ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯೋಸಿಸ್ (Endometriosis)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯೋಸಿಸ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 21 ಅನುವಂಶಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯೋಸಿಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

ವ್ಯಾಪಕತೆ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಮಾರು 10% (190 ಮಿಲಿಯನ್) ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಗರ್ಭಾಶಯದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್‌ನಂತಹ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯೋಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಗಾಯದ ಕಲೆಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು: ತೀವ್ರವಾದ ಮುಟ್ಟಿನ ನೋವು, ಅತಿಯಾದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶ್ರೋಣಿಯ ನೋವು, ಬಂಜೆತನ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ವಾಕರಿಕೆ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಾಧಿಸುವ ಭಾಗಗಳು: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೋಣಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಇದು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಕರುಳಿನ ಚಲನೆ, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
ಕಾರಣ: ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಇದನ್ನು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ; ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಒರಾಂಗುಟಾನ್

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಒಡಿಶಾ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಬಾಲಸೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯಪುರ-ತಲಸಾರಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಯಾಸುರಿನಾ (ಗಾಳಿಮರ) ನೆಡುತೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅನಾಥವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಐದು ಎಳೆಯ ಒರಾಂಗುಟಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದೆ.

ಒರಾಂಗುಟಾನ್ ಬಗ್ಗೆ:

ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೃಕ್ಷವಾಸಿ ಸಸ್ತನಿಯಾಗಿದ್ದು (arboreal mammal), ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಮರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಬೋರ್ನಿಯನ್, ಸುಮಾತ್ರನ್ ಮತ್ತು ತಪಾನುಲಿ ಎಂಬ 3 ಪ್ರಭೇದದ ಒರಾಂಗುಟಾನ್‌ಗಳಿವೆ.
ಅನುವಂಶಿಕ ಹೋಲಿಕೆ: ಇವು ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 96.4% ರಷ್ಟು ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಆಹಾರ: ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು (ಅಂಜೂರ, ಮಾವು, ಲಿಚಿ) ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳು, ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ; ಇವು 1,500 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.
ಹಂಚಿಕೆ: ಇವು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರಾ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
IUCN ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಮೂರೂ ಪ್ರಭೇದಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ (CR).

ಹೊಗೆಮಂಜು ನಿರೋಧಕ ಗನ್ (Anti-smog Gun)

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುವ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ 3 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಲು ವಾಹನ ಆಧಾರಿತ (Truck-mounted) 1,000 ಹೊಗೆಮಂಜು ನಿರೋಧಕ ಗನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ (Anti-smog Guns) ₹100 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಹೊಗೆಮಂಜು ನಿರೋಧಕ ಗನ್ ಎಂದರೇನು?

ಇದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುವ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು (Nebulised water droplets) ಮಂಜಿನಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ನಳಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಲವಾಗಿ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ರಿಂದ 100 ಮೈಕ್ರಾನ್ ಗಾತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ:

ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ PM 2.5, PM 10 ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಅವುಗಳ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು:

ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಧೂಳು ನಿವಾರಣೆ ಹಾಗೂ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಪುಡಿಮಾಡುವ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಳು ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ “ಕೃತಕ ಮಳೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು (Rain effect / Canopy effect)” ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರುವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA)

ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ “100% ಪರಿಶುದ್ಧ” ಅಥವಾ “100% ನೈಸರ್ಗಿಕ” ಎಂದು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (CCPA) ಕಠಿಣ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಹಕ್ಕುಸಾಧನೆಗಳು (claims) ಉತ್ಪನ್ನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ನೈಜ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ:

ಕಾನೂನು ಆಧಾರ: ಇದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 10 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉದ್ದೇಶ: ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಗಳು:

ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ದೂರುಗಳು ಅಥವಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುವುದು.
ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಸರಕುಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಆದೇಶಿಸುವುದು.
ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.
ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುವುದು.
ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ತಯಾರಕರು, ಪ್ರಚಾರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರ ಮೇಲೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದು.

ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019:

ಬದಲಾವಣೆ: ಇದು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.
ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು: ಇದು ಜುಲೈ 2020 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ಗುಣಮಟ್ಟ/ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೆಕ್ಷನ್ 21: ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು CCPA ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಗರ್ ಮಂಥನ್ ನೌಕೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮೂಲದ ಗಾರ್ಡನ್ ರೀಚ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (GRSE) ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಸಾಗರ್ ಮಂಥನ್’ ನೌಕೆಯನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ.

‘ಸಾಗರ್ ಮಂಥನ್’ ನೌಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ರುವೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (NCPOR) ಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ (ORV).
ಧ್ಯೇಯ: ಇದು ಡೀಪ್ ಓಷನ್ ಮಿಷನ್‌ನ (DOM) ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಟಿಕಲ್-4: ಆಳ ಸಾಗರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ವೆಚ್ಚ: ಅಂದಾಜು ₹840 ಕೋಟಿ.
ಸೇರ್ಪಡೆ: ಸಮುದ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ 2028 ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ, ಬಹು-ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಇದು 14 ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಹ ಸಾಗರ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ:

ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್/ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಗಂಟುಗಳು (nodules)
ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್ ಸಲ್ಫೈಡ್‌ಗಳು

ಪ್ರದೇಶ: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಡೀಪ್ ಓಷನ್ ಮಿಷನ್ (Deep Ocean Mission) ಬಗ್ಗೆ:

ಉಡಾವಣೆ: ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಉದ್ದೇಶ: ಆಳ-ಸಾಗರದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕ: ಸಮುದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆ.
ಮತ್ಸ್ಯ 6000 (MATSYA 6000): ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ಸಹಿತ ಆಳ-ಸಮುದ್ರದ ಸಬ್‌ಮರ್ಸಿಬಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಗಮನ: ಆಳ-ಸಮುದ್ರದ ಪರಿಶೋಧನೆ, ಸಮುದ್ರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸಾಗರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ಟಿಯೋಆರ್ಥರೈಟಿಸ್ (Osteoarthritis)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ಋತುಚಕ್ರದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೆಸೆನ್‌ಕೈಮಲ್ ಸ್ಟ್ರೋಮಲ್ (mesenchymal stromal) ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ವೆಸಿಕಲ್‌ಗಳನ್ನು (extracellular vesicles) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಸ್ಟಿಯೋಆರ್ಥರೈಟಿಸ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕೋಶ-ಮುಕ್ತ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (cell-free regenerative therapy) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆಸ್ಟಿಯೋಆರ್ಥರೈಟಿಸ್ ಎಂದರೇನು?

ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಮೂಳೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಯ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಷೀಣಗೊಳ್ಳುವ ಕೀಲು ರೋಗವಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಧಿತವಾಗುವ ಭಾಗಗಳು: ಮೊಣಕಾಲುಗಳು, ಸೊಂಟ, ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ.
ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು: ವಯಸ್ಸು, ಬೊಜ್ಜು, ಕೀಲುಗಳಿಗೆ ಆದ ಹಿಂದಿನ ಗಾಯ, ನಿರಂತರ ಕೀಲುಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅನುವಂಶಿಕ ಅಂಶಗಳು.
ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಕೀಲು ನೋವು, ಬಿಗಿತ, ಊತ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಡಿತ.
ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯಾಗುವ ರೋಗವಾಗಿದೆ; ರುಮಟಾಯ್ಡ್ ಆರ್ಥರೈಟಿಸ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೀಲುಗಳ ಸವೆತದ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ವಹಣೆ: ವ್ಯಾಯಾಮ/ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ, ತೂಕ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೋವು ನಿವಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರತರವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಲು ಬದಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಖಿರಾ ಸರೋವರ

ಭೂಗೋಳ

ಸಂದರ್ಭ:

ಸಂಶೋಧಕರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಖಿರಾ ಸರೋವರದ ಹೂಳಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಕಾಂತೀಯ ಖನಿಜಗಳು, ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರ, ಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ-ಖನಿಜ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಬೇಸಿಗೆ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ISM) ನಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬಖಿರಾ ಸರೋವರದ ಬಗ್ಗೆ:

ಸ್ಥಳ: ಇದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಘಾಗ್ರಾ-ರಾಪ್ತಿ ಮೆಕ್ಕಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ರಚನೆ: ಇದು ರಾಪ್ತಿ ನದಿಯ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಕಡಿತದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಶೃಂಗ (oxbow) ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ: ಇದನ್ನು 2022 ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಈ ಸರೋವರದ ಹೂಳು ಮಧ್ಯ ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪುರಾತನ ಹವಾಮಾನದ (palaeoclimate) ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ: ಇದು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಸವೆತ, ಹೂಳು ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದೆ.
ಉಪಯೋಗ: ಇದು ಹಿಂದಿನ ಮಾನ್ಸೂನ್ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಲ-ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.