ಲೇಖಕ: Ramvilas

ಭಾರತ-ಒಮಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದ (CEPA)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಲೋಕಮಾತಾ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್

ಇತಿಹಾಸ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಲೋಕಮಾತಾ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅವರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ (1725–1795) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅವರು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಳ್ವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ ಹೋಳ್ಕರ್ ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದರು.
• ಅವರ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಜನಕೇಂದ್ರಿತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು “ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ರಾಣಿ” (Philosopher Queen) ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ಚೋಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ಖಂಡೇರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.
• ಪತಿ, ಮಾವ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಇವರು 1767 ರಲ್ಲಿ ಮಾಳ್ವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು

• ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯದ ಮಾದರಿ, ಕಲ್ಯಾಣ-ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿದ್ದ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಅವರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು.
• ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವಿಧವಾ ಪುನರ್ ವಿವಾಹವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸತಿ ಸಹಗಮನ ಪದ್ಧತಿಯಂತಹ ಅನಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಜಾತಿಗಳ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿಯೂ ಅವರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.
• ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಮಹೇಶ್ವರ್ ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಮಹೇಶ್ವರಿ ಸೀರೆ’ ನೇಕಾರಿಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.

ಪಿಎಂ ಸ್ವನಿಧಿ (PM SVANidhi) ಯೋಜನೆಗೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಅಡಮಾನ ರಹಿತ (Collateral-free) ಸಾಲ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ನಿಧಿ (PM SVANidhi) ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಸ್ವನಿಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾರಂಭ: 1 ಜೂನ್ 2020
• ಉದ್ದೇಶ: ಕೋವಿಡ್-19 (COVID-19) ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಬಂಡವಾಳ ಸಾಲವನ್ನು (Working capital loans) ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ : ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MoHUA)
• ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡ: ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ULBs) ನೀಡಿರುವ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ದುಡಿಯುವ ಬಂಡವಾಳ ಸಾಲ: ಅರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ₹15,000, ₹25,000 ಮತ್ತು ₹50,000 ಗಳ ಅಡಮಾನ ರಹಿತ ಸಾಲ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
• UPI-ಸಂಯೋಜಿತ ರೂಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು: ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಸಾಲವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮರುಪಾವತಿಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ₹30,000 ದವರೆಗೆ ಮಿತಿಯಿರುವ UPI ಸಂಯೋಜಿತ ರೂಪೇ (RuPay) ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವನಿಧಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ (SSS):

• ಇದು ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಎಂಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಪಿಎಂ ಸ್ವನಿಧಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಾಲ ಪಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 8 ಪ್ರಮುಖ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು

• ಜೀವ ವಿಮೆಗಾಗಿ ಪಿಎಂ ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಪಘಾತ ವಿಮೆಗಾಗಿ ಪಿಎಂ ಸುರಕ್ಷಾ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಪಿಎಂ ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಹಾರ ಪಡಿತರ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ವೇತನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಪಿಎಂ ಶ್ರಮ ಯೋಗಿ ಮಾನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಗದು ನೆರವು ನೀಡಲು ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಎಂ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ನೆರವು ನೀಡಲು ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರ (BoCW) ನೋಂದಣಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಾಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಸಂವಾದ (Shangri-La Dialogue)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಾಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ (Shangri-La Dialogue) ದೃಢಪಡಿಸಿದಂತೆ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಭಾರತವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

ಶಾಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಸಂವಾದದ ಬಗ್ಗೆ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾ ಭದ್ರತಾ ಶೃಂಗಸಭೆ (Asia Security Summit) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಸಿಂಗಾಪುರದ ಶಾಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ.
• ಆಯೋಜಕರು: ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (IISS) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಈ ಸಂವಾದವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿವಾದಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಕಾರ) ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಸವಾಲುಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ) ಎರಡರ ಮೇಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವ ರೈಸಿನಾ ಸಂವಾದ (Raisina Dialogue) ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಇದೇ  ಶಾಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಸಂವಾದದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಎರಡು-ಹಂತದ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ: ಇದು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (DRDO) ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದ NPOM ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮಾಸ್ಕ್ವಾ ನದಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ವೇಗ: ಇದು ಮ್ಯಾಕ್ (Mach) 2.8 ರಿಂದ 3.0 ರಷ್ಟು ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ತತ್ವ: ಇದು ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ “ಉಡಾಯಿಸಿ ಮತ್ತು ಮರೆತುಬಿಡಿ” (Fire and Forget) ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ನೆಲೆಗಳು: ಇದು ಬಹು-ಉಡಾವಣಾ ನೆಲೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಸಿಡಿತಲೆ (Warhead): ಇದು 200 ರಿಂದ 300 ಕೆ.ಜಿ ತೂಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಡಿತಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುದ್ಧದ ಆಯುಧವಾಗಿದೆ ಹೊರತು ಪರಮಾಣು ಆಯುಧವಲ್ಲ.
• ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು MTCR:
  • ಮೂಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (290 km): ರಷ್ಯಾವು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತದ (MTCR) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
• ವಿಸ್ತರಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (400–450 km+): ಭಾರತವು 2016 ರಲ್ಲಿ MTCR ಗುಂಪಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಈ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಲ್ಬಿನೋ ಹಾಗ್ ಜಿಂಕೆ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಅಲ್ಬಿನೋ ಹಾಗ್ ಜಿಂಕೆಯು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಅಲ್ಬಿನೋ ಹಾಗ್ ಜಿಂಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಅಲ್ಬಿನೋ ಹಾಗ್ ಜಿಂಕೆಯು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಜಿಂಕೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಬಿಳಿ ತುಪ್ಪಳ, ಗುಲಾಬಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತಿಳಿಬಣ್ಣದ ಗೊರಸುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಅಲ್ಬಿನಿಸಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಪರೂಪದ ಆನುವಂಶಿಕ ರೂಪಾಂತರದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಯು ದೇಹದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೆಲನಿನ್ ಎಂಬ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ (camouflage) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಬಿನಿಸಂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಾಗ್ ಜಿಂಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು ಮತ್ತು ರಿಸಸ್ ಮಕಾಕ್‌ನಂತಹ ಪ್ರೈಮೇಟ್ (ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿ) ವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಲ್ಬಿನೋ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಒಡಿಶಾದ ಭಿತರ್ಕನಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಅಪರೂಪದ ಅಲ್ಬಿನೋ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಮೊಸಳೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಬಬೆಸಿಯಾ ಸೋಂಕು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಶಂಕಿತ ಬಬೆಸಿಯಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದಾಗಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಿಂಹದ ಮರಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದು, ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ಬಬೆಸಿಯಾ ಸೋಂಕಿನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಬಬೆಸಿಯಾ ಉಣ್ಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ಪರಾವಲಂಬಿ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಸೋಂಕಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಜ್ವರ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
• ಇದು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ (ಝೂನೋಟಿಕ್) ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಧಾರಣ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅಟೊವಾಕ್ವೋನ್ ಜೊತೆಗೆ ಅಜಿತ್ರೊಮೈಸಿನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 7 ರಿಂದ 10 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹದ ಬಗ್ಗೆ (Panthera leo persica)

• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಐದು ಬೃಹತ್ ಮಾರ್ಜಾಲ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಿಂಹಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ಗಂಡು ಸಿಂಹಗಳು ಕತ್ತಿನ ಸುತ್ತ ಕಡಿಮೆ ಕೂದಲನ್ನು (ಕೇಸರವನ್ನು) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಕಿವಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ(ಇದು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ).
• ಹಂಚಿಕೆ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ:
  1. ಗಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
  2. ಪಾನಿಯಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
  3. ಮಿತ್ಯಾಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ
  4. ಬರ್ಡಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (EN).
• ಸೈಟ್ಸ್ (CITES): ಅನುಬಂಧ I
• ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972: ಅನುಸೂಚಿ I

INS ಸುದರ್ಶಿನಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯನ್ 26 ಸಾಹಸಯಾನ

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಲೋಕಾಯನ್ 26 ಸಾಹಸಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ INS ಸುದರ್ಶಿನಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರಾನ್ಸ್- ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (trans-Atlantic) ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ ತಲುಪಿದೆ.

INS ಸುದರ್ಶಿನಿ ಬಗ್ಗೆ: 

• INS  ಸುದರ್ಶಿನಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಒಂದು ತರಬೇತಿ ನೌಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಹಡಗನ್ನು ಗೋವಾ ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 2012ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

‘ಲೋಕಾಯನ್ 26 ಸಾಹಸಯಾನ’ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಲೋಕಾಯನ್ 26 ಸಾಹಸಯಾನ ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನೌಕಾಯಾನ ತರಬೇತಿ ಹಡಗು, INS ಸುದರ್ಶಿನಿ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ 10 ತಿಂಗಳ ಮತ್ತು 22,000 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳ ಮಹತ್ವದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪಯಣವಾಗಿದೆ.
• ಕಡಲ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಸ್ನೇಹಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ನೌಕಾಯಾನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಈ ಸಾಹಸಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಈ ಪ್ರಯಾಣವು INS ಸುದರ್ಶಿನಿಯ ಮೊದಲ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ 2007ರಲ್ಲಿ INS ತರಂಗಿಣಿ ಇಂತಹ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಅವಳಿ-ದ್ವೀಪ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜನವಸತಿ ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ, ನೆರೆಯ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
• ಈ ದ್ವೀಪಗಳು 1981ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದವು.
• ಆಂಟಿಗುವಾ: ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿರುವ ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಧಾನಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಬಾರ್ಬುಡಾ: ಆಂಟಿಗುವಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದ್ವೀಪವು ಹೆಚ್ಚು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ, ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಕಲೈ-II ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು (FAC) ಕಲೈ-II ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬಕಪಕ್ಷಿ (White-Bellied Heron) ಪ್ರಭೇದದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

‘ಕಲೈ-II ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ’ಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಈ ಯೋಜನೆಯು THDC ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ 1,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

• ಇದು ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಜಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

• ಈ ಯೋಜನೆಯು 128.5 ಮೀಟರ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

• ಕಳವಳಗಳು: 638 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಳುಗಡೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 869 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು.

• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಅರಣ್ಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಅರಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.

ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬಕಪಕ್ಷಿ (White-Bellied Heron)

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಅರ್ಡಿಯಾ ಇನ್ಸಿಗ್ನಿಸ್ (Ardea insignis).

• ಮಹತ್ವ: ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಆರೋಗ್ಯಕರ ನದಿಪಾತ್ರದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• IUCN ಸ್ಥಿತಿ: ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (CR).

• ಇದರ ಜಾಗತಿಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

• ಕಳವಳಗಳು: ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ನದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮುಳುಗಡೆಯು ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ, ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಹುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ (NFHS)-6

ವರದಿ ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2023-24ರ ಅವಧಿಗೆ 6ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು (NFHS-6) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (International Institute for Population Sciences – IIPS) ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ (SDGs) ಕಡೆಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಮಣಿಪುರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 715 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ 6.79 ಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಧನಸಹಾಯ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 100% ದೇಶೀಯ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ (ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ನೆರವಿಲ್ಲ).
• ಪ್ರಮುಖ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗಳು: ಹಿಂದಿನ ಸೂಚಕಗಳಾದ ರಕ್ತಹೀನತೆ (anaemia), ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು (cancer screenings) ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.

NFHS-5 vs NFHS-6

• ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರ (TFR): 2.0 ದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ (2.1 ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ).
• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಗಳು: ಶೇ. 88.6 ರಿಂದ ಶೇ. 90.6 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.
• ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಸಿಕಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: 83.8% ರಿಂದ  87.1% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಮಕ್ಕಳ ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ (Child Stunting – 5 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ): 35.5% ರಿಂದ 29.3% ಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ.
• ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ: ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇದು 41.0% ರಿಂದ 60.2% ಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಿದೆ.
• ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆ: 33.3% ರಿಂದ 64.3% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು:

• ಜೀವನಶೈಲಿ ರೋಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ: ಮಧುಮೇಹವು ಪುರುಷರಿಗೆ 20.9% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 17.8% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಬೊಜ್ಜಿನ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಹೊರೆ: ಅಧಿಕ ತೂಕ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮಾಣವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 30.7% ತಲುಪಿದೆ (ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 42.8%).
• ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಹೆರಿಗೆಗಳು: ಅನಗತ್ಯ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಹೆರಿಗೆಗಳು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WHO) ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ.
• ದತ್ತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಗಳು: ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನೀತಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ GDP ಮೂಲ ವರ್ಷದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, GDP ಅಂದಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಭಾರತವು ತನ್ನ GDP ಮೂಲ ವರ್ಷವನ್ನು (GDP base year) 2011–12 ರಿಂದ 2022–23 ಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆ.

GDP ಸರಣಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ? 

• ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ರಚನೆ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಳಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ, ಲಭ್ಯತೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಭಾರತವು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತನ್ನ GDP ಮೂಲ ವರ್ಷವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇಂತಹ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ GST ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಸರತ್ತು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಅಂದಾಜುಗಳ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ದೇಶಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ (Gross Domestic Product – GDP)

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂತಿಮ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವರು : ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (National Statistical Office – NSO).
• GDP ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: GDP ಯನ್ನು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ವೆಚ್ಚದ ವಿಧಾನ: ಈ ವಿಧಾನವು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂತಿಮ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಆದಾಯದ ವಿಧಾನ: ಈ ವಿಧಾನವು ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಂಶಗಳಿಂದ (ಶ್ರಮ, ಬಂಡವಾಳ) ಗಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಉತ್ಪಾದನೆ/ಮೌಲ್ಯ-ವರ್ಧಿತ ವಿಧಾನ: ಈ ವಿಧಾನವು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮವು ಸೇರಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುತ್ತದೆ.

ನಾಮಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ನೈಜ GDP (Nominal Vs Real GDP)

• ನಾಮಮಾತ್ರ GDPಯು (Nominal GDP) ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
• ನೈಜ GDPಯು (Real GDP) ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೂಲ ವರ್ಷದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ನೈಜ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿಖರವಾದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ವರ್ಷ (Base Year)

• ಮೂಲ ವರ್ಷವು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮಾನದಂಡದ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ.
• ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು, GDP, CPI ಮತ್ತು IIP ಯಂತಹ ಸೂಚಕಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಆಧಾರ ಬಿಂದುವನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಹಜಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದಗಳು 2020ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ (USA) ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಂಬಂಧ ಸಹಜಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗುವವರೆಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದವು.
  • ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಪೂರ್ವ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮುಕ್ತ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿವೆ.
  • ಅಬ್ರಹಾಂ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ 2020ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಹಜಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ UAE ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
• ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: USA, ಇಸ್ರೇಲ್, UAE, ಬಹ್ರೇನ್, ಸುಡಾನ್, ಮೊರಾಕೊ ಮತ್ತು ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್.

ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು: 

• ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು, ನೇರ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರದಂತಹ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಹಜಗೊಳಿಸುವಿಕೆ.
• ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಸಹಕಾರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ವಿರುದ್ಧ ಕೈಜೋಡಿಸುವುದು.
• ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಕೃಷಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಯೋಗ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು.
• ಯಹೂದಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಪುರುಷರಾದ ಅಬ್ರಹಾಂ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್‌ಧರ್ಮೀಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ಥಕ್-PDS ಯೋಜನೆ (SARTHAK-PDS)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮಿತಿಯು (CCEA), “ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಡಿತರ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ-ಆದಾಯದ ಸಹಾಯ ಯೋಜನೆ” (Scheme for Assistance in Ration Transport and Handling-Income with Automation in PDS – SARTHAK-PDS) ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ವಿತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

ಸಾರ್ಥಕ್-PDS ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಎರಡು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ:
• 1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ (NFSA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿ ವಿತರಕರ ಲಾಭಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ.
  2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಯೋಜನೆ (SMART PDS).
• ಮಹತ್ವ:  PDS ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಲು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ (ML), ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Natural Language Processing – NLP) ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

‘PDS ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (PDS) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಗಳ (FPSs) ಮೂಲಕ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ (EWS) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ.
• PDS ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಜಂಟಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ನಿಗಮದ (FCI) ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ, ಶೇಖರಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ- US ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ವಿರಳ ಭೂ ಧಾತುಗಳ (REEs) ಪೂರೈಕೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ (USA) ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. 
• ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ ವಿರಳ ಭೂ ಧಾತುಗಳ (REEs) ಮೇಲಿನ ಚೀನಾದ 2025 ರ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಪಟ್ಟಿ: 

• ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 30 ಖನಿಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ: ಆಂಟಿಮನಿ, ಬೆರಿಲಿಯಮ್, ಬಿಸ್ಮತ್, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ತಾಮ್ರ, ಗ್ಯಾಲಿಯಂ, ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್, ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್, ಹಾಫ್ನಿಯಮ್, ಇಂಡಿಯಮ್, ಲಿಥಿಯಂ, ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಮ್, ನಿಯೋಬಿಯಂ, ನಿಕ್ಕಲ್, ಪಿಜಿಇ (PGE), ರಂಜಕ, ಪೊಟ್ಯಾಶ್, ವಿರಳ ಭೂ ಧಾತುಗಳು (REEs), ರೇನಿಯಮ್, ಸಿಲಿಕಾನ್, ಸ್ಟ್ರಾಂಟಿಯಂ, ಟ್ಯಾಂಟಲಮ್, ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್, ತವರ, ಟೈಟಾನಿಯಂ, ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್, ವೆನಾಡಿಯಮ್, ಜಿರ್ಕೋನಿಯಮ್, ಸೆಲೆನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಮ್.

ಖನಿಜ ಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ನೀತಿಯ ಉತ್ತೇಜನ: 

• ದೇಶೀಯ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (J&K) ಹಾಗೂ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿರಳ ಭೂ ಧಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ (REEs) ಭಾರತವು ಅಪಾರವಾದ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಖನಿಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ನೀತಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ಶೋಧನಾ ನೀತಿ (NMEP), 2016 ಮತ್ತು ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ಖಾಸಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿವೆ.
• ಪೂರೈಕೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಬಿಲ್ (ಖನಿಜ್ ಬಿದೇಶ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್- KABIL) ಸಾಗರೋತ್ತರ ಖನಿಜ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
• ಈ ಮಿಷನ್ ಖನಿಜಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅವುಗಳ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ

ವಿರಳ ಭೂ ಧಾತುಗಳು (REEs)

• REE ಗಳು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಯಟ್ರಿಯಂ ಜೊತೆಗೆ 15 ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 17 ಲೋಹೀಯ ಅಂಶಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.
• ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು (EVs), ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿರಳ ಭೂ ಧಾತುಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೊನಾಜೈಟ್ ಖನಿಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

‘ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸಿಲಿಕಾ’

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025.
• ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಗ್ರೀಸ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಜಪಾನ್, ಕತಾರ್, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕೊರಿಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ್, UAE, UK ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಭಾರತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ-ಚಾಲಿತ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು US ನೇತೃತ್ವದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ‘ಪ್ಯಾಕ್ಸ್‘ (ಶಾಂತಿ) ಮತ್ತು ‘ಸಿಲಿಕಾ’ (ಅರೆವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಯುಕ್ತ) ದಿಂದ ‘ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸಿಲಿಕಾ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಇದು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.