ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ | ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2026 | ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ (SCO) : 26ನೇ ಶೃಂಗಸಭೆ | ಸಂವಿಧಾನದ 142ನೇ ವಿಧಿ | ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಂಧ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ

ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• ಹೇಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಶ್ವತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Permanent Court of Arbitration – PCA) ನೀಡಿದ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ (IWT) ತೀರ್ಪನ್ನು ಭಾರತವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾರತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಹಿನ್ನೆಲೆ: 1947ರ ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿತು.
• ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್
• ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ವರ್ಷ: 1960ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಯೂಬ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
• ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿ: ಸಿಂಧೂ ನದಿಯು ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (47%), ಭಾರತ (39%), ಟಿಬೆಟ್ (8%) ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ (6%) ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು:

ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ ಸಿಂಧೂ, ಚೀನಾಬ್ ಮತ್ತು ಜೇಲಂ) ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಬಾಧಿತ (ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ) ಬಳಕೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ, ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಭೋಗೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಮೂರು ಪೂರ್ವದ  ನದಿಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ ರಾವಿ, ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೇಜ್) ಭಾರತದ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಬಳಕೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದರರ್ಥ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ 80% ರಷ್ಟು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ 20% ರಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಭಾರತದ ಬಳಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಅನುಬಂಧ C ಮತ್ತು D (Annexure C and D):

• ಜೇಲಂ, ಚೀನಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಷರತ್ತುಗಳಿವೆ:

1. ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಬಂಧ C ಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಅನುಬಂಧ D ಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ‘ರನ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿವರ್’ (ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿನ) ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ, ನೀರನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಯೋಜನೆಗಳು).

ಶಾಶ್ವತ ಸಿಂಧೂ ಆಯೋಗ (Permanent Indus Commission):

• ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಖಾಯಂ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶಾಶ್ವತ ಸಿಂಧೂ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಈ ಆಯೋಗವು ಯಾವುದೇ ವಿವಾದಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಆಯೋಗವು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರಬೇಕು.

ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2026

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• ಟಾಮಿ ಕೊಹ್ (ಸಿಂಗಾಪುರ), ರುನಾ ಖಾನ್ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಮತ್ತು ಬೊ ಕೈ (ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್) ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 2026ನೇ ಸಾಲಿನ ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ 7ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು: ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಫೆಲ್ಲರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಫಂಡ್ (RBF) ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
• ನಿರ್ವಹಣೆ: ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿರುವ ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (RMAF) ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವರೂಪ: ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ತೋರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ: ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ‘ಏಷ್ಯಾದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ (SCO) : 26ನೇ ಶೃಂಗಸಭೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• 26ನೇ ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ (SCO) ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆಯು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ 25ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• 2026ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: ‘SCO ನ 25 ವರ್ಷಗಳು: ಸುಸ್ಥಿರ ಶಾಂತಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಗೋಣ’ (25 Years of the SCO: Together Towards Sustainable Peace, Development and Prosperity).
• ಬಿಷ್ಕೆಕ್ ಘೋಷಣೆ: ಈ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಿಷ್ಕೆಕ್ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು SCO ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್‌ನಿಂದ SCO ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, 2027ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಮುಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಿದೆ.

ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ (SCO)ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: SCO ಒಂದು ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಆರು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವಾದವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಚೀನಾ, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಇರಾನ್, ಬೆಲಾರಸ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳಾದ ಕಝಕಿಸ್ತಾನ್, ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್, ತಜಕಿಸ್ತಾನ್, ಹಾಗೂ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಬೀಜಿಂಗ್.
• ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು: ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್.
• ವೀಕ್ಷಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬೆಲಾರಸ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾ.
• SCO ಸಂಘಟನೆಯು 2005ರಿಂದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕಳವಳಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು:

• ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಗಡಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು: ಡೋಕ್ಲಾಮ್ (2017), ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆ (2020) ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

• ಬೆಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ರೋಡ್ ಉಪಕ್ರಮ(BRI): ಚೀನಾದ ಬೆಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ರೋಡ್ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (CPEC) ಕುರಿತು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ 142ನೇ ವಿಧಿ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಜೆನ್ ಝೀ (Gen Z) NEET-UG ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ FIR ಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 142ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಸಾಧಾರಣ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ 142ನೇ ವಿಧಿ:

• 142ನೇ ವಿಧಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ನಿಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು “ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯವನ್ನು” ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

142ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪುಗಳು:

• ಅಯೋಧ್ಯಾ ಪ್ರಕರಣ (2019): ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರಾಮಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ವಿವಾದಿತ 2.77 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು.
• ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತ ಪ್ರಕರಣ (1991): ಈ ದುರಂತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ $470 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಿಸಿತು.
• ಹೆದ್ದಾರಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕರಣ (2016): ಕುಡಿದು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ 500 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.
• ಚಂಡೀಗಢ ಮೇಯರ್ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣ (2024): ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎಂಟು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಪೇಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, 142ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ (AAP) ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಕುಲದೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ವಿಜೇತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಂಧ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಶ್ರೀಗಂಧ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಶ್ರೀಗಂಧ ಕೃಷಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಯೋಜನೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಮೂಲಕ “ಭಾರತೀಯ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಭವವನ್ನು” ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೂರೈಕೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳ ನಿಯಮಿತ (KSDL) ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 7,000-8,000 ಟನ್ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಈ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕೇವಲ 30% ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ.
• ಆಮದು ವಿಪರ್ಯಾಸ: ಈ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದಲೇ ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ: 

ಭಾರತೀಯ ಶ್ರೀಗಂಧ (ಸಾಂಟಾಲಮ್ ಆಲ್ಬಮ್ – Santalum album):

• “ದ್ರವ ಚಿನ್ನ” ಅಥವಾ ಚಂದನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀಗಂಧವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಅರಣ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಲೆ ಉದುರಿಸುವ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕಾಡುಗಳು) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಜೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪ: ಇದೊಂದು ಅರೆ-ಪರಾವಲಂಬಿ ಸಸ್ಯ (Hemi-parasite) ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಇದು ತನ್ನ ಆತಿಥೇಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಹಾಗೂ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವರ್ಗೀಕರಣ: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟದ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ‘ದುರ್ಬಲ’ (Vu) ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಫೈಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಯಿಂದ ಹರಡುವ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸ್ಪೈಕ್ ರೋಗವು (SSD) ಈ ಸಸ್ಯಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.