ಪಿಎಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ಪಿಎಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆಯು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 30 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದೆ.

ಪಿಎಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ :

ಪ್ರಾರಂಭ: ಯೋಜನೆಯನ್ನು 17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಚಿವಾಲಯ: ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (Ministry of MSME) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಉದ್ದೇಶ: ಕೈಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಬಡಗಿ, ಕಮ್ಮಾರ, ಕುಂಬಾರ, ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ, ಶಿಲ್ಪಿ, ಚಮ್ಮಾರ, ಗಾರೆ ಕೆಲಸಗಾರ, ಕ್ಷೌರಿಕ ಮತ್ತು ಅಗಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 18 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:

ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಪಿಎಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ₹500 ತರಬೇತಿ ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು (Toolkit incentive) ₹15,000 ವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶೇ. 5% ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ₹3 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಭದ್ರತೆ-ರಹಿತ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉತ್ಪಾದಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಒಟ್ಟು ಅನುದಾನ: ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ₹13,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅವಧಿ: ಇದನ್ನು 2023–24 ರಿಂದ 2027–28 ರವರೆಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಈ ಯೋಜನೆಗೆ
100% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ (WEF) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026ರಲ್ಲಿ (Global Gender Gap Index 2026) ಭಾರತವು ತನ್ನ 131 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕೇವಲ 14 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026 ರ ಬಗ್ಗೆ:

ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ (WEF) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಇದು 145 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 20 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಮಾಪನ: ಇದು 4 ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ:

ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು (Economic Participation & Opportunity)
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ (Educational Attainment)
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ (Health & Survival)
ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣ (Political Empowerment)

ಮಾಪನ ಶ್ರೇಣಿ: ಸೂಚ್ಯಂಕವು 0 ದಿಂದ 1 ರವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 1 ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಎಂದರ್ಥ.
ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾನತೆ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು 69.2% ರಷ್ಟು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಾನತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾನತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸುಮಾರು 120 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ:

ಸ್ಥಾನ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತವು 131 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಮಾನತೆ: ಭಾರತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ 64.5% ರಷ್ಟಿದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ: ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 96.6% ಸಮಾನತೆ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ: ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 95.6% ಸಮಾನತೆ ಇದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು: ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 41.2% ಸಮಾನತೆ ಇದೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣ: ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 24.5% ಸಮಾನತೆ ಇದೆ.

ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನಗಳು (Top & Bottom)

1 ನೇ ಸ್ಥಾನ: ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ – 93.0%
2 ನೇ ಸ್ಥಾನ: ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ – 87.2%
3 ನೇ ಸ್ಥಾನ: ನಾರ್ವೆ – 85.7%
143 ನೇ ಸ್ಥಾನ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ
144 ನೇ ಸ್ಥಾನ: ಇರಾನ್
145 ನೇ ಸ್ಥಾನ: ಚಾಡ್

ಸೊಹಾರ್ ಬಂದರು

ಭೂಗೋಳ

ಸಂದರ್ಭ:

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಹಗೆತನದಿಂದಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಮಾನ್ ದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೊಹಾರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಸೊಹಾರ್ ಬಂದರಿನ ಬಗ್ಗೆ:

ಸ್ಥಳ: ಇದು ಒಮಾನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ.
ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವ: ಇದು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಗಲ್ಫ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಪರ್ಯಾಯ ಕಡಲ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪರ್ಕ: ಇದು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ನೇರ ಅವಲಂಬನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ-ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅನುಕೂಲ: ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಒಮಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, UAE ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಮಾನ್ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಬಂದರುಗಳು: ಡುಕ್ಮ್ (Duqm) ಮತ್ತು ಸಲಾಲಾ (Salalah) ಬಂದರುಗಳು.

‘ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

ಸ್ಥಳ: ಇದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಗಡಿಗಳು:

ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ: ಒಮಾನ್
ಉತ್ತರಕ್ಕೆ: ಇರಾನ್

ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 560 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 320 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಂಪರ್ಕ: ಇದು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು:

ಒಮಾನ್: ಸೊಹಾರ್, ಅಲ್-ಖಬುರಾಹ್, ಮಸ್ಕತ್, ಸುರ್.
ಇರಾನ್: ಜಾಸ್ಕ್, ಬಂದರ್ ಬೆಹೇಶ್ಟಿ (ಚಾಬಹಾರ್).

ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಚಲನಶೀಲತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (IEMI) 2025

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ನೀತಿ (NITI) ಆಯೋಗವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಚಲನಶೀಲತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (India Electric Mobility Index – IEMI) 2025 ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಭಾರತ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನಶೀಲತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 ರ ಬಗ್ಗೆ:

ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವರು: ನೀತಿ ಆಯೋಗ
ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ದೇಶದ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ (EV) ಅಳವಡಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಂಕಗಳ ಶ್ರೇಣಿ: ಸೂಚ್ಯಂಕವು 10 ರಿಂದ 84 ರವರೆಗಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಾಂಕ (Median) 40 ಆಗಿದೆ.

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು (Top Performers)

ಶ್ರೇಣಿ	ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ	ಅಂಕಗಳು
1	ದೆಹಲಿ	84
2	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	78
3	ಕರ್ನಾಟಕ	73
4	ಚಂಡೀಗಢ	71
5	ಗೋವಾ	65

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಾಧನೆ: 23 ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ 7 ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ : ದೆಹಲಿ, ಚಂಡೀಗಢ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮೊದಲೆರಡು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ.
EV ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸಿದ್ಧತೆ: ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ
ರಾಜ್ಯವು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
EV ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ: ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

2024ನೇ ಸಾಲಿನ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿರುವ ಖ್ಯಾತ ಹಿರಿಯ ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರು 2024ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

ಸ್ಥಾಪನೆ: ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1969 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870-1944) ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಫಾಲ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ: ಇವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ (1913) ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ (Golden Lotus), ಒಂದು ಶಾಲು ಮತ್ತು ₹10 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮೊದಲ ಪುರಸ್ಕೃತರು: ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ (1969)