ಲೇಖಕ: instakas

ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ

ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಇತರೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಅನ್ನು “ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಆತಿಥೇಯ” ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
• ಭಾರತವು ಕೊನೆಯದಾಗಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ:

• 1930 ರಲ್ಲಿ (ಕೆನಡಾದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಇದು ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಅಥವಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್, 54 ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಂಘವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.
• ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು 71 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಭಾರತಕ್ಕೇ ಭೇಟಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು: ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ 1948 ರಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. 
• ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು: 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.
• ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ: 2011 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೊಲಂಬೊ ಭದ್ರತಾ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು “ಮಿತ್ರ ಶಕ್ತಿ”, ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ “ದೋಸ್ತಿ” ಮತ್ತು “ಸ್ಲಿನೆಕ್ಸ್” ಎಂಬ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. 
• ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವೇದಿಕೆ ಸಹಯೋಗ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ (ಸಾರ್ಕ್) ಮತ್ತು ಬಿಮ್ಸ್ಟೆಕ್ (BIMSTEC) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶರಣಾಗತಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 210 ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಶರಣಾದರು, ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ.

ಮಾವೋವಾದ, ಅಥವಾ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ (LWE) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಮೂಲಭೂತ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವರ್ಗರಹಿತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. 
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವು ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ 1967 ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ-ಲೆನಿನಿಸ್ಟ್) ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿಪಿಐ (ಮಾವೋವಾದಿ) ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಚಳುವಳಿ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾವೋವಾದ ಅಥವಾ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ: ಬಡತನ, ಅನಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ.

ಹಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿವೆ:

1. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಭೂ ಪರಕೀಯತೆ.
2. ಸಮರ್ಪಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ.
3. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶ.
4. ಆಡಳಿತ ಕೊರತೆ: ದೂರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಕಳಪೆ ವಿತರಣೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತವೆ.

ಇಂತಹ ಅಸಮರ್ಪಕ ವಾತಾವರಣವು ಮಾವೋವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು:

• ಸಮಾನಾಂತರ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ವಾಸ್ತವ ವಂಚಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಸಮಾಧಾನ: ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಭಾವ ಕುಸಿತ:

• ಕೆಂಪು (ರೆಡ್) ಕಾರಿಡಾರ್:- ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್’ ನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಮಾವೋವಾದಿ ಪ್ರಭಾವವು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ:

• ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ, 2015 ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

1. ಭದ್ರತಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
2. ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
3. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.

• ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರೊಳಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಖಾತೆ ಸಚಿವಲಯವು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು (CRPF) ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನಕ್ಸಲ್ ವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳ ನಿಯೋಜನೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ದೂರದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಯೋಜನೆಗಳು.
• ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಕೆಂಪು ವಲಯ’ಗಳನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.
• ‘ಭಾರತ ಮಂಥನ್ 2025 – ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ್ ಭಾರತ್’ ನಂತಹ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1 / ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆಶಾ ಮೆನನ್ ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು?

1. ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಂತರಗಳು.
2. ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದತ್ತಾoಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆ.
3. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ತಾರತಮ್ಯ.
4. ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಅಡೆತಡೆಗಳು.
5. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ.

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು:

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019: – 

• ಇದು  ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು  ಈ ಕಾಯ್ದೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸೇವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NALSA), 2014: – ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಲಿಂಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್: ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಮೈಲ್ (SMILE) ಯೋಜನೆ: ಇದು ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಘಟಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಇತರೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ?

• ಭಾರತದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ 85 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, 57 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು 2024 ರಲ್ಲಿ 80 ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕುಸಿದಿದೆ. ಸದ್ಯ ಸಿಂಗಾಪುರ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: – ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವಾಗಿದ್ದು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವವರು ವೀಸಾ ಪಡೆಯದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ದೇಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಘ (IATA) ಒದಗಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ದೇಶಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಕಟಣೆ – ಇದು 2006 ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ಲಿ & ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 ರ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: 

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, 2025 ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ 193 ತಾಣಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ (190) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ (189) ಇವೆ.
• ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕವು ಮೊದಲ 10 ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ, ಈ ವರ್ಷ 180 ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ 12 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಶ್ರೇಯಾಂಕ – 85 ನೇ ಸ್ಥಾನ, 57 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು.
• ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕಾರಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ತನ್ನ 2018 ರ ಅರ್ಜುನ್ ಗೋಪಾಲ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.

ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ಅವು 30–35% ಕಡಿಮೆ ಕಣಕಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು SO₂, NOx ಮತ್ತು CO ನಂತಹ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತವೆ. 
• ಅವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR) ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು (NEERI ಮತ್ತು CEERI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ.
• ಅವು ನಿಗದಿತ ಶಬ್ದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಲೋಗೋಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್‌ಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTI) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೆನನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN), ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ (WTI) ಸ್ಥಾಪಕ ವಿವೇಕ್ ಮೆನನ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಆಯೋಗದ (SSC) ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಏಷ್ಯದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.

ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಆಯೋಗ (SSC) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ 10,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ತಜ್ಞರ ವಿಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಐಯುಸಿಎನ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರು ತಜ್ಞ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಐಯುಸಿಎನ್‌ನ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಅದರ ತಜ್ಞರ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ – 1948.
• ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ಉದ್ದೇಶ: – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು.
• ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: – ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಇದು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಐಯುಸಿಎನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
  • ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 143000 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. 

• ಭಾರತ 1969 ರಲ್ಲಿ ಐಯುಸಿಎನ್‌ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.
• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಐಯುಸಿಎನ್ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಅವುಗಳ ಅಳಿವು/ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:  

1.  ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವ (EX)
2. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವ (EW)
3. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (CR)
4. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (EN)
5. ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ (VU)
6. ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ (NT)
7. ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿ (LC)
8. ದತ್ತಾಂಶದ ಕೊರತೆ (DD)
9. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ (NE)

“ವಿ ರೈಸ್” (We Rise) ಉಪಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ?

• ‘ವಿ ರೈಸ್’ (ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಮರುಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು) ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

“ವಿ ರೈಸ್” ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಾಪಾರ ಸೌಲಭ್ಯ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು. 
• ನೀತಿ  ಆಯೋಗದ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆ (WEP) ತನ್ನ “ಅವಾರ್ಡ್ ಟು ರಿವಾರ್ಡ್ (ATR) ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆ (WEP) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 2018 ರಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅವಾರ್ಡ್ ಟು ರಿವಾರ್ಡ್ (ATR) ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಯಶೋಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸುವುದು.

ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ (UPOV) ಸಮಾವೇಶ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರೇನ್ (GRAIN) ನ ಹೊಸ ವರದಿಯು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ (FTA) ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
• ಅಮೆರಿಕ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಬಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ (IP) ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿವೆ.

ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ (UPOV), 1991 ಸಮಾವೇಶ:

• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. 
• ಅಂಗೀಕಾರ ಮತ್ತು ಜಾರಿ:- 1991ರಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿ, 1998ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಮಹತ್ವ :- ಇದು ಸಮಾವೇಶದ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಳಿಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈತರು ಮತ್ತು ಬೀಜ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ರೋಟಾವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆರೋಗ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ರೋಟವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ, ರೋಟಾವ್ಯಾಕ್, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (UIP) ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ರೋಟವೈರಸ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.

ರೋಟಾವ್ಯಾಕ್ ಲಸಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪರಿಚಯ: ಭಾರತವು 2016 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ 6, 10 ಮತ್ತು 14 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವ ರೋಟವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆಯಾದ ರೋಟವಾಕ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

ರೋಟಾವೈರಸ್ ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ರೋಗಕಾರಕ – ರಿಯೊವಿರಿಡೆ (Reoviridae) ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ, ಎರಡು – ಎಳೆಗಳುಳ್ಳ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್. 
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಜನರ ಗುಂಪು: ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕರು ಸಹ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ಈ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಜ್ವರ, ವಾಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ನೀರಿನಂಶದ ಅತಿಸಾರ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾಳಜಿ ಎಂದರೆ ತೀವ್ರವಾದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಇದರಿಂದ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಲ-ಮೌಖಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ – ಕಲುಷಿತ ಕೈಗಳು, ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ. ಇದು ಕಲುಷಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಕವೂ ಹರಡಬಹುದು.

ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (SMRI) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ರಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (SMRI) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ:- ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸೂಚಕಗಳು:

1. ಹರಾಜಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ,
2. ಗಣಿ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ,
3. ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತು
4. ಸುಸ್ಥಿರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ 
5. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ರಹಿತ ಖನಿಜಗಳು

ರಾಜ್ಯಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ

• ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಖನಿಜ ದತ್ತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ಎ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು) ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್.
2. ಬಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಮಧ್ಯಮ ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು) ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ.
3. ಸಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಕಡಿಮೆ ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು) ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಪಂಜಾಬ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರ.

ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ (SFF) ವರದಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ (SFF)ಯ ಮೊದಲ ವರದಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNEP) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ (SFF) ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಅರಣ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಜಾಗತಿಕ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಭೂ ನಾಶವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು

• 2023 ರಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಹಣಕಾಸು US$84 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ US$300 ಶತಕೋಟಿ ಮತ್ತು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ US$498 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು US$216 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರವನ್ನು ಉಳಿಸಿದೆ.

ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು (REDD+) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರಣ್ಯನಾಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿವೆ, ಕೇವಲ 19% ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ವರದಿಯಾದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿವೆ.
• ಈ ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು REDD+ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು (REDD+) ದರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಮಾವೇಶ (UNFCCC) ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಅವನತಿಯಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• REDD+ ನಲ್ಲಿರುವ “ಪ್ಲಸ್” ಅರಣ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಂಗಾಲದ ದಾಸ್ತಾನುಗಳ ವರ್ಧನೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ: ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (DRDO) ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ NPO ಮಶಿನೋಸ್ಟ್ರೋಯೆನಿಯಾ ನಡುವೆ.

• ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ: ಭಾರತದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮೊಸ್ಕ್ವಾ ನದಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

• ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಜೂನ್ 12, 2001 ರಂದು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

• • ಪ್ರಕಾರ: ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಭೂಮಿ, ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಡಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಫರ್ಗೆಟ್ “ಶಬ್ದಾತೀತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ”.
• ಯುದ್ಧ ಬಳಕೆ: ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ವೇಗ:

• ಪ್ರಸ್ತುತ: ಮ್ಯಾಕ್ 2.8 (ಶಬ್ದಾತೀತ)
• ಭವಿಷ್ಯ: ಮ್ಯಾಕ್ 5+ (ಶಬ್ದಾತೀತ ಆವೃತ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ)

ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

• ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 290 ಕಿಮಿ (MTCR ಮಿತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ).
• 400 ಕಿಮಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ, 600+ ಕಿಮೀ ರೂಪಾಂತರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (MTCR):

• ಇದು 35 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. 
•  1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಪು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
• ಭಾರತವು 2019 ರಲ್ಲಿ MTCR ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.

ಲೀಪ್ಸ್ (LEAPS) 2025

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರು, “ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ” (LEAPS- ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಶೀಲ್ಡ್ ), 2025 ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಲೀಪ್ಸ್ 2025 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು – ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯ (DPIIT) ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮಾನದಂಡಗೊಳಿಸಿ ಗುರುತಿಸುವುದು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಹೊಸತನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. 
• ಜೋಡಣೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನೀತಿ (2022), ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ , ಮತ್ತು ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ್‌ನಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಪರಿಸರ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆಡಳಿತ (ESG) ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
• ಸರ್ಕಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.

ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತದ ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (RRI) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ಅಣುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರೋಡಮೈನ್ B ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗುಲಾಬಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟದ (IUCN) ಹೊಸ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಬುಧಾಬಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಐಯುಸಿಎನ್ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳ ಸ್ಥಿತಿ: IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ 172,620 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 48,646 ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.
• ಮುಸುಕು ಧರಿಸಿದ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗಡ್ಡಧಾರಿ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಪ್ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಈಗ ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಿತಿ: 61% ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು 2016 ರಲ್ಲಿ 44% ರಷ್ಟಿತ್ತು.
• 11,185 ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ, 1,256 (11.5%) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.
• 1970 ರ ದಶಕದಿಂದ ಹಸಿರು ಕಡಲ ಆಮೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು 28% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN):

• ಸ್ಥಾಪನೆ – 1948.
• ಸ್ಥಾಪನೆ – ಗ್ಲಾಂಡ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ – ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ:

• • ಇದು ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 143000 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ .

• ಭಾರತವು 1969 ರಲ್ಲಿ ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.

• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಅವುಗಳ ಅಳಿವು/ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ನಶಿಸಿಹೋದ (EX)
2. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವ (EW)
3. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (CR)
4. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (EN)
5. ದುರ್ಬಲ (VU)
6. ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ (NT)
7. ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿ (LC)

ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• “ಪರ್ವತಗಳ ಭೂತ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಚಿರತೆಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ.

ಸುದ್ದಿಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ:

• 37 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀನೋಮ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಈ ಕಡಿಮೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂತಃಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.

ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: – ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು: – ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶೀತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ ರಾಜ್ಯಗಳು: – ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಸಿಕ್ಕಿಂ.
• ಹಿಮ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ಭೂತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ .
• ಜೈವಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ: – ಇದು ಪರ್ವತದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ರಾಜಧಾನಿ: – ಹೆಮಿಸ್, ಲಡಾಖ್.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ದಿನ: –ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ- ದುರ್ಬಲ (Vu)
• CITES ಸಮಾವೇಶ – ಅನುಬಂಧ I
• ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972: – ಅನುಸೂಚಿ  I

ಭಾರತದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

1. ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಸ್ಎಲ್) 

• 2009 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 
• ಉದ್ದೇಶ – ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

1. ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ 21 ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.
2. ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
3. ಹಿಮಲ್ ಸಂರಕ್ಷಕ: – ಇದು ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2020 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
4. ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ: – 2019 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು .
5. ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಿಮಾಲಯ: – ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ (GEF), ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಎತ್ತರದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದವು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಷ್ಕೆಕ್ ಘೋಷಣೆ: – 2013 ರಲ್ಲಿ, 12 ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೇಶಗಳು 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. 
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ವರ್ಷ – ವರ್ಷ ‘2015’ ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ವರ್ಷವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಗಣತಿ: –

• ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 718 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದನ್ನು 2019 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
• ನಡೆಸಿದವರು – ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WII) ಎಲ್ಲಾ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರರಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಮೈಸೂರು (ಕರ್ನಾಟಕ), ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಶ್ವ ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿಧಿ (WWF) ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಸಿತು.
• ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 718 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೀಗಿದೆ – ಲಡಾಖ್ (477), ಉತ್ತರಾಖಂಡ (124), ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (51), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (36), ಸಿಕ್ಕಿಂ (21), ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (9).

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವುದು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ; ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 130 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಳೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ತುರ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುನ ಕುರಿತು:

• ಕೇರಳದ ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು 1887 ಮತ್ತು 1895 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• 1886 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ 99 ವರ್ಷಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 
• ಇದು 68,558 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವೈಗೈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭೂದೃಶ್ಯ – ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನೋಂದಣಿ (NRLD) ಯ ಪ್ರಕಾರ:

• • ಭಾರತವು 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಂತರ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

• ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು – ನೀರಾವರಿ (ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು); ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ; ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ; ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜು.
• ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ, ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು (ಉದಾ. ಭಾಕ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು (ಉದಾ. ಬಾಣಾಸುರ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಾನು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ) ಇವೆ.

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು:

• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021: – ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು, ಪರಿಶೀಲನೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NDSA): ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ (DRIP): ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ತುಂಬಾ ಹಳೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ; ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ; ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿಯಂತರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ (ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್) ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರದಿಯನ್ನು “ಇಂಧನ ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ”  (IEEFA) ಮತ್ತು ಜೆಎಂಕೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಸೌರಶಕ್ತಿ (RTS) ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮಾಸಿಕ 300 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ವಿಶಿಷ್ಟತೆ – ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸೌರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸಹಾಯಧನ : ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮನೆಗಳಿಗೆ 40% ವರೆಗೆ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ .

ಪಿಎಂ-ಸೂರ್ಯ-ಘರ್-ಮುಫ್ಟ್-ಬಿಜ್ಲಿ-ಯೋಜನಾ-ಅರ್ಹತೆ– ಮಾದರಿ ಸೌರ ಗ್ರಾಮ:

• ಈ ಘಟಕಕ್ಕಾಗಿ ₹800 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿ ಮಾದರಿ ಸೌರ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ₹1 ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ಅದು 5,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 2,000) ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮವಾಗಿರಬೇಕು.
• ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಹೊಸ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊಂಡಿಕಲ್ಟ್ 2025 ನಲ್ಲಿ ಕದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಕದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಹೊಸ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕದ್ದ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ 46 ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 240 ಕಾಣೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಕ್ರಮೇಣ “ಸ್ವತಃ ಖಾಲಿಯಾಗುವ” ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

6G ಕುರಿತು ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಭಾರತ್ 6G, 6G-IA, ATIS ನ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ G ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ 6G ಸಂಶೋಧನಾ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತ್6G ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ 2025 ರಲ್ಲಿ 6G ಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಳಿತಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಜಂಟಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

6G ಕುರಿತು ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ:

• 6G ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ, ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಮುಕ್ತ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

6G (ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವೈರ್‌ಲೆಸ್)

• 6G (ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವೈರ್‌ಲೆಸ್) ಎಂಬುದು 5G ನಂತರದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.
• ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟವು (IUCN) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಮುನ್ನೋಟ-2025 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಮುನ್ನೋಟ 4, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕಾರಿ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಶೇ. 43 ರಷ್ಟು ತಾಣಗಳು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ತಾಣಗಳು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪರಕೀಯ ಪ್ರಭೇದ (IAS) ಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ರೋಗಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ, ಈಗ ಶೇ. 9 ರಷ್ಟು ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ, ಇದು 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ .
• • ಗಮನಿಸಿ: – ಕಾಂಚನ ಝಂಗಾ (ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ “ಉತ್ತಮ” ಎಂದು ರೇಟಿಂಗ್ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ .

• ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ, ಲವಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದಾಗಿ, “ಕೆಲವು ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು” (2020) ನಿಂದ “ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾಳಜಿ” (2025) ಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ.
• ಮಾನಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ “ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾಳಜಿ” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಕಾಂಚನ ಝಂಗಾ (ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಗ್ಗೆ:

• 2016 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮಿಶ್ರ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು , ಅಂದರೆ ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .
• 2018 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು .
• ಸ್ಥಳ: ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನೇಪಾಳದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ .

ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

• ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪರ್ವತಗಳು, ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ .
• ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ ಕಾಂಚನ ಝಂಗಾ ಪರ್ವತ ಇಲ್ಲಿದೆ .
• ಇದು 26 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಜೆಮು ಹಿಮನದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
• ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲವಾದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕ್ರಮ್ಹೋಲ್ಜ್ (ಗಿಡ್ಡನೆಯ ಮರಗಳ ಅರಣ್ಯ) ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ:

• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು, ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ: ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
• ಸಸ್ತನಿಗಳು: ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ಕೆಂಪು ಪಾಂಡಾ, ಹಿಮಾಲಯಾದ  ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ, ಚಿನ್ನದ ಬೆಕ್ಕು, ಮೋಡದ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿನ ತೋಳ.

• ಪಕ್ಷಿಗಳು: ರಕ್ತ ಫೆಸೆಂಟ್ (ಸಿಕ್ಕಿಂನ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ), ಹಿಮಾಲಯಾದ  ಮೋನಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಿರ್ ಟ್ರಾಗೋಪನ್ ಸೇರಿದಂತೆ 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
• ಇತರೆ: ಸರೀಸೃಪಗಳು, ಉಭಯವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೀಟಗಳು.

ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ (AUSTRAHIND) – 2025 ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ?

• ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ – 2025 ರ 4 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ – 2025 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕೆಂಟನ್ ಆರ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಇತರೆ

ಸಂದರ್ಭ.

• ಅಬುಧಾಬಿ (UAE) ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ದ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಡಾ. ಸೋನಾಲಿ ಘೋಷ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿಪಿಎ-ಕೆಂಟನ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆಂಟನ್ ಆರ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ: – 2006 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ: – ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ “ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಯೋಗ” (WCPA) ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

• ಗಮನಿಸಿ – ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಯೋಗ (WCPA) ವು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟದ (IUCN) ಆರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

• ಉದ್ದೇಶ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಐಯುಸಿಎನ್ ನ ಮಾಜಿ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರಾದ ಡಾ. ಕೆಂಟನ್ ಆರ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಅಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಇತರೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಬೀಜಗಣಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮಸಾಕಿ ಕಾಶಿವಾರ ಅವರಿಗೆ 2025 ರ ಅಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಮಸಾಕಿ ಕಾಶಿವಾರ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು:

• ಅವರು ಡಿ-ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರವರ್ತಕರು, ಇದು ರೇಖೀಯ ಭಾಗಶಃ ಭೇದಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣಗಳ (PDEs) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬೀಜಗಣಿತದ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಶೀಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಕಾರ್ಯವು, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶವು ಜಾಗತಿಕ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ರಚನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಅಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .
• 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಾರ್ವೇಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ನೀಲ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಅಬೆಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವವರು: ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ “ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಲೆಟರ್ಸ್”.
• ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಯೋಮಾನದ  ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. 

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು:

• ಜೀನ್-ಪಿಯರ್ ಸೆರ್ರೆ: -ಬೀಜಗಣಿತ – ರೇಖಾಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ 2003 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.
• ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎಸ್.ಆರ್. ವರದನ್: -ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಗಣಿತಜ್ಞ, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.
• ಮೈಕೆಲ್ ತಲಗ್ರಾಂಡ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್) 2024 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪಡೆದರು.

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) 2023 ವರದಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1 / ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ (RGI) ಅವರು “ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) ಆಧಾರಿತ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ” ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) 2023 ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಜನನ ನೋಂದಣಿ: -2023 ರಲ್ಲಿ 2.52 ಕೋಟಿ ಜನನ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸಾವುಗಳು ನೋಂದಣಿ: -2023 ರಲ್ಲಿ 86.6 ಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ (SRB): ಪ್ರತಿ 1,000 ಗಂಡು ಶಿಶುವಿಗೆ, ಎಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುಗಳು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: –ಝಾರ್ಖಂಡ್ (899 ), ಬಿಹಾರ (900), ತೆಲಂಗಾಣ (906), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (909), ಗುಜರಾತ (910), ಹರಿಯಾಣ (911), ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ (911).
• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: – ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (1,085 ), ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ (1,007), ಗೋವಾ (973), ತ್ರಿಪುರ (972), ಮತ್ತು ಕೇರಳ (967).

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜನನಗಳು, ಮರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೃತ ಶಿಶುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ನಿರಂತರ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ದಾಖಲಾತಿಗಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಇದು ವಿವಾಹ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
• ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ನೋಂದಣಿ (RBD) ಕಾಯ್ದೆ, 1969 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ವರದಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

2025 ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ – ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 2025 ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. 
• ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಸಂಶೋಧಕ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ (ಡೈನಮೈಟ್ ಸಂಶೋಧಕ) ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು 1901 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು 1896 ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಮರಣದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ (1914–1918) ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ (1939–1945) ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
• ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬ 6 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಸಹ ನೀಡಬಹುದು.
• ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಲು ಅರ್ಹ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ವಯಂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1974 ರಿಂದ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಸೂಚನೆ:

• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಪುರಸ್ಕೃತರು :- 1913 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ “ಗೀತಾಂಜಲಿ” ಕೃತಿಗಾಗಿ.
• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಪುರಸ್ಕೃತ ಮಹಿಳೆ:- 1979ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ.

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – ಸುಸುಮು ಕಿಟಗಾವಾ (ಜಪಾನ್), ರಿಚರ್ಡ್ ರಾಬ್ಸನ್ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ), ಮತ್ತು ಒಮರ್ ಎಂ. ಯಾಘಿ (ಯುಎಸ್ಎ).
• ಸಾಧನೆ: – ಲೋಹ-ಸಾವಯವ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ (MOFs) ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ.

ಲೋಹ-ಸಾವಯವ ಚೌಕಟ್ಟು (MOF) ಗಳ ಕುರಿತು:

• ಅವು “ಸಂಯೋಜಕಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ “ಸಂಪರ್ಕದ ಬಿಂದುಗಳಾಗಿ” ಲೋಹದ ಅಯಾನುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ, ರಂಧ್ರಯುಕ್ತವಾದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ.
• ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆ: ಅವುಗಳ ಜಾಲರಿ ರಚನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ನಡೆಸಬಹುದು.

ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – ಜಾನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್), ಮೈಕೆಲ್ ಡೆವೊರೆಟ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್), ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಸ್ (ಅಮೇರಿಕಾ).
• ಸಾಧನೆ: –ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕ (ಕ್ವಾಂಟಮ್)ದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಪರಿಮಾಣೀಕರಣದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು.
• ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಪರಮಾಣುವಿನ ಕಣಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಬಹುದು, ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.

ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: -ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು .
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: –

1. ಶಿಮೊನ್ ಸಕಾಗುಚಿ (ಜಪಾನ್) – ನಿಯಂತ್ರಕ ಟಿ-ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.
2. ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇರಿ ಇ. ಬ್ರಂಕೋವ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ರಾಮ್ಸ್‌ಡೆಲ್ – ರೋಗನಿರೋಧಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಫಾಕ್ಸ್‌ಪಿ3 ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.

• ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವ: – ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಬಾಹ್ಯ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – 1901 ರಲ್ಲಿ, ಡಿಫ್ತಿರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ರಕ್ತಸಾರ (ಸೀರಮ್) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮಿಲ್ ವಾನ್ ಬೆಹ್ರಿಂಗ್ ಇದನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: –1968 ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ ಗೋಬಿಂದ್ ಖೋರಾನಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಅನುವಂಶಿಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು, ವಿಸಂಕೇತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• • ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.
  • ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: –ಜೋಯಲ್ ಮೊಕಿರ್, ಫಿಲಿಪ್ ಅಘಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಹೊವಿಟ್.

• ಸಾಧನೆ: – “ನಾವೀನ್ಯತೆ-ಚಾಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ” ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.

• ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
• ಇದನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್) ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲು 1969 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: -ಹಂಗೇರಿಯಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಲಾಸ್ಲೋ ಕ್ರಾಸ್ಜ್ನಾಹೋರ್ಕೈ.

• ಅವರು ಹಲವು ಪುಟಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಬಹುದಾದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೀರ್ಘ ವಾಕ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಟಾಂಟ್ಯಾಂಗೋ (1985) ಮತ್ತು ದಿ ಮೆಲಾಂಚಲಿ ಆಫ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ (1989) ಸೇರಿವೆ.

ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: –ನಾರ್ವೇಯ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮಾರಿಯಾ ಕೊರಿನಾ ಮಚಾದೊ.
• ಸಾಧನೆ: – ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ರಾಜಕೀಯ ಪಾತ್ರ: –ವೆಂಟೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮಚಾದೊ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಚುನಾವಣಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ನಾಗರಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಸುಸಜ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.