ಬನ್ನಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು (Banni Grasslands) | ಮಜುಲಿ ದ್ವೀಪ (Majuli Island) | ಆಕಸ್ (AUKUS) ಮೈತ್ರಿಕೂಟ | ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು PESA | ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದ (WPI) ಮೂಲ ವರ್ಷದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

ಬನ್ನಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು (Banni Grasslands)

ಪರಿಸರ

ಮಜುಲಿ ದ್ವೀಪ (Majuli Island)

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಬೀರಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೇಲಿಯೊಸೈನ್ಸಸ್ (Birbal Sahni Institute of Palaeosciences) ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಮಜುಲಿ ದ್ವೀಪದ ಸುಮಾರು 4,000 ವರ್ಷಗಳ ಹವಾಮಾನ, ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಗತಿಶೀಲತೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

‘ಮಜುಲಿ ದ್ವೀಪ’ದ ಬಗ್ಗೆ

• ಮಜುಲಿ ದ್ವೀಪವು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನವಸತಿ ಹೊಂದಿರುವ ನದಿ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನದೀಮುಖ ದ್ವೀಪ (Fluvial island) ವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 875 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸುಬನ್ಸಿರಿ ನದಿ, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಖೆರ್ಕಾಟಿಯಾ ಸುತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದರ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಲಬಂಧ / ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು (Braided channels) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಬೀಲ್ಸ್ – Beels) ಮತ್ತು ‘ಚಾಪೊರಿಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನದಿಪಾತ್ರದ ಮರಳಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಈ ದ್ವೀಪವು ‘ಶ್ರೀಮಂತ ಶಂಕರದೇವರು’ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನವ-ವೈಷ್ಣವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಸತ್ರಗಳನ್ನು (ವೈಷ್ಣವ ಮಠಗಳು) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವು ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಇದು ಮಿಸಿಂಗ್, ಡಿಯೋರಿ ಮತ್ತು ಸೊನೊವಾಲ್ ಕಚಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
• ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಈ ದ್ವೀಪವು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹಗಳು, ನದಿ ತೀರದ ಸವೆತ, ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

‘ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ (ಮಾಪಮ್ ಯುಮ್ಕೊ) ಸಮೀಪವಿರುವ ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ದಿಹಾಂಗ್, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಮುನಾ ಎಂದು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ತದನಂತರ ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಆಕಸ್ (AUKUS) ಮೈತ್ರಿಕೂಟ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಕಸ್ (AUKUS) ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು 5 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ. ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಡಲ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಆಕಸ್ (AUKUS) ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ

• ಈ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಭದ್ರತಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಆಕಸ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು:

• ಆಧಾರಸ್ತಂಭ 1 (Pillar I): ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪರಮಾಣು ಚಾಲಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳನ್ನು (SSN) ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಪರಮಾಣು ಚಾಲಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಶ್ವದ 7 ನೇ ದೇಶವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿದೆ.
• ಆಧಾರಸ್ತಂಭ 2 (Pillar II): ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಸೈಬರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸಹಕಾರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು PESA

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ-2006 ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ (ಅನುಸೂಚಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ-1996 ರಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಕ್ರಮವು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ – 2006 ರ ಬಗ್ಗೆ

• ಇದನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ (ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 2006 ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಧ್ಯೇಯ: ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoTA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕುಗಳು:

• ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಇದು ಗರಿಷ್ಠ 4 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ವರೆಗಿನ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಇದು ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪದಂತಹ ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (MFP) ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಇದು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

PESA ಕಾಯ್ದೆ, 1996:

• PESA ಎಂದರೆ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ (ಅನುಸೂಚಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1996 ಎಂದರ್ಥ.
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತದ 10 ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರ: ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
• ಭೂ ರಕ್ಷಣೆ: ಮರಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು.
• ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಇದು ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (ಹಣ್ಣುಗಳು, ಜೇನುತುಪ್ಪ) ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜಲಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ, ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ಲೇವಾದೇವಿಗಾರರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ನಾಯಕತ್ವ: ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 50% ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು.

ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದ (WPI) ಮೂಲ ವರ್ಷದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದ (WPI) ಮೂಲ ವರ್ಷವನ್ನು 2011-12 ರಿಂದ 2022-23 ಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (WPI)ದ ಬಗ್ಗೆ

• ಉದ್ದೇಶ: ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸರಕುಗಳ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಕಟಣೆ: ಇದನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಕಚೇರಿಯು (Office of the Economic Adviser) ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಕೇವಲ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮೂಲ ವರ್ಷ: ಇದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೂಲ ವರ್ಷ 2022-23 ಆಗಿದೆ (ಇದನ್ನು 2026 ರಲ್ಲಿ 2011-12 ರಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ).
• ಸೂಚನೆ: ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (WPI) 2031 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದಕರ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕೆ (Producer Price Index – PPI) ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

WPI ಮತ್ತು CPI ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು