ದಾನವೀರ್ (DAANVEER) ಉಪಕ್ರಮ | ILO ಸಮಾವೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ 193 | ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ (EPI) 2026 | ಕಾವೇರಿ ನದಿ | ಪಿಎಂ ಕೇರ್ ನಿಧಿ (PM CARE Fund)

ದಾನವೀರ್ (DAANVEER) ಉಪಕ್ರಮ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ‘ದಾನವೀರ್’ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ದಾನವೀರ್ (DAANVEER) ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಗರಿಕ-ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜುಲೈ 2026 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಘೋಷವಾಕ್ಯ: ‘ನಿಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡಿ’ (Give Back to Your Village).
• ಉದ್ದೇಶ: ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ನಿಧಿ ಒದಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ-ಅನುಮೋದಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ದಾನಿಗಳು ‘ಮೇರಿ ಪಂಚಾಯತ್’ (Meri Panchayat) ಆ್ಯಪ್ ಬಳಸಿ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಐಟಿ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಬಂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನೇರ ನಗದು ವಹಿವಾಟನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯವರೆಗಿನ 100% ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ: ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಇ-ಗ್ರಾಮ್ ಸ್ವರಾಜ್‌ನಂತಹ (e-GramSwaraj) ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಥಳೀಯ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ILO ಸಮಾವೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ 193

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ILO) ಜೂನ್ 12, 2026 ರಂದು “ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಕೆಲಸ” (Decent Work in the Platform Economy) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಮಾವೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ 193 ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.
• ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದವು, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆ್ಯಪ್-ಆಧಾರಿತ ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಪ್ಪಂದದ ಕುರಿತು: 

• ಹಕ್ಕುಗಳು: ಇದು ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ವರ್ಗೀಕರಣ: ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲದೆ, ನೈಜ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ತನ್ನದೇ ಆದ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ’ (2020) ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮತದಾನದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ILO)

• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (Specialised agency).
• ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ 1919 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ಇದು 1946 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಶೇಷ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಜಿನೇವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.
• ಭಾರತವು ILO ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಯೋಗ್ಯ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂವಾದವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ILO ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ವರದಿಗಳು:

1. ಜಾಗತಿಕ ವೇತನ ವರದಿ (Global Wage Report).
2. ವಿಶ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುನ್ನೋಟ (World Employment and Social Outlook – WESO).
3. ವಿಶ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವರದಿ (World Social Protection Report).
4. ವಿಶ್ವ ಕೆಲಸದ ವರದಿ (World of Work Report).

ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ (EPI) 2026

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಯೇಲ್ (Yale) ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2026 ರ ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (EPI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, 177 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತವು 176 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ (EPI)ದ ಕುರಿತು: 

• ಪ್ರಕಟಿಸುವವರು: ಇದು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ‘ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್’ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ‘ಯೇಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಲಾ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಸಿ’ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಿಸರದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (EPI 2026)

• ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ 74.79 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು (2026)

• ಭಾರತವು 22.46 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ 177 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 176 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಈ ಹಿಂದೆ, ಭಾರತವು 2016 ರಲ್ಲಿ 141 ನೇ, 2018 ರಲ್ಲಿ 177 ನೇ, 2020 ರಲ್ಲಿ 168 ನೇ, 2022 ರಲ್ಲಿ 180 ನೇ ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ 176 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.

ಕಾವೇರಿ ನದಿ

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮನವಿಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ (CWDT) ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಾಲಯದ 2018 ರ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಹೊರತು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕಾವೇರಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 81,155 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಈ ನದಿಯು ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 800 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು: 

• ಎಡದಂಡೆ ಉಪನದಿಗಳು: ಹಾರಂಗಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಶಿಂಷಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಕಾವತಿ.
• ಬಲದಂಡೆ ಉಪನದಿಗಳು: ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ, ಕಬಿನಿ, ಸುವರ್ಣಾವತಿ, ಭವಾನಿ, ನೊಯಲ್ ಮತ್ತು ಅಮರಾವತಿ.

ಪಿಎಂ ಕೇರ್ ನಿಧಿ (PM CARE Fund)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• 2022-23ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ ನಿಧಿ (PM CARE Fund) ಯಾವುದೇ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಿತ ಹಣಕಾಸು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ.

ಪಿಎಂ ಕೇರ್ ನಿಧಿ ಮತ್ತು PMNRF ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು: