ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನಜಾತಿಯ ವಿಕಾಸ್ ಮಿಷನ್ (PMJVM)
ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನಜಾತಿಯ ವಿಕಾಸ್ ಮಿಷನ್ (PMJVM) ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನಜಾತಿಯ ವಿಕಾಸ್ ಮಿಷನ್ (PMJVM) ಕುರಿತು:
- ಇದನ್ನು 2021-22 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
- ಹಣಕಾಸು: ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
- ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಹಕಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಕ್ಕೂಟ (TRIFED)
ಉದ್ದೇಶಗಳು:
- ಬುಡಕಟ್ಟು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
- ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (MFP), ಬುಡಕಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು.
- ಬುಡಕಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದಕ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು (SHGs) ಮತ್ತು ವನ ಧನ್ ವಿಕಾಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
- ಬುಡಕಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನೇರ ಖರೀದಿಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ (MFP) ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು (MSP) ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ಗಮನ: ಬುಡಕಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ → ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ → ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ → ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA)
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪೌರತ್ವ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ (UTs) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA) ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ.
- ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಂಜಾಬ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ತ್ರಿಪುರಾ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ನ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA), 2019 ರ ಬಗ್ಗೆ:
- ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಇದು ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಅಂಕಿತ ಪಡೆದು, 10 ಜನವರಿ 2020 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
- ಅರ್ಹತೆ: 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಿಂದೂಗಳು, ಸಿಖ್ಖರು, ಬೌದ್ಧರು, ಜೈನರು, ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲು ಇದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
- ವಿನಾಯಿತಿ : ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
- ದೇಶೀಯಕರಣದ ಅವಧಿ: ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು 11 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
- CAA ನಿಯಮಗಳು, 2024: ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು 11 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ವಿನಾಯಿತಿಗಳು: ಇದು ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ಮಿಜೋರಾಂ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾದ ಆರನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನರ್ ಲೈನ್ ಪರ್ಮಿಟ್ (ILP) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
- ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆ: ಇದು ವಿಧಿ 14 (ಸಮಾನತೆ), ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.
ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A (GISAT-1A)
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ತನ್ನ ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A (GISAT-1A) ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A (ಜಿಯೋ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್)
- ಹೊಸ ನಾಮಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು EOS-05 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇದು ರಾಕೆಟ್ನ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ದಹನ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದ 2021 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡ GISAT-1 (ಅಥವಾ EOS-03) ನ ಬದಲಿ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
- ಇದನ್ನು ಭೂಸ್ಥಾಯಿ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹಕ (GSLV)ದ ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ PSLV-C62/EOS-N1 ಮಿಷನ್ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಇಸ್ರೋದ ಮೊದಲ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿದೆ.
- ಉದ್ದೇಶ: ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವರ್ತನದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ (high-frequency imaging) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಇದರ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು, ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
- ಈ ಉಪಗ್ರಹವು 10 ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ
ಪರಿಸರ
ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:
- ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ (STR) ಗ್ರಾಮಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.
ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:
- ಸ್ಥಳ: ಇದು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿದ್ದು, ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.
- ಸ್ಥಾಪನೆ: ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ (ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
- ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಗಾರ್ಜ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಬೈಸಿಪಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಮಹಾನದಿ ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಕಂದಕವನ್ನು(Gorge) ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಸ್ಯಸಂಕುಲ: ಸಾಲ್ (Shorea robusta) ಮತ್ತು ನದಿಪಾತ್ರದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ:
- ಕಾನೂನು ಆಧಾರ: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ, ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್: 9 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
- ನೋಡಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA).
- ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯಗಳು: ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೋರ್ /ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹುಲಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ (Core/Critical Tiger Habitat) ಮತ್ತು ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
- ಹುಲಿ ಗಣತಿ: ಇದನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಹುಲಿ ಅಂದಾಜು (AITE) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 4 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜು: ಐದನೇ AITE ಪ್ರಕಾರ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 3,682 ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
- ಭಾರತದ ಪಾಲು: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಾಡು ಹುಲಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 75% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ: ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ-ಶ್ರೀಶೈಲಂ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ/ತೆಲಂಗಾಣ).
- ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ: ಬೋರ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ).
- ಮೊದಲ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ: ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ (ಆರಂಭಿಕ 9 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ).
- ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.
- ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ: ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಅಥವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ; ಇದು ಅಂತಹ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.
- ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮ: ಜಾಗತಿಕ ಹುಲಿ ಉಪಕ್ರಮ / TX2 (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೈಗರ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ / TX2) ಕಾಡು ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ