ವರ್ಗ: State Current Affairs Kannada

​ನೇಮಕಾತಿಗಳು

ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್‌ಪುರೋಹಿತ್ ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಕ

​2010ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಕೇಡರ್‌ನ IAS ಅಧಿಕಾರಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್‌ಪುರೋಹಿತ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು (ACC) ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸೇವೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2030 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

​1. ಸುನಿಲ್ ಭಾರ್ತಿ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರಿಗೆ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್

​ಸಂದರ್ಭ: ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ನೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್ (Chevalier de la Légion d’Honneur).

• ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಸುನಿಲ್ ಭಾರ್ತಿ ಮಿತ್ತಲ್ (ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್).

• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ.

• ​ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ರನ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1992 ರ ಆರಂಭಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೂಲದ ಯುಟೆಲ್ ಸ್ಯಾಟ್ (Eutelsat) ನ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ​1802 ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ಟೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

• ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
• ​ಚೆವಲಿಯರ್ (ನೈಟ್) ಶ್ರೇಣಿಯು ಈ ಗೌರವದ ಐದು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.

2. 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಪ್ರಕಟಣೆ

​ಸಂದರ್ಭ: ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2026).
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು: ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ.

​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕೃತರು:

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ​ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ (will) ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ​1901 ರಲ್ಲಿ ಐದು ಮೂಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ​ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವೆರಿಜೆಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

3. SIDM ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026

​ಸಂದರ್ಭ: ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದ ದೇಶೀಕರಣದತ್ತ ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್‌ನ (SIDM) 8ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು SIDM ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026 ನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.

​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: SIDM ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026.
• ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್ (SIDM).
• ​ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ದೇಶೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪನ್ನ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಆಮದು ಬದಲಿ (import substitution), ಉತ್ಪಾದನಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಳು.
• ​ಉದ್ದೇಶ: ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು R&D ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಇದು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಂತರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

​ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ​ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
• ​ಅರ್ಹ ಘಟಕಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಬಾರದು.

ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು

​ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2026
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು, ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಗತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದು. ಇದು ಭಾರತದ ನಿರಂತರ ಸಮುದಾಯದ ತಲುಪುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಹೆಲ್ತ್ (telehealth) ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ನೈಜ ಅನುಭವಗಳ ಆಲಿಸುವಿಕೆ: ನೈಜ ದನಿಗಳು, ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆ” (“Lived experiences heard: real voices, real change”) (ಆರೈಕೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ).

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

• ಟೆಲಿ ಮನಸ್(14416): ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2022 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 24/7 ಉಚಿತ, ಬಹು-ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಟೆಲಿಫೋನಿಕ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
• ಮನ್ ಜಾಗೃತಿ: ಶಾಲೆಗಳು, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಕಳಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ, ಸಹಾಯ-ಕೋರುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (​DMHP): ಕೇವಲ ಟೆಲಿಫೋನಿಕ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೂ ಮೀರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಹೊರರೋಗಿ ಆರೈಕೆ, ಮಾನಸಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 767 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ತೆಲಂಗಾಣದ ಬತುಕಮ್ಮ ಹಬ್ಬ 

​ಸಂದರ್ಭ: ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪುಷ್ಪ ಉತ್ಸವವಾದ ಬತುಕಮ್ಮ (Bathukamma) ಹಬ್ಬವು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ​ಆಚರಿಸುವ ರಾಜ್ಯ: ತೆಲಂಗಾಣ.
• ​ದಿನಾಂಕಗಳು: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಿಂದ 18, 2026 ರವರೆಗೆ (ನವರಾತ್ರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ).
• ​ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ: ಮಹಿಳೆಯರು ಋತುಮಾನದ ಹೂವುಗಳನ್ನು (ತಂಗೇಡು, ಗುನುಗು, ಚೆಂಡುಹೂವು) ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ದೇವಿಯ (ಗೌರಮ್ಮ) ಅರಿಶಿನದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು: ಇದು ಎಂಗಿಲಿಪುಲ ಬತುಕಮ್ಮ (Engilipula Bathukamma) ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಸದ್ದುಲ ಬತುಕಮ್ಮ (Saddula Bathukamma) ದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೂವಿನ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ: ಇದು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಬತುಕಮ್ಮ ಎಂದರೆ “ತಾಯೇ ದೇವತೆ, ಜೀವಂತವಾಗಿ ಬಾ” ಎಂದರ್ಥ.

ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

​1. ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ SAREX-2026

​ಸಂದರ್ಭ: ಸಮನ್ವಯಿತ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಶೋಧ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಯು ಒಡಿಶಾದ ಪಾರದೀಪ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ​ನಡೆಸಿದ ಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ಕಾವಲು ಪಡೆ (ICG).
• ​ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ: 12ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (2026), ಒಡಿಶಾದ ಪಾರದೀಪ್ ಕರಾವಳಿ.
• ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಕರು: 30 ಸ್ನೇಹಪರ ವಿದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 32 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಕರು.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ SAGAR ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು MAHASAGAR ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ವೇಗವಾದ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಸಶಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಿತ ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ (SAR) ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ​ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಡಲ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ (MRO) ಅಣಕು ಪ್ರದರ್ಶನ.

2. ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಇಂದ್ರ-2026

​ಸಂದರ್ಭ: ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ನೌಕಾಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾದ ಇಂದ್ರ-2026 ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗು INS ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ (Vladivostok) ಆಗಮಿಸಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ.
• ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13 ರಿಂದ 18, 2026 ರವರೆಗೆ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಲಾಡಿವೋಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ, ತದನಂತರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ.
• ​ಪ್ರಾರಂಭ: 2003 ರಿಂದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ಮೊದಲ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಇಂದ್ರ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು).
• ​ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ನೌಕೆ: INS ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ, ಇದು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಶಿವಾಲಿಕ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಗೈಡೆಡ್-ಮಿಸೈಲ್ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ (Shivalik-class guided-missile stealth frigate) ಆಗಿದೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ MAHASAGAR ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ, ಕಡಲ ಸಹಕಾರ, ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು (ಬಂದರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ) ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ವರದಿಗಳು

​ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಭರವಸೆ 

• ​ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುಂಪು (World Bank Group).
• ​ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು AI ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ವರದಿಯು, ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ AI ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ) ನೀಗಿಸಲು ಅವರು “ಸ್ಮಾಲ್ ಎಐ” (“Small AI” – ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

​ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಳತೆಗೋಲು / ಚೌಕಟ್ಟು:

• ​ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಟ್ಟು: ಇದು ಮೂರು-ಹಂತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ (Adopt – ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ AI ಸಾಧನಗಳು), ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಿ (Adapt – ಭಾಷೆ/ಡೇಟಾಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಥಳೀಕರಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಯಿರಿ (Advance – ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು R&D ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು).
• ​ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು: ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಭಜನೆ (ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್/ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊರತೆ), ಡೇಟಾ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮೇಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಲಂಬನೆ.​

ಕ್ರೀಡೆಗಳು

ICC ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು

ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾದ ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಶೆಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರ ICC ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂತ್ (Players of the Month) ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆಟಗಾರರು ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ​ದಾಖಲೆ ಸರಿಗಟ್ಟಿದ ಪುರುಷರ ವಿಜೇತ: ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಐದನೇ ಪುರುಷರ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ, ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನಾಯಕಿ ಹೇಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಅದ್ಭುತ ಏಕದಿನ ಸರಣಿಯ ನಂತರ ಈ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ 110 ರನ್ ಮತ್ತು 133 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ 223 ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.
• ​ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ವಿಜೇತೆ: ಶೆಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೇ ಮಾಸಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು (ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಏಳು T20I ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 72 ರ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ರೇಟ್ 184.61) 360 ರನ್ ಕಲೆಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಆರು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು: ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಮಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ: UAE ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾಕಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು 236 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು (ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿನ 68 ರನ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ ಅವರು ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ 49-ಎಸೆತಗಳ ಶತಕ ಸಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವಾದರು.
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC).

ನೇಮಕಾತಿ

1. ​ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನರೇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್ ನೇಮಕ

​ಸಂದರ್ಭ: 1992ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಕೇಡರ್‌ನ IAS ಅಧಿಕಾರಿ ನರೇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್ ಅವರು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoEFCC) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

• ​ಇವರು ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ತನ್ಮಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನರೇಂದ್ರ ಭೂಷಣ್ ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

​2. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಮೂವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇಮಕ

​ಸಂದರ್ಭ: ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ಸಂವಿಧಾನದ 124(2)ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಮೂವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ​ನೇಮಕಗೊಂಡವರು: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುನಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ (ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ CJ), ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ (ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ CJ) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಪರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ (ತೆಲಂಗಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ CJ).
• ​ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ: 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಅವರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸಿದರು.
• ​ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಖ್ಯೆ: ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಂಜೂರಾದ 38 ಹುದ್ದೆಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಖ್ಯೆ 37ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ: ಇದರೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುನಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಠದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೇ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

1. ​65ನೇ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತದ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 65ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯು 20 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (2026).
• ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: 27 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ 6,175 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಜಿಗಳ ಪೈಕಿ ದ್ವಿ-ಹಂತದ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಳಿಯು 20 ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ).
• ​ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ: ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ರವೀಂದ್ರ ಭವನ, ನವದೆಹಲಿ.

​ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ

• ​ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ (NEA) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 1954ರಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

​ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 20 ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿ

2. ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ (WorldSkills) ಶಾಂಘೈ 2026

​ಸಂದರ್ಭ: 48ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿದ ಭಾರತವು, ಅಗ್ರ 10ರೊಳಗೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪದಕಗಳು (6 ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು 20 ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪದಕಗಳು).

• ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗ (70 ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು); ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬೇಕರಿ (Bakery) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಸ್ಮೃತಿ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್’ (India’s Best of Nation) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (WorldSkills International).
• ​ಸ್ಥಳ: ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (2024ರಲ್ಲಿ 13ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 11 ಹೊಸ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕೌಶಲ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಡೆಂಟಲ್ ಪ್ರಾಸ್ಥೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ.

3. ​ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಜರಾತ್ ಗರಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

​ಸಂದರ್ಭ: ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟದ ಮಧ್ಯೆ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ (cockpit) ನಡೆದ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ದುರಂತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಪೈಲಟ್‌ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಜರಾತ್ ಗರಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (₹25 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).
• ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮಚ್ಚರ್ (ಗುಜರಾತ್ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈದುಬೈ ಪೈಲಟ್).
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ (ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಪಟೇಲ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ).
• ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ದುಬೈನಿಂದ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ (FZ1073) ಸಹ-ಪೈಲಟ್ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇವರು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದರು. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒಳಬರಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ತಾಬುಕ್‌ಗೆ (Tabuk) ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ 174 ಜನರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು.

4. ​ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಾಗಿ 2026ರ ರಾಮಾನುಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

​ಸಂದರ್ಭ: ಬೀಜಗಣಿತದ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ತರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮಹೇಶ್ ಕಾಕ್ಡೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಯುವ ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗಾಗಿರುವ 2026ರ ರಾಮಾನುಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಇದು USD 10,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).
• ​ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮಹೇಶ್ ಕಾಕ್ಡೆ (ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರು).
• ​ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಥಿಯರೆಟಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ (ICTP) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (IMU) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಬೀಜಗಣಿತದ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಇವರ ಮೂಲಭೂತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾನ್-ಕಮ್ಯುಟೇಟಿವ್ ಇವಾಸಾವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (noncommutative Iwasawa theory), ಗ್ರಾಸ್-ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಊಹೆ (Gross-Stark conjecture), ಬ್ರೂಮರ್-ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಊಹೆ (Brumer-Stark conjecture) ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಲ್ಬರ್ಟ್‌ನ 12ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ (Hilbert’s 12th problem) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು

1. ​ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ 119ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆ

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2026
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ (HSRA) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ, 1929ರ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದ ಹಾಗೂ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2026
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA)
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ 157ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅವರ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸುವುದು.

3. ವಿಶ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಿನ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2026
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಿ” (See the World Through Their Eyes)

4. ವಿಶ್ವ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2026
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ILO), ಯುನಿಸೆಫ್ (UNICEF) ಮತ್ತು ಎಜುಕೇಶನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO).
• ​ಉದ್ದೇಶ: 1966ರ ILO/UNESCO ಶಿಕ್ಷಕರ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತಾದ ಶಿಫಾರಸಿನ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎದುರಾಗಿರುವ 4.4 ಕೋಟಿ (44 ಮಿಲಿಯನ್) ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಶಿಕ್ಷಕರ ರಕ್ಷಣೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು: ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, ಅದರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 60 ವರ್ಷಗಳು” (Standing with teachers: 60 years of protecting the profession, advancing its status and shaping our futures)

5. ವಿಶ್ವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ದಿನ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2026 (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೋಮವಾರ)
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA) ಮತ್ತು UN- ಆವಾಸ (UN-Habitat)
• ​ಉದ್ದೇಶ: ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವುದು, ಸೂಕ್ತವಾದ ವಸತಿ ಹೊಂದುವ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ವಸತಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ವಸತಿ” (Adequate Housing for All)

​

6. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಪ್ತಾಹ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2–8, 2026 (ಈ ಆಚರಣೆಯ 72ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ)
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (ಮೂಲತಃ 1952ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು)
• ​ಉದ್ದೇಶ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಸಮೃದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು” (Connecting Habitats, Thriving Wildlife)

7. ವಿಶ್ವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಪ್ತಾಹ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4–10, 2026 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 1957 ರಂದು ‘ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ 1’ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 1967 ರಂದು ‘ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಪ್ಪಂದ’ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA) (ಯುಎನ್ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ಔಟರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ವೀಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ).
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಮಾನವನ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು, STEM ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ರಾಕೆಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ” (Rocket Revolution) – (ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರೂಪಾಂತರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ).

8. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ದಿನ 2026 (94ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ)

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 (1932ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ).
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) (“ನಭಃ ಸ್ಪೃಶಂ ದೀಪ್ತಮ್” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ).
• ​ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ 94ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಯುದ್ಧ, ಕಣ್ಗಾವಲು ಹಾಗೂ ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಸಮಗ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರುವ ಅದರ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು. 2026ರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾದ ‘ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: 2026ರ ವಾಯುಪಡೆ ದಿನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2026ರ ‘ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ’ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವು “ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ” (Power in Partnership) ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.

​

9. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ದಿನ 2026

• ​ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 (1990ರಲ್ಲಿ UNGA ಯಿಂದ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು).
• ​ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA), ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WHO) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​ಉದ್ದೇಶ: ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುಎನ್‌ನ ‘ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆಯ ದಶಕ’ವನ್ನು (2021–2030) ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ​ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಯುಗ: ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮರುಚಿಂತನೆ” (The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives)

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

​1. ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

​ಸಂದರ್ಭ: ನೈಜ ಸಮಕಾಲೀನ ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

2. ಕಾಝಿಂಡ್ (KAZIND) ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

​ಸಂದರ್ಭ: ಜಂಟಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕಜಕಿಸ್ತಾನ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ 9ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

3. ಆಸಿಯಾನ್-ಭಾರತ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ (AIME)

​ಸಂದರ್ಭ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಡಲ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರವಾದ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಸಿಯಾನ್-ಭಾರತ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ (AIME-2026) ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

4. ಮೌಂಟೇನ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

​ಸಂದರ್ಭ: ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು UAE ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ನಿಧನ ಸುದ್ದಿ

​1. ಹಿರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (94) ನಿಧನ

ಎರಡು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ, ಖ್ಯಾತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 94ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಯೋಸಹಜ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಮೂಕ (silent) ಬ್ಲಾಕ್ ಕಾಮಿಡಿ ಚಿತ್ರ ‘ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ’ (1987) ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ (sci-fi) ಚಿತ್ರ ‘ಆದಿತ್ಯ 369’ (1991) ನಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.

​

2. ಹಿರಿಯ ನಟ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ (75) ನಿಧನ

ಮೂರು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ನಟ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ‘ನಾನಾ’ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 75ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ‘ಪರಿಂದಾ’ (1989), ‘ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್’ (1994) ಮತ್ತು ‘ನಟಸಾಮ್ರಾಟ್’ (2016) ನಂತಹ ಅಪ್ರತಿಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳು

​ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ

• ​ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್
• ​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: “ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ” (India and Artificial Intelligence) ವರದಿಯು, ಬೃಹತ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ, ಬಲವಾದ IT ವಲಯ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ (DPI) ನೆರವಿನಿಂದ AI ಸನ್ನದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಅಗ್ರ 10 ರೊಳಗೆ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ AI-ಕೇಂದ್ರಿತ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ (GCC) ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ FY 2026–27 ರ GDP ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಶೇ. 7.1 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

​ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು:

• ​ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: AI ಸನ್ನದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಗ್ರ 10 ರೊಳಗೆ.
• ​ಖಾಸಗಿ AI ಹೂಡಿಕೆ (2025): $4.1 ಬಿಲಿಯನ್ (2024 ರ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ).
• ​GCC ಉದ್ಯೋಗ ನೆಲೆ: 2.36 ಮಿಲಿಯನ್ ವೃತ್ತಿಪರರು (2024 ರ 1.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ).
• ​ಉದ್ಯಮಗಳ AI ಅಳವಡಿಕೆ ದರ: ಶೇ. 23 ರಷ್ಟು ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (US ನಲ್ಲಿನ ಶೇ. 43 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ).

ಕ್ರೀಡೆ

1. ​2026ರ ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ

​ಸಂದರ್ಭ: ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಮರ್‌ಕಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 46ನೇ ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನ ಓಪನ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ಚೆಸ್ ತಂಡವು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಟೂರ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ: 18 ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 28.5 ಗೇಮ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಟೈಬ್ರೇಕ್ (TB2) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• ​ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತರು: ಅತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ 20 ಮ್ಯಾಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಜರ್ಮನಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• ​ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ: 11ನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿ ವಿರುದ್ಧ 2-2 ಡ್ರಾ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪದಕವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಿ. ಗುಕೇಶ್ ಅವರ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅರ್ಜುನ್ ಎರಿಗೈಸಿ ಅವರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

2. ಬೋಧನಾ ಶಿವನಂದನ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವುಮನ್ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್

​ಸಂದರ್ಭ: 11 ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತೀಯ ಚೆಸ್ ಪ್ರತಿಭೆ ಬೋಧನಾ ಶಿವನಂದನ್ ಅವರು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಮರ್‌ಕಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 46ನೇ ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವುಮನ್ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ (WGM) ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 11ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ WGM ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕ್ಯಾಟೆರಿನಾ ಲಾಗ್ನೋ (12 ವರ್ಷ ಮತ್ತು 4 ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು) ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಟೂರ್ನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: ಎಲ್ಲಾ 11 ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಉನ್ನತ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು 8 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ WGM ನಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು (WGM norm) ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ (IM) ನಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
• ​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು: ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ‘ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು’ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್, ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಚೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಇವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

​ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು (WGM)

3. ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರಿಂದ ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ದ್ವಿಶತಕ

​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಜೇಯ 223 ರನ್ ಸಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ದ್ವಿಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ: ಕೇವಲ 117 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದ್ವಿಶತಕವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ, 2022ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಇಶಾನ್ ಕಿಶನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ 126 ಎಸೆತಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು: 133 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 26 ಬೌಂಡರಿ ಮತ್ತು 8 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಜೇಯ 223 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.
• ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ರನ್ ಚೇಸ್: ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನೀಡಿದ್ದ 405/7 ರ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆರವಾದರು. ಭಾರತ 43.3 ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 406/2 ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ODI ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರನ್ ಚೇಸ್ ದಾಖಲಿಸಿತು.
• ​ನಾಯಕತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಕೇವಲ 62 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶತಕವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಬಾರಿಸಿದ ಅತಿವೇಗದ ODI ಶತಕ ಎಂಬ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು (ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ 63 ಎಸೆತಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದರು).

4. ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ 12,000 ODI ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ 200 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳ ಸಾಧನೆ

​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತ ತಂಡದ ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 12,000 ODI ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ 200 ODI ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ತಮ್ಮ 282ನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 12,000 ರನ್‌ಗಳ ಗಡಿ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಅತಿವೇಗದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ (ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ನಂತರ) ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.
• ​ಗಣ್ಯರ ಸಾಲು: ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಅವರ ನಂತರ 12,000 ODI ರನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸೇರಿದ ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
• ​ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆ: ಕ್ರಿಸ್ ಗೇಲ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು (ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ 147 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳು) ಮುರಿದು, ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ (ಭಾರತ) 200 ODI ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರರಾದರು.
• ​ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ: 75 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 101 ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ (ತಮ್ಮ 35ನೇ ODI ಶತಕ) ಶುಭ್ಮನ್ ಗಿಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 255 ರನ್‌ಗಳ ಬೃಹತ್ ಆರಂಭಿಕ ಜೊತೆಯಾಟವನ್ನು ನೀಡಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರನ್ ಚೇಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.

​12,000 ODI ರನ್‌ಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟಗಾರರು

5. 2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಮಣಿಸಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದ ಭಾರತ

​ಸಂದರ್ಭ: ಜಪಾನ್‌ನ ನಿಶಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎದುರಾಳಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು 19 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಪಂದ್ಯದ ಸ್ಥಳ: ಕೊರೊಗಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ನಿಶಿನ್, ಜಪಾನ್.
• ​ಪಂದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ: ಅಭಿಷೇಕ್ ಶರ್ಮಾ (28 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 61) ಮತ್ತು ತಿಲಕ್ ವರ್ಮಾ (22 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 51) ಅವರ ಸ್ಫೋಟಕ ಅರ್ಧಶತಕಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಭಾರತ ತನ್ನ 20 ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 211/6 ರನ್‌ಗಳ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಸನ್ ನವಾಜ್ (51 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 96) ಅವರ ಹೋರಾಟದ ನಡುವೆಯೂ 192/6 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಗುರಿ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.
• ​ಪದಕ ವಿಜೇತರು: ಭಾರತ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.
• ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಈ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, T20 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಟರ್ ಸಿಡಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳ ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅಭಿಷೇಕ್ ಶರ್ಮಾ ಸರಿಗಟ್ಟಿದರು.
• ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತು: ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು 124 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಮಣಿಸಿ ಭಾರತ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿತ್ತು.

6. 2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್: 85 ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ 4ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಭಾರತ

​ಸಂದರ್ಭ: ಜಪಾನ್‌ನ ಐಚಿ-ನಗೋಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 20ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 85 ಪದಕಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಪದಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ: ಭಾರತವು ಒಟ್ಟು 85 ಪದಕಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 21 ಚಿನ್ನ, 27 ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು 37 ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಕ್ರೀಡಾ ದಿಗ್ಗಜರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ​ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ: ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಜಪಾನ್‌ನ ಐಚಿ ಮತ್ತು ನಗೋಯಾದ್ಯಂತ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.
• ​ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟೀಮ್ ಸ್ವೀಪ್ (Historic Team Sweeps): ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಕಬಡ್ಡಿಯ ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಭಾಗಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ತಂಡದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ (team sports) ಭಾರತವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರಮ್ಯ ಮೆರೆದಿದೆ.
• ​ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನ: ಅಥ್ಲೀಟ್ ವಿತ್ಯಾ ರಾಮರಾಜ್ ಮೂರು ಪದಕಗಳನ್ನು (ಮಹಿಳೆಯರ 4x400m ರಿಲೇಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಮಿಶ್ರ 4x400m ರಿಲೇಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು 400m ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಚು) ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ 400m ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 54.75 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹುಕಾಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.

​2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್: ಅಂತಿಮ ಪದಕ ಪಟ್ಟಿ (ಅಗ್ರ 5 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು)

2026ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್: ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಪದಕ ವಿಜೇತರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

7. ಸ್ಮೃತಿ ಮಂಧಾನ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ

​ಸಂದರ್ಭ: ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು (BCCI) ಸ್ಟಾರ್ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟರ್ ಸ್ಮೃತಿ ಮಂಧಾನ ಅವರನ್ನು ಹರ್ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್ ಅವರ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಬಿಳಿ-ಚಂಡು (white-ball) ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ: ಕೇವಲ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಹರ್ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಭವ: 2013ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಇವರು, ಈ ಹಿಂದೆ 18 T20I ಹಾಗೂ 4 ODI ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಗಾಮಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು.
• ​ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಸಾಧನೆ: ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು (RCB) ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ 2024 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (WPL) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಮರ್ಥ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಮುಂಬರುವ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ICC ವೈಟ್-ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

8. ಬೀಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ATP ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಕರಾಜ್

​ಸಂದರ್ಭ: ಟೆನಿಸ್ ತಾರೆಗಳಾದ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಅಲ್ಕರಾಜ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2026 ರಂದು ಪ್ರಮುಖ ATP 500 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚೀನಾ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ​ಜೊಕೊವಿಕ್ ಅವರ 102ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಡಿ ಮಿನಾರ್ ಅವರು ಫೈನಲ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡೆಸಂದು ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ (groin injury) ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ, ಸೆರ್ಬಿಯಾದ ದಂತಕಥೆ ನೊವಾಕ್ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಯ ಏಳನೇ ಚೀನಾ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.
• ​ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾರುಪತ್ಯ: 39 ವರ್ಷದ ಜೊಕೊವಿಕ್ ಅವರು ಚೀನಾ ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಜೇಯ ಗೆಲುವಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು 34-0 ಗೆ ಏರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ATP 500 ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2026ರ ಋತುವಿನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ATP ಟೂರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
• ​ಟೋಕಿಯೊ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಲ್ಕರಾಜ್: ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಸ್ಟಾರ್ ಆಟಗಾರ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಅಲ್ಕರಾಜ್ ಅವರು ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಜಿರಿ ಲೆಹೆಕ್ಕಾ ಅವರನ್ನು ನೇರ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಏಷ್ಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸತತ ಎರಡನೇ ಗೆಲುವಾಗಿದೆ.
• ​ಪುನರಾಗಮನದ ಗೆಲುವು: ಜಪಾನ್ ಓಪನ್ ಗೆಲುವು 2026ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕರಾಜ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ನಂತರ) ಮತ್ತು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 27 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದೆ.

ರಿಮೋಟ್ ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ ಮಸೂದೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು ಶಾಸಕಾಂಗವು ಯಾವುದೇ ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೋಂದಣಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಉಪ-ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗದೆ ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ರಿಮೋಟ್ ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ ಮಸೂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ : 

• ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಇ-ನೋಂದಣಿಗೆ (ರಿಮೋಟ್ ನೋಂದಣಿ) ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವರ್ಚುವಲ್ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ದೃಢೀಕೃತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇಲಾಖೆಯ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಥವಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ವಂಚನೆ ಎಸಗಿದರೆ ಕಠಿಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ರಮ ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಸ್ತಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉಪ-ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೂಕ್ತ ಜಾಗರೂಕತೆ ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಮಸೂದೆಗಳು

• BMLTA ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ, 2026: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ GST ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ, 2026: ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯೊಂದಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಮರುಪಾವತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಇದು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.
• ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026: OSH ಸಂಹಿತೆ, 2020 (ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆ 37, 2020) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ (ಎರಡನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026: ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ ಬದಲಿಗೆ ತರಲಾದ ಈ ಮಸೂದೆಯು, ಕಟ್ಟಡ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಕಾಲ ಕಾಯ್ದೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 2026

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸಕಾಲ ಸೇವೆಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು, ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಗಡುವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪವೆಸಗಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಕಾಲ ಸೇವೆಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು, ಸಕ್ಷಮ/ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಹಾಗೂ ಗಡುವು ಮತ್ತು ದಂಡದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
• ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪವೆಸಗಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು (ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಜಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹500 ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ).
• ಕೆಳಹಂತದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಆದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (Suo motu) ಅಥವಾ ಅರ್ಜಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ತಪ್ಪಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪವೆಸಗಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದಲೇ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವ ದೂರುದಾರರ ಮೇಲೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಭೂಕಂದಾಯ ಬಾಕಿಯಂತೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಕಾಲ ಸೇವೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2011

• ಇದನ್ನು 2011ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು (2012ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಯ್ದೆ 1); ಸೇವೆಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ 2012ರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದವು.
• ಇದು ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಖಾತರಿ ನೀಡುವ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಹಕ್ಕು’ ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಹಾರ: ವಿಳಂಬವಾದ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ₹20, ಪ್ರತಿ ಅರ್ಜಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹500.
• ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೇವೆಗೆ ಓರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಕ್ಷಮ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಗಳು

• ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಲೋಕ ಸೇವಾ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಅಧಿನಿಯಮ, 2010); ತದನಂತರ ಬಿಹಾರ ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.
• ಇವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳಾಗಿವೆ; ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇವಿ (EV) ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಿಎಂ ಇ-ಡ್ರೈವ್ (PM E-DRIVE) ಯೋಜನೆಯಡಿ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇವಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆ ಅಥವಾ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಯು ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ; ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾದ ಬೆಸ್ಕಾಂ (BESCOM) ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ 24×7 ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಂತೆ, ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿ kWh ವಿದ್ಯುತ್‌ಗೆ ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇಲಾಖೆಯು ₹1 ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬೆಸ್ಕಾಂ 10 ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ‘ಇವಿ ಮಿತ್ರ’ (EV Mitra) ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವರ್ಗ ಎ: ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು; ವರ್ಗ ಬಿ: ರೈಲ್ವೆ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಮೆಟ್ರೋ ಮತ್ತು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಪಿಎಂ ಇ-ಡ್ರೈವ್ (PM E-DRIVE) ಯೋಜನೆ

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: PM Electric Drive Revolution in Innovative Vehicle Enhancement.
• ಇದು ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2024ರಿಂದ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ;
• ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ₹10,900 ಕೋಟಿ.
• ಇ-ದ್ವಿಚಕ್ರ, ತ್ರಿಚಕ್ರ, ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ; ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (STUs) ಖರೀದಿಸುವ ಇ-ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇವಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ₹2,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಉನ್ನತೀಕರಣ.

‘ಗೃಹ ಲಕ್ಷ್ಮಿ’ ಯೋಜನೆಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹2,000 ನೀಡುವ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆ ‘ಗೃಹ ಲಕ್ಷ್ಮಿ’ ಮೂರು ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದೆ (ಆಗಸ್ಟ್ 30); ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಗೃಹ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2023ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ರಾಜ್ಯದ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ (ಶಕ್ತಿ, ಗೃಹ ಜ್ಯೋತಿ, ಅನ್ನಭಾಗ್ಯ, ಯುವನಿಧಿ ಜೊತೆಗೆ).
• ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಇದರ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಅಥವಾ GST ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು (ಅಥವಾ ಅವರ ಪತಿಯರು) ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ (ಅಂಬಾ ವಿಲಾಸ್)

• ಇದು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು; ಹಳೆಯ ಮರದ ಅರಮನೆ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ನಂತರ 1897-1912ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• ಹೆನ್ರಿ ಇರ್ವಿನ್ ಅವರು ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು; ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇದಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (KHCF) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ (DAMH) ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮುಂದೆ ಮಂಡನೆಯಾಗಲಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ರಾಜ್ಯದ ‘ಸ್ಮಾರಕ ದತ್ತು’ (Adopt a Monument) ಉಪಕ್ರಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.
• 239 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ಲಕ್ಷ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• CSR ನಿಧಿ, ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲು ಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಹಳೇಬೀಡು ಬಳಿಯಿರುವ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಕಲ್ಯಾಣಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1160) ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು

• 49ನೇ ವಿಧಿ (ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು / DPSP): ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆ.
• 51A(f) ವಿಧಿ (ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ): ನಮ್ಮ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯ 67ನೇ ನಮೂದಿನಲ್ಲಿವೆ; ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ 12ನೇ ನಮೂದಿನಲ್ಲಿವೆ.
• AMASR ಕಾಯ್ದೆ, 1958 ಕೇಂದ್ರ-ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು (ASI) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಜ್ಯ-ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ (ಕರ್ನಾಟಕ: DAMH) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ದತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಯೋಜನೆ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ)

• 2017ರ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಿನದಂದು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27) ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; 2023ರಲ್ಲಿ ‘ಅಡಾಪ್ಟ್ ಎ ಹೆರಿಟೇಜ್ 2.0’ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
• ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ASI ಯ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (‘ಸ್ಮಾರಕ ಮಿತ್ರರು’) CSR ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು

ಲಕ್ಕುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಡಾರ್ (LiDAR) ಸಮೀಕ್ಷೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• 10-12ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಕ್ಕುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು DAMH ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಧಾರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ (NIAS) ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಬಳಸಲಾಗುವ ಉಪಕರಣಗಳು: ಲಿಡಾರ್ (LiDAR), GIS ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್, ಗ್ರೌಂಡ್ ಪೆನೆಟ್ರೇಟಿಂಗ್ ರಾಡಾರ್ (GPR), ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೋಟೋಗ್ರಾಮೆಟ್ರಿ.
• ಸ್ಥಳೀಯರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ 101 ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು 101 ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ಬಹುಪಾಲು ಇನ್ನೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ.
• ಸಚಿವ ಎಚ್.ಕೆ. ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಲಕ್ಕುಂಡಿಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು DPR ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಮುಂದಿನ ತಾಣಗಳು: ನಾಗಾವಿ (ಕಲಬುರಗಿಯ ಚಿತ್ತಾಪುರ ಬಳಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ರಾಜಘಟ್ಟ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಬಳಿ).

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ಲಕ್ಕುಂಡಿ

• ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಲೊಕ್ಕಿಗುಂಡಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಕಲ್ಯಾಣಿ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಚಾಲುಕ್ಯರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನಾಣ್ಯ ಟಂಕಸಾಲೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.
• ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಾಗರ, ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಜ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾದ ವೇಸರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.
• ಬ್ರಹ್ಮ ಜಿನಾಲಯ (ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ), ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮುಸುಕಿನ ಬಾವಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ‘ಲಕ್ಕುಂಡಿ ಉತ್ಸವ’ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ವೇಸರ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಲಿಡಾರ್ (LiDAR)

• ವೇಸರ ಶೈಲಿ: ನಾಗರ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ; ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಉದಾಹರಣೆ: ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಲಕ್ಕುಂಡಿ, ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು.
• ಲಿಡಾರ್ (LiDAR): ವಿಮಾನ ಅಥವಾ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಲೇಸರ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ 3D ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ; ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ನೋಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
• GPR: ಉತ್ಖನನ ಮಾಡದೆಯೇ ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ರಾಡಾರ್ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು: ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಶೃಂಗಸಭೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಇಲಾಖಾ ಶೃಂಗಸಭೆ-2026ರಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವ ಎನ್. ಚಲುವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ನೇತೃತ್ವದ ನಿಯೋಗವು, ರಾಜ್ಯದ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆ ಕೋರಿತು.

ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ

• ಕರ್ನಾಟಕ-ತಮಿಳುನಾಡು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ (ಹಿಂದೆ ರಾಮನಗರ) ಮೇಕೆದಾಟು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 400 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (MW) ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ; ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 67 TMC.
• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (2018) ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಕಾವೇರಿ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ; ‘DPR ಗೆ CWMA ಮತ್ತು CWC ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ವಿವಾದಗಳ ಹೋಲಿಕೆ: 

2030ರ ವೇಳೆಗೆ 66 ಜಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ವಿದ್ಯುತ್ ಗುರಿ

ಸಂದರ್ಭ: 

• 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ 39 GW ನಿಂದ 66 GW ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ & ಇಂಡಿಯನ್ ಯುಟಿಲಿಟಿ ವೀಕ್ 2026’ ಸಮಾವೇಶದ ‘ಫೋಕಸ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಗೌರವ್ ಗುಪ್ತ ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ದೈನಂದಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ 310-350 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುನಿಟ್ (MU) ನಷ್ಟಿದೆ (ಆಗಸ್ಟ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಇದು 210 MU ಇತ್ತು).
• ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಪಾಲು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ.
• ಶೇಖರಣೆ: 2,000 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶರಾವತಿ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು KPTCL ಸಬ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (BESS) ಅಳವಡಿಕೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ:

• ತುಮಕೂರಿನ ಪಾವಗಡ ಸೌರ ಪಾರ್ಕ್ (2,050 MW) ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಗುರಿ: 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೇತರ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ; 2070ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಗುರಿ (COP26, ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, 2021).
• 2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಳೆಯುಳಿಕೇತರ ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಶೇ. 50ರ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ನಿಯೋಗಗಳು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೊಸ ಇಲಾಖೆ ರಚಿಸಲು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ; ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ (NRI-K) ಕಾರ್ಡ್ ವಿತರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಪ್ರಜಾ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆಯ ನಂತರ ಈ ಹೊಸ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ NRI-K ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುವುದು.
• ವಿದೇಶಿ ನಿಯೋಗಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಿಂಗಲ್-ವಿಂಡೋ (ಏಕ ಗವಾಕ್ಷಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಸಚಿವಾಲಯವು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಸಿಲಿಟೇಶನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (Facilitation Council) ರಚಿಸಲಾಗುವುದು (ಇಂಧನ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಐಟಿ, ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವರು ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ).
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಈ ಇಲಾಖೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬರಗಾಲದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಬಿತ್ತನೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ತೀವ್ರ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಮಳೆ ಸುರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ₹28.52 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಮೋಡ ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಬೆಂಗಳೂರಿನ HAL ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಎನ್. ಚಲುವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾದ ಲಘು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಡಾಪ್ಲರ್ ರಾಡಾರ್ (Doppler radar) ಬಳಸಿ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ಮೋಡ ಬಿತ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಇದು ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಹನಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಹರಳುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮೋಡಗಳಿಗೆ ಕಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ; ಇದು ಹೊಸ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮೋಡ ಬಿತ್ತನೆಯ ವಿಧಗಳು:

• ಹೈಗ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ (Hygroscopic): ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲೆ (0°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಸಿಂಪಡಣೆ.
• ಗ್ಲೇಸಿಯೋಜೆನಿಕ್ (Glaciogenic): ತಂಪಾದ/ಸೂಪರ್‌ಕೂಲ್ಡ್ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಲ್ವರ್ ಅಯೋಡೈಡ್, ಘನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ (ಘನ CO2) ಸಿಂಪಡಣೆ.

ಪ್ರಜಾ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಜನರ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಆಡಳಿತ ತಲುಪಿಸುವ ಹಾಗೂ ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ವಿಜಯನಗರದ ಕೂಡ್ಲಿಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ 224 ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ; ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರುಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು.
• ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ 1ನೇ ಮತ್ತು 3ನೇ ಶನಿವಾರದಂದು ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲಿದ್ದಾರೆ.
• ಸಚಿವರು ತಾಲೂಕು/ಹೋಬಳಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಶಾಸಕರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಶಾಸಕರು ಗೈರುಹಾಜರಾದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
• ಪಿಂಚಣಿ, ಭೂ ವಿವಾದಗಳು, ಖಾತೆ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಿವೇಶನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.
• ತಹಶೀಲ್ದಾರ್, ಉಪ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ (AC), ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (DC) ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲರ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅರ್ಜಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಪಾವಗಡ ಸೋಲಾರ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಪಾವಗಡ ಸೋಲಾರ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 10,000 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವ ಕೆ.ಜೆ. ಜಾರ್ಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಬರಗಾಲದ ನಡುವೆಯೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ನವದೆಹಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE) ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ BRESE 2026 ರೋಡ್‌ಶೋನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ಪಾವಗಡ ಸೋಲಾರ ಪಾರ್ಕ್ ಈಗಾಗಲೇ 10,000 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ (RE) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಮಾರು 27.3 GW ನಷ್ಟಿದೆ.
• ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಂಜರು ಭೂಮಿ ವಿರಳವಾಗಿದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ BESS ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯದ ಬಗ್ಗೆ: 

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ಪಾವಗಡ ಸೋಲಾರ ಪಾರ್ಕ್ (‘ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಳ’)

• ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರಪೀಡಿತ ಪಾವಗಡ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 2,050 MW.
• ಸೋಲಾರ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SECI) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಯಮಿತ (KREDL) ದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ KSPDCL ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಸುಮಾರು 13,000 ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ರೈತರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ (ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮಾದರಿ), ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

ಉಚಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಬೇತಿ: ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ’

ಸಂದರ್ಭ: 

• ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ’ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಚಿವ ಬಸವರಾಜ ರಾಯರೆಡ್ಡಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಉದ್ದೇಶ: ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಮಕ್ಕಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುವುದು.
• ಸುಮಾರು 90,000 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 3 ತಿಂಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ₹9 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ; ಆಯ್ಕೆಯಾದ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• SDA, FDA, PDO, PSI ಮತ್ತು ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಪ್ರೊಬೇಷನರ್ಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಲಭ್ಯ; ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಗರಿಷ್ಠ 3 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
• ಸೇವಾ ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಒನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು; ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ID ಮತ್ತು OTP ಲಾಗಿನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ತರಗತಿ ಹಾಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿ 15 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆಗಳು

ಸಂದರ್ಭ: 

• ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ನೀತಿ 2026-31’ರ ಜೊತೆಗೆ ಜವಳಿ ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮ (ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್) ನೀತಿಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಬ್, ಡ್ರೋನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ (Arbitration Centre) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅನುಮೋದನೆಗಳು: 

• ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ನೀತಿ 2026-31: ಏರೋಸ್ಪೇಸ್, ರಕ್ಷಣೆ, ವಾಯುಯಾನ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ₹60,000 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಉಡುಪು ನೀತಿ 2026-31: ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 33 ಆಯ್ದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ₹20,000 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ₹4,000 ಕೋಟಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ನೀಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
• ನವೋದ್ಯಮ ನೀತಿ 2026-30: ‘ಸರ್ಕಾರವೇ ಮೊದಲು’ (Government-first) ಎಂಬ ಉಪಕ್ರಮದಡಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ-ಆಧಾರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಖರೀದಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಬ್ (₹35 ಕೋಟಿ): ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ IIIT ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲಿರುವ ಮೊದಲ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆರಂಭಿಕ ಬೆಂಬಲ, ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್, ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಡ್ರೋನ್ ಆಧಾರಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (₹42.83 ಕೋಟಿ) ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (₹16 ಕೋಟಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• 33 ಆಯ್ದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ-ಸಂಯೋಜಿತ ಬಂಡವಾಳ ಸಹಾಯಧನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಹಾಯಧನದ ಮೂಲಕ ಜವಳಿ ನೀತಿಯು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವು (Arbitration Centre) ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಒದಗಿಸಲಿದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ₹2,500 ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹2,500 ಪಾವತಿಸಲಿದೆ; ಅಲ್ಲದೆ ‘ಶ್ರಮಿಕ ನಿವಾಸ’ ಎಂಬ ಕಾರ್ಮಿಕ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಇದು 10 ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಲಿದ್ದು, ಈ ಹಣವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿಗೆ (EPF) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು ₹300 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೆಂದರೆ: ಯಾದಗಿರಿ, ಬೀದರ್, ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಕಲಬುರಗಿ, ವಿಜಯನಗರ, ಗದಗ, ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರ.
• ಶ್ರಮಿಕ ನಿವಾಸ: ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಸತಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ

• ಸಂವಿಧಾನದ 371J ವಿಧಿ: 2012ರ 98ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದು, 2019ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ (KK) ಜಿಲ್ಲೆಗಳು: ಬೀದರ್, ಕಲಬುರಗಿ, ಯಾದಗಿರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ (2021ರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯಿಂದ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ).
• ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ಸಮಿತಿ (2002): ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ 39 ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಈ ಸಮಿತಿಯು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

EPF ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳು

• ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ EPFO ಸಂಸ್ಥೆಯು EPF & MP ಕಾಯ್ದೆ 1952 ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮೂಲ ವೇತನ ಮತ್ತು ತುಟ್ಟಿಭತ್ಯೆಯ (DA) 12% ರಷ್ಟನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
• ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್ ರೋಜಗಾರ್ ಯೋಜನೆ (2025): ಇದು EPFO ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ₹99,446 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕಾವೇರಿ: CWMA ಆದೇಶ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಬಿಡುವಂತೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CWMA) ನೀಡಿರುವ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• CWMA ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ; ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (CWRC) ಮುಂದೆ ಮರುಪರಿಶೀಲನಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
• ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ CWRC, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ 6,000 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ನೀರು ಹರಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದ CWRC ಯ ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶವನ್ನು CWMA ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಕೀಲರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಅವರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಲಿದೆ.

CWMA ಮತ್ತು CWRC ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ (16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018) ನಂತರ, ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1956ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 6A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2018ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಳಿಗುಂಡ್ಲು ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ (ಕರ್ನಾಟಕ-ತಮಿಳುನಾಡು ಗಡಿ) ಅಳೆಯಲಾಗುವ ದೈನಂದಿನ ನೀರಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು CWRC ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ಸೂತ್ರವಿಲ್ಲ; ಕೊರತೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಪಾತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಬಿಳಿಗುಂಡ್ಲುವಿನಲ್ಲಿ 177.25 TMC (CWDT 2007ರ ತೀರ್ಪಿನನ್ವಯ 192 TMC) ನೀರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು, 2018)

ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಸಂವಿಧಾನದ 262ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸನ ರಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು; ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1956 ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂವಿಧಾನದ 136ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ತೀರ್ಪುಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

37 ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಉಷಾಸ್ (Project USHAS) ವಿಸ್ತರಣೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• 2026ರ ವಿಶ್ವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ದಿನದಂದು, ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ (NIMHANS), ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ವೆಲ್‌ನೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಉಷಾಸ್’ (Urban Self-Harm Study – USHAS) ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಉದ್ದೇಶ: ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬದುಕುಳಿದವರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ 31 ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ 6 ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಯೋಜನೆಯು 10 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 16 ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ 45-75 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ 12 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನೀಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ವಿಶ್ವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ದಿನ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್

• ವಿಶ್ವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ದಿನ: 2003ರಿಂದ IASP ಸಂಘಟನೆಯು WHO ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. 2024-26ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: ‘ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಬಗೆಗಿನ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು’ (ಕರೆ: ‘ಸಂವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ’).
• ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ (NIMHANS): ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ; ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ 1974ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ 2012ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರ ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಯದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳ ರದ್ದತಿ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ (Shops Act) ಮಹಿಳೆಯರ ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಯದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿರುವುದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ IT/ITES ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಘ (KITU) ವಿರೋಧಿಸಿದೆ; ಆದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಇವೆಲ್ಲವೂ OSH ಕೋಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಕರ್ನಾಟಕ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ 2026 ಅನ್ನು (2026ರ ಕಾಯ್ದೆ ಸಂಖ್ಯೆ 38) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಂದು ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 25(1)(h)-(o) ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತದೆ.
• ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು: ಚಾಲಕರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ, ನಿಗದಿತ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪಿಕ್-ಅಪ್/ಡ್ರಾಪ್ ಅನುಕ್ರಮದ ನಿಯಮಗಳು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ವಾಹನಗಳ ಹಠಾತ್ ತಪಾಸಣೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿ/ಪ್ರಯಾಣ ಡೆಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
• ಅಂಗಡಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯು ಈಗ 10 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ದೊಡ್ಡ ಘಟಕಗಳು OSH ಕೋಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು: 

• KITU: ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಾನ ಉದ್ಯೋಗ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ಎಲ್ಲಾ ರಾತ್ರಿ-ಪಾಳಯದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
• ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆ: ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಿಬಂಧನೆಗಳು OSH ಕೋಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

OSH ಕೋಡ್ 2020

• ಇದು ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ (ವೇತನ 2019; ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು OSH 2020) ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 29 ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1948, ಗಣಿ ಕಾಯ್ದೆ 1952 ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾಯ್ದೆ 1970 ಸೇರಿದಂತೆ 13 ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಇದು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಸಂಹಿತೆಗಳು 2025ರ ನವೆಂಬರ್ 21 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.
• ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯವು ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ (ನಮೂದುಗಳು 22, 23, 24); ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
• ಸುರಕ್ಷತಾ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ 7 ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಹೋಲಿಕೆ: ಅಂಗಡಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು OSH ಕೋಡ್ (2026ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರ)

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು’ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ‘ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು’ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ; ಇದನ್ನು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಇದು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಲೇಖಕರ ಕವಿತೆಗಳು, ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರು: ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಪೊನ್ನ, ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್, ಕುವೆಂಪು, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಪಿ. ಲಂಕೇಶ್.
• ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು ‘ಕಸವರಮೆಂಬುದು ನೆರೆ ಸೈರಿಸಲಾರ್ಪೊಡೆ ಪರವಿಚಾರಮಂ ಧರ್ಮಂ‘: ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
• ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ (9ನೇ ಶತಮಾನ): ಇದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀವಿಜಯನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ದೊರೆ ಅಮೋಘವರ್ಷನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
• ಕಾರಂತರ ‘ಬಾಳ್ವೆಯೇ ಬೆಳಕು’, ಕಾರ್ನಾಡರ ‘ತಲೆದಂಡ’ ನಾಟಕದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಮಾನತೆ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪರಾನುಭೂತಿಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇವು ಸಾರುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ  ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ರತ್ನತ್ರಯರು (10ನೇ ಶತಮಾನ): ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ, ರನ್ನ. 
• ಪಂಪ: ಆದಿಪುರಾಣ, ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ (ಪಂಪ ಭಾರತ); 
• ರನ್ನ: ಗದಾಯುದ್ಧ, ಅಜಿತಪುರಾಣ.
• 2008ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 
• ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರ ‘ತಲೆದಂಡ’ (1990) ನಾಟಕವು ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣದ ವಚನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (8 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು)

ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರಿಗೆ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಹಿರಿಯ ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ (1995) ನಂತರ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ಕನ್ನಡ ನಟ ಇವರಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• 2008ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
• ಬೆಳ್ಳಿಪರದೆಗೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ: ಕನ್ನಡದ ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ (1973) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ; 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಈ ಪೈಕಿ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
• ಜನನ: 1948ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ (ಮೂಲ ಹೆಸರು: ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ); ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
• 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕೇವಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ  72ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 1969ರಲ್ಲಿ (ಫಾಲ್ಕೆ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ); ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ (ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ) ವತಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ, ₹10 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಮತ್ತು ಶಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲ ಪುರಸ್ಕೃತರು: ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ (1969).
• ಫಾಲ್ಕೆ ಅವರು 1913ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ ‘ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ’ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಇವರನ್ನು ‘ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18-19 ರಂದು ಮೈಸೂರಿನ ಸಾತಗಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಬಳವನ್ನು (ಕೋಣಗಳ ಓಟ) ಆಯೋಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಬಗ್ಗೆ

ಕಂಬಳ: 

• ಇದು ತುಳುನಾಡಿನ (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ) ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೋಣಗಳ ಓಟವಾಗಿದ್ದು, ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 
• ಉತ್ತಮ ಫಸಲಿಗಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ; 
• ಇದರ ಪ್ರಕಾರಗಳು: ನೇಗಿಲು, ಹಗ್ಗ, ಅಡ್ಡ ಹಲಗೆ ಮತ್ತು ಕಣೆ ಹಲಗೆ.
• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಎ. ನಾಗರಾಜ ಪ್ರಕರಣದ (2014) ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟಿನಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಂಬಳವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 
• ನಂತರ ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆ (ಕರ್ನಾಟಕ ಎರಡನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ 2017ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 
• ಮೇ 2023ರಲ್ಲಿ 5-ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ತಮಿಳುನಾಡು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ದಸರಾ: 

• ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ನಾಡಹಬ್ಬ’ವಾಗಿದ್ದು, ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು, 1ನೇ ರಾಜಾ ಒಡೆಯರ್ (1610) ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 
• ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ‘ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ’ಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಉತ್ಸವ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆನೆಯು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಷನ್

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಂದು ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 79ನೇ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಷನ್ (KKEM), ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಷನ್ (Bio Economy Mission) ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆಗಳು: 

• KKEM: ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ರಚಿಸಲಾದ ಸೆಕ್ಷನ್ 8 (ಲಾಭರಹಿತ) ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.
• ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಷನ್: ತೊಗರಿಬೇಳೆ, ಕಮಲಾಪುರ ಬಾಳೆ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಒತ್ತು.
• ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ 30 ಎಕರೆ ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್; ಕ್ರಿಯಾ (KRIYA – ಕಲಬುರಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಯುವ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕೇಂದ್ರ); ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ CCTV ಜಾಲ.
• ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್: ಬಹುಮನಿ ಕೋಟೆ, ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಖಾಜಾ ಬಂದೇ ನವಾಜ್ ದರ್ಗಾ, ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ (ಕಲಬುರಗಿ), ಮಳಖೇಡ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಕೋಟೆ, ಸನ್ನತಿ (ಚಿತ್ತಾಪುರ) ಮತ್ತು ಗಾಣಗಾಪುರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ಗಾಣಗಾಪುರದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ₹50 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.

ಇತರೆ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: 

• ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಮಂಟಪ ನಿರ್ಮಾಣ.
• 2 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪಾಟೀಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಮರು-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
• ‘ಕೋಟಿ ವೃಕ್ಷ’ ಯೋಜನೆ: 2 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 1 ಕೋಟಿ ಸಸಿ ನೆಡುವ ಗುರಿ.
• ಕಲ್ಯಾಣ ಪಥ: 38 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 1,150 ಕಿ.ಮೀ ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ₹1,000 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ; ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ (healthcare hub) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ: 

• 1948ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ನಿಜಾಮರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾದ (ಆಪರೇಷನ್ ಪೊಲೊ) ನೆನಪಿಗಾಗಿ ವಿಮೋಚನಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
• ಈ ಹಿಂದೆ ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2019ರಲ್ಲಿ 7 ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
• ಸಂವಿಧಾನದ 371J ವಿಧಿ (2012ರ 98ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ‘ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ’ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಜಾ ಸೌಧದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಗಳು ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಿವೆ.
• ಅನುವಾದ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹82 ಲಕ್ಷ ಅನುದಾನ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಹಿಂದೆ ಡಾ. ಎಂ. ಮೋಹನ್ ಆಳ್ವ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತಾದರೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ತುಳು, ಇದು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು) ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. 
• ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ‘ತಿಗಳಾರಿ’ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 
• ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 
• 1994ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು: 

ಗಮನಿಸಿ : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಾಯ್ದೆ 1963ರ ಅನ್ವಯ ಕನ್ನಡವು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.

ಸುಸ್ಥಿರ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ನೀತಿ 2026-31

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, 2031ರ ವೇಳೆಗೆ 1 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (1 GW) ಐಟಿ ಲೋಡ್ (IT load) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ನೀತಿ 2026-2031’ಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಗುರಿ: 2031ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಚಿತ 1 GW ಐಟಿ ಲೋಡ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತಲುಪುವುದು; ಭಾರತದ AI-ಸಿದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ 10-12% ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದುವುದು.
• ಬಜೆಟ್: ₹1,300.45 ಕೋಟಿ.
• ಪ್ರಮುಖ ಗಮನ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ; PUE ಮತ್ತು WUE ಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.
• ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹೀಟ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ವಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ. 
• ಕರ್ನಾಟಕ ಉದ್ಯೋಗ ಮಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಕ-ಗವಾಕ್ಷಿ (single window) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿ 2026 (₹500 ಕೋಟಿ) ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲದ ಅವಧಿ); ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ (greenfield projects) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುವುದು.
• ಈ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಶೇ.45ರಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹2,876 ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದೆ.
• ಒಟ್ಟು 9 ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಘಟ್ಟದವರೆಗೆ, ಕರಾವಳಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ, ಕಡಲತೀರ ಮತ್ತು ಸರ್ಫ್, ಮಾನ್ಸೂನ್, ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆ ಇತ್ಯಾದಿ).
• ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಂಡಳಿ ಸ್ಥಾಪನೆ; ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೂಡಿಕೆ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಏಕ-ಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ‘ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ’ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ.

ಕರಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಲಯ (CRZ)

• ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣಾ) ಕಾಯ್ದೆ 1986ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ (MoEFCC) 2019ರಲ್ಲಿ CRZ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ರಾಜ್ಯಗಳು ಕರಾವಳಿ ವಲಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. 
• ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ; ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿವೆ.

ಇ-ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025: ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ (IEMI) 2025ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು 3ನೇ ಸ್ಥಾನ (73 ಅಂಕಗಳು) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• 65 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದು (top performers) ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ (97) ಪಡೆದಿದೆ. 2024ರ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 64 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.
• ಕರ್ನಾಟಕವು ಮೀಸಲಾದ EV ನೀತಿಯನ್ನು (2017) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು EV ನೋಂದಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲು 8.81% ರಷ್ಟಿದೆ. 
• ದ್ವಿಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಂತರ) ಹಾಗೂ ಇ-ಬಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ (ದೆಹಲಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಂತರ) ಪಡೆದಿದೆ.

IEMI 2025: ಅಗ್ರ 5 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು

EV ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆಗಳು (ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ)

ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ರಿ ಕಲೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸತುವಿನ ಬೆಲೆಗಳ ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಬೀದರ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಲೋಹದ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಯಾದ (ಬಿದ್ರಿ ಕಲೆ) ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 

• ಮಿಶ್ರಲೋಹ: ಸುಮಾರು 90% ಸತು (zinc), 10% ತಾಮ್ರ (copper) ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಬೀದರ್ ಕೋಟೆಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ₹2,500 ದಿಂದ ₹50,000 ವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೂದಾನಿ ತಯಾರಿಸಲು 10-12 ದಿನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಿದ್ರಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು

• ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ;
• ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ; ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲೂ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಹುಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. 1347ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಹಸನ್ ಬಹುಮನ್ ಷಾನಿಂದ ಬಹುಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು; ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
• ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ವಲಿಯ (ಸುಮಾರು 1429) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬೀದರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು; ಮಹಮೂದ್ ಗವಾನ್‌ನ ಮದ್ರಸಾ ಬೀದರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.
• ನಂತರ ಇದು ಬಿಜಾಪುರ, ಗೋಲ್ಕೊಂಡ, ಅಹಮದ್‌ನಗರ, ಬೀರಾರ್ ಮತ್ತು ಬೀದರ್ ಎಂಬ 5 ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು.

KPSC ನೇಮಕಾತಿ ಹಗರಣ: SIT ತನಿಖೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, KPSC ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು DGP ಅಲೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (SIT) ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ; 100 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ 30 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಗತಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• SIT ಯನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುವುದು; ಇದು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ, ಸೈಬರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ನೆರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• IPS ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ದಿವ್ಯಾ ವಿ. ಗೋಪಿನಾಥ್, ಅನೂಪ್ ಎ. ಶೆಟ್ಟಿ, ಕುಶಾಲ್ ಚೋಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ಈ ತನಿಖಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ: ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು

SIT ಮತ್ತು ED ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸಾಮಾನ್ಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನವಿದ್ದಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು SIT ರಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ED) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದು ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (PMLA) 2002 ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (FEMA) 1999 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿಗೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಆಧಾರ್ ಮಾನ್ಯವಲ್ಲ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ ವಧು ಮತ್ತು ವರರ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಂತೆ ಮುದ್ರಾಂಕ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಇಲಾಖೆಯು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಶಾಲಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು; ಇವುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.
• 2014 ರ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ (ಕರ್ನಾಟಕ) ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸೂಚಿ-11, ನಿಯಮ 6(2) ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಪೋಷಕರು ಆಧಾರ್ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ UIDAI ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂಲಕ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
• ಆಧಾರ್ ಕೇವಲ ಗುರುತಿನ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು UIDAI ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ; ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (WCD) ಇಲಾಖೆ ಕೂಡ ಈ ನಿಲುವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದೆ.

ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ: 

• 21 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಪುರುಷ ಮತ್ತು 18 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮಗು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
• ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವಿವಾಹವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ 2016 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹವನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಶೂನ್ಯ (void ab initio) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. 
• ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ 2 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕಠಿಣ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬಹುದು.

ಆಧಾರ್ (Aadhaar): 

• UIDAI ಆಧಾರ್ ಕಾಯ್ದೆ, 2016 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐಟಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 
• 2024 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (EPFO) ಕೂಡ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಆಧಾರ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂ: ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ನುಡಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶವನ್ನು (GO) ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಥಾವರ್‌ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿ ತಡೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026 ರ ಪ್ರಕಾರ ಗೀತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ನುಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
• 2026 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಗೂ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ (MHA) ಆದೇಶಗಳು ಈ ಗೀತೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸಂವಿಧಾನದ 73, 162, 256, 257(1) ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯು ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂ 

• ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಸುಮಾರು 1875 ರಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. 
• ಇದು 1882 ರ ‘ಆನಂದಮಠ’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕೃತ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. 
• 1896 ರ ಕಲ್ಕತ್ತಾ INC ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು. 
• 24 ಜನವರಿ 1950 ರಂದು ಇದನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ’ಯಾಗಿ (National Song) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ

1971 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 2 ರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಅಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಶಾಸನಸಭೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಸದನಗಳು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿವೆ. ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ESA) ಕೇವಲ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.

ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ

ನೇಮಕಾತಿಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯ (CBSE) ನೂತನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮಂದೀಪ್ ಕೆ ಭಂಡಾರಿ ನೇಮಕ

• ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು (ACC) ಹಿರಿಯ IAS ಅಧಿಕಾರಿ ಮಂದೀಪ್ ಕೆ ಭಂಡಾರಿ ಅವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯ (CBSE) ನೂತನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ. 
• ಇವರು ಹಂಗಾಮಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಲೋಖಂಡೆ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಸೀತಾರಾಮ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. 
• ಇತ್ತೀಚಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮಾರ್ಕಿಂಗ್ (OSM) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವಾದಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು

1. 11 ನೇ ಆಯುರ್ವೇದ ದಿನ

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23
• ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ)
• ಉದ್ದೇಶ: ಆಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕ್ಷೇಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯುಷ್ ಮಿಷನ್ (NAM) ಮೂಲಕ ಆಯುಷ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಆರೋಗ್ಯಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದ”

2. ಭಿಕಾಜಿ ಕಾಮಾ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆ

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24
• ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
• ಉದ್ದೇಶ: ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ “ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮಾತೆ” (Mother of the Indian Revolution) ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ವಿದೇಶಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ (ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟಟ್‌ಗಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1907 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಡಿಪಾರಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಇವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

3. 85 ನೇ CSIR ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನ

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26
• ಆಚರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR)
• ಉದ್ದೇಶ: 1942 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಮತ್ತು ಎ.ಆರ್. ಮುದಲಿಯಾರ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತ) ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು. ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇದು ನೀಡಿದ 85 ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಈ ದಿನದಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ (SSB) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳು

1. NIRF SDG ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

• ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (NIRF).
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: 17 UN ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ (ಅಜೆಂಡಾ 2030) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇದು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಳತೆಗೋಲು:

• IIT ಮದ್ರಾಸ್ : ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ | ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಶೋಧನೆ
• IARI, ನವದೆಹಲಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 2 ನೇ ಸ್ಥಾನ | ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ
• ಜಾಮಿಯಾ ಮಿಲಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 3 ನೇ ಸ್ಥಾನ | ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನ

2. WEF ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026

• ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ (WEF) (ಜುರಿಚ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ).
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ 17 ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ 110 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ಇದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ, ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತವು ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಾನ ಮೇಲೇರಿ 31 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮುಂದುವರಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಅಗ್ರ 10 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
• ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಳತೆಗೋಲು: 

• ಜಪಾನ್: ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ
• ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ: ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 2 ನೇ ಸ್ಥಾನ
• ಸ್ಪೇನ್: ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 3 ನೇ ಸ್ಥಾನ
• ಭಾರತ: ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 31 ನೇ ಸ್ಥಾನ (2024 ರಲ್ಲಿ 39 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು)

ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

1. ನೊಮ್ಯಾಡಿಕ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ (Exercise NOMADIC ELEPHANT)

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಬಂಡಾಯ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರತ-ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಜಂಟಿ ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ 18 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

2. ತರಂಗ್ ಶಕ್ತಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ನೈಜ ಸಮಕಾಲೀನ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಯಗಳು:

3. ‘ಪಿಚ್ ಬ್ಲಾಕ್’ ಮತ್ತು ‘ಉದಾರ ಶಕ್ತಿ’ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು (IAF) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ‘ಪಿಚ್ ಬ್ಲಾಕ್’ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಂತರ, ನೇರವಾಗಿ ಮಲೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ‘ಉದಾರ ಶಕ್ತಿ’ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಉಭಯ-ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಯಗಳು:

ನೇಮಕಾತಿಗಳು

ನಿವೃತ್ತ ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಜಿತೇಂದ್ರ ಮಿಶ್ರಾ

ನಿವೃತ್ತ ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಜಿತೇಂದ್ರ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಶ್ರೀ ರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ (CEO) ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

1. ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕಿರೀಟ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಕಝಿಯಾ ಲಿಜ್ ಮೆಜೊ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಕೇರಳದ 19 ವರ್ಷದ ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಝಿಯಾ ಲಿಜ್ ಮೆಜೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026.
• ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಕಝಿಯಾ ಲಿಜ್ ಮೆಜೊ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಇವರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ).
• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದವರು: ಮನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ (ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2025).
• ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ನವೆಂಬರ್ 2026ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ 75ನೇ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• 2026ರ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಆದ ಸುಶ್ಮಿತಾ ಸೇನ್, ಸೆಲಿನಾ ಜೇಟ್ಲಿ, ಉರ್ವಶಿ ರೌಟೇಲಾ ಮತ್ತು ರಿಯಾ ಸಿಂಘಾ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಜಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜೇತರು ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2. ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ

ಸಂದರ್ಭ : 

• ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಲ್ಲಿ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಿಗೆ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ‘ಓಲಿಯ್ ದಾರಜಾಲಿ ದೋಸ್ಟ್ಲಿಕ್’ ಆರ್ಡರ್ (Order of Supreme Friendship).
• ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ.
• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದವರು: ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸರ್ಕಾರ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಭಾರತ-ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

3. ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2026

ಸಂದರ್ಭ : 

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೂವರು ಏಷ್ಯಾದ ನಾಯಕರಿಗೆ 2026 ರ ಸಾಲಿನ  ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ

2026ರ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು:

ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (RMAF) ವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಅವರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1958ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಏಷ್ಯಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಮತ್ತು “ಮಹಾನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ”ಯನ್ನು (Greatness of Spirit) ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
• 2009ರಿಂದ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಎಮರ್ಜೆಂಟ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ (Emergent Leadership) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಆರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅಸಾಧಾರಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸದೆ ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

4. ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ 2026 ಕಿರೀಟ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಜೊಹೈರ್ರಿ ಮೊಲಾ (Joheirry Mola)

ಸಂದರ್ಭ : 

• 73ನೇ ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಫೈನಲ್ (75ನೇ-ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ) ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು, ಈ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ 2026 ಆಗಿ ಜೊಹೈರ್ರಿ ಮೊಲಾ ಕಿರೀಟ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ 2026.
• ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಜೊಹೈರ್ರಿ ಮೊಲಾ (ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ).
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದವರು: ಓಪಲ್ ಸುಚಾತಾ ಚುವಾಂಗ್‌ಶ್ರೀ (ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ 2025 ವಿಜೇತೆ).

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 1951ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.
• ಜೊಹೈರ್ರಿ ಮೊಲಾ ಅವರ ಗೆಲುವು ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಕೇವಲ ಎರಡನೇ ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 1982ರಲ್ಲಿ ಮರಿಯಸೆಲಾ ಅಲ್ವಾರೆಜ್ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಗೆದ್ದ 44 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಸಾಧನೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು

1. ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನ

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಆಗಸ್ಟ್ 28, 2026 (ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆ).
• ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು, NEP 2020ರ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ) ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದಿನ 2026

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಆಗಸ್ಟ್ 30.
• ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.
• ಉದ್ದೇಶ: ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು MSMEಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಪೂರಕವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

3. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ದಿನ 2026

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 (ಸ್ಟೀವ್ ಇರ್ವಿನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರಂದು ಸಹ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).
• ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ತನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ (Animal Behaviourist) ಕಾಲಿನ್ ಪೇಜ್ ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು (ಮಾಲಿನ್ಯ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ) ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

4. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ 2026

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5.
• ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಎರಡನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಾರ್ಶನಿಕರಾದ ಡಾ. ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೂಲಭೂತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1962ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾದ ಈ ದಿನದಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2026ರಲ್ಲಿ, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು 48 ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೀನ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ.

5. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದಿನ 2026

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8 (2026 ಇದರ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ).
• ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO).
• ಉದ್ದೇಶ: ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಜೀವ ಕಲಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಮೂಲಭೂತ ಓದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವ ಸವಾಲನ್ನು ಇದು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಜನರು, ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ” (Literacy for people, the planet and prosperity).

6. ಹಿಮಾಲಯ ದಿವಸ್ 2026

• ಆಚರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9.
• ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ: 2015ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಘೋಷಿಸಿತು; ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಹಿಮಾಲಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯ (HKH) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳ (1990 ಮತ್ತು 2020ರ ನಡುವೆ ಶೇ. 12ರಷ್ಟು ನಷ್ಟ) ಮತ್ತು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆಯ ಆತಂಕಕಾರಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು 2026ರ ಆಚರಣೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

1. GSLV-F17 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ EOS-05 ಉಪಗ್ರಹದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ ಇಸ್ರೋ 

• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ISRO) ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನವಾಗಿ GSLV-F17 (ಭೂಸ್ಥಿರ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ 19ನೇ ಹಾರಾಟ) ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ EOS-05 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ISRO) ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.
• ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಹಾಗೂ ಭಾರವಾದ EOS-05 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ನಿಗದಿತ ‘ಸಬ್-ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೊನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್’ಗೆ (Sub-GTO) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಕ್ಷೆಗೆ GSLV ಮೂಲಕ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಉಪಗ್ರಹ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಇದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಉಪಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ:

• EOS-05 ಉಪಗ್ರಹವು ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮೀಸಲಾದ ಚಿತ್ರಣ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು 36,000 km ಎತ್ತರದ ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗೋಚರ, ಅತಿಗೆಂಪು, ಮಲ್ಟಿ-ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಉಪಗ್ರಹದ ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

2. ತ್ರಿಷ್ಣಾ (TRISHNA) ಮಿಷನ್ : ಭೂಮಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸಹಯೋಗ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹವಾಮಾನ ಸವಾಲುಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಈ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತ್ರಿಷ್ಣಾ (TRISHNA – Thermal InfraRed Imaging Satellite for High-resolution Natural Resource Assessment) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ (CNES) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
• ಈ ಉಪಗ್ರಹದ ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು 2027 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು (LST) ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಸ್ಯಗಳ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು (ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ (Spatial) ಹಾಗೂ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ (Temporal) ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡಿನ ಜಲ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಿಷನ್ ನ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ CNES ಸಂಸ್ಥೆಯು TIR ಪೇಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ನಾಲ್ಕು-ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಥರ್ಮಲ್/ಲಾಂಗ್-ವೇವ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂವೇದಕವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ VNIR-SWIR ಪೇಲೋಡ್ ಒಂದು ಏಳು-ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸಂವೇದಕವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರತಿಫಲನ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಬಜೆಟ್ ವೇರಿಯಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಗೋಚರ (Visible) ಹಾಗೂ ಶಾರ್ಟ್-ವೇವ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌ಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
• ಥರ್ಮಲ್ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತ್ರಿಷ್ಣಾ ಉಪಗ್ರಹವು ನಿಖರವಾದ ಕೃಷಿ, ನಗರ ಉಷ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ (Urban heat island) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೀಡೆ

1. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚೆಸ್ ಟೂರ್ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಆರ್. ಪ್ರಜ್ಞಾನಂದ

• ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಆರ್. ಪ್ರಜ್ಞಾನಂದ ಅವರು ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಫ್ಯಾಬಿಯಾನೊ ಕರುವಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚೆಸ್ ಟೂರ್ (GCT) ಗೆದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಆರ್. ಪ್ರಜ್ಞಾನಂದ ಅವರು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚೆಸ್ ಟೂರ್ (GCT) ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ $200,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನದೊಂದಿಗೆ 2027 ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
• 2026 ರ GCT ಫೈನಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸೌರಿಯ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
• ಪ್ರಜ್ಞಾನಂದ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿಯ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಫ್ಯಾಬಿಯಾನೊ ಕರುವಾನಾ ಅವರನ್ನು ಮಣಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅಮೆರಿಕದ ವೆಸ್ಲಿ ಸೊ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕೀಮರ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ತೃತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2. FIH ಹಾಕಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ 8ನೇ ಸ್ಥಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಸಹ-ಆತಿಥೇಯ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ವಿರುದ್ಧದ ಶೂಟೌಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ಹಾಕಿ ತಂಡವು FIH ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜರ್ಮನಿ ತಂಡವು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• 2026 ರ FIH ಪುರುಷರ ಹಾಕಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅನ್ನು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ‘ವಾವ್ರೆ’ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
• ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ತಂಡವನ್ನು 1-0 ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜರ್ಮನಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ( ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕಿರೀಟ) ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

3. ಹಾಕಿ : ಜೂನಿಯರ್ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಎರಡೂ ತಂಡಗಳೂ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್  

ಸಂದರ್ಭ 

• AHF ಜೂನಿಯರ್ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಂದೇ ದಿನ ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ “ಗೋಲ್ಡನ್ ಡಬಲ್” ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ:- ಸಾನಿಕಾ ಚಂದ್ರಕಾಂತ್ ಮಾನೆ ಅವರ ವಿಜಯದ ಗೋಲ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವು ಆತಿಥೇಯ ಚೀನಾ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಅಂತರದ ರೋಚಕ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿ ಸತತ ಮೂರನೇ ಜೂನಿಯರ್ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಕಿರೀಟವನ್ನು (ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್) ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• ಪುರುಷರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ:- ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ 4-1 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡವು ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯ ಆರನೇ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ:- AHF ಜೂನಿಯರ್ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ 2026, ಮೊಕಿ (Moqi), ಚೀನಾ ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
• ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು:- ಭಾರತದ ಅನ್ಮೋಲ್ ಎಕ್ಕಾ ಅವರು ಪುರುಷರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಗೋಲ್‌ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು, 17 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

4. ಕ್ರಿಕೆಟ್ : 8ನೇ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಗೆದ್ದ ಭಾರತ

ಸಂದರ್ಭ 

• ಮಹಿಳೆಯರ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ 2026 ರ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವು ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಮಣಿಸಿ, ದಾಖಲೆಯ ಎಂಟನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಸ್ಥಳ: ದುಬೈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ದುಬೈ, UAE.
• ಫೈನಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನ: ಭಾರತವು 183/5 ರನ್ ಗಳಿಸಿತು (ಶಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ಮಂಧಾನ ನಡುವಿನ ದಾಖಲೆಯ 129 ರನ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಜೊತೆಯಾಟದೊಂದಿಗೆ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು 111 ರನ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಲೌಟ್ ಮಾಡಿತು (ಶ್ರೀ ಚರಣಿ ಅವರ 4/20 ಬೌಲಿಂಗ್ ನೆರವಿನಿಂದ).
• ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಶಫಾಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಮಹಿಳಾ T-20 ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ವೇಗದ ಅರ್ಧಶತಕವನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದರು (24 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ).
• ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 1983 ರ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ACC) ರಚನೆಯ ನಂತರ, 1984 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು: 2016 ರಿಂದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಏಕದಿನ (ODI) ಮತ್ತು T20I ಸ್ವರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಭಾರತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇದೆ.