ಲೇಖಕ: Ramvilas

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ್ಮದಿನೋತ್ಸವ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ (1901-1953) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ನಂತರ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾವನ್ನು ಸೇರಿದರು.
• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ: ಇವರು 1934ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 33ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.
• ರಾಜಕೀಯ ಸೇವೆ: ಫಝ್ಲುಲ್ ಹಕ್ ಅವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ (1941–42) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ವಿಭಜನೆಯ ವಿರೋಧಿ: ಇವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವುಗಳ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಬಲ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.
• ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ (1947–1950) ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸಚಿವರಾಗಿ’ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನೆಹರು ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
• ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1951ರಲ್ಲಿ ಇವರು ‘ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘ’ವನ್ನು (ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಿಂದಿನ ರೂಪ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
• ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಇವರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.
• ಪರಂಪರೆ: ಅವರನ್ನು ಓರ್ವ ಕಟ್ಟಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗೌರವ: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ‘ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಬಂದರು’ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದಕೇಸರಿ ಪೆಡಗಾಂವ್ ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಳವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಿಂದಕೇಸರಿ ಪೆಡಗಾಂವ್‌ನ ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’ (ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿ ಓಟ) ಜರುಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.

ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಮರದ ನೊಗದಿಂದ ಬಂಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಗಾಡಿ ಚಾಲಕನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಚಾಲಕನಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’, ‘ಛಕಡಿ’ ಅಥವಾ ‘ಶಂಕರಪಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಟಾವ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೆಡಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.

‘ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು’ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟನ್ನು ‘ಏರುತಳುವತುಲ್’ (Eruthazhuvuthal) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಪೊಂಗಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಹಸಮಯ ಗೂಳಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: ಸಾ.ಶ.ಪೂ 400-100ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾದ ‘ಆಯರ್’ಗಳು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
• ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ: ‘ಜಲ್ಲಿ’ (ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ‘ಕಟ್ಟು’ (ಕಟ್ಟುವುದು) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆ ಗೂಳಿಯನ್ನು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಗೂಳಿಯ ಕೊಂಬಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
• ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಜನರು ಪ್ರಾಣಿಯ (ಗೂಳಿಯ) ಡುಬ್ಬವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೂಳಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಓಡುತ್ತಾರೆ.
• ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಪುಲಿಕುಲಂ ಅಥವಾ ಕಂಗಾಯಂ ತಳಿಯ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಹಬ್ಬವು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ವಾಡಿ ಮಂಜುವಿರಟ್ಟು, ವೇಲಿ ವಿರಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಟಂ ಮಂಜುವಿರಟ್ಟು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.

‘ಕಂಬಳ’ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯವು ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಆಚರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಹಬ್ಬವೇ ಕಂಬಳವಾಗಿದೆ.
• ಕೆಸರು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ 2 ಸಮಾನಾಂತರ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ (ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಕಂಬಳದ ಓಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಭಟ್ಕಳ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ತುಳುನಾಡು’ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತುಳುವ ಜಮೀನುದಾರರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೈ ಭಾರತ್ (ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಯುವಜನರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ‘ಮೈ ಭಾರತ್’ (MY Bharat) ವೇದಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವ ಮನ್ಸುಖ್ ಮಾಂಡವಿಯಾ ಅವರು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮೈ ಭಾರತ್ (ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್) ಬಗ್ಗೆ:

• ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಸರ್ಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, NGO ಗಳು  ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಯುವಕರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಯಂಸೇವೆ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುವಕರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ನೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 15-29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ 10-19 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ -ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1967 (UAPA)

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು 1967ರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ (UAPA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 23 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

UAPA ಕಾಯ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ: 1967.
• ಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಾಗೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ: ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಥವಾ ದೇಶದ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ‘ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ: ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 15ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ’ವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗಿದವರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯವರೆಗೆ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ: ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಘೋಷಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ:

(a) ಭಾರತದ ಹೊರಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ;

(b) ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ); ಮತ್ತು

(c) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ.

UAPA ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2019:

• ಈ ಮಹತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು’ ಘೋಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ (ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಘೋಷಿಸಬಹುದಿತ್ತು).
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (NIA):

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 26/11 ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ನಂತರ 2008ರ NIA ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಕಾರ್ಯ: ಇದು ಕೇಂದ್ರದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ-ನಿಗ್ರಹ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಭದ್ರತೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• NIA (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019:
  • ವಿಸ್ತರಿತ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುವ ನಿಗದಿತ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ.
  • ವಿಸ್ತರಿತ ಆದೇಶ: ಇದು ಸ್ಪೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1908, ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ಸೈಬರ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆ 1959ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ.
• ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 52 NIA ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 3 ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NIA ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ (ರಾಂಚಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ).

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅಗತ್ಯತೆ

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ‘ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ’ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದು, ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಮರುಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಅನರ್ಹಗೊಂಡ ಹೊರತು, 18 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮತದಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಧಾರ: 1950ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯ (RPA) ಸೆಕ್ಷನ್ 19 ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, 1951ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 62 ಮತದಾನದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿರೋಧಾಭಾಸ: ಮತದಾನವು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Know), ಮತದಾನದ ಆಯ್ಕೆ, ನೋಟಾ (NOTA – ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕು) ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು 19(1)(a) ವಿಧಿಯ (ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿದೆ.

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (SC) ತೀರ್ಪುಗಳು:

• N.P. ಪೊನ್ನುಸ್ವಾಮಿ (1952) ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು (1982) ಪ್ರಕರಣಗಳು: ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳೇ ಹೊರತು, ಅವು ಮೂಲಭೂತ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.
• ಕುಲದೀಪ್ ನಾಯರ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2006): ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು.
• ಅನೂಪ್ ಬರಣ್ವಾಲ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2023): ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಹಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು, ಮತದಾನವನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ನಾಸಾದ (NASA) ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್ 

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನೀಲ್ ಗೆಹ್ರೆಲ್ಸ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ವಾತಾವರಣದ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು NASA ಸಂಸ್ಥೆಯು ‘ಲಿಂಕ್’ (LINK) ಎಂಬ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ನಾಸಾದ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜುಲೈ 3, 2026ರಂದು ನಾಸಾ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀಲ್ ಗೆಹ್ರೆಲ್ಸ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕದ ಕಕ್ಷೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು, ಇದು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಾಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ‘ಲಿಂಕ್’ (LINK) ಎಂಬ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಡಾಕಿಂಗ್ (Docking) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ, ತನ್ನ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಆರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು (Robotic Arms) ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ಈ ಮಿಷನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ವಿವರಗಳು: ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನವೋದ್ಯಮವು, ಕೇವಲ 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದ ನಾಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಲಿಂಕ್ (LINK) ನೌಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ: ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಸ್ಟಾರ್‌ಗೇಜರ್’ (Stargazer) ವಿಮಾನದ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾದ ನಾರ್ತ್‌ರೋಪ್ ಗ್ರುಮ್ಮನ್ ಪೆಗಾಸಸ್ XL ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ‘ಲಿಂಕ್’ ನೌಕೆಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಉಪಗ್ರಹ ರಕ್ಷಣಾ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ (On-Orbit Servicing – OOS) ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ತ್ಯಜಿಸುವ ಬದಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲೇ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ತಗಲುವ ಅಪಾರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.8 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
• ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಲಯವು ಕೃಷಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ (GVA) ಶೇ.7.43 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ (PMMSY): ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ’ ತರುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಕಿಸಾನ್ ಸಮೃದ್ಧಿ ಸಹ-ಯೋಜನೆ (PM-MKSSY): ಅಸಂಘಟಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮತ್ಸ್ಯಗಾರರಿಗೆ ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್: ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು 2 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಂದ 5 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
• ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ (FIDF): ಇದು 12.50 ಕೋಟಿ ರೂ. ವರೆಗಿನ ಸಾಲ ಖಾತರಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 3 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2022ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ 3 ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2025ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ 12ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂನ ಉತ್ತರ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
• ‘ಮಾನಸ್’ ನಂತರ ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಎರಡನೇ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಆನೆ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಳಗೆಯೇ ಬರುತ್ತದೆ.
• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ‘ಜಿಯಾ ಭರೋಲಿ’ ನದಿಯು ಈ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಹಸೀರ್’ ಮೀನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ನದೀತೀರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿವೆ. ಹೊಲ್ಲೋಕ್, ನಹೋರ್, ಮತ್ತು ಸಿಮುಲ್ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

• ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ: ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ, ಮೇಘ ಚಿರತೆ (Clouded leopard), ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಧೋಲ್ (ಕಾಡುನಾಯಿ) ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಬಿಳಿ-ರೆಕ್ಕೆಯ ಕಾಡು ಬಾತುಕೋಳಿ’ ಹಕ್ಕಿಯ ಕೊನೆಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ನಮೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಪೋಟಸಾಲಿ ಕೇಂದ್ರ’ವು, ಸೇರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ‘ಪಿಗ್ಮಿ ಹಾಗ್’ (ಕುಬ್ಜ ಕಾಡುಹಂದಿ) ಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡುಗಡೆ-ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಬಳಿಕ ಕಾಡಿಗೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಪಕ್ಕೆ’ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಚಲನೆಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.

ಇ-ಜಾಗೃತಿ (e-Jagriti)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ‘ಇ-ಜಾಗೃತಿ’ (ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಇ-ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ನಿವಾರಣಾ ಪೋರ್ಟಲ್) ಪೋರ್ಟಲ್ ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇ-ಜಾಗೃತಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜನವರಿ 2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಾಹಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಹಳೆಯ ಗ್ರಾಹಕ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಗದರಹಿತ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ, ಬಹುಭಾಷಾ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು: ಇದು OCMS, ಇ-ದಾಖಿಲ್ (e-Daakhil), NCDRC CMS ಮತ್ತು CONFONET ನಂತಹ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತಡೆರಹಿತ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ (e-filing), ವರ್ಚುವಲ್ ವಿಚಾರಣೆ, ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪ್ರಕರಣ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ (ಭಾರತ್ ಕೋಶ್/PayGov) ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ 11 ವರ್ಷ

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• 1 ಜುಲೈ 2026 ರಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತನ್ನ 11 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನಾಂಕ: 1 ಜುಲೈ 2015.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MeitY) ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ದೇಶವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: 

• ಜಾಮ್ (JAM) ತ್ರಿವಳಿ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರುವ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
• ಡಿಜಿಲಾಕರ್ (DigiLocker): ಇದು ಭೌತಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (UPI): 2026 ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ UPI, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
• ಇ-ಸಂಜೀವಿನಿ (eSanjeevani): ಈ ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ವೇದಿಕೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದೂರದಿಂದಲೇ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಟೆಲಿ ಮಾನಸ್ (Tele MANAS): ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಉಚಿತ ಟೆಲಿ-ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (GeM): ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಗದರಹಿತವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಜಾಲ (ONDC): ಇದು ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಅಗ್ರಿಸ್ಟ್ಯಾಕ್ (AgriStack): ಇದು ರೈತ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವಾಗಿದ್ದು (DPI), ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇ-ನ್ಯಾಮ್ (e-NAM) ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಕಿಸಾನ್ ಇ-ಮಿತ್ರದಂತಹ (Kisan e-Mitra) ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ.
• ದೀಕ್ಷಾ / DIKSHA (ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ): ಇದು ಪಠ್ಯಕ್ರಮ-ಸಂಯೋಜಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸ್ವಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭಾ (SWAYAM and SWAYAM Prabha): ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ತರಗತಿಗಳ ಆಚೆಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
• PMGDISHA: ಇದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಬಳಕೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂದಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಫ್ಯೂಚರ್‌ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಪ್ರೈಮ್ (FutureSkills Prime): ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಕಲಿಯುವವರನ್ನು ಇದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್ (SIDH): ಇದು ಕೌಶಲ್ಯ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಏಕೀಕೃತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಮಿಷನ್ (IndiaAI Mission): ಇದು AI ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ AI ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಮಾಚಾ ಚಹಾ(Matcha Tea)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಂನ ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚೋಟಾ ಟಿಂಗ್ರೈ ಚಹಾ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಚಾ ಚಹಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮಾಚಾ ಚಹಾವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಮಚ್ಚಾ (Matcha) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕ್ಯಾಮೆಲಿಯಾ ಸೈನೆನ್ಸಿಸ್ (Camellia sinensis) ಚಹಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ನಂತರ ಮಾಚಾ ಚಹಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 90% ರಷ್ಟು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಪತ್ರಹರಿತ್ತು  ಮತ್ತು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಚಹಾಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಉಮಾಮಿ ರುಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಮಾಚಾ ಚಹಾವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾಚಾ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

‘ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮ’ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಜಾಗತಿಕ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಚಹಾ (black tea) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ರಫ್ತು ತಾಣಗಳು: ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ಸಿರಿಯಾ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ರಷ್ಯಾ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಚಹಾವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಚಹಾ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಉದ್ಯೋಗ: ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವು 1.16 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಚಹಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 55% ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2008 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2022 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶೇಕಡಾ 39% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಚಹಾ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಅಸ್ಸಾಂ (ಅಸ್ಸಾಂ ಕಣಿವೆ, ಕ್ಯಾಚಾರ್) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ (ಡೂಯರ್ಸ್, ಟೆರಾಯ್, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಖ್ಯಾತಿ: ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಚಹಾಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಪಾರ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿವೆ.

ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: 

• ಚಹಾ ಗಿಡವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಮಣ್ಣು: ಇದಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ, ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ನೀರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವಂತಹ ಮಣ್ಣು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.
• ತಾಪಮಾನ: ಚಹಾ ಗಿಡಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವು 15-23°C ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.
• ಮಳೆ: ಚಹಾ ಬೆಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 150-200 ಸೆಂ.ಮೀ ಮಳೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ.
• ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯು ಕೋಮಲ ಎಲೆಗಳ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಸ್ಸಾಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
• ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಮೇಘಾಲಯ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೂಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಹಾವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.

‘ಏಷ್ಯಾ ಚಹಾ ಒಕ್ಕೂಟ’ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಇದು ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಜಪಾನ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಏಷ್ಯಾದ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶಗಳ ಚಹಾ ಸಂಘಗಳ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಜಾಗತಿಕ ಚಹಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.

‘ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಮಂಡಳಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಚಹಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1953 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1954 ರಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದೆ.

ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು (MAHSR)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬುಲೆಟ್ ರೈಲು ಕಾರಿಡಾರ್ ಆದ ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು (MAHSR) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಡುವೆ ಕೇವಲ 1 ಗಂಟೆ 58 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು 508 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಟ್ಟು 12 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 2027 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಸೂರತ್‌ನಿಂದ ವಾಪಿವರೆಗಿನ ವಿಭಾಗವು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ.
• ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗಂಟೆಗೆ 350 ಕಿ.ಮೀ ವಿನ್ಯಾಸ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗಂಟೆಗೆ 320 ಕಿ.ಮೀ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಜಪಾನ್‌ನ ಶಿಂಕನ್‌ಸೆನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು MAHSR ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜೆ-ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

7ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ 7ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸರ್ಕಾರದ ಜಲ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾರತ (Water Prosperous India) ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜುಲೈ 2, 2026 ರಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದವು ತನ್ನ 54 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ:

• 1971 ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1972 ರಲ್ಲಿ ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
• ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜುಲ್ಫಿಕರ್ ಅಲಿ ಭುಟ್ಟೋ ಅವರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದರು.

ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿಹಾರ: ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಎಲ್ಲಾ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು.
• ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LoC): ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕದನ ವಿರಾಮ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಎಂದು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸದಿರಲು ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಬದ್ಧರಾದರು.
• ಖೈದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಭಾರತವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಬದ್ಧವಾಯಿತು.

ಮಾನಸ್ ಉಪಕ್ರಮ (MANAS Initiative)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಷೇಧ ಸಹಾಯವಾಣಿಯಾದ ಮಾನಸ್ / MANAS (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಸಹಾಯವಾಣಿ) ಮಾದಕವಸ್ತು ಸೇವನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮಾನಸ್ (ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥ ನಿಷೇಧ ಸೂಚನಾ ಕೇಂದ್ರ – MANAS)

• ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (DIC) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಾದಕವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ 1933, ಅಧಿಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್, ಇಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಉಮಂಗ್ ಆಪ್ (UMANG app) ಮೂಲಕ ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಮಾನಸ್ ಉಪಕ್ರಮವು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಹಾವಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಸಮರ:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದ 47ನೇ ವಿಧಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಬದ್ಧತೆ: ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತಾದ 1961 ರ ಸಿಂಗಲ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್, ಸೈಕೋಟ್ರೋಪಿಕ್ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲಿನ 1971 ರ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರುದ್ಧದ 1988 ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.
• ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು: ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1940, NDPS ಕಾಯ್ದೆ, 1985, PITNDPS ಕಾಯ್ದೆ, 1988 ಇವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿವೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: ಮಾದಕವಸ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು NIDAAN ಪೋರ್ಟಲ್ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿ, ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಹಸ್ದೇವ್- ಆರಂಡ್ ಅರಣ್ಯಗಳು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಹಸ್ದೇವ್-ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಟೆ ವಿಸ್ತರಣಾ ಸಮಗ್ರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯ  ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಲು ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoEFCC) ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಹಸ್ದೇವ್-ಅರಣ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಕೊರ್ಬಾ, ಸುರ್ಗುಜಾ ಮತ್ತು ಸೂರಜ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಹಸ್ದೇವ್-ಅರಣ್ಯಗಳು ಸುಮಾರು 1.7 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಸುಮಾರು 640 ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಶೆಡ್ಯೂಲ್-1 ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.
• ಮಹಾನದಿ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿಯಾಗಿರುವ ಹಸ್ದೇವ್ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕೂಡ ಇದಾಗಿದೆ.