Blog

ಸೋಫಿ (SOFI) ವರದಿ 2026

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಪಂಚದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ (State of Food Security and Nutrition in the World – SOFI) 2026 ನೇ ಸಾಲಿನ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• 2026 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರದ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸುವುದು”.

ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:

ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ:

• ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO).
• ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿ (IFAD).
• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ (UNICEF).
• ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (WFP).
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO).

ಸೋಫಿ (SOFI) ವರದಿ 2026 ರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು: ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಸತತ ಮೂರನೇ ವರ್ಷವೂ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 7.8% ಕ್ಕೆ (645 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು) ತಲುಪಿದೆ. ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿರುವ ಆಫ್ರಿಕಾವು 309 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಂಡವಾಗಿದೆ.
• ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಏಷ್ಯಾ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಸಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (20.3% ರಿಂದ 20% ಕ್ಕೆ) ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.
• ಆಹಾರದ ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ: ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರದ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚವು 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 4.28 PPP (ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಾನತೆ) ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 2.69 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
• ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 150 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಬೊಜ್ಜಿನ ಪ್ರಮಾಣವು 16.2% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ, ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತ

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• CJP ಯ ‘ಚಲೋ ಸಂಸದ್’ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಧ್ಯ ದೆಹಲಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

• ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ರಜಾದಿನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 2025 ರಲ್ಲಿ 65 ಬಾರಿ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು:

• 2023 ರ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 20(2)(b), ಮತ್ತು 2024 ರ ದೂರಸಂಪರ್ಕ (ಸೇವೆಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಗಿತ) ನಿಯಮಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
• 2024 ರ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಗಿತದ ಆದೇಶವು ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಬಾಧಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
• ಆಧಾರಗಳು: ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ, ಭದ್ರತಾ ಕಾಳಜಿಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.
• ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಅವಧಿಯ ಮಿತಿ: 2024 ರ ನಿಯಮಗಳು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತವನ್ನು 15 ದಿನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಐದು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಕ್ಷಣೆಗಳು:

• ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕರಣ (2020): ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(a) ಮತ್ತು 19(1)(g) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಕ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತವನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಥಗಿತವು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು, ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಡಬೇಕು.
• ಫಾಹಿಮಾ ಶಿರಿನ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (2019): ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಹಕ್ಕನ್ನು’ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಗ್ರೇಟ್ ಯೋಜನೆ (GREAT Scheme)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜವಳಿ ಮಿಷನ್ (National Technical Textiles Mission) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ (GREAT) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಗ್ರೇಟ್ (GREAT) ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನರ್‌ಶಿಪ್ ಅಕ್ರಾಸ್ ಆಸ್ಪೈರಿಂಗ್ ಇನ್ನೋವೇಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್ಸ್.
• ಉದ್ದೇಶ: ನಾವೀನ್ಯಕಾರರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜವಳಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ (Start-up) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲ: ಮೂಲಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು 18 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್‌ಗೆ ₹50 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆದ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಉನ್ನತ-ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಾರುಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಜವಳಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI)/ಐಒಟಿ (IoT) ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಅಥವಾ ಸುಸ್ಥಿರ ವಸ್ತುಗಳು.
• ಅರ್ಹತೆ: ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟ್ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅವರು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಕನಿಷ್ಠ 10% ರಷ್ಟನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ eVTOL ವಿಮಾನ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟ್ ಆಗಿರುವ ಡೀಪ್-ಟೆಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಆಗಿರುವ ‘ದಿ ಇಪ್ಲೇನ್ ಕಂಪನಿ’, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವರ್ಟಿಕಲ್ ಟೇಕ್-ಆಫ್ ಅಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ (eVTOL) ವಿಮಾನದ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾದ e200X (PT-01) ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.

eVTOL ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಶಬ್ದ, ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ವಾಯು ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು (AAM) ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಒಬ್ಬ ಪೈಲಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಅಥವಾ 200 ಕೆಜಿ ವರೆಗಿನ ಸರಕನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಗಾಗಿ 110 ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಉದ್ದನೆಯ ರನ್‌ವೇಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಛಾವಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಟೇಕ್-ಆಫ್ ಆಗಲು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೊಲ್ಡೊವಾ (Moldova)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ಚಿಸಿನೌಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಬ್ಬರು ಮೊಲ್ಡೊವಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೊಲ್ಡೊವಾ ದೇಶದ ಕುರಿತು:

• ರಾಜಧಾನಿ: ಚಿಸಿನೌ.
• ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ಭೂಆವೃತ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಗಡಿಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ರೊಮೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಗಡಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
• ನದಿಗಳು: ಡ್ನೈಸ್ಟರ್ (Dniester) ನದಿಯು ಮೊಲ್ಡೊವಾದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾಗಿದೆ; ಪ್ರುಟ್ ನದಿ (Prut River) ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ (North Macedonia)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ಸ್ಕೋಪ್ಯೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯೊಬ್ಬರು ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:

• ರಾಜಧಾನಿ: ಸ್ಕೋಪ್ಯೆ.
• ಇದು ಆಗ್ನೇಯ ಯುರೋಪಿನ ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ಬಾಲ್ಕನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಭೂಆವೃತ, ಪರ್ವತಮಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಸೊವೊ ಮತ್ತು ಸೆರ್ಬಿಯಾ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಈ ದೇಶವು 1991 ರಲ್ಲಿ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (EU) ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಓಹ್ರಿಡ್ ಸರೋವರವು ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಗೋರ್ ಬೋಲಿ (Gor Boli)

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗೋರ್ ಬೋಲಿಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ.

ಗೋರ್ ಬೋಲಿ ಕುರಿತು:

• ಇದನ್ನು ಲಂಬಾಣಿ ಭಾಷೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬಂಜಾರ ಸಮುದಾಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಸ್ಥಳೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವನಾಗರಿ, ತೆಲುಗು ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿ: 

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 344(1) ಮತ್ತು 351ನೇ ವಿಧಿಗಳ ಅನ್ವಯ, ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

• ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮೂಲತಃ 14 ಭಾಷೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ತದನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 22ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು:
  • 1967ರ 21ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ: ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯ ಸೇರ್ಪಡೆ.
  • 1992ರ 71ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ: ಕೊಂಕಣಿ, ಮಣಿಪುರಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ.
  • 2003ರ 92ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ: ಬೋಡೋ, ಡೋಗ್ರಿ, ಮೈಥಿಲಿ ಮತ್ತು ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ.
• ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಮಾನದಂಡಗಳು: ಅಶೋಕ್ ಪಹ್ವಾ ಸಮಿತಿ (1996) ಮತ್ತು ಸೀತಾಕಾಂತ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಸಮಿತಿಗಳ (2003) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಹೊಸ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಲ್ಲ.
• ಮಾನ್ಯತೆಯಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಭಾಷೆಯೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ-ಯಶಸ್ವಿ ಯೋಜನೆ (PM-YASASVI Scheme)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪಿಎಂ-ಯಶಸ್ವಿ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅನನುಕೂಲಕರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ತನ್ನ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ಯಶಸ್ವಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಪ್ರೈಮ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಯಂಗ್ ಅಚೀವರ್ಸ್ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೀಮ್ ಫಾರ್ ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ಇಂಡಿಯಾ (PM-YASASVI).
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನನುಕೂಲಕರ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಫಲಾನುಭವಿಗಳು: ವಾರ್ಷಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯವು ₹2.50 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ (OBC), ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ (EBC), ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಹಾಗೂ ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ (DNT) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:
  1. ಮೆಟ್ರಿಕ್-ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ: ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ 9 ಮತ್ತು 10 ನೇ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ₹4,000 ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  2. ಮೆಟ್ರಿಕ್-ನಂತರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ: ಮೆಟ್ರಿಕ್ ನಂತರದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ₹5,000 ದಿಂದ ₹20,000 ದವರೆಗೆ ಭತ್ಯೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  3. ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ: ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ, ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು 9-10 ನೇ ತರಗತಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ₹75,000 ದವರೆಗೆ ಮತ್ತು 11-12 ನೇ ತರಗತಿಗೆ ₹1,25,000 ದವರೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  4. ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ: ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ₹2 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ ಮರುಪಾವತಿ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಸಿಕ ₹3,000 ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ, ₹5,000 ಪುಸ್ತಕ ಭತ್ಯೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನುದಾನವಾಗಿ ₹45,000 ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  5. ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ: ಕಡಿಮೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ವಸತಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿ ಸೀಟಿಗೆ ₹3.00 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹3.50 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  6. ಒಟ್ಟು ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 30% ರಷ್ಟನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು 5% ರಷ್ಟನ್ನು ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ (PwD) ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಮೈಲ್ ಯೋಜನೆ (SMILE Scheme)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸ್ಮೈಲ್ (SMILE) ಯೋಜನೆಯು 216 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ 10,200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪುನರ್ವಸತಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಕುರಿತು:

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಸಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಮಾರ್ಜಿನಲೈಸ್ಡ್ ಇಂಡಿವಿಜುವಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೈವ್ಲಿಹುಡ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ (SMILE).
• ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಲಿಂಗತ್ವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು (Transgenders) ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮರು-ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉಪ-ಯೋಜನೆಗಳು:

• ಲಿಂಗತ್ವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಪುನರ್ವಸತಿ: 9 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಗರಿಮಾ ಗೃಹಗಳ (Garima Grehs) ಸ್ಥಾಪನೆ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನಾರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗೆ (PM-JAY) ಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಲಿಂಗ-ದೃಢೀಕರಣ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಪಿಎಂ-ದಕ್ಷ್ (PM-DAKSH) ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗತ್ವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪುನರ್ವಸತಿ: ಭಿಕ್ಷುಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ “ಭಿಕ್ಷಾ ವೃತ್ತಿ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ್” ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆ, ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಪಿಎಂ-ದಕ್ಷ್ (PM-DAKSH) ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷಾಟನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ: 2025 ರಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ) ನಗರವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ‘ಭಿಕ್ಷುಕ ಮುಕ್ತ ನಗರ’ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ದಕ್ಷ್ (PM-DAKSH) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ದಕ್ಷತಾ ಔರ್ ಕುಶಲತಾ ಸಂಪನ್ನ ಹಿತಗ್ರಾಹಿ ಯೋಜನೆ.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ (Central Sector Scheme).
• ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವರ್ಷ: 2020-21.
• ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಸಚಿವಾಲಯ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕೌಶಲ್ಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ವೇತನ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತಗತಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (Fast-Track Courts – FTCs)

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• 2024 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ (ಅಕ್ರಮ ತಡೆ) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ನೀಟ್ (NEET) ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ತ್ವರಿತಗತಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು:

• ವಿಧಿ 14 ಮತ್ತು 21: ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕು, ಸಂವಿಧಾನದ ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ (ವಿಧಿ 21) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವರ್ಗೀಕರಣದ (ವಿಧಿ 14) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ವಿಧಿ 247: ಕೇಂದ್ರದ ಕಾನೂನುಗಳ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• 2018 ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ: ತ್ವರಿತಗತಿಯ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ (FTSCs) ಕಾನೂನು ತಳಹದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.
• 2012 ರ ಪೋಕ್ಸೊ (POCSO) ಕಾಯ್ದೆ: ಇದರ ಸೆಕ್ಷನ್ 28 ಮತ್ತು 35 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
• 2024 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ: ಸಂಘಟಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲು ಇದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪನಾಮಾ (Panama)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕಡಲ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಗಾಢಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪನಾಮಾ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.

ಪನಾಮಾ ದೇಶದ ಕುರಿತು:

• ಇದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಕಿರಿದಾದ ಭೂಸೇತುವೆಯಾದ ‘ಇಸ್ಥಮಸ್ ಆಫ್ ಪನಾಮಾ’ (Isthmus of Panama) ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ರಾಜಧಾನಿ: ಪನಾಮಾ ಸಿಟಿ.
• ಗಡಿಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸದ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆ: ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ (ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ) ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ 82 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಕೃತಕ ಜಲಮಾರ್ಗ ಇದಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ರೊಮೇನಿಯಾ (Romania)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ರೊಮೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯೊಬ್ಬರು ರೊಮೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾ 2028 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧದ 80 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿದ್ದು, ಇದನ್ನು “ಭಾರತ-ರೊಮೇನಿಯಾ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ವರ್ಷ” ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುವುದು.

ರೊಮೇನಿಯಾ ದೇಶದ ಕುರಿತು:

• ಸ್ಥಳ: ಆಗ್ನೇಯ ಯುರೋಪಿನ ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ (Black Sea) ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• ರಾಜಧಾನಿ: ಬುಕಾರೆಸ್ಟ್.
• ಗಡಿಗಳು: ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಉಕ್ರೇನ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಂಗೇರಿ, ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೆರ್ಬಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಲ್ಗೇರಿಯಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪರ್ವತಗಳು: ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳು (Carpathian Mountains). ರೊಮೇನಿಯಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ ಮೊಲ್ಡೊವಿಯಾನು ಶಿಖರ (Moldoveanu Peak).
• ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಡ್ಯಾನ್ಯೂಬ್ ನದಿ (Danube River – ರೊಮೇನಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ); ಪ್ರುಟ್ ನದಿ (Prut River – ಮೊಲ್ಡೊವಾ ಜೊತೆಗಿನ ಗಡಿ).
• ಉಕ್ರೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಡ್ಯಾನ್ಯೂಬ್ ಡೆಲ್ಟಾ, ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
• ಈ ದೇಶವು 2007 ರಿಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (EU) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2004 ರಿಂದ ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಬಟುಕೇಶ್ವರ್ ದತ್

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜುಲೈ 20 ರಂದು ಬಟುಕೇಶ್ವರ್ ದತ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ಬಟುಕೇಶ್ವರ್ ದತ್  ಅವರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇವರು 1910 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.
• ಇವರು ಸಮಾಜವಾದಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ (HSRA) ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
• ಇವರು ಮತ್ತು ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 1929 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನಸಭೆಯೊಳಗೆ ಹೊಗೆ ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದರು ಮತ್ತು “ಇಂಕ್ವಿಲಾಬ್ ಜಿಂದಾಬಾದ್” ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಿದರು.
• 1929 ರ ಲಾಹೋರ್ ಜೈಲಿನ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ದತ್ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.
• ಕ್ಷಯರೋಗದ (TB) ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಇವರು 1942 ರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು.
• ಇವರು 1965 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹುಸೇನಿವಾಲಾದಲ್ಲಿ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಸುಖದೇವ್ ಮತ್ತು ರಾಜಗುರು ಅವರ ಸಮಾಧಿಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.

INS ಮಾಲ್ವಾನ್

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಮಾಹೆ-ಕ್ಲಾಸ್‌ನ (Mahe-class) ಎರಡನೇ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಜಲನೌಕೆಯಾದ (ASW-SWC) ‘INS ಮಾಲ್ವಾನ್’ ಅನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.

INS ಮಾಲ್ವಾನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕರಾವಳಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಮೇಲ್ಮೈ-ಕೆಳಗಿನ ಕಣ್ಗಾವಲು, ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಕಡಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
• ಇದು 80% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಆರ್‌ಬಿಯು 6000 (RBU 6000) ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ (DRDO) ಟಾರ್ಪಿಡೊಗಳು ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋನಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರಾಂತರ್ಗತ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಾಹೆ-ಕ್ಲಾಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ನೌಕೆ ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಮಾಹೆ (INS Mahe – P80) ಆಗಿದೆ.

‘ಸಿಕ್ಕಿಂ’ನಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲ ಸ್ಫೋಟ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ‘ಸಿಕ್ಕಿಂ’ನ ತೀಸ್ತಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದ ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಶಂಕಿತ ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲ ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 20 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.

ಮೀಥೇನ್ ಬಗ್ಗೆ; 

• ಮೀಥೇನ್ (CH₄) ಒಂದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.
• ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷಗಳ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾಗಿ ಮೀಥೇನ್: ಮೀಥೇನ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.
• ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಖವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಿಂತ 80 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪೂರ್ವ ಯುಗದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಈ ಅನಿಲವು ಸುಮಾರು 30% ರಷ್ಟು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು: ಮಾನವ-ಚಾಲಿತ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕರುಳಿನ ಹುದುಗುವಿಕೆ (livestock enteric fermentation) ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುವ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಮುದ್ರದ ಕೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಂತಹ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೂಲಗಳು ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಿಷನ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಪೈಸ್ (Mission Golden Spice)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮೇಘಾಲಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಲಕಾಡಾಂಗ್ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಈಶಾನ್ಯ ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಿಷನ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಪೈಸ್ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ‘ಅಷ್ಟಲಕ್ಷ್ಮಿ ಉಪಕ್ರಮ’ವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು (Unique Selling Proposition – USP) ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಲಕಾಡಾಂಗ್ ಅರಿಶಿನದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಮೇಘಾಲಯದ ಜೈಂತಿಯಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅರಿಶಿನದ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ 2-3% ಕರ್ಕ್ಯುಮಿನ್ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು 7-12% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕರ್ಕ್ಯುಮಿನ್ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರು ಯಾವುದೇ ಕೃತಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಅನುವಂಶಿಕ ಬೀಜದ ಬೇರುಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ (100% ಸಾವಯವ) ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಈ ಅರಿಶಿನಕ್ಕೆ 2024 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತವು ಅರಿಶಿನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 70% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ತೆಲಂಗಾಣ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಜೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಾಲೆಂಜ್ (Gems of India Challenge)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯವು (MIB) ಜೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಜೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಾಲೆಂಜ್‌ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ತಳಮಟ್ಟದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಪೋಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• WAVES OTT ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ MyWAVES ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಾಲೆಂಜ್ (ಸವಾಲು), ತಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಿರು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತವು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಚಂಡೀಗಢ, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು, ಗೋವಾ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ 20 ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಗಳಿಗೆ ತಲಾ 50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, 2 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಜಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• WAVES OTT: ಇದು ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿಯ ಓವರ್-ದಿ-ಟಾಪ್ (OTT) ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 2024 ರಂದು ಗೋವಾದ ಪಣಜಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 55 ನೇ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ (IFFI) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• MyWAVES ಎಂಬುದು WAVES OTT ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ‘ಕಿತ್ತಳೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಯನ್ನು (Orange Economy) ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಕಿತ್ತಳೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Orange Economy) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Creative Economy) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಕೌಶಲ್ಯ, ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (IP) ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲ: ಈ ಪದವನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಫೆಲಿಪೆ ಬುಯಿಟ್ರಾಗೊ ಮತ್ತು ಇವಾನ್ ಡ್ಯೂಕ್ (ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ) ಅವರು ತಮ್ಮ 2013 ರ ಪುಸ್ತಕವಾದ ‘ದಿ ಆರೆಂಜ್ ಎಕಾನಮಿ: ಆನ್ ಇನ್ಫೈನೈಟ್ ಆಪರ್ಚುನಿಟಿ’ ಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು.
• ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ: ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳು: ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರ, ಸಂಗೀತ, ಗೇಮಿಂಗ್, ಅನಿಮೇಷನ್, ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು (AVGC), ಫ್ಯಾಷನ್, ಪ್ರಕಟಣೆ, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು: ಅನಿಮೇಷನ್, ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಗೇಮಿಂಗ್, ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆಂಡೆಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ (Extended Reality) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕದ AVGC-XR ನೀತಿ 3.0 (2024–2029) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ.

ನಯಿಂಗ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಯಿಂಗ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ನಯಿಂಗ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಿಯೋಮ್ (ಯೋಮ್ಗೊ) ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ 1,000 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿನ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸಿಯೋಮ್ (ಯೋಮ್ಗೊ) ನದಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NEEPCO) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು

• ಶರಾವತಿ ಯೋಜನೆ: ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿರುವ 1,035 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಕಾಳಿ ನದಿ ಯೋಜನೆ: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 1,200+ MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಹು-ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಾಲವಾಗಿದೆ (ಸೂಪಾ, ಕದ್ರಾ).
• ವರಾಹಿ ಯೋಜನೆ: 460 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಸ್ಥಾವರ: ಇದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ 1902 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ 42 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಾವರವಾಗಿದೆ.
• ಆಲಮಟ್ಟಿ ಯೋಜನೆ: ಇದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ 290 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ

• ಶರಾವತಿ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಯೋಜನೆ: ಗ್ರಿಡ್ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ 2,000 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.

ಒಡೆಸಾ ಬಂದರು (Odesa Port)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ಬಂದರಿನಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕು ಹಡಗಾದ MV GOLDEN LEO ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ಘೋರ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಒಡೆಸಾ ಬಂದರಿನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ, ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ-ಅಜೋವ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ (Black Sea)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಳ: ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರವು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಟಿಕ್ (Pontic), ಕಾಕಸಸ್ (Caucasus) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ (Crimean Mountains) ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
• ವಿಶಿಷ್ಟತೆ: ಇಲ್ಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಗಣನೀಯ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
• ಸಂಪರ್ಕ: ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರವು ಕೆರ್ಚ್ ಜಲಸಂಧಿಯ (Strait of Kerch) ಮೂಲಕ ಅಜೋವ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಟರ್ಕಿಶ್ ಜಲಸಂಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಡಾರ್ಡನೆಲ್ಲೆಸ್, ಬಾಸ್ಪೊರಸ್ ಜಲಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರ್ಮುರ ಸಮುದ್ರವು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
• ಗಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ರಷ್ಯಾ, ಉಕ್ರೇನ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಪೇಟೆಂಟ್ ಮಿತ್ರ ಉಪಕ್ರಮ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯು (ICMR) ತನ್ನ ಮೆಡಿಕಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಮಿತ್ರ (Medical Innovations Patent Mitra) ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಿದೆ.

ಪೇಟೆಂಟ್ ಮಿತ್ರ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ವಲಯದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ (Intellectual Property – IP) ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಯೋಗವು (NMC) ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ

• ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯು (ICMR) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರು: ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಇಲಾಖೆ (DoP) ಮತ್ತು DPIIT ಜೊತೆಗೆ ನೀತಿ (NITI) ಆಯೋಗವು ಇದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ಅಡೆತಡೆಗಳ ನಿವಾರಣೆ: ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಇದು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ: ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನೈಜ-ಪ್ರಪಂಚದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಇದು “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು 

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು (copyrights) ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ಆ ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು

• ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು: ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪೇಟೆಂಟ್ ಹೊಂದಿರುವವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನವೀಕರಣ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿತ ಪೇಟೆಂಟ್ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು (Copyrights): ಇದು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ; ಬರವಣಿಗೆ, ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು: ಲಾಂಛನಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು, ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು, ಶಬ್ದಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ ರಹಸ್ಯಗಳು (Trade Secrets): ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಗಳು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸೂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಗೌಪ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ IPR ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಅಂಗೀಕಾರ: ಈ ನೀತಿಯನ್ನು ಮೇ 2016 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ದೇಶದಲ್ಲಿ IPR ಗಳ (ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ) ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: ‘ಸೃಜನಶೀಲ ಭಾರತ; ನವೀನ ಭಾರತ’ (Creative India; Innovative India) ಎಂಬುದು ಇದರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಾಗಿದೆ.
• IPR ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕ (CIPAM): DIPP ಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಈ ಘಟಕವು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ IPR ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• TRIPS: ಭಾರತದ IPR ಆಡಳಿತವು WTO ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳ (Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights – TRIPS) ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

ಕಪಿಲಾ (KAPILA)

• ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ: ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಾಂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (Kalam Program for Intellectual Property Literacy and Awareness campaign).
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (HEIs) ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (IPR) ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.
• ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ IPR ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO)

• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಯಂ-ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ನಾವೀನ್ಯಕಾರರು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಲುಪುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: WIPO ಸಮಾವೇಶದ ಮೂಲಕ 1967 ರಲ್ಲಿ WIPO ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಸದಸ್ಯರು: ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತ, ಇಟಲಿ, ಇಸ್ರೇಲ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಭೂತಾನ್, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಚೀನಾ, ಕ್ಯೂಬಾ, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 193 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಭಾರತವು 1975 ರಲ್ಲಿ WIPO ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.