ಭಾರತದ ಜೈವಿಕ-ಕಣ್ಗಾವಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ | ದೀನದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಜನೆ 2.0 (DDU-GKY 2.0) | ಗಾಜಾ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ (Gaza Board of Peace) | ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕುರಿತಾದ OIC ಗುಂಪಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಭಾರತ | ಸಿಯಾಂಗ್ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಯೋಜನೆ | ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಂಟಿ-ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವೆಪನ್ಸ್ (SAT-SAAW) | ಭಾರತ-ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) | ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ | ಕಥಕ್ಕಳಿ ಉತ್ಸವ

ಭಾರತದ ಜೈವಿಕ-ಕಣ್ಗಾವಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ‘ಭಾರತದ ಜೈವಿಕ-ಕಣ್ಗಾವಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ’ (Biovigilance Programme of India)ಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಜೈವಿಕ-ಕಣ್ಗಾವಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (BvPI)

ದೀನದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಜನೆ 2.0 (DDU-GKY 2.0)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• DDU-GKY 2.0 ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಂದಿಸುವ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ಕೌಶಲ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ.

ದೀನದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಜನೆ (DDU-GKY)

• ಸಚಿವಾಲಯ: ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (MoRD).
• ಪ್ರಾರಂಭ: 2014 ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (NRLM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಗುರಿ: 15–35 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಯುವಕರು.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಗುರಿಗಳು: ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (SC/ST) – 50%; ಮಹಿಳೆಯರು – 33%; ವಿಕಲಚೇತನರು (PwDs) – 5%.
• ವಲಯಗಳು: ಕೃಷಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಜವಳಿ, ಹಸಿರು ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು (Green jobs), ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ, ಇತ್ಯಾದಿ.
• ಬಜೆಟ್ 2026–27: ₹750 ಕೋಟಿ.

DDU-GKY 2.0 – ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: 

ಗಾಜಾ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ (Gaza Board of Peace)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 

ಸಂದರ್ಭ:

• ಅಮೆರಿಕ ಬೆಂಬಲಿತ ‘ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ’ಯು (Board of Peace) ಗಾಜಾಕ್ಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ವಸತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆರು ತಿಂಗಳ, $2.45-ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಗಾಜಾ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ (Board of Peace – BoP)ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಈ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಗಾಜಾ ಪರಿವರ್ತನಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸನ್ನದನ್ನು (ಚಾರ್ಟರ್) 22 ಜನವರಿ 2026 ರಂದು ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಜೆ. ಟ್ರಂಪ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.
• ಸಂದರ್ಭ: ಗಾಜಾ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಆಡಳಿತ, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

• ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
• ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.
• ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಆಡಳಿತದತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಪಡೆ (ISF) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.

• ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರು: ಅಮೆರಿಕ, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಜೋರ್ಡಾನ್, ಕತಾರ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು UAE ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ : 

ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿ (Gaza Strip)

• ಸ್ಥಳ: ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್; ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ (OPT) ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ಗಡಿಗಳು: ಇಸ್ರೇಲ್ (ಉತ್ತರ/ಪೂರ್ವ), ಈಜಿಪ್ಟ್ (ದಕ್ಷಿಣ), ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ (ಪಶ್ಚಿಮ).
• ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಸುಮಾರು 365 ಚ.ಕಿ.ಮೀ; ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2.1 ಮಿಲಿಯನ್.
• ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು: ಗಾಜಾ ನಗರ, ಖಾನ್ ಯೂನಿಸ್, ರಫಾ.
• ಆಡಳಿತ: 2007 ರಿಂದ ಹಮಾಸ್ ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ; ಪ್ರಮುಖ ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಆಹಾರ/ನೀರಿನ ಅಭದ್ರತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಹಾನಿ.

ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕುರಿತಾದ OIC ಗುಂಪಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಭಾರತ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• OIC ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಪಿನ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕುರಿತಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ಕಟುವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.

ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ (OIC)ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಅಲ್-ಅಕ್ಸಾ ಮಸೀದಿಯ ಬೆಂಕಿಯ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, 25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1969 ರಂದು ಮೊರಾಕ್ಕೋದ ರಬಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಜೆದ್ದಾ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: ನಾಲ್ಕು ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತ 57 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಂತರ್-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು: ‘ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂಸ್ಥೆ’; 2011 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ’ (OIC) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು.
• ಭಾರತ ಮತ್ತು OIC: ಭಾರತವು OIC ಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲ. ಆದರೆ, OIC ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ.

ಸಿಯಾಂಗ್ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಿಯಾಂಗ್ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಯೋಜನೆಗೆ (SUMP) ಪೂರ್ವ-ಸಾಧ್ಯತಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಯುತ ಸಮಿತಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಸಿಯಾಂಗ್ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಳ: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 11,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (MW).
• ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: 2008 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.
• ನದಿ: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾದ ಸಿಯಾಂಗ್.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ:  

‘ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ (Mapam Yumco) ಬಳಿ ಇರುವ ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ (ಇದರ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹರಿವು), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ದಿಹಾಂಗ್, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಮುನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಂಟಿ-ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವೆಪನ್ಸ್ (SAT-SAAW)

ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• 160 ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಂಟಿ-ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವೆಪನ್‌ಗಳ (SAT-SAAW) ಖರೀದಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BDL) ಜೊತೆಗೆ ₹810 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಂಟಿ-ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವೆಪನ್ (Smart Anti-Airfield Weapon – SAAW)

• ವಿಧ: ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾರುವ ನಿಖರ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಗ್ಲೈಡ್ ಬಾಂಬ್ (Air-to-ground precision-guided glide bomb).
• ಉದ್ದೇಶ: ನಿಗದಿತ ಅಂತರದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ವಾಯುನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (DRDO).
• ಸ್ವದೇಶಿ ಅಂಶ: ಸುಮಾರು 60%.
• ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳು: SEPECAT ಜಾಗ್ವಾರ್, ಹಾಕ್ ಮತ್ತು Su-30MKI ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು.
• ಯೋಜನೆ: 2013 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ; 2016-2021 ರ ನಡುವೆ ಹಾರಾಟ-ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ: 2021.
• ವಿತರಣೆ: 2027-28 ಮತ್ತು 2028-29 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ-ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವು (FTA) 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.

ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಪ್ಪಂದ ಇದಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸರಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೀಮಾಸುಂಕವನ್ನು (Customs duties) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸೇವಾ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉದಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (IPR) ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಉದ್ದೇಶ: ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ : 

ಭಾರತ-ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಒಪ್ಪಂದ

• ಮಾತುಕತೆಗಳು: ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡವು.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ: ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದೇಶವು ಭಾರತದ 100% ರಫ್ತು ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಸುಂಕ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಕೊಡುಗೆ: ಭಾರತವು ಸರಿಸುಮಾರು 70% ರಫ್ತು ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಂಕ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸುಮಾರು 95% ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳು: ಭಾರತವು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸುಂಕ ವಿನಾಯಿತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಸೇವೆಗಳು: ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದೇಶವು 118 ಸೇವಾ ವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
• ಚಲನಶೀಲತೆ (Mobility): ಭಾರತೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 5,000 ಉದ್ಯೋಗ-ಪ್ರವೇಶ ವೀಸಾಗಳು ಮತ್ತು 1,000 ವರ್ಕಿಂಗ್ ಹಾಲಿಡೇ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಹೂಡಿಕೆ: ಮುಂಬರುವ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 20 ಬಿಲಿಯನ್ US ಡಾಲರ್ (US$20 billion) ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಭಾರತದ ಜವಳಿ, ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸರಕುಗಳು, ಚರ್ಮ, ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ (MSMEs) ಉಜ್ವಲ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆದಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು: 

• ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸಮಿತಿ:

• ಉದ್ದೇಶ – ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳ (ESZ) ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಕುರಿತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ – ಇದು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ‘ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ’ (ESA) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.

• ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ (2011):

• ಉದ್ದೇಶ – ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
• ಇದು ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮೀಸಲಾದ ‘ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು.
• ಈ ವರದಿಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದರ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ.

• ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ (2012):

• ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ 37% ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳಾಗಿ (ESZ) ಗುರುತಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು: 

• ಅರಣ್ಯಗಳು – ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶವು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸ್ಥಳೀಯತೆ (Endemism) – ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು (ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಜೀವಿಗಳು) ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉಭಯಚರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 77% ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ 62% ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಸ್ಥಳ – ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ) ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.
• ಇತರ ಹೆಸರು – ಇದನ್ನು ‘ಭಾರತದ ಮಹಾ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು’ (The Great Escarpment of India) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಾನ್ಯತೆ – ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾಣ / ಬಿಸಿತಾಣ (Biodiversity Hotspot) ಎಂದು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು – ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಆದರ್‌, ಕೋಟ, ಬಡಗ, ತೋಡ, ಕುರುಂಬ ಮತ್ತು ಪನಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
• ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ – ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು (BR) ಮತ್ತು 13 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

ಕಥಕ್ಕಳಿ ಉತ್ಸವ

ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ /ಇತಿಹಾಸ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು 17ನೇ ಕಥಕ್ಕಳಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

‘ಕಥಕ್ಕಳಿ’ ಬಗ್ಗೆ

• ಮೂಲ: ಕೇರಳ; ಇದು ಸುಮಾರು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.
• ಅರ್ಥ: ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾ (ಕಥೆ) + ಕಳಿ (ಆಟ/ನಾಟಕ) ಎಂದರ್ಥ.
• ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ಮುಖಭಾವಗಳು, ಕೈ ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಂಗೀತ, ವಿಶಿಷ್ಟ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಮೇಕಪ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾಹಿತ್ಯ: ಇದು ‘ಅಟ್ಟಕಥಾ’ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಂಗೀತ: ಇದು ಸೋಪಾನ/ಅಭಿನಯ ಸಂಗೀತಂ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ವಾದ್ಯಗಳು: ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳಂ, ಚೆಂಗಿಲ ಮತ್ತು ಇಲತ್ತಾಳಂ ಮುಂತಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗಾಯಕರು: ಪೊನ್ನಾನಿ ಮತ್ತು ಶಿಂಕಿಡಿ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದೊಂದು ಪುರುಷ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು 1936 ರಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂದಲೆ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
• ಇದು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭರತನಾಟ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.