Blog

ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ತಾಲಿಬಾನಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.

ಭಾರತ-ತಾಲಿಬಾನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆ:- ಯಾವುದೇ ಗುಂಪು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.
• ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿ ಪುನರಾರಂಭ:– ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಘೋಷಿಸಿದರು.
• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯ:- ಚೀನಾ, ರಷ್ಯಾ, ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್ ದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಮತೋಲನ:- ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಕ್ರಮವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹದತ್ತ ಗಮನ:- ಅಫಘಾನ್ ನೆಲವನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ ಭಾರತದ ಮಹತ್ವವು ಲಷ್ಕರ-ಏ-ತೋಯಿಬಾ ಮತ್ತು ಜೈಷ್-ಏ-ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ 2025–2030

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ 2025–2030 ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ದ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ 2025–2030 ರರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: – ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ದತ್ತಾಂಶ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ZSI), ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ (BSI), ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಉಳಿವಿನ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.
• ಭಾರತವು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ದತ್ತಾಂಶ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುಮಾರು 11,000 ಪ್ರಭೇದದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ:

• ವಿಶ್ವದ 18 ಬೃಹತ್ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತವು , 36 ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾರತದಲ್ಲಿವೆ ಅವು ಯಾವವೆಂದರೆ- ಹಿಮಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಇಂಡೋ-ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸುಂಡಾಲ್ಯಾಂಡ್‌.
• ಭಾರತವು, ವಿಶ್ವದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕೇವಲ 2.4% ನಷ್ಟು ಭೂ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸುಮಾರು 8% ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ 7.5% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಇದರಲ್ಲಿ 28% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 30% ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ.

ಸಾವಲ್ ಕೋಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿಯು ಸಾವಲ್ ಕೋಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಸಾವಲ್ ಕೋಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು 1984 ರಲ್ಲಿ.
• ಇದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ನಿಗಮ (NHPC).
• ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: – ಇದು ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 1,856 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ:- ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ತಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಚೆನಾಬ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲ: ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗಾ ನದಿಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಬರೇಲಾಚಾ ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
• ಹರಿಯುವಿಕೆ:- ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಮ್ಮು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. 
• ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವುದು:– ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಪಂಜನಾಡ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ:

• ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು: ಇದನ್ನು ಚಂದ್ರಭಾಗ ನದಿ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 
• ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು: ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಅಸಿಕ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
• ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಒಪ್ಪಂದ, 1960:- ಇದು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಯಾಗಿ, 1960 ರ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಚೆನಾಬ್‌ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಭಾರತವು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ಬಳಕೆಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉಪನದಿಗಳು: ಮರುಸುದರ್ ಚೆನಾಬ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• “ಭಾರತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ” ಎಂಬ ಹೊಸ “ಸಹಕಾರಿ ಸವಾರಿ-ಸೇವೆ” ವೇದಿಕೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ.

ಭಾರತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು: – ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ (NeGD) ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಡಿಜಿಲಾಕರ್ ಮತ್ತು ಉಮಾಂಗ್‌ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವರು:- ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು NCDC, IFFCO, ಅಮುಲ್, KRIBHCO, NAFED, NABARD, NDDB, ಮತ್ತು NCEL ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಹಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿವೆ .
• ಧ್ಯೇಯ:- ಚಾಲಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಳಿಕೆ, ಸವಾರರಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ದರಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಚಲನಶೀಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಚಾಲಕ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ:- ಸಹಕಾರಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಓಲಾ ಮತ್ತು ಉಬರ್‌ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CCRAS) ಯಿಂದ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ (SPARK) 4.0 ಬಿಡುಗಡೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CCRAS) ಯು, 2025–26ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೆನ್ (SPARK) ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೆನ್ (SPARK) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ:- ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಯುರ್ವೇದ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:-

• ಸ್ಪಾರ್ಕ್ –4.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ (NCISM) ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕಾಲೇಜುಗಳ 300 ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ (BAMS) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ₹50,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದ್ದು, ಎರಡು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹25,000 ರಂತೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
• ಮಹತ್ವ:- ಆಯುರ್ವೇದದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಗುರಿ (NGHM) ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೀನದಯಾಳ (ಕಾಂಡ್ಲಾ), ವಿ.ಒ. ಚಿದಂಬರನಾರ್ ಮತ್ತು ಪಾರಾದೀಪ್ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಗುರಿ (NGHM) ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ.

ಹಸಿರು ಜಲಜನಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಹಸಿರು ಜಲಜನಕವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಯೋಜನ: ಇದು ಶುದ್ಧವಾದ ಉರಿಯುವ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂಗಾಲಮುಕ್ತಗೊಳಿಸ ಮಾಡಬಹುದು.
• ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಗುರಿ (NGHM) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಗುರಿ : ಭಾರತವನ್ನು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE) ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಲಜನಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ: – ಜಲಜನಕವು H ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 1 ಹೊಂದಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
• ಜಲಜನಕವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರವಾದ ಧಾತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 75% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಇದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ, ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.

ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪೂರ್ವಾನ್ವಯದ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ತೀರ್ಪು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಆರೋಗ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ತನ್ನ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು, ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಿ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ ಎಂದರೆ, ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಮಗುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿತ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಕ್ರಮ.

• ಇದನ್ನು ಪರಹಿತಚಿಂತನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾದ ಬಂಜೆತನ ಅಥವಾ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಮಾರಾಟ, ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶೋಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗರ್ಭಪಾತ: ಅಂತಹ ಭ್ರೂಣದ ಗರ್ಭಪಾತವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
• ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಮೂಲಕ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ದಂಪತಿಗಳು ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
• ದಂಪತಿಗಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ 5 ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಪತ್ನಿ 23-50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಪತಿ 26-55 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ‘ಅರ್ಹರು’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದಂಪತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಜೀವಂತ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು (ಜೈವಿಕ, ದತ್ತು ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯಿಂದ).
• ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮಗು ಅಥವಾ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮಾನದಂಡದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸಂಗಾತಿಯ ಸಾಬೀತಾದ ಬಂಜೆತನದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ ದಂಪತಿಗಳು ‘ಅಗತ್ಯ’ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .
• ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಗೆ 16 ತಿಂಗಳ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಒದಗಿಸಬೇಕು, ಪ್ರಸವಾನಂತರದ ಯಾವುದೇ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
• ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುವ ಅರ್ಹತೆಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯು 
• ದಂಪತಿಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿರಬೇಕು, 

• 25-35 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವಾರಗಿರಬೇಕು,

• ಸ್ವಂತ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿರಬೇಕು, 

• ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ,
• ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸದೃಢತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರಬೇಕು .
• ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಮಂಡಳಿ (NSB) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು (SSB) ರಚಿಸುತ್ತವೆ .
• ಅಪರಾಧಗಳು: ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ, ಭ್ರೂಣಗಳ ಮಾರಾಟ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ಮಗುವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ.
• ಅಪರಾಧವೆಂದು ಸಾಬಿತಾದರೆ: 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು 10 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು .
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಗರ್ಭಧರಿಸಲು ಅಥವಾ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಂದು, ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು: -2021 ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು ಇದೆ.
• ಇತ್ತೀಚಿನ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (NCRB) ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2023 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1,71,418 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ , ಇದು 2022 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 0.3% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು  ದಾಖಲಾಗಿವೆ .
• ಇನ್ನೂ ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು 13,892 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು 64.9% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಏರಿಕೆ:

• ಅತಿಯಾದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಳಕೆ: -ಆತಂಕ, ನಿದ್ರೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಹರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
• ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕೊರತೆ:– ದುರ್ಬಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿ: -ಆಯಾಸ, ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಆಯ್ಕೆಗಳು : ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು:- ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಹು ಆಯಾಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

1. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆರೋಗ್ಯ:- ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
2. ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯ:- ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
3. ಅರಿವಿನ ಆರೋಗ್ಯ:- ಗಮನ, ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
4. ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ:- ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2017:- ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
• “ಮುಂಗಡ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು”, ಇದು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
• ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಕನ್ವಲ್ಸಿವ್ ಥೆರಪಿ – ECT) ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಕಳಂಕವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2017:– ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸುಖದೇವ್ ಸಹಾ vs ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ , ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿತು.
• ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (DMHP):- 767 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ .
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NTMHP): 36 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 53 ಟೆಲಿ ಮಾನಸ್ ಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು .

ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಚಿಲಿಯ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಚಳಿಗಾಲದ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ಉತ್ತರ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಂಡಿಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ .
• ಇದು ಚಿಲಿಯ ಉತ್ತರದ ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಕಿರಿದಾದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗಡಿರೇಖೆ: ಇದು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
• ಇದು 12 ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಂಡಿಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.
• ಮಳೆ: ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1 ಮಿ.ಮೀ.. ಮರುಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಮಳೆಯಾಗಿಲ್ಲ.
• ತಾಪಮಾನ: ವರ್ಷವಿಡೀ ತಾಪಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 63 ಡಿಗ್ರಿ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (18 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್).
• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೋಡಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಇದನ್ನು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.
• ಚಿಂಚೊರೊ ಮಮ್ಮಿಗಳು:- ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೃತಕ ಮಮ್ಮಿ ಮಾಡಲಾದ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ (ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ರೀನ್ ವಾಲ್) ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ ಯೋಜನೆಯು ಸೆನೆಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ (ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ರೀನ್ ವಾಲ್) ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 2007 ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ  ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಹೇಲ್ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭೂ ಅವನತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ .

ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಸ್ಥಳ : ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ವಲಯವಾದ ಸಹೇಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸವನ್ನಾಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ .
• ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳು:- ಮೂಲತಃ 11 ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಈಗ ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸೆನೆಗಲ್‌ನಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಬೌಟಿವರೆಗೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೊ, ಚಾಡ್, ಜಿಬೌಟಿ, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಮಾಲಿ, ಮೌರಿಟಾನಿಯಾ, ನೈಜರ್, ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುಡಾನ್ ಸೇರಿವೆ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಭೂ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ:- 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ (100 ಮಿಲಿಯನ್) ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ: ವಾತಾವರಣದಿಂದ 250 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು.
• ಜೀವನೋಪಾಯ ಸುಧಾರಣೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ 1 ಕೋಟಿ (10 ಮಿಲಿಯನ್) ಹಸಿರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

ಆಫ್ರಿಕಾದ  ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 55 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಭೂಖಂಡದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ .
• ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಖಂಡತೆ ಸಂಘಟನೆಯ (OAU, 1963-1999) ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಗುರಿ: ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳ ಏಕೀಕರಣ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯ 25% ರಷ್ಟು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಶೇ.25 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿದೆ, ಅಮೆರಿಕದ ನಿಧಿ ಕಡಿತದಿಂದಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ 13,000–14,000 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲಕರ ಬಗ್ಗೆ:

• “ನೀಲಿ ಶಿರಸ್ತರ (ಬ್ಲೂ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ಗಳು)” ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
• ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇನೆ, ಆರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ದೇಶಗಳು ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಶಾಂತಿಯತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.
• ಕರ್ತವ್ಯಗಳು:- ಇದು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಕ್ಷಮ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಸಕ್ಷಮ್ (ಚಲನಶೀಲ ಮೃದು ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅರಿವು) ಖರೀದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಸಕ್ಷಾಮ್ (Saksham) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಡ್ರೋನ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ -ಮಾನವರಹಿತ ವೈಮಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CUAS) ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಮಾದರಿ ಆಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ (C2) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಸ್ಥಳ (TBS) ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸಲು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಂವೇದಕ ದತ್ತಾoಶ, AI-ಚಾಲಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೌಂಟರ್-ಡ್ರೋನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ .
• ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಯಮಿತ (BEL) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕರಡು ಶ್ರಮ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ, 2025

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶ್ರಮ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ 2025 ಎಂಬ ಕರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಶ್ರಮ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ 2025 ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: – ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೂ ಘನತೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ: ನೀತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ “ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಖಾತೆ” (USSA) ರಚನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ ಅವು ಯಾವವೆಂದರೆ:

1. ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (EPFO)
2. ನೌಕರರ ರಾಜ್ಯ ವಿಮಾ ನಿಗಮ (ESIC)
3. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ (PM-JAY)
4. ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್
5. ರಾಜ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿಗಳು.

• ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ: – ಈ ನೀತಿಯು ಕೌಶಲ್ಯ ಭಾರತ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೌಶಲ್ಯ-ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಎಂ ಎಸ್ ಎಂ ಈ ಸಮೂಹಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ವರ್ಧಿತ “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವೆ-ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ” (NCS-DPI) ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಚಿವಾಲಯ: – ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಸುಗಮಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ  ಪ್ರಭೇದಗಳು (IAS)

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಅವು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ (ಉದಾ. ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನುಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು, ಅಥವಾ ಭೂ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ).
• ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುತ್ತವೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಅವು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುತ್ತವೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ಲಂಟಾನ ಕ್ಯಾಮರಾ: -ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಪಾರ್ಥೇನಿಯಮ್ ಹಿಸ್ಟರೊಫೋರಸ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹುಲ್ಲು): – ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ನೀರಹುಲ್ಲು (ಜಲ ಹಯಸಿಂತ್ /ಐಚೋರ್ನಿಯಾ ಕ್ರಾಸಿಪ್ಸ್): – ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
• ಆಫ್ರಿಕಾದ  ಕ್ಯಾಟ್‌ಫಿಶ್ (ಕ್ಲಾರಿಯಸ್ ಗ್ಯಾರೀಪಿನಸ್): ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಜಲಚರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಆಮದು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ದಿಗ್ಬಂಧನ ತಪಾಸಣೆಗಳು.
• ಸಮುದ್ರ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಭಾರದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ.
• ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಹೂಳೆತ್ತುವುದು ಅಥವಾ ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದು.
• ರಾಸಾಯನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕಳೆನಾಶಕಗಳು ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ – ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಅಂತರಮುಖ (UPI) ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್, ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಕಣ್ಣನಡಕದ ದೃಢೀಕರಣ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಜಾಗತಿಕ ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಫೆಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಕನ್ನಡಕದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (NPCI) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

ಇದರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮುಖ ಮತ್ತು ಜೈವಮಾಪನ (ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್) ಗಳ ದೃಢೀಕರಣ: – ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಧಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು UPI ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದು.
• ದೃಢೀಕರಣವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದತ್ತಾoಶ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ ಕಣ್ಣಡಕಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಗಳು:

• ಧರಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ ಕಣ್ಣಡಕಗಳ ಧ್ವನಿ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ-ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
• ಫೋನ್, ಪಿನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಕ್ಯೂರ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.
• ಬಹು-ಸಹಿ UPI ಖಾತೆಗಳು: ಜಂಟಿ ಖಾತೆದಾರರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (NPCI) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಾವತಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಒಂದು ಛತ್ರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಘವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ.
• ಇದನ್ನು ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ನಿವಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2007 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ .

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (NPCI) ದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು:

1. ರುಪೇ
2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನಶೀಲತೆ ಪಟ್ಟೆ (NCMC)
3. ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸಂವಾದ ಅಂತರಮುಖ (BHIM)
4. ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಅಂತರಮುಖ (UPI) 
5. ಭಾರತ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (BBPS)

ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್) ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಭಾರತೀಯ “ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್) ಯೋಜನೆ, 2021” ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್) ಯೋಜನೆ, 2021 ರ (RB-IOS) ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತ್ವರಿತ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• RB-IOS ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು:
• ಎಲ್ಲಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, 

• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (RRB),

• ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, 

• ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು,  

1. ₹50 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾತ್ರ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅನುಸೂಚಿತ/ ನಿಗದಿಪಡಿಸದ  ಪ್ರಾಥಮಿಕ (ನಗರ) ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು,
2. ₹100 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿರಾಸ್ತಿ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳು (ವಸತಿ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ).

• ಮಹತ್ವ:

1. ಹಣಕಾಸು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ (NBFC) ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಕ ಆಫ್ರಿಕಾ  ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ (PM-KUSUM) ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗುರಿ: –ಸೌರ ಪಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಲರಿ-ಸಂಪರ್ಕಿತ ಸೌರ ಸ್ಥಾವರಗಳಂತಹ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
• ಮಹತ್ವ: -ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು , ನೀರಾವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಗುರಿ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 34,800 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .

93ನೇ ವಾಯುಪಡೆ ದಿನ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (ಐಎಎಫ್) ಯು ತನ್ನ 93 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಹಿಂಡನ್ ವಾಯುಪಡೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸ೦ಪ್ರದಾಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಿತು .

ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 1932 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಧ್ಯೇಯ – ಭಾರತದ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• • ವಿಶಿಷ್ಟತೆ – ಇದು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಯುಪಡೆಯಾಗಿದೆ.

• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: –  “ಆಕಾಶವನ್ನು ವೈಭವದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ” ಎಂಬುದು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
• 2025 ರ ವಿಷಯ: – ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್‌ಗೆ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಕೊಡುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನಿಲ ವಾಹಕ (VLGC) ಶಿವಾಲಿಕ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 3/ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಕೇಂದ್ರ ಬಂದರುಗಳು, ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಸಚಿವರು (MoPSW), ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನಿಲ ವಾಹಕ (VLGC) ಶಿವಾಲಿಕ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನಿಲ ವಾಹಕ (VLGC), ಶಿವಾಲಿಕ್ ನ ಕುರಿತು:

• • ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಿಮಾಲಯದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

• ಇದು 82,000 ಘನ ಮೀಟರ್ LPG ವಾಹಕವಾಗಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತೆ, ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಈ ವಾಹಕ ಭಾರತದ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ  (SCI)‌ ದ ಈಗಿರುವ ಎರಡು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನಿಲ ವಾಹಕಗಳಾದ ಸಾಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಆನಂದಮಯಿ ವಾಹಕಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಮಹತ್ವ:- ಶಿವಾಲಿಕ್ ಆಗಮನವು ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯತ್ತ ಸಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಂಪರಾಗತ ಕೃಷಿ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ (PKVY)

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 3/ ಕೃಷಿ, (ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-3/ ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 2015 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಗುರಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಪರಂಪರಾಗತ ಕೃಷಿ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ (PKVY) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು:

• ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂತಹ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಒಳಹರಿವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇದು ಬೆಳೆ ಉಳಿಕೆಗಳು, ತೋಟದ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರದಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ:

• ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

• ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶವು ಸಾವಯವ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಇವೆ.

• ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾವಯವ ರಾಜ್ಯ.
• ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ರೈತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಪರಂಪರಾಗತ ಕೃಷಿ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ (PKVY)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಗುರಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

• ಗುರಿ:- ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು. 

• ಉದ್ದೇಶ:- ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ, ರಾಸಾಯನಿಕ-ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪರಿಸರ-ಕೃಷಿಯ ಮಾಪನ  ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು.
• ಮಹತ್ವ:- ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆದಾಯ ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಗೆ 150ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 1/ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಸಂದರ್ಭ:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು  ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ನ 150 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸುವುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂ ನ ಕುರಿತು:

• ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆನಂದಮಠ (1882) ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

• ಕಲ್ಕತ್ತಾ ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1896 ರ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನವು ಇದಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.

• 1950 ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಗೀತೆ ಜನ ಗಣ ಮನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡು  ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಹೊಂದಿದೆ.

• 51A(a) ವಿಧಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗೆ  ಗೌರವವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡಿಗೆ  ಅಲ್ಲ, ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

• ಈ ಹಾಡು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೂಗಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ- 2/ ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 1981 ರಲ್ಲಿ 10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ 57.2 ರಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 0.57 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂತಲು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

• ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನರಸ್ನಾಯುಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೇಯ ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಬಹೌಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಮಲ್ಟಿ-ಡ್ರಗ್ ಥೆರಪಿ) ಯ ಮೂಲಕ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NLEP):

• • ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಗುರಿ (NHM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

• ಉದ್ದೇಶ:- 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು.
• ನಿಕುಸ್ತ್ (NIKUSTH) – ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್.

ನಾಮ್ಚಿಕ್ – ನಾಮ್ ಫುಕ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಘಟಕ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚಾಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಮ್ಚಿಕ್ – ನಾಮ್ ಫುಕ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ನಾಮ್ಚಿಕ್ – ನಾಮ್ ಫುಕ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಘಟಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಳ: ಮೇಲಿನ ಅಸ್ಸಾಂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.

• ಮೀಸಲು: ಅಂದಾಜು 1.5 ಕೋಟಿ ಟನ್ ನಷ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

• ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ: ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ₹100 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ.

• ಪರಿಸರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ, ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ-ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ “ಗುರಿ ಹಸಿರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ” ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ: ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ; ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಡಿತ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಜೋಡಣೆ : ಸಮತೋಲಿತ ಈಶಾನ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾದ PM EAST (ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಬಲಪಡಿಸಿ, ಪರಿವರ್ತಿಸಿ) ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಒಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕುಸಿತ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 3/ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ ಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಭಾರತದ ಒಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರ ಕುಸಿತವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಂಟೆ ಸುಸ್ಥಿರತಾ ಉಪಕ್ರಮ (NCSI) ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು:-

• ಭಾರತವು ತನ್ನ ಒಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿರುವ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಆತಂಕಕಾರಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.

• 20 ನೇ ಜಾನುವಾರು ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2019 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2.52 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ, ಇದು 1977 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಲಕ್ಷ ವಿತ್ತು ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ 4 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.
• ಸುಮಾರು 90%ರಷ್ಟು ಒಂಟೆಗಳು  ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಗಳಲ್ಲಿವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂಟಿ ಗೂನುಳ್ಳ ಒಂಟೆಗಳು/ ಡ್ರೊಮೆಡರಿ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ (ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್ ಡ್ರೊಮೆಡೇರಿಯಸ್):  

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದದ ಒಂಟೆ ಇದೆ. ಇದು ಒಂಟಿ ಗೂನುಳ್ಳ ಒಂಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮರುಭೂಮಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಚಿಂಕಾರ ಮತ್ತು ಒಂಟೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು.

ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೆ ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ: ಒಂಟೆ ಹಾಲು ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಗಿದ್ದು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

• ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.

• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು: ಒಂಟೆ ಮೇಳಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಕಾನೆರ್ ಒಂಟೆ ಉತ್ಸವ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ ಬಳಕೆ: ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ (BSF) ಮರುಭೂಮಿ ಗಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಕೊಂಕಣ -25  ಸಮಾರಾಭ್ಯಾಸ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-  3/ರಕ್ಷಣಾ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ 2025ರ ಕೊಂಕಣ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಎಂಬ ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ಕೊಂಕಣ-25 ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳು:- ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್
• ಪ್ರಕಾರ:- ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ  ಸಮುದ್ರ ಸಂಭಂದಿತ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ – ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ನಡುವಿನ ಇತರ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು:

• ಅಜೇಯ ವಾರಿಯರ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ (ಸೇನೆ)

• ಇಂದ್ರಧನುಷ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ (ವಾಯುಪಡೆ)
• ಕೋಬ್ರಾ ವಾರಿಯರ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ  (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ).

ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆಯ ವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ವರದಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 2/ ಆರೋಗ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

2000–2024 ರ ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆಯ ವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು 2025–2030 ರ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾಗತಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು:

• ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ : ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಯಸ್ಕ ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆ 26.2% (2010) ರಿಂದ 19.5% (2024) ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.

• ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ : ಪ್ರಗತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 5 ಜನ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೂ ತಂಬಾಕು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಇ-ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳ ಏರಿಕೆ : ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 100 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಈಗ ಇ-ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿ:

• ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆದಾರರು (2024): 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಮಾರು 243.48 ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾರತೀಯರು ತಂಬಾಕು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿ: ಚೀನಾದ ನಂತರ, ಭಾರತವು 2 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಂತರ, 2 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶ.

ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಭಾರತ ಕೈಗೊಂಡ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಸಿಗರೇಟ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1975:- ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಸಿಗರೇಟ್ ಪೊಟ್ಟನಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆರೋಗ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

• ಸಿಗರೇಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕಾಯ್ದೆ (COTPA), 2003: – ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು 1975 ರ ಸಿಗರೇಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

• ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಗರೇಟ್ ನಿಷೇಧ ಮಸೂದೆ, 2019:- ಇ-ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ತಯಾರಿಕೆ, ಆಮದು, ರಫ್ತು, ಸಾಗಣೆ, ಮಾರಾಟ, ವಿತರಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ 2017: – ಇದು 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆಯನ್ನು 30% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ತಂಬಾಕು ತ್ಯಜಿಸುವ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆ:- 1800-112-356 – ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತಲುಪಲು ಇದನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ತಂಬಾಕು ನಿಲುಗಡೆಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಆಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿ, ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಬಾಕು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ:- ಇದನ್ನು 2007-08 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂಬಾಕು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕುರಿತಾದ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಮಾವೇಶ (FCTC) ದ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ತಂಬಾಕು ಮುಕ್ತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿಯಮಗಳು, 2024:- ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಹಳದಿ ರೇಖೆ ಅಭಿಯಾನ: 100 ಗಜದ ಒಳಗೆ ತಂಬಾಕು ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಶಾಲೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಗೋಚರಿಸುವ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು .
• ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು: ಅಬಕಾರಿ ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಸುಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ, ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ..

ತಂಬಾಕಿನ (ನಿಕೋಟಿಯಾನಾ ಟಬಾಕಮ್) ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಾಗುವಳಿ:- ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು , ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು:- ಇದಕ್ಕೆ 90–120 ದಿನಗಳ ಹಿಮ-ಮುಕ್ತ ಅವಧಿ, ಸೂಕ್ತ ತಾಪಮಾನ 20°C–30°C ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಮಿಮೀ ವರೆಗೆ ಮಳೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

• ಮಣ್ಣು:- ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವ ಮರಳು ಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡು ಅಥವಾ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ.
• ನಿಕೋಟಿನ್ ಅಂಶ:-  ಬೀಜವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಸ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವು 2–8% ನಿಕೋಟಿನ್ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸಸ್ಯ ನಿಕೋಟಿನ್ ಅಂಶದ ಸುಮಾರು 64% ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 2/ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-4/ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ

ಸಂದರ್ಭ:

• ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣದ ಕಾನೂನು ಸಿಂಧುತ್ವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಂತರಗಳು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ:- ಕೇರಳದ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು:

• ಕಾಮನ್ ಕಾಸ್ vs. ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ & ಇತರರು (2018) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ:- ಇದು ವಿಧಿ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಘನತೆಯಿಂದ ಸಾಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣದ ಕಾನೂನಿನ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.
• ದಯಾಮರಣ ಎಂದರೆ- ಇದು ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ.

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣ v/s ಸಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣ:

• ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣ:- ಇದು ಚೇತರಿಕೆಯ ಭರವಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆ ಪೀಡಿತ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಜೀವ ಉಳಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಸಕ್ರಿಯ ದಯಾಮರಣ:- ಇದು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.

ಮೇರಾ ಯುವ (MY) ಭಾರತ್-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ (NSS) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಇತರೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು 2022–23ನೇ ಸಾಲಿನ ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ (NSS) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಮೇರಾ ಯುವ (MY) ಭಾರತ್-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ (NSS) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು:- ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಗುರಿ:- ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ (NSS) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ 1969 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

• ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ , ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ:- “ನಾನಲ್ಲ, ನೀನು” (स्वयं से पहले आप) – ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತ ಸಮುದಾಯ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಅದರ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಐಟಿಐಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆ (PM-SETU) ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 2/ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಐಟಿಐಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆ (PM-SETU) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

PM-SETU ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ:- ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಐಟಿಐಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆ.
• ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ (60:40).
• ಉದ್ದೇಶ:- ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 1,000 ಸರ್ಕಾರಿ ಐಟಿಐಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಸಂಯೋಜಿತ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.

ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಳಿಕೆಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ 2/ಆಡಳಿತ

In News

• The Union government is planning  to map all drinking water assets, including pipelines under the Jal Jeevan Mission (JJM), on the GIS-based PM Gati Shakti platform.

Jal Jeevan Mission (JJM)

• Launched in – 2019
• Objective – to provide Functional Household Tap Connections
• Significance – to ensure 55 litres per capita per day of safe drinking water to all rural households by 2024.
• However, due to implementation challenges, the deadline has now been extended to 2028.
• Nodal Ministry – Ministry of Jal Shakti.
• Financing  – Central sponsored scheme

Securities Transaction Tax

Syllabus: GS3/Economy

In News

• The Supreme Court of India decided to examine a plea challenging the constitutional validity of the Securities Transaction Tax (STT).

Securities Transaction Tax (STT)

• It is a direct tax levied on the transaction value of securities traded on the Indian stock exchange under the Finance Act, 2004.
• It aims to combat tax evasion in the stock market.
• It includes – derivatives, shares, and equity-oriented mutual funds.
• It is applied on the buying and selling of securities irrespective of the profit or loss made in the transaction.