Blog

ಏಕಕಾಲಿಕ ಚುನಾವಣೆ ಮಸೂದೆ

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಚುನಾವಣೆ’ (One Nation, One Election) ಕುರಿತ ಜಂಟಿ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯು (JPC) ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಏಕಕಾಲಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಡಳಿತದ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು 1.6% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ಏಕಕಾಲಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, 2024ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ (129ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2024 ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2024 ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಮಸೂದೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: ಸಂವಿಧಾನದ (129ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2024, ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2024 ಈ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ (UT) ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಏಕಕಾಲಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ: ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ದಿನಾಂಕದ ನಂತರ ರಚನೆಯಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು, ಲೋಕಸಭೆಯ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಆದ್ದರಿಂದ, ಆ ಬಳಿಕ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಲೋಕಸಭೆ ಅಥವಾ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಅವಧಿಗೂ ಮುನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಲೋಕಸಭೆ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡರೆ, ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಸದಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ನಿಯಮವು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುವುದು: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಏಕಕಾಲಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರೆ, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು.
• ನಂತರ, ಆ ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
• ಆದರೆ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯು ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (DPI)@2047 ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ನೀತಿ ಆಯೋಗವು ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ಕ್ಕಾಗಿ DPI@2047 ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (DPI)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ‘ಜಾಮ್ ತ್ರಿವಳಿ’ (JAM Trinity) ಅಂದರೆ ಜನ್ ಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು, ಆಧಾರ್ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಇದು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು (DBT) ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಸೋರಿಕೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ (DPI) ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ಆಡಳಿತದ ದಕ್ಷತೆ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಸಬ್ಸಿಡಿ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಇ-ಆಡಳಿತ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (UPI)ಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ 8 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ 3ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ದೈನಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (DPI) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಹಾರಗಳು:

• ಆಧಾರ್ (Aadhaar): ಇದು ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಆಧಾರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮರ್ಥ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಇದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಯುಪಿಐ (UPI): ತ್ವರಿತ, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ-ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಯ ಏಕಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

1. ಯುಪಿಐ ಪ್ರಸ್ತುತ 8 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಪಾವತಿಗಳು, ಹಣ ರವಾನೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

• ಕೋವಿನ್ (CoWIN): ನೋಂದಣಿ, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಲಸಿಕೆ (ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್) ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಎಪಿಐ ಸೇತು (API Setu): ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (APIs) ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ದತ್ತಾoಶ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಡಿಜಿಲಾಕರ್ (DigiLocker): ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೃಢೀಕೃತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲೆಟ್ (Digital document wallet) ಆಗಿದೆ.
• ಆರೋಗ್ಯ ಸೇತು (Aarogya Setu): ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್ (GeM): ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉಮಂಗ್ (UMANG): ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಏಕ-ಗವಾಕ್ಷಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಏಕೀಕೃತ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ದೀಕ್ಷಾ (DIKSHA): ಇ-ಕಂಟೆಂಟ್, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಕಲಿಯುವವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಸಂಜೀವಿನಿ (e-Sanjeevani): ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಆಸ್ಪತ್ರೆ (e-Hospital): ಇದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ನೋಂದಣಿ, ವೈದ್ಯರ ಭೇಟಿಗೆ ಸಮಯ ನಿಗದಿ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಆಫೀಸ್ (e-Office): ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಡತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಗದರಹಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ (eCourts): ಇದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ (POSHAN Tracker): ಸಮಗ್ರ ಶಿಶು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳ (ICDS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೊಬೈಲ್ ಆಧಾರಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ವೇದಿಕೆ (NCD): ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ತಪಾಸಣೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್ (SIDH): ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಏಕೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (PFMS): ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು (DBT) ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ (PM GatiShakti): ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಜಿಐಎಸ್ (GIS) ಆಧಾರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಸಂಸದರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• 1967ರಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದ ಶಾಸಕ ಗಯಾ ಲಾಲ್ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ‘ಆಯಾ ರಾಮ್ ಗಯಾ ರಾಮ್‘ ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
• ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಾಂತರಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1985ರಲ್ಲಿ 52ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅನರ್ಹತೆಗಳು [ವಿಧಿ 102(1) ಮತ್ತು 191(1)]

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ಅನರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ:

• ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲಾಭದಾಯಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು (Office of profit) ಹೊಂದಿದ್ದರೆ.
• ಸಮರ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ.
• ತೀರಿಸಲಾಗದ ದಿವಾಳಿ (Undischarged insolvent) ಯಾಗಿದ್ದರೆ.
• ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿದರೆ.
• ಸಂಸತ್ತು ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.

ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನರ್ಹತೆ: ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಾಸಕನೊಬ್ಬ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ (Whip) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮತದಾನದಿಂದ ದೂರವುಳಿದರೆ, ಆತನನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸದಸ್ಯನು ತನ್ನ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆತನ ಮತದಾನ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಪಕ್ಷವು 15 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಕ್ಷಮಿಸಿದರೆ ಆತನನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯರು ಸದನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಅವರು ಅನರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.
• ಸದನದ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಸದನದ ಸಭಾಪತಿ ಅಥವಾ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ವಿನಾಯಿತಿಗಳು:

ಹತ್ತನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಮೂಲತಃ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸದಂತೆ ಎರಡು ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು:

• ‘ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷ’ದ ಮೂರನೇ ಒಂದು (1/3) ಸದಸ್ಯರು ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.
• ‘ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷ’ದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಸದಸ್ಯರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಆದರೆ, ಕಾನೂನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 2003ರಲ್ಲಿ 91ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ( ಮೂರನೇ ಒಂದು ವಿಭಜನೆ) ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.

ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳು

• ಕಿಹೋಟೊ ಹೊಲ್ಲೋಹಾನ್ v/s ಜಚಿಲ್ಹು (1992): ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ (ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಭಾಪತಿ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
• ಕೀಶಮ್ ಮೇಘಚಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ v/s ಸ್ಪೀಕರ್, ಮಣಿಪುರ (2020): ಅನರ್ಹತೆಯ ಅರ್ಜಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ (ಅಪಮಾನ) ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971 ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕುರಿತು:

• ಉದ್ದೇಶ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ದಂಡಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿಸುವುದು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ 1971ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅಪಚಾರ ಎಸಗುವುದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1882ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ‘ಆನಂದಮಠ‘ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು.
• ಆನಂದಮಠ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು 1769–73ರ ಬಂಗಾಳದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿ ದಂಗೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• 1896ರ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು.
• ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ 7, 1905ರಂದು ಬಳಸಲಾಯಿತು.
• 1905ರ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯು ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು: ಜನವರಿ 24, 1950ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು (National Song) ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ವಿಧಿ 51A(a) ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಆದರ್ಶಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕೆಂದು ಇದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೊರತೆ: ‘ಜನಗಣಮನ’ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಂತೆ, ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
• ಇದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಂದಲ್ಲ.

ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ‘ಜಲ ತಾವರೆ’ (Water Hyacinth) ಆಧಾರಿತ ಜೀವನೋಪಾಯ ಉಪಕ್ರಮ

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈನೋ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಜೀವನೋಪಾಯ ಉಪಕ್ರಮವು, ಅಸ್ಸಾಂನ ಲಾವೋಖೋವಾ-ಬುರಾಚಪೋರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಲ ಸಸ್ಯವಾದ ‘ಜಲ ತಾವರೆ’ (ವಾಟರ್ ಹಯಸಿಂತ್)ವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

‘ಜಲ ತಾವರೆ’ (Water Hyacinth):

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಐಕೋರ್ನಿಯಾ ಕ್ರಾಸಿಪೀಸ್ (Eichhornia crassipes) ಅಥವಾ ಪೊಂಟೆಡೆರಿಯಾ ಕ್ರಾಸಿಪೀಸ್ (Pontederia crassipes).
• ಇದು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೇಲುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಜಲಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ (Invasive Alien Species – IAS) ಒಂದೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಭಾರಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ “ಬಂಗಾಳದ ಕಂಟಕ (Terror of Bengal)” ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಲಾವೋಖೋವಾ-ಬುರಾಚಪೋರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (LBWLS)ದ ಬಗ್ಗೆ

• ಸ್ಥಳ: ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ಸಂಪರ್ಕ: ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಜೀರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೇವಭರಿತ ಮೆಕ್ಕಲು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ನದಿತೀರದ ಅರಣ್ಯಗಳು, ತೇವಾಂಶ ಭರಿತ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ‘ರೌಮಾರಿ-ದೊಂಡುಲಾ’ ಜೌಗು ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಭಾರತದ ಒಂದು ಕೊಂಬಿನ ಘೇಂಡಾಮೃಗ, ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಕಾಡುಕೋಣ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಅಗ್ರಿಕೋಲಾ ಪದಕ (Agricola Medal) ಪ್ರದಾನ : FAO

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಇಟಲಿಯ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (FAO) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಅಗ್ರಿಕೋಲಾ ಪದಕ’ವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎಫ್‌ಎಒ (FAO) ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಕ್ಯು ಡೊಂಗ್ಯು (Qu Dongyu) ಅವರು ಈ ಪದಕವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.

ಅಗ್ರಿಕೋಲಾ ಪದಕದ ವಿಶೇಷತೆ:

• ಅಗ್ರಿಕೋಲಾ ಪದಕವು ಎಫ್‌ಎಒ (FAO) ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
• ಈ ಪದಕವನ್ನು “ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಜರ್ಮನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜಾರ್ಜಿಯಸ್ ಅಗ್ರಿಕೋಲಾ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಸುಧಾರಣೆಯಂತಹ ಮಹತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರಿಗೆ ಈ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಇದು 194 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 195 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಇಟಲಿಯ ರೋಮ್ ನಗರ.

ಪ್ರಗತಿ (PRAGATI) ಸೇನಾಭ್ಯಾಸ, 2026

ರಕ್ಷಣೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ‘ಪ್ರಗತಿ 2026’ ಸೇನಾಭ್ಯಾಸವು ಮೇಘಾಲಯದ ಉಮ್ರೋಯ್ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಗತಿ (PRAGATI) ಸೇನಾಭ್ಯಾಸದ ಮಾಹಿತಿ:

• PRAGATI ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ: ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್ ಆಫ್ ರಿಜಿನಲ್ ಆರ್ಮಿಸ್ ಫಾರ್ ಗ್ರೋಥ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫರ್ಮಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಷಿಯನ್ ರಿಜಿನ್ (Partnership of Regional Armies for Growth and Transformation in the Indian Ocean Region).
• PRAGATI ಅರ್ಥ: ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೇನೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ.
• ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಭಾರತ, ಭೂತಾನ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಲಾವೋಸ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ನೇಪಾಳ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಸೀಶೆಲ್ಸ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ.
• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ಅರೆ-ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

ಜ್ವಾನ್-ವೋಲ್ಫ್ ಪರಿಣಾಮ (Zwan-Wolf Effect)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ನಾಸಾದ (NASA) MAVEN ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ‘ಜ್ವಾನ್-ವೋಲ್ಫ್ ಪರಿಣಾಮ’ವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ‘ನೇಚರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್’ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಜ್ವಾನ್-ವೋಲ್ಫ್ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದರೇನು?

• ಇದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಹವೊಂದರ ಕಾಂತೀಯ ಗಡಿಯು ಸೌರ ಮಾರುತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಸಿದಾಗ, ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶದ ಕಣಗಳು (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ) ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ರೇಖೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಿಗ್ಗುತ್ತವೆ.
• 1976 ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಬಿ.ಜೆ. ಜ್ವಾನ್ (B.J. Zwan) ಮತ್ತು ಆರ್.ಎ. ವೋಲ್ಫ್ (R.A. Wolf) ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವ:

• ಭೂಮಿಗೆ ಬಲವಾದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವಿದ್ದರೆ, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವು ಅಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
• ಬಲವಾದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವಿಲ್ಲದ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಾಂತೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.

MAVEN ಮಿಷನ್ ಮಾಹಿತಿ:

• MAVEN ಎಂದರೆ ಮಂಗಳನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ವಿಕಸನ ಮಿಷನ್ (Mars Atmosphere and Volatile Evolution Mission).
• ಮಂಗಳನ ವಾತಾವರಣವು ಸೌರ ಮಾರುತದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 2013 ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾ ಈ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.
• ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವು ತನ್ನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಮಿಷನ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ:

• ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳ, ಎರಡನೇ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
• ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಲು 24.6 ಗಂಟೆಗಳ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಭೂಮಿಯ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗೆ (23.9 ಗಂಟೆಗಳು) ಬಹುತೇಕ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
• ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಗ್ರಹವು ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ‘ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ’  ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
• ಫೋಬೋಸ್ ಮತ್ತು ಡೀಮೋಸ್ ಮಂಗಳದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಂಗಳಯಾನ (MOM – Mars Orbiter Mission):

• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) 2013ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ PSLV C-25 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿತು.
• ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈ, ಖನಿಜ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲವನ್ನು (ಜೀವದ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅನಿಲ) ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ WTO ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಬೆಂಬಲ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ದೇಶವು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (WTO)ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಜಿನೆವಾದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ (ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌)ಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.

ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (WTO)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ: ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು ಜನವರಿ 1, 1995 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 1948 ರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ’ (GATT) ದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದ 166 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ 98% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಇದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೆವಾದಲ್ಲಿದೆ.

ಮಯೋಪಿಯಾ (ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ) ತೀವ್ರತೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು, ಅಂದರೆ ಅಂದಾಜು 4.75 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಯೋಪಿಯಾ (ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ) ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮಯೋಪಿಯಾ ಪ್ರಮಾಣವು 1999ರಲ್ಲಿ 4.44% ರಷ್ಟಿದ್ದು, 2019ರ ವೇಳೆಗೆ 21.15% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಸುಮಾರು 48% ಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಅಂದಾಜಿದೆ.

ಮಯೋಪಿಯಾ (ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ಅಕ್ಷೀಯ ಉದ್ದವು ಅತಿಯಾಗಿ ಹಿಗ್ಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಕ್ರೀಭವನದ ದೋಷವಾಗಿದೆ.
• ಮಯೋಪಿಯಾ ಹೊಂದಿರುವ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವಾದ ಅಕ್ಷೀಯ ಉದ್ದವು ಅತಿ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಳಬರುವ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಕಣ್ಣಿನ ಅಕ್ಷಿಪಟಲದ (ರೆಟಿನಾದ) ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವ ಬದಲು, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ (Focus) ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೂರದ ವಸ್ತುಗಳು ಮಂಜಾಗಿ (Blurred) ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಕಳವಳಗಳು:

• ಕಣ್ಣಿನ ಅಕ್ಷೀಯ ಉದ್ದವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಸ್ಕ್ಲೆರಾ (Sclera), ಕೋರಾಯ್ಡ್ (Choroid) ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಿಪಟಲ (Retina) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಣ್ಣಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ತೆಳುವಾಗುತ್ತವೆ.
• ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಅಕ್ಷಿಪಟಲದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ (ರೆಟಿನಾ ಡಿಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್), ಕೇಂದ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ (ಮಯೋಪಿಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಯುಲರ್ ಡಿಜೆನರೇಶನ್), ಕಣ್ಣಿನ ಒತ್ತಡದ ಕಾಯಿಲೆ (ಗ್ಲಾಕೋಮಾ) ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ (ಕ್ಯಾಟರಾಕ್ಟ್) ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ -6 ಡಯಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು (-6 dioptres) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಕ್ರೀಭವನ ದೋಷವನ್ನು ‘ತೀವ್ರ ಮಯೋಪಿಯಾ’ (High myopia) ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ತೀವ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ದೃಷ್ಟಿದೋಷ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಧತ್ವಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ:

• ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು ಈ ದೋಷದ ತೀವ್ರತೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
• ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

ಭವ್ಯ ಯೋಜನೆ (BHAVYA Scheme)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯು (DPIIT) ಭವ್ಯ (BHAVYA) ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಭಾರತ್ ಔದ್ಯೋಗಿಕ್ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (BHAVYA):

• ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅವಧಿಯು 2026-27 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಒಟ್ಟು 6 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ‘ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುವ 100 ಭವಿಷ್ಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ಯೋಜನೆಯ ವಿವಿಧ ಸಾರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ತಲುಪುವಿಕೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
• ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿವೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಿವೆ, ಅಸಮರ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿವೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿವೆ.
• ಭೂ ಬಳಕೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 100 ರಿಂದ 1,000 ಎಕರೆಗಳವರೆಗಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 1 ಕೋಟಿ ರೂ. ವರೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಿದ್ದು, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಆಂತರಿಕ ರಸ್ತೆಗಳು, ಭೂಗತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಜಾಲ, ಒಳಚರಂಡಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ICT) ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯ (DPIIT) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾರ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮವು (NICDC) ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ (PM GatiShakti) ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ದೇಶದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ ತಡೆರಹಿತ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಮಹತ್ವ: ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ರೈಲ್ವೆ, ರಸ್ತೆಗಳು, ಬಂದರುಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಸಮೂಹ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಟ ನಿರ್ವಹಣೆ (Logistics) ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಎಂಬ ಏಳು ಮುಖ್ಯ ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಪಿಎಂ ಗತಿ ಶಕ್ತಿಯು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಭಾರತಮಾಲಾ, ಸಾಗರಮಾಲಾ, ಒಳನಾಡು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು, ಡ್ರೈ/ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಉಡಾನ್ (UDAN) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (International Booker Prize), 2026

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಒಂದು ದಶಕವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 2005 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ ಬೂಕರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಅಥವಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದೇ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಗೆ (Work of fiction) ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ: ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು £ 50,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರು ತಲಾ £2,500 ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ: ಜಾಗತಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಎಲೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತಿದ್ದ ಅನುವಾದಕರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ v/s ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ:

ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಸಾಧನ (Cultural Diplomacy)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (UAE), ಸ್ವೀಡನ್, ನಾರ್ವೆ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಮ್ಮ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.

ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಉಡುಗೊರೆಗಳು:

• ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮೆಲೋನಿ ಅವರಿಗೆ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮುಗಾ ರೇಷ್ಮೆಯ ಶಾಲು ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿರುಯಿ ಲಿಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆಯ ಶಾಲನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

1. ಅಸ್ಸಾಂನ “ಚಿನ್ನದ ರೇಷ್ಮೆ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಗಾ ರೇಷ್ಮೆಯು, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ ಅಪರೂಪದ ಜವಳಿ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.
2. ಶಿರುಯಿ ಲಿಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆಯ ಶಾಲನ್ನು, ಮಣಿಪುರದ ಶಿರುಯಿ ಕಾಶೋಂಗ್ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಶಿರುಯಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೀನಾಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕುಂದನ್ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ನಾರ್ವೆಯ ನಾಯಕ ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ನೈಜ ಆರ್ಕಿಡ್ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಜರೀಗಿಡಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆರ್ಕಿಡ್ ‘ಪೇಪರ್‌ವೇಟ್‌ಗಳು’ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಡ್ ‘ವರ್ಣಚಿತ್ರ’ವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ‘ಹರಾಲ್ಡ್ V’ ಅವರಿಗೆ ಒಡಿಶಾದ ಕಟಕ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳ್ಳಿ ಫಿಲಿಗ್ರೀ ಕಲೆಯಾದ ‘ತಾರಕಾಸಿ’ಯನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲಾದ ಬೆಳ್ಳಿ ಹಡಗಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಉಲ್ಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟರ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಬ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ಯುಎಇ (UAE) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೇಖ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಜಾಯೆದ್ ಅಲ್ ನಹ್ಯಾನ್ ಅವರಿಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ “ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಲೈಫ್” ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರೋಗನ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

1. ರೋಗನ್ ಕಲೆಯು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕಚ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅಪರೂಪದ ಜವಳಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.
2. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜುನಾಗಢದ ಕೇಸರ್ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಸಹ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅರುಣಾಚಲ ಕಿವಿ ಮಿಷನ್ (Arunachal Kiwi Mission)

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಕೇಂದ್ರ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರು “ಅರುಣಾಚಲ ಕಿವಿ: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಯುಎಸ್‌ಪಿ” (USP) ಎಂಬ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಅರುಣಾಚಲ ಕಿವಿ ಮಿಷನ್ ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಿವಿ ಹಣ್ಣಿನ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಮಹತ್ವ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ‘ಝಿರೋ ವ್ಯಾಲಿ’ ಮತ್ತು ದಿರಾಂಗ್‌ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಕಿವಿ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ’ ಮತ್ತು ‘ಫಾರ್ಮ್-ಸ್ಟೇ’ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಚೈನೀಸ್ ಗೂಸ್‌ಬೆರ್ರಿ (Actinidia deliciosa):

• ಇದು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ-ಭರಿತವಾದ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿದ್ದು , ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪಳದಂತಹ ಸಿಪ್ಪೆ, ಹಸಿರು/ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ತಿರುಳು ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ 7°C ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ 700–800 ಗಂಟೆಗಳ ‘ಶೀತಲ ಅವಧಿಯ’ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮಧ್ಯ-ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (800–1,500 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ) ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
• ಇದು 4-5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 7-8 ವರ್ಷಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಕಿವಿ ಹಣ್ಣಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 7,050 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು (Sperm Whales)

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಮಾನವರು ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ, ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಕೂಡ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ‘ಕ್ಲಿಕ್ ಕ್ಲಿಕ್’ (Click) ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಫೈಸೆಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸೆಫಾಲಸ್ (Physeter macrocephalus)
• ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಈ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅರೆ-ದ್ರವ ರೂಪದ, ಮೇಣದಂಥ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯ (Sperm) ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ‘ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
• ಹಂಚಿಕೆ: ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬಹುತೇಕ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇವು ಕಡು-ಬಣ್ಣದ, ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಹಾಗೂ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಗರ ಸಸ್ತನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬೃಹತ್ ಚೌಕಾಕಾರದ ತಲೆಯು ದೇಹದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿವೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು: ಆಳ-ಸಾಗರದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಪರಿಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಈ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಶ್ರವಣ ದೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಹಡಗುಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯು ಇವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವೊಡ್ಡಿವೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:
  • IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ‘ದುರ್ಬಲ’ (Vu) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸೂಚಿ 2 (Schedule 2)ರಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂಬರ್‌ಗ್ರಿಸ್  ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ತಿಮಿಂಗಿಲದ ಯಾವುದೇ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.
  • ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (CITES) ಅನುಬಂಧ I (Appendix I) ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಬರ್‌ಗ್ರಿಸ್ ಅನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು CITES ನಿಬಂಧನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಅಂಬರ್‌ಗ್ರಿಸ್ (Ambergris) ಬಗ್ಗೆ:

• ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬರ್‌ಗ್ರಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಬೂದು ಅಂಬರ್’ (Grey Amber) ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಒಂದು ಘನ, ಮೇಣದಂಥ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅಂಬರ್‌ಗ್ರಿಸ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ‘ತೇಲುವ ಚಿನ್ನ’ ಮತ್ತು ‘ಸಮುದ್ರದ ನಿಧಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾದರಿ ನೋಂದಣಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2024

ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತದ ಮಹಾನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿಯು (Office of the Registrar General of India – ORGI) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಮಾದರಿ ನೋಂದಣಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2024’ (SRS 2024) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಮಾದರಿ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Sample Registration System – SRS)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಶಿಶು ಮರಣ ದರ (Infant Mortality Rate – IMR), ಜನನ ದರ (Birth Rate) ಮತ್ತು ಮರಣ ದರ (Death Rate) ಸೂಚಕಗಳ ನಿಖರವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳಾದ ಪ್ರಜನನ ದರ (Fertility Indicators) ಹಾಗೂ ಮರಣ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು (Mortality Indicators) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.
• ನಿರ್ವಹಣೆ: ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮಹಾನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ (Registrar General of India) ಕಚೇರಿಯು ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

1. ಜನನ ದರ (Birth Rate):

• ಪ್ರತಿ 1,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಜನಿಸುವ ಸಜೀವ ಶಿಶುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ‘ಜನನ ದರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ 21 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಈ ದರವು, 2024ರ ವೇಳೆಗೆ 18.3 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
• ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 14.9 ರಿಂದ 14.7 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 20.3 ರಿಂದ 20.2 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
• ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನನ ದರವು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ (26.8) ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಜನನ ದರವು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ (9.9) ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

2. ಮರಣ ದರ (Death Rate):

• ಪ್ರತಿ 1,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ‘ಮರಣ ದರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದರವು ಪ್ರಸ್ತುತ 6.7 ರಿಂದ 6.4 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• 2024ರಲ್ಲಿ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮರಣ ದರವನ್ನು (8.4) ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೆ, ಚಂಡೀಗಢವು ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಮರಣ ದರವನ್ನು (3.9) ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

3. ಶಿಶು ಮರಣ ದರ (Infant Mortality Rate – IMR):

• ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರತಿ 1,000 ಸಜೀವ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವರ್ಷ ತುಂಬುವ ಮುನ್ನವೇ ಮೃತಪಡುವ ಶಿಶುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ‘ಶಿಶು ಮರಣ ದರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• 2024ರ ಶಿಶು ಮರಣ ದರವು (ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಸಜೀವ ಜನನಗಳಿಗೆ 24 ಸಾವುಗಳು) 1971ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಐದನೇ ಒಂದರಷ್ಟು (1/5th) ಕುಸಿದಿದೆ. ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಶಿಶು ಮರಣ ದರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 38% ರಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
• 2024ರಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಿಶು ಮರಣ ದರವು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ (36) ವರದಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ದರವು ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ (2) ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಮರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಜನನಿ ಶಿಶು ಸುರಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (JSSK): ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಔಷಧಗಳು, ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಆಹಾರ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಉಚಿತ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆಯಂತಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾತೃತ್ವ ಅಭಿಯಾನ (PMSMA): ಈ ಯೋಜನೆಯು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ 9 ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಉಚಿತ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಖಚಿತವಾದ ಹೆರಿಗೆ ಪೂರ್ವ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಸಿಕಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ಣ ಲಸಿಕಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (RBSK): ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ 0 ಯಿಂದ 18 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ 32 ಬಗೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ (ರೋಗಗಳು, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಜನ್ಮಜಾತ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಳಂಬ) ಉಚಿತ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು (NRCs): ತೀವ್ರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ (SAM) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶೇಷ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.