚಿರತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢ ಸ್ವಭಾವದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ “ಪರ್ವತಗಳ ಭೂತ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕ (Bio-indicator): ಇವು ಪರ್ವತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ: ಲಡಾಖ್‌ನ ಹೇಮಿಸ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿಮಚಿರತೆಗಳ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಚಿರತೆ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ:  ದುರ್ಬಲ (VU).
• ಸೈಟ್ಸ್ ಸಮಾವೇಶ (CITES): ಅನುಬಂಧ 1 
• ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972: ಅನುಸೂಚಿ 1

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್ (ಹಿಮ ಚಿರತೆ) : ಇದನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹಿಮಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ 21 ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಚಿರತೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯನ್ ಜೂಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಹಿಮಾಲ್ ಸಂರಕ್ಷಕ (HimalSanrakshak): ಹಿಮಚಿರತೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 2020 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್: ಹಿಮಚಿರತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಖರ ಅಂದಾಜಿಗಾಗಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಹಿಮಾಲಯ (SECURE Himalaya): ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ (GEF) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಧನಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಜಾಗತಿಕ ಹಿಮಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (GSLEP): ಇದು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಶ್ಕೆಕ್ ಘೋಷಣೆ : 2013 ರಲ್ಲಿ ಹಿಮಚಿರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವ 12 ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮಚಿರತೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಚಿರತೆ ವರ್ಷ: 2015 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಚಿರತೆ ವರ್ಷ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಣತಿ:

• 2019 ರಿಂದ 2023 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು 718 ಹಿಮಚಿರತೆಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ನಡೆಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WII) ಯು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (NCF) ಹಾಗೂ WWF ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು: ಲಡಾಖ್ (477), ಉತ್ತರಾಖಂಡ (124), ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (51), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (36), ಸಿಕ್ಕಿಂ (21) ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (9).

ಕಾಡುಕೋಣ (Wild Water Buffalo – Bubalus Arnee)

• • ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಬಫಲೋ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.
  • ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಂಚಿಕೆ: ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ, ಮಾನಸ್ ಮತ್ತು ದಿಬ್ರು-ಸೈಖೋವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಲಾವೋಖೋವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಬುರಾ ಚಾಪೋರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.
  • IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ (Endangered).

ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ (Greater One-Horned Rhino)

• • ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ರೈನೋಸೆರೋಟಿಡೇ (Rhinocerotidae)
  • ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು, ಪೊದೆಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಂಚಿಕೆ: ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಪೋಬಿಟೋರಾ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ, ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಲಾವೋಖೋವಾ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ಏಷ್ಯಾದ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಂಬಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗ(ಭಾರತದಲ್ಲಿ), ಜಾವಾನ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೇಶಗಳು: ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯನ್ ಖಡ್ಗಮೃಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೇಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿವೆ.
  • ವಿಶ್ವ ಖಡ್ಗಮೃಗ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • IUCNಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ದುರ್ಬಲ (Vulnerable) 
  • ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972 :  ಅನುಸೂಚಿ 1

ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು (River Dolphins)

• • ಭಾರತದ ಜಲಮೂಲಗಳು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Platanista gangetica) ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Platanista minor).

ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಬಗ್ಗೆ :

• ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಈ ಜೀವಿಗಳು ಜನ್ಮಜಾತವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಹೀನವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಸುಸು” (Susu) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಬಲ್ಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಿದೆ. 
• ಅಪಾಯಗಳು: ವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಾಶ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಅನುಸೂಚಿ 1, ಸೈಟ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಬಂಧ 1, ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಮಾವೇಶದ (CMS) ಅನುಬಂಧ 1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Endangered) ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಯತೆ: ಇದನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Indus River Dolphin):

• ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇವುಗಳು ಸಹ ಅಂಧವಾಗಿದ್ದು  ಎಕೋಲೊಕೇಶನ್ (ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಭೂಲನ್”  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಬಿಯಾಸ್ ನದಿ ಯಲ್ಲಿಯೂ ಇವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು: ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಅನುಸೂಚಿ 1, ಸೈಟ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಬಂಧ 1 ಮತ್ತು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Endangered) ಜೀವಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಯತೆ: ಇದನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿ:

• ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿರುವ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರವಾದ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಇರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಇತರ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಂತೆ ಇರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು ಅಂಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ದುಂಡಗಿನ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ: ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Critically Endangered) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಸಂಗಾಯ್ ಜಿಂಕೆ (Brow-antlered deer)

• • ಸಾಂಗಾಯ್ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಮಣಿಪುರದ ಬ್ರೋ-ಆಂಟ್ಲರ್ಡ್ ಜಿಂಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ಕೇವಲ ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಿಂಕೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
  • ಇದು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಜವುಗು ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ನಡಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು “ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಜಿಂಕೆ” (Dancing Deer) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 3ನೇ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: 

• ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ: ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 2014ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ IAEA ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್, ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ-ಭಾರತ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (PACTS): ಈ ಉಪಕ್ರಮವು 2020ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸೈಬರ್ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 

• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ದಿಂದ 2020ರಲ್ಲಿ ‘ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ಕ್ಕೆ (CSP) ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಿವೆ.
• ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಸತ್ತು ‘ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆ (ಭಾರತಕ್ಕೆ) ಮಸೂದೆ 2016’ನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಯುರೇನಿಯಂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿಗಳು ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ 2022ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Ind-Aus ECTA) ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (CECA) ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.
• ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: 2024-25ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು 24.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ (USD 24.1 billion) ತಲುಪಿದೆ.
• ಭಾರತದಿಂದ ರಫ್ತು: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4ನೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಬಹುವಲಯ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಕ್ವಾಡ್ (Quad) ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಗಳ ಉಪಕ್ರಮದ (IPOI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಸ್- ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (AUSINDEX), ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ (AUSTRAHIND) ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IAEA)

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಂತಿಪರ ಪರಮಾಣು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಮಾಣು ಕಾವಲುಪಡೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ದೇಶದ ವಿಯೆನ್ನಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ತರ ಶ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಟ್ಟು 178 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸೂಪರ್ ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತ

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸೂಪರ್ ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಗುವಾಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಪಾನ್‌ನ ರ‍್ಯುಕ್ಯು ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಇದು 2026ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ 3ನೇ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ (Tropical Cyclone).
• ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
• ನಾಮಕರಣ: ಈ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ‘ಬಾವಿ’ ಎಂದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶವು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದೆ.
• ತೀವ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟ: ಇದು ಗಂಟೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 290 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದ (290 km/h) ಸ್ಥಿರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕಾರಿ ‘ವರ್ಗ  5’ (Category 5) ತೀವ್ರತೆಯ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.
• ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಇದು ಗುವಾಮ್, ರೋಟಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಜಪಾನ್, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಚೀನಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಪ್ರೇರಕಾಂಶ : ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಬಲ ಎಲ್ ನಿನೋ (El Niño) ವಿದ್ಯಮಾನವು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ತೀವ್ರ ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (Tropical Cyclones)

• ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಾಗರಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ತೀವ್ರ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರ ಮಾರುತಗಳು, ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರದಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕು: ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಾರುತಗಳು ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ (Counterclockwise) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ (Clockwise) ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೆಸರುಗಳು: ಈ ಜಾಗತಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:
  • ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ: ಸೈಕ್ಲೋನ್ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclones)
  • ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ: ಹರಿಕೇನ್ (Hurricanes)
  • ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ: ಟೈಫೂನ್ (Typhoons)
  • ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ: ವಿಲ್ಲಿ-ವಿಲ್ಲಿಸ್ (Willy-Willies)
• ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ:
  • ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 27°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು.
  • ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲದ (Coriolis force) ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇರಬೇಕು.
  • ಲಂಬ ಮಾರುತಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇರಬೇಕು.
  • ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುರುಳಿ ಇರಬೇಕು.
  • ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಹೊರಮುಖ ಚಲನೆ ಇರಬೇಕು.

ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ವಲಸೆ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ (GCS) ತನ್ನ 6ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026 ವರದಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳು

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಒಟ್ಟು 14 ವಿಭಿನ್ನ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವದ 197 ದೇಶಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ವರ್ಧಿತ ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ – 50%

2. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ – 25%

3. ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ – 25%

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: 

• ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಗ್ರ 10 ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 9 ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳಿವೆ.

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 125ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 124ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತವು ಪ್ರಸಕ್ತ ವರ್ಷ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

• ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ನಾಗರಿಕರು ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು 26 ತಾಣಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ರಹಿತ ಅಥವಾ ಆಗಮನದ ವೇಳೆ ವೀಸಾ (Visa-on-arrival) ಸೌಲಭ್ಯದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು (Astra Mk 1)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 (Astra Mk 1) ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ರಫ್ತು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ದೇಶೀಯ ‘ಅಸ್ತ್ರ’ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸರಣಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಫ್ತು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Astra Mk 1)

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (DRDO) ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ.

• ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿಧ: ಇದು ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು (BVRAAM) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದರ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 20 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳು (ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 37 ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಆಗಿದೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: 

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 (Astra Mk 1): ಇದು 80 ರಿಂದ 110 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಕ್ 4.5 ರಷ್ಟು ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಸುಖೋಯ್-30 MKI ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್ 1A ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 2 (Astra Mk 2): ಇದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, 200 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 3 ಅಥವಾ ಗಾಂಡೀವ (Astra Mk 3 – Gandiva): ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ BVRAAM ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದ್ದು, 350  ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದ ಶತ್ರು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉತ್ತರಾಖಂಡಕ್ಕೆ “ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ” ಸ್ಥಾನಮಾನ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಲ್ಲಾಸ್ (ULLAS) ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯವು ಶೇ. 98 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ 6ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶಗಳು: 

• ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಲಡಾಖ್ (2024) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

• ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಜೋರಾಂ (2025) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗೋವಾ, ತ್ರಿಪುರಾ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಿವೆ.

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 95% ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತೆ ದಾಖಲಾದರೆ, ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯ‘ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲಾಸ್ (ULLAS) ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ULLAS ಎಂದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವಮಾನದ ಕಲಿಕೆಯ ಅರಿವು (Understanding Lifelong Learning for All in Society) ಎಂದರ್ಥ.

• ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2022 ರಿಂದ 2027ರ ಕಾಲಾವಧಿಗಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ 15 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

• ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ NEP 2020 ರ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ‘ಕರ್ತವ್ಯ ಬೋಧ್’ ಮತ್ತು ‘ಜನ್ ಜನ್ ಸಾಕ್ಷರ್ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಜನಚಳವಳಿಯ ತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (IARC) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ 2026 (Global Status Report on Cancer 2026) ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರ ಮೇಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳು: 

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾನವನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸರಾಸರಿ 26,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. 2024ರ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 20.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.