​ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ​ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ​ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ​ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ​ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ

​ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026

ಆರ್ಥಿಕತೆ

​ಸಂದರ್ಭ:

• ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoA), ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO) ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿಯ (IFAD) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.

​ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 ಕುರಿತು:

• ​ಆಚರಣೆ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16; ಇದು 1945 ರಲ್ಲಿ FAO ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
• ​2026 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಇಂದು ಹೊಸತನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ. ನಾಳೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ.” (Innovate today. Nourish tomorrow.)
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಹಸಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

​ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳು (SOFI 2026 ವರದಿ):

• ​ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು: 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 7.8 ರಷ್ಟು ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ: 2004-06 ರಲ್ಲಿದ್ದ 243.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ, 2023-25 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ 142.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ (ಶೇ. 9.8) ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರದ ವೆಚ್ಚ: 2025 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (PPP) ಇದು $4.11 ಆಗಿದೆ.
• ​ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆ: ಭಾರತದ 520.1 ಮಿಲಿಯನ್ (ಶೇ. 35.5) ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
• ​ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ: ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ (Stunting) — ಶೇ. 32.9; ತೀವ್ರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ (Wasting) — ಶೇ. 18.7.
• ​ಹೊಸ ಕಾಳಜಿಗಳು: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೊಜ್ಜು, ವಯಸ್ಕರ ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಹೀನತೆ.

​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟು:

• ​NFSA, 2013: ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 75 ಮತ್ತು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ (ಸುಮಾರು 81 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ) ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆ.
• ​PMGKAY: ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆ; ಇದನ್ನು 2028 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​TPDS: ಅರ್ಹ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ ಪಡಿತರ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ​ONORC: ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ; ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.
• ​ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ಆಧಾರ್ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.
• ​PM POSHAN: ಮಕ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಶಾಲಾ ಹಾಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಯೂಟ ಯೋಜನೆ.
• ​ಆಹಾರ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ.
• ​ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್: ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.
• ​ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು POSHAN 2.0: ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವೆಗಳು, ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.

​ದಾಲ್ ಸರೋವರ

ಪರಿಸರ

​ಸಂದರ್ಭ:

• ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ದಾಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್ ಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.

​ದಾಲ್ ಸರೋವರದ ಕುರಿತು:

• ​ಸ್ಥಳ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀನಗರ.
• ​ಮಹತ್ವ: ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು, ಶಿಕಾರಾಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಸರೋವರ.
• ​ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು 18 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು 21.1 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಇದೆ.
• ​ಕೊಳ್ಳಗಳು (Basins): ಗಗ್ರಿಬಾಲ್, ಲೋಕುಟ್ ದಾಲ್, ಬೋಡ್ ದಾಲ್ ಮತ್ತು ನಿಗೀನ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು: ತೇಲುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಶಿಕಾರಾ ಸವಾರಿ, ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತೇಲುವ ತರಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.
• ​ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲವಾಸಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆನೀರು, ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ, ಜಲಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹೂಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತುವರಿಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸರೋವರಗಳು:

​ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

​ಸಂದರ್ಭ:

• ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಜೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕ (OCI) ಕಾರ್ಡ್‌ದಾರರಾದ ನಟ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್‌ಗೆ, ವಿದೇಶಿಯರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಯು (FRRO) ಭಾರತ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

​OCI ಕುರಿತು:

• ​ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವಿದೇಶಿ ನಾಗರಿಕರು. ಇದು ಉಭಯ ಪೌರತ್ವವಲ್ಲ.
• ​ಅರ್ಹತೆ: ಜನವರಿ 26, 1950 ರಂದು ಅಥವಾ ಆನಂತರ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದವರು ಅಥವಾ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು. ವಿದೇಶಿ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಮದುವೆಯಾದ 2 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.
• ​ನಿರ್ಬಂಧ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಥವಾ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಂಟು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

​ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳು (ಏನು ಮಾಡಬಹುದು):

• ​ಜೀವಿತಾವಧಿ ವೀಸಾ: ಬಹು-ಪ್ರವೇಶ (Multiple-entry) ಮತ್ತು ಬಹು-ಉದ್ದೇಶದ ವೀಸಾ.
• ​FRRO ವಿನಾಯಿತಿ: ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಅವಧಿ ಎಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ​NRI ಸಮಾನತೆ: ಆರ್ಥಿಕ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ NRI ಗಳಿಗೆ ಇರುವಂತೆಯೇ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳು.
• ​ವೃತ್ತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು, ದಂತವೈದ್ಯರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸಬಹುದು.

​ನಿರ್ಬಂಧಗಳು (ಏನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ):

• ​ಮತದಾನವಿಲ್ಲ: ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
• ​ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳಿಲ್ಲ: ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು) ಹೊಂದುವಂತಿಲ್ಲ.
• ​ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಿಲ್ಲ: ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
• ​ಅನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯ: ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಿಷನರಿ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

​ಮಧುಮೇಹ (Diabetes)

ಆರೋಗ್ಯ

​ಸಂದರ್ಭ:

• ICMR-INDIAB ಅಧ್ಯಯನದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 101 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಧುಮೇಹದಿಂದ ಹಾಗೂ 136 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪ್ರಿ-ಡಯಾಬಿಟಿಸ್‌ನಿಂದ (ಮಧುಮೇಹ ಪೂರ್ವ ಹಂತ) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

​ಮಧುಮೇಹದ ಕುರಿತು:

• ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಸಾಕಷ್ಟು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕಾಯಿಲೆಯೆ (Metabolic disorder) ಮಧುಮೇಹ.
• ​ಇನ್ಸುಲಿನ್: ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯು (Pancreas) ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಆಗಿದ್ದು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

​ಮಧುಮೇಹದ ಪ್ರಕಾರಗಳು:

• ​ಟೈಪ್ 1: ಇದು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸ್ವಯಂ ನಿರೋಧಕ (Autoimmune) ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
• ​ಟೈಪ್ 2: ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗದಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ಥೂಲಕಾಯ, ದೈಹಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
• ​ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಮಧುಮೇಹ: ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

​ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನ:

• ​ಆಚರಣೆ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 14.
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಧುಮೇಹ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.

​ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ

ಪರಿಸರ

​ಸಂದರ್ಭ:

• ಚಂಡೀಗಢದ ಸುಖ್ನಾ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 103 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.

​ಸುಖ್ನಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (Sukhna Wetland):

• ​ಸ್ಥಳ: ಚಂಡೀಗಢ (ಹೊರ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ).
• ​ಮಹತ್ವ: ಹೂಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜಲಾಶಯ; ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಫ್ಲೈವೇ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇದು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಕಾಮನ್ ಪೋಚಾರ್ಡ್ (Vulnerable) ಮತ್ತು ಪಲ್ಲಾಸ್ ಫಿಶ್ ಈಗಲ್ (Endangered).

​ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ (Sauj Jheel):

• ​ಸ್ಥಳ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ).
• ​ಮಹತ್ವ: 30,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿರುವ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸರೋವರ; ಬರ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಿಂದ ‘ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ’ (IBA) ಎಂದು ಇದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಈಗಲ್.

​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ರಾಮ್‌ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದ:

• ​ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣವು ರಾಮ್‌ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ​ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ​ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 1971 ರಂದು ಇರಾನ್‌ನ ರಾಮ್‌ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1975 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ​1982 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ರಾಮ್‌ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.

​ಮಾಂಟ್ರಿಯಕ್ಸ್ ದಾಖಲೆ:

• ​ಇದರ ಅರ್ಥ: ಮಾಲಿನ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ಸಕ್ರಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಾಣಗಳು: ಕೇವಲ ಎರಡು ತಾಣಗಳು — ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ) ಮತ್ತು ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರ (ಮಣಿಪುರ).
• ​ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಣ: ಯಶಸ್ವಿ ಚೇತರಿಕೆಯ ನಂತರ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರವನ್ನು (ಒಡಿಶಾ) ಈ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.

​ರಾಮ್‌ಸರ್ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು 2026:

• ​ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ತಾಣಗಳು: 103 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 2026 ರಂತೆ).
• ​ಮೊದಲ ತಾಣಗಳು: ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ (ಒಡಿಶಾ) ಮತ್ತು ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ) – 1981 ರಲ್ಲಿ.
• ​ಭಾರತ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು: ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 1982.
• ​ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳು: ತಮಿಳುನಾಡು (20), ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (14).
• ​100ನೇ ತಾಣ: ಸುರ್ಹಾ ತಾಲ್ (ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.
• ​ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು: ಸುಖ್ನಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಚಂಡೀಗಢ) ಮತ್ತು ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ).

​ಪ್ರಮುಖ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳು — ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ:

• ​ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ (ಒಡಿಶಾ): ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಲಗೂನ್; ಇರಾವಡ್ಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು.
• ​ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ.
• ​ವುಲರ್ ಸರೋವರ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ): ಝೀಲಂ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
• ​ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರ (ಮಣಿಪುರ): ತೇಲುವ ಫುಮ್ಡಿಸ್ (Phumdis);ಕೈಬುಲ್  ಲಮ್ಜಾವೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ.
• ​ಸಾಂಬಾರ್ ಸರೋವರ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ.
• ​ವೇಂಬನಾಡ್-ಕೋಲ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಕೇರಳ): ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ​ಕೊಲ್ಲೇರು ಸರೋವರ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
• ​ಸುಖ್ನಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಚಂಡೀಗಢ): ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ.
• ​ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ): ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಗಂಗಾ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶದ ಜೌಗು ತಾಣ.