ಲೇಖಕ: Ramvilas

ಅವಿಕ್ಲಿ ಔಷಧ (Awiqli drug)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನೊವೊ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಐಕೊಡೆಕ್ (Icodec) ಎಂಬ ಹೊಸ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (ಇಂಜೆಕ್ಷನ್) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನೂತನ ಔಷಧಿಯು ಮಧುಮೇಹ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಐಕೊಡೆಕ್/ಅವಿಕ್ಲಿ ಔಷಧ (Icodec/Awiqli drug)

• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಳಸುವ ಬೇಸಲ್ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (Basal Insulin Injection) ಆಗಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನೊವೊ ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು: ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ (ಭಾರತದಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಟೈಪ್ 1 ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೂ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ).
• ಪ್ರಭಾವದ ಮಾಪನ: ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ 365 ದೈನಂದಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೇವಲ 52 ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಧುಮೇಹದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮಧುಮೇಹವು ಒಂದು ದೇಹದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಚಯಾಪಚಯ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ದೇಹವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ (ಸಕ್ಕರೆ) ಪ್ರಮಾಣವು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇನ್ಸುಲಿನ್: ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಎಂಬುದು ಮಾನವನ ದೇಹದ ಮೇದೋಜಿರಕ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಒಂದು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಧುಮೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು

• ಟೈಪ್ 1 ಮಧುಮೇಹ : ಇದು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ವಯಂ ನಿರೋಧಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹ : ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಧುಮೇಹದ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೊಜ್ಜು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮೌಖಿಕ ಮಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
• ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಮಧುಮೇಹ: ಈ ಮಧುಮೇಹವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಗುವಿನ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹ ಬರುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಅಮಿಸ್ಟಾಡ್ (Operation Amistad)

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಮರಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಪರೇಷನ್ ಅಮಿಸ್ಟಾಡ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಅಮಿಸ್ಟಾಡ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ವೆನೆಜುವೆಲಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭೂಕಂಪಗಳ ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗೊಂಡ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ (HADR) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು

• ಭಾರತವು “ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ” ಮತ್ತು ಸಾಗರ್ (SAGAR -ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಗತಿ) ತತ್ವಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾದಳ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳ ಜಂಟಿ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು, ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ, ನಾಗರಿಕರ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
• ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ INS ಸುನಯನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು IOS ಸಾಗರ್ – 2025 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿರುವುದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಹೊಂದಿರುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ HADR ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು:

• ಆಪರೇಷನ್ ಮೈತ್ರಿ (ನೇಪಾಳ, 2015): ನೇಪಾಳ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ತ್ವರಿತ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, 2021): ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 669 ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಿಷನ್ ಸಾಗರ್ (2020 ರಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ): ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳವು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ 15 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತ್ತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇತು (2020): ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ 3,992 ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಗಂಗಾ (ಉಕ್ರೇನ್, 2022): ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ 18,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ದೋಸ್ತ್ (ತುರ್ಕಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ, 2023): ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು 135 ಟನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಕಾವೇರಿ (ಸುಡಾನ್, 2023): ಸುಡಾನ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಡಾನನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.
• ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ರಹ್ಮ (ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, 2025): ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 750 ಟನ್ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.

ಜೋಧ್‌ಪುರ್ ಮೊಜಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ GI ಮಾನ್ಯತೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಧ್‌ಪುರ್ ಮೊಜಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

‘ಜೋಧ್‌ಪುರ್ ಮೊಜಾರಿ’ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕರಕುಶಲತೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚರ್ಮದ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುದುರೆ ಜೀನು (Saddle) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಿನಾಗರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ, ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
• GI ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲದಿಂದಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅಪಾರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, GI ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTO) ಜ್ಞಾನದ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಯಾಮಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ (TRIPS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1999 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು 2003 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ Gl ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ (Darjeeling Tea – 2004-05) ಆಗಿದೆ.

2026 ನೇ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ GI ಮಾನ್ಯತೆಗಳು: 

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಲಜನಕ ಚಾಲಿತ ರೈಲು

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಲಜನಕ (ಹೈಡ್ರೋಜನ್) ಚಾಲಿತ ರೈಲಿನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ನೂತನ ರೈಲನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಜುಲೈ 17 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಲಜನಕ ಚಾಲಿತ ರೈಲಿನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ದಿನಾಂಕ: 2026 ರ ಜುಲೈ 17 ರಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗ: ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂದ್‌ನಿಂದ ಸೋನಿಪತ್ (89 ಕಿ.ಮೀ.) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭಾರತವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅಗ್ರ ದೇಶಗಳ ಸಾಲಿಗೆ (ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್, ಚೀನಾ, ಅಮೆರಿಕ, ಜಪಾನ್) ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
• ತಯಾರಕರು: RDSO ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ICF) ಈ ರೈಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು 10 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
• ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಇದು ಗರಿಷ್ಠ 75 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2400 kW ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇಂಧನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಜಿಂದ್‌ನಲ್ಲಿ ರೈಲಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ 3,000 ಕೆ.ಜಿ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜಲಜನಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬೆಟ್ವಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.
• ಮಹತ್ವ: ಇದು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು 6 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಆತಂಕಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಭಾಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 8,650 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಹಾರ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ನಿಧಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CAMPA) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಹಿಮಚಿರತೆಗಳು, ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಣಿಪುರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಂಗಾಯ್ (Sangai) ಜಿಂಕೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಹಿಮಚಿರತೆ (Snow Leopard)

• • ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಪಂಥೇರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (Panthera uncia)
  • ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ವಿಶೇಷ ಹೆಸರು: ಹಿಮಚಿರತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢ ಸ್ವಭಾವದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ “ಪರ್ವತಗಳ ಭೂತ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕ (Bio-indicator): ಇವು ಪರ್ವತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ: ಲಡಾಖ್‌ನ ಹೇಮಿಸ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿಮಚಿರತೆಗಳ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಚಿರತೆ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ:  ದುರ್ಬಲ (VU).
• ಸೈಟ್ಸ್ ಸಮಾವೇಶ (CITES): ಅನುಬಂಧ 1 
• ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972: ಅನುಸೂಚಿ 1

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್ (ಹಿಮ ಚಿರತೆ) : ಇದನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹಿಮಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ 21 ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಚಿರತೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯನ್ ಜೂಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಹಿಮಾಲ್ ಸಂರಕ್ಷಕ (HimalSanrakshak): ಹಿಮಚಿರತೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 2020 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್: ಹಿಮಚಿರತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಖರ ಅಂದಾಜಿಗಾಗಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಹಿಮಾಲಯ (SECURE Himalaya): ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ (GEF) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಧನಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಜಾಗತಿಕ ಹಿಮಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (GSLEP): ಇದು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಶ್ಕೆಕ್ ಘೋಷಣೆ : 2013 ರಲ್ಲಿ ಹಿಮಚಿರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವ 12 ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮಚಿರತೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಚಿರತೆ ವರ್ಷ: 2015 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಚಿರತೆ ವರ್ಷ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಣತಿ:

• 2019 ರಿಂದ 2023 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು 718 ಹಿಮಚಿರತೆಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ನಡೆಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WII) ಯು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (NCF) ಹಾಗೂ WWF ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು: ಲಡಾಖ್ (477), ಉತ್ತರಾಖಂಡ (124), ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (51), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (36), ಸಿಕ್ಕಿಂ (21) ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (9).

ಕಾಡುಕೋಣ (Wild Water Buffalo – Bubalus Arnee)

• • ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಬಫಲೋ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.
  • ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಂಚಿಕೆ: ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ, ಮಾನಸ್ ಮತ್ತು ದಿಬ್ರು-ಸೈಖೋವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಲಾವೋಖೋವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಬುರಾ ಚಾಪೋರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.
  • IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ (Endangered).

ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ (Greater One-Horned Rhino)

• • ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ರೈನೋಸೆರೋಟಿಡೇ (Rhinocerotidae)
  • ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು, ಪೊದೆಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಂಚಿಕೆ: ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಪೋಬಿಟೋರಾ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ, ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಲಾವೋಖೋವಾ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ಏಷ್ಯಾದ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಂಬಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗ(ಭಾರತದಲ್ಲಿ), ಜಾವಾನ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
  • ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೇಶಗಳು: ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯನ್ ಖಡ್ಗಮೃಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೇಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿವೆ.
  • ವಿಶ್ವ ಖಡ್ಗಮೃಗ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • IUCNಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ದುರ್ಬಲ (Vulnerable) 
  • ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972 :  ಅನುಸೂಚಿ 1

ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು (River Dolphins)

• • ಭಾರತದ ಜಲಮೂಲಗಳು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Platanista gangetica) ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Platanista minor).

ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಬಗ್ಗೆ :

• ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಈ ಜೀವಿಗಳು ಜನ್ಮಜಾತವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಹೀನವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಸುಸು” (Susu) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಬಲ್ಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಿದೆ. 
• ಅಪಾಯಗಳು: ವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಾಶ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಅನುಸೂಚಿ 1, ಸೈಟ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಬಂಧ 1, ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಮಾವೇಶದ (CMS) ಅನುಬಂಧ 1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Endangered) ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಯತೆ: ಇದನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Indus River Dolphin):

• ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇವುಗಳು ಸಹ ಅಂಧವಾಗಿದ್ದು  ಎಕೋಲೊಕೇಶನ್ (ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಭೂಲನ್”  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಬಿಯಾಸ್ ನದಿ ಯಲ್ಲಿಯೂ ಇವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು: ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆ 1972 ರ ಅನುಸೂಚಿ 1, ಸೈಟ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಬಂಧ 1 ಮತ್ತು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Endangered) ಜೀವಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಯತೆ: ಇದನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿ:

• ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿರುವ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರವಾದ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಇರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಇತರ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಂತೆ ಇರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು ಅಂಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ದುಂಡಗಿನ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ: ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Critically Endangered) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಸಂಗಾಯ್ ಜಿಂಕೆ (Brow-antlered deer)

• • ಸಾಂಗಾಯ್ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಮಣಿಪುರದ ಬ್ರೋ-ಆಂಟ್ಲರ್ಡ್ ಜಿಂಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ಕೇವಲ ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಿಂಕೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
  • ಇದು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಜವುಗು ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ನಡಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು “ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಜಿಂಕೆ” (Dancing Deer) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 3ನೇ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: 

• ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ: ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 2014ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ IAEA ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್, ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ-ಭಾರತ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (PACTS): ಈ ಉಪಕ್ರಮವು 2020ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸೈಬರ್ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 

• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ದಿಂದ 2020ರಲ್ಲಿ ‘ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ಕ್ಕೆ (CSP) ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಿವೆ.
• ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಸತ್ತು ‘ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆ (ಭಾರತಕ್ಕೆ) ಮಸೂದೆ 2016’ನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಯುರೇನಿಯಂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿಗಳು ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ 2022ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Ind-Aus ECTA) ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (CECA) ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.
• ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: 2024-25ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು 24.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ (USD 24.1 billion) ತಲುಪಿದೆ.
• ಭಾರತದಿಂದ ರಫ್ತು: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4ನೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಬಹುವಲಯ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಕ್ವಾಡ್ (Quad) ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಗಳ ಉಪಕ್ರಮದ (IPOI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಸ್- ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (AUSINDEX), ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ (AUSTRAHIND) ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IAEA)

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಂತಿಪರ ಪರಮಾಣು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಮಾಣು ಕಾವಲುಪಡೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ದೇಶದ ವಿಯೆನ್ನಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ತರ ಶ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಟ್ಟು 178 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸೂಪರ್ ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತ

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸೂಪರ್ ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಗುವಾಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಪಾನ್‌ನ ರ‍್ಯುಕ್ಯು ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಇದು 2026ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ 3ನೇ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ (Tropical Cyclone).
• ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
• ನಾಮಕರಣ: ಈ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ‘ಬಾವಿ’ ಎಂದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶವು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದೆ.
• ತೀವ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟ: ಇದು ಗಂಟೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 290 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದ (290 km/h) ಸ್ಥಿರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕಾರಿ ‘ವರ್ಗ  5’ (Category 5) ತೀವ್ರತೆಯ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.
• ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಇದು ಗುವಾಮ್, ರೋಟಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಜಪಾನ್, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಚೀನಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಪ್ರೇರಕಾಂಶ : ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಬಲ ಎಲ್ ನಿನೋ (El Niño) ವಿದ್ಯಮಾನವು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ತೀವ್ರ ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (Tropical Cyclones)

• ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಾಗರಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ತೀವ್ರ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರ ಮಾರುತಗಳು, ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರದಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕು: ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಾರುತಗಳು ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ (Counterclockwise) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ (Clockwise) ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೆಸರುಗಳು: ಈ ಜಾಗತಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:
  • ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ: ಸೈಕ್ಲೋನ್ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclones)
  • ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ: ಹರಿಕೇನ್ (Hurricanes)
  • ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ: ಟೈಫೂನ್ (Typhoons)
  • ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ: ವಿಲ್ಲಿ-ವಿಲ್ಲಿಸ್ (Willy-Willies)
• ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ:
  • ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 27°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು.
  • ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲದ (Coriolis force) ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇರಬೇಕು.
  • ಲಂಬ ಮಾರುತಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇರಬೇಕು.
  • ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುರುಳಿ ಇರಬೇಕು.
  • ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಹೊರಮುಖ ಚಲನೆ ಇರಬೇಕು.

ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ವಲಸೆ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ (GCS) ತನ್ನ 6ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026 ವರದಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳು

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಒಟ್ಟು 14 ವಿಭಿನ್ನ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವದ 197 ದೇಶಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ವರ್ಧಿತ ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ – 50%

2. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ – 25%

3. ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ – 25%

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: 

• ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಗ್ರ 10 ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 9 ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳಿವೆ.

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 125ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 124ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತವು ಪ್ರಸಕ್ತ ವರ್ಷ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

• ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ನಾಗರಿಕರು ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು 26 ತಾಣಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ರಹಿತ ಅಥವಾ ಆಗಮನದ ವೇಳೆ ವೀಸಾ (Visa-on-arrival) ಸೌಲಭ್ಯದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು (Astra Mk 1)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 (Astra Mk 1) ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ರಫ್ತು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ದೇಶೀಯ ‘ಅಸ್ತ್ರ’ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸರಣಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಫ್ತು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Astra Mk 1)

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (DRDO) ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ.

• ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿಧ: ಇದು ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು (BVRAAM) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದರ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 20 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳು (ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 37 ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಆಗಿದೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: 

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 (Astra Mk 1): ಇದು 80 ರಿಂದ 110 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಕ್ 4.5 ರಷ್ಟು ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಸುಖೋಯ್-30 MKI ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್ 1A ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 2 (Astra Mk 2): ಇದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, 200 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 3 ಅಥವಾ ಗಾಂಡೀವ (Astra Mk 3 – Gandiva): ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ BVRAAM ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದ್ದು, 350  ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದ ಶತ್ರು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉತ್ತರಾಖಂಡಕ್ಕೆ “ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ” ಸ್ಥಾನಮಾನ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಲ್ಲಾಸ್ (ULLAS) ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯವು ಶೇ. 98 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ 6ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶಗಳು: 

• ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಲಡಾಖ್ (2024) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

• ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಜೋರಾಂ (2025) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗೋವಾ, ತ್ರಿಪುರಾ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಿವೆ.

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 95% ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತೆ ದಾಖಲಾದರೆ, ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯ‘ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲಾಸ್ (ULLAS) ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ULLAS ಎಂದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವಮಾನದ ಕಲಿಕೆಯ ಅರಿವು (Understanding Lifelong Learning for All in Society) ಎಂದರ್ಥ.

• ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2022 ರಿಂದ 2027ರ ಕಾಲಾವಧಿಗಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ 15 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

• ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ NEP 2020 ರ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ‘ಕರ್ತವ್ಯ ಬೋಧ್’ ಮತ್ತು ‘ಜನ್ ಜನ್ ಸಾಕ್ಷರ್ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಜನಚಳವಳಿಯ ತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (IARC) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ 2026 (Global Status Report on Cancer 2026) ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರ ಮೇಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳು: 

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾನವನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸರಾಸರಿ 26,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. 2024ರ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 20.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕಾಲಘಟ್ಟ: ಇದನ್ನು ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ (ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ಕಾಲದಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಸಾ.ಶ 856 ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• ರಾಜಾಶ್ರಯ: ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾಜ ರಾಕೈ ಪಿಕಟನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಬೊರೊಬುದುರ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪಂಥದ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅವನತಿ: ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಮೆರಾಪಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ವಿನ್ಯಾಸ: ಇದು ಮೂರು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಭೂರ್ಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ: ಇದು ಶಿವ (47 ಮೀಟರ್), ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಎತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಾಹನಗಳು: ನಂದಿ (ಗೂಳಿ), ಹಂಸ ಮತ್ತು ಗರುಡನಿಗೆ (ಹದ್ದು) ಮೀಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ.
• ದೇವತೆಗಳು: ಶಿವನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಗಣೇಶ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯ (ರೊರೊ ಜೊಂಗ್ರಾಂಗ್) ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ.
• ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು: ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಯುನೆಸ್ಕೋ: ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1991 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತಾದ ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಈ ವರದಿಯು 14.67 ಲಕ್ಷ ಶಾಲೆಗಳು, 1.02 ಕೋಟಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 24.72 ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ:

• NEP 2020 ಚೌಕಟ್ಟು: 2025-26ರ ವರದಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 10+2 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.
• ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NEP ಯ 5+3+3+4 ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬುನಾದಿ ಹಂತ (Foundational Stage – 5 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 22% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಸಿದ್ಧತಾ ಹಂತ (Preparatory Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 25% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಮಧ್ಯಮ ಹಂತ (Middle Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 26% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಪ್ರೌಢ ಹಂತ (Secondary Stage – 4 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 27% ರಷ್ಟಿದೆ.

ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಯುವಿಕೆ:

• ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದ GER: ಸೆಕೆಂಡರಿ ಹಂತದ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತವು (GER) 68.5% ರಿಂದ 71.7% ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಿಕೆ: ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವವರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಿದ್ಧತಾ (ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 1.8% ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 7.0% ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಧ್ಯಮ (ಮಿಡಲ್) ಹಂತದಲ್ಲಿ 83.7% ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 51.9% ತಲುಪಿದೆ.
• ವಲಸೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು 86 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 88 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವರ್ಗ:

• ಗಾತ್ರ: ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1.02 ಕೋಟಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ (2022-23 ರಿಂದ 8.3% ಹೆಚ್ಚಳ).
• ಲಿಂಗಾನುಪಾತ: ಒಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 54.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ  (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್) (WGD) ಅಥವಾ ವೈಟ್ ಫೀಸಸ್ ಡಿಸೀಸ್ (WFD) ರೋಗವು ಹರಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯು ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (WGD)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಸೀಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿಗೆ (Litopenaeus vannamei) ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮಲದ ಎಳೆಗಳು ತೇಲುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯ ಕರುಳಿನ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು ಈ ರೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ರೋಗಾಣುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೋಗಾಣುಗಳು, ಕಳಪೆ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಹು-ಅಂಶಗಳ ರೋಗವಾಗಿದೆ.
• ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯನ್ ಪರಾವಲಂಬಿ (Microsporidian parasite): ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಂಟೆರೊಸೈಟೋಜೂನ್ ಹೆಪಟೊಪೆನೈ (EHP) ಎಂಬ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
• ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳು: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘ವಿಬ್ರಿಯೊ’ ಪ್ರಭೇದದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಈ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
• ಕಳಪೆ ಕೊಳದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದು, ಅಂದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೋನಿಯಾ, ನೈಟ್ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವು ಸಹ ಈ ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು (Zebra Finches)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಜೂಲಿ ಎಲೀ ಅವರು ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಕಾಲರ್ ಡೂಲಿಟಲ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ; 

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ತೇನಿಯೋಪೈಜಿಯಾ ಗುಟ್ಟಾಟಾ (Taeniopygia guttata).
• ಕುಟುಂಬ: ಇದು ಎಸ್ಟ್ರಿಲ್ಡಿಡೆ (Estrildidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವುಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
• ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹಾಡುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇವುಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಇದರ ಸರಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (LC)

ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರ (Two-State Solution)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಧಾನದ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ (Two-State Solution) ಭಾರತದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಯಹೂದಿ ಜನರಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇದಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶ: ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರವು 1949 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ರೇಖೆಗಳ (ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಭೂ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್, ಟೆಂಪಲ್ ಮೌಂಟ್ (ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಮತ್ತು ಹರಾಮ್ ಅಲ್-ಶರೀಫ್ (ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಮೂರನೇ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: 1967 ರ ಗಡಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1948 ರ ಅರಬ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಇಸ್ರೇಲಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: ಯಾವುದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ ರದ್ದತಿ, ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅವಿಭಜಿತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರಾಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ)ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆ (1947): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅರಬ್ ನಾಯಕರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.
• UNSC ನಿರ್ಣಯ 242 (1967): ಇದು ಆರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿ (land-for-peace) ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಓಸ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (1993): ಇದು ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ-ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿತು.
• ಅರಬ್ ಶಾಂತಿ ಉಪಕ್ರಮ (2002): ಇದು ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಲುವು:

• ಓಸ್ಲೋ II ಒಪ್ಪಂದ (1995): ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಅನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ವಲಯ ‘A’ (18%, ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ), ವಲಯ ‘B’ (22%, ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಮತ್ತು ವಲಯ ‘C’ (60%, ಇಸ್ರೇಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ).
• UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು: ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಜಿನೀವಾ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿವೆ ಎಂದು UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು 446 ಮತ್ತು 465 ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿವೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2025-26ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 (PGI 2.0) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಉನ್ನತ ‘ಉತ್ಕರ್ಷ್’ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ.
• ಉನ್ನತ ಸಾಧಕರು: ‘ಉತ್ತಮ್-3’ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಚಂಡೀಗಢ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್, ಕೇರಳ, ದೆಹಲಿ, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಹಾಗೂ ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಪ್ರಚೇಷ್ಟ-1 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
• ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆ: ಮೇಘಾಲಯವು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

PGI 2.0 ಕುರಿತು:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಇದು NEP 2020 ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 4 ಕ್ಕೆ (SDG 4) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದು UDISE+, PARAKH ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ, PM ಪೋಷಣ್ ಮತ್ತು PRABANDH ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಿಂದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ವಿಭಾಗಗಳು: ಇದು ಉತ್ಕರ್ಷ್ (ಗರಿಷ್ಠ, 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ನಿಂದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ-3 (ಕನಿಷ್ಠ, 10% ವರೆಗಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ವರೆಗೆ 10 ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026

Economy

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD) “ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026:

• ಇದು 1991 ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ UNCTAD ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಗಳು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹೂಡಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ FDI ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹರಿವು 6% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.
• FDI ಒಳಹರಿವು: ಅಮೇರಿಕವು (U.S.) FDI ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವೀಕೃತದಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ (ಚೀನಾ) ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವೀಕೃತದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
• FDI ಹೊರಹರಿವು: U.S. ಅತಿದೊಡ್ಡ FDI ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಹರಿವಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲನ್ನು ಅಗ್ರ ಐದು ಮೂಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD):

• ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಯಂ ಅಂತರ್‌ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.
• ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ BRICS ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಗ್ರಹ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಭೆಯ ಸಮಾರೋಪದಲ್ಲಿ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.
• ಭಾರತದ 2026ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ಯು “ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಇದು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಎದುರಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ, ಗುಪ್ತಚರ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಇದು ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• NDPS ಕಾಯ್ದೆ 1985: ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ, ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಇದಾಗಿದೆ.
• NCB & ANTF: ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳ (ANTF) ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಾರ್ಕೋ-ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ನಿಯಂತ್ರಣ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲು: ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ (ಪೂರ್ವ) ವಿರುದ್ಧ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
• SIMS & NIDAAN: ಮಾದಕವಸ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
• ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಟ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ-ಅನುದಾನಿತ ಮಾದಕವಸ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ:

• ಮಾದಕವಸ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ: ಜಾಗೃತಿ, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಸನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ (ATFs) ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ: ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್, ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ.