Blog

“ಪಿಎಂ ರಾಹತ್” (PM RAHAT) ಯೋಜನೆ

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ‘ಪಿಎಂ ರಾಹತ್’ (RAHAT- ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಖಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪಿಎಂ ರಾಹತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• PM RAHAT ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪ:- ಪ್ರೈಮ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ರೋಡ್ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲೈಝಷನ್ ಅಂಡ್ ಅಶ್ಯೂರ್ಡ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್.
• ಇದು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೂತನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ, ನಗದು ರಹಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ತಕ್ಷಣದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೊದಲ ಒಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನು ‘ಸುವರ್ಣ ಅವಧಿ’ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಪಂದನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• • ಇದು 7 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗಿನ ನಗದು ರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಇದು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 24 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವಿರುವ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 48 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತ ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

• ತುರ್ತು ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮುಂಗಡ ಹಣವನ್ನು ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ.

• ತುರ್ತು ಸ್ಪಂದನೆಗಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು 112 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಹಾಯವಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ (PM-JAY) ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
• ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು eDAR ಮತ್ತು TMS 2.0 ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. 
• ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಅಪಘಾತ ನಿಧಿಯಿಂದ (MVAF) ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ‘ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ’ಯು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

‘ಜಪಾನಿನ ‘ಗಾಡ್ಸ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್’ (ದೇವರ ಪಥ)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಜಪಾನ್‌ನ ‘ಸುವಾ ಸರೋವರ’ದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ “ಮಿವತಾರಿ” (ದೇವರ ಪಥ) ಎಂಬ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಸ್ಮಯವು ಸತತ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. 
• ಇದು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಮಿವತಾರಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಪಾನ್‌ನ ಸುವಾ ಸರೋವರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದಾಗ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ(ಹಿಮ)ಯ ಉಬ್ಬುಸಾಲನ್ನು ಮಿವತಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಾತಾವರಣದ ತಾಪಮಾನವು ಸತತ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ –10°C ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಉಷ್ಣ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೋಚನದಿಂದಾಗಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಚೂರುಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಎತ್ತರದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಉಬ್ಬುಸಾಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಇದು ದೇವರೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸರೋವರವನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪುರಾವೆ:

• 1980 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ‘ಮಿವತಾರಿ’ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂದಿನಿಂದ ಇದರ ಆವರ್ತನವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದ್ದು, 2018 ರ ನಂತರ ಸುವಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಮ್ಮೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.
• ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸರೋವರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಳಿಗಾಲದ ಬೆಳಗಿನ ತಾಪಮಾನವು ಈಗ ಕುಸಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಕಮಲಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ , ಭಾರತದ ‘ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ’ದ (MoEFCC) ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿರುವ ‘ಕಮಲಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ’ಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 23.4 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಮಲಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಯೋಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪ:- ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ‘ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಯೋಜನೆ’ಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ:- ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ‘ವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.
• ಸ್ಥಳ:- ಈ ಯೋಜನೆಯು ‘ಕಮಲಾ ನದಿ’ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಕಮಲಾ ನದಿಯು ಸುಬಾನ್ಸಿರಿ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಬಾನ್ಸಿರಿ ನದಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ತುರ್ತು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯ

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಮೊರಾನ್ ಬೈಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ 4.2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ‘ತುರ್ತು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯ’ವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೊದಲ ತುರ್ತು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.

ತುರ್ತು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ:

• ತುರ್ತು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಒಂದು ಬಲವರ್ಧಿತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಿಂದ (LAC) ಸುಮಾರು 300 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೊರಾನ್ ತುರ್ತು ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಸೌಲಭ್ಯವು, ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು 40 ಟನ್‌ಗಳವರೆಗಿನ ತೂಕದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 74 ಟನ್‌ಗಳವರೆಗಿನ ತೂಕದ ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂತಹ ಸುಮಾರು 15 ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಜಾಲವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ (ಶೀಘ್ರಗತಿ ಹೆದ್ದಾರಿ)ಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಈಶಾನ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಗಡಿಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

‘ಅನುಪಮ್’ – ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾದರಿ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ನವದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ‘ಅನುಪಮ್’ ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳು ಈಗ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆವರಣದೊಳಗೆಯೇ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿವೆ.

‘ಅನುಪಮ್’ – ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ನವದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (NDMC) 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಶೂನ್ಯ-ತ್ಯಾಜ್ಯ  ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.
• ಅನುಪಮ್ ಪದದ ಅರ್ಥ:- ‘ಅನುಪಮ್’ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಪದವನ್ನು, ಈ ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಅದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ಅನುಪಮ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ವಿಶಿಷ್ಟತೆ:- ಈ ಮಾದರಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ‘ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ’ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ‘ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ’ ಮಾಡುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲದಲ್ಲೇ 100% ವಿಂಗಡಣೆ:- ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು 3 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ: 

1. ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ , 
2. ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ, 
3. ನೈರ್ಮಲ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ:

• ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ:- ತಂತಿಜಾಲದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪರಿವರ್ತಕಗಳನ್ನು (OWC) ಬಳಸಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಗೊಬ್ಬರ (ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ:- ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ (MRF) ಕಾಗದ, ಲೋಹ, ಗಾಜು, ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮುಂತಾದ 12 ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ತೋಟಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ:- ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯದೊಳಗೆ ಗೊಬ್ಬರ (ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್) ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಗಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳು:

• ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಆಡಳಿತ:- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಆದೇಶಾಧಾರಿತ (Top-down) ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಡಳಿತದ ಬದಲಾಗಿ, ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ‘ನಿವಾಸಿಗಳ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘಗಳು’  ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
• RRR ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು “ನೇಕಿ ಕೀ ದೀವಾರ್” (ಉದಾರತೆಯ ಗೋಡೆ):- ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸೂತ್ರವಾದ ‘RRR’ (ಬಳಕೆ ಕಡಿತ – Reduce, ಮರುಬಳಕೆ – Reuse, ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ – Recycle) ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು:- ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಅದೇ ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿ

ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ‘ಓಲ್ ಚಿಕಿ’ ಲಿಪಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಈ ವೇಳೆ ಅವರು ‘ಸಂತಾಲ್’ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದರು.

ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:- ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಗೂ ಮೀಸಲಾದ ಬರವಣಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, 1925 ರಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್ ರಘುನಾಥ್ ಮುರ್ಮು ಅವರು ಈ ‘ಓಲ್ ಚಿಕಿ’ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
• ಅಕ್ಷರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ:- ಇದು ಒಟ್ಟು 30 ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ:- ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಶಬ್ದಕೋಶ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ:- ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆಯು ‘ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್’ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಹಂಚಿಕೆ:- ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ:- ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ (92ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ) ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಭೂ-ಆಧಾರ್ (ULPIN)

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಮೀನು ಹಾಗೂ ನಿವೇಶನಕ್ಕೂ 14-ಅಂಕಿಯ ‘ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ’ (ULPIN) ಅನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ‘ಭೂ-ಆಧಾರ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೂ-ಆಧಾರ್ (ULPIN) ಬಗ್ಗೆ:

• ULPIN ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪ:- ಯೂನಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಷನ್ ನಂಬರ್.
• ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ’ದ (DILRMP) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಆಯಾ ಜಮೀನಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಭೂ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದ 14-ಅಂಕಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭೂಪಟ ಚಿತ್ರಣ (ಜಿಐಎಸ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್), ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯವಾಗಿ ದೋಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ (ಆರ್ಥೋ-ರೆಕ್ಟಿಫೈಡ್) ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ‘ಆಧಾರ್’ ಕಾರ್ಡ್ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೂ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ’ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ:

• ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ:- ಭೂ-ಸ್ಥಳೀಯ (ಜಿಯೋ-ಸ್ಪೇಷಿಯಲ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವುದು, ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ವಂಚನೆಯ ಭೂ-ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಸ್ವಾಮಿತ್ವ ಯೋಜನೆಗೆ ಪೂರಕ:- ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ‘ಸ್ವಾಮಿತ್ವ ಯೋಜನೆ’ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. (ಈಗಾಗಲೇ ದೆಹಲಿಯ 48 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ).

ಚೀರ್ ಫೆಸೆಂಟ್ (Cheer Pheasant)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ‘ಬರ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್’  ಮತ್ತು ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಸರ್ಗ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಈ ‘ಚೀರ್ ಫೆಸೆಂಟ್’ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ‘ದುರ್ಬಲ’ (VU) ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿವೆ.

ಚೀರ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪಕ್ಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು:- ಕ್ಯಾಟ್ರಿಯಸ್ ವಾಲೈಚೈ. + ಇದನ್ನು ‘ವಾಲೈಚ್‌ನ ಫೆಸೆಂಟ್’ ಅಥವಾ ‘ಚಿರ್ ಫೆಸೆಂಟ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನ:- ಇದು ಕೇವಲ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ (ಸ್ಥಳೀಯ) ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ವಾಸಿಸುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ:- ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳು, ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೀಟಗಳು ಅಥವಾ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆ:-
  • ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ನಿಷ್ಠೆ:- ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ತಾವು ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ ಮರಳುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. (ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ನ್ಯಾಟಲ್ ಫಿಲೋಪ್ಯಾಟ್ರಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ).
  • ಏಕಸಂಗಾತಿ ಪದ್ಧತಿ:- ಇವು ಬಹುಪಾಲು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳು:

• ಬೇಟೆ:- ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಅವನತಿ:- ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇವುಗಳ ನೆಲೆಗೆ ಸಂಚಕಾರ ತಂದಿದೆ.
• ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು:- ಇವು ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್) ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು ಇವುಗಳ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಈ ಪ್ರಭೇದದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಚೈಲ್’ ನಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿಗೆಂದೇ ಮೀಸಲಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಳಿ/ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ:-  ದುರ್ಬಲ (VU).
• ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972:- ಅನುಸೂಚಿ I.

CITES:- ಅನುಬಂಧ  I

ಶ್ವಾಸಗತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ (Inhaled Nitric Oxide)

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಉಸಿರಾಟದ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ (ಶ್ವಾಸಗತ), ಬಹು-ಔಷಧ ನಿರೋಧಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತ (ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ) ವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತತೆ:

• ಭಾರತವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿ ನಿರೋಧಕತೆ (AMR – ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹರಡುವ ಸೋಂಕುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ತೀವ್ರ ನಿಗಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ (ICUs) ಔಷಧ-ನಿರೋಧಕ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
• ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಾಸ್ ಎರುಜಿನೋಸಾ’ (Pseudomonas aeruginosa) ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹರಡುವ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದರಷ್ಟು (1/5) ಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ (NO) ಒಂದು ಬಣ್ಣರಹಿತ, ಅನಿಲ ರೂಪದ ಮುಕ್ತ/ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕಣದ ಅಣುವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಒಂದು ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುವಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

• ಉತ್ಪಾದನೆ:- ಇದು ‘ಎಲ್-ಆರ್ಜಿನಿನ್’ (L-arginine) ಎಂಬ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ. 

• ಸೊಪ್ಪು, ಬೀಟ್‌ರೂಟ್ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಯಂತಹ ನೈಟ್ರೇಟ ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇವನೆಯ ಮೂಲಕ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.

• ಕಾರ್ಯಗಳು:- ಇದು ನರಸಂವಾಹಕವಾಗಿ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ರಚನೆ (ಆಂಜಿಯೋಜೆನೆಸಿಸ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಪಾಯ:- ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ‘ಮೆಥೆಮೊಗ್ಲೋಬಿನೆಮಿಯಾ’ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ ಮೊದಲ ನೀರೊಳಗಿನ ರಸ್ತೆ-ರೈಲು ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ‘ನೀರೊಳಗಿನ ಅವಳಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸುರಂಗ ಯೋಜನೆ’ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ₹ 18,662 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದ:- ಇದು ಸುಮಾರು 34 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ನಾಲ್ಕು-ಪಥದ ‘ಪ್ರವೇಶ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದ (ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್) ಸಂಪರ್ಕ ಯೋಜನೆ’ಯಾಗಿದೆ.
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:- ಇದು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಎರಡರ ಸುಗಮ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಸಂಪರ್ಕ:- ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-15 ರ (NH-15) ‘ಗೊಹ್‌ಪುರ್’ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-715 ರ (NH-715) ‘ನುಮಾಲಿಗಢ’ವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. 

• ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಈ ಎರಡು ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ 240 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವನ್ನು ಕೇವಲ 34 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಆರು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಕೇವಲ 20 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.

• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- ಈ ಯೋಜನೆಯು ಅಸ್ಸಾಂ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ.

• ಇದು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಹಾಗೂ ಇಡೀ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹಾದುಹರಿಯುವ) ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ (ಮಪಮ್ ಯುಮ್ಕೊ) ಬಳಿಯ ‘ಚೆಮಾಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್’ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ನದಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಹರಿವು) ‘ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ’.
• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಸಿಯಾಂಗ್’ ಅಥವಾ ‘ದಿಹಾಂಗ್’.
• ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ’. 
• ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಜಮುನಾ’.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಇದು, ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಂಡ್ ಆಫ್ ಫಂಡ್ಸ್ (ನಿಧಿಗಳ ನಿಧಿ) 2.0

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ₹10,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ‘ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಂಡ್ ಆಫ್ ಫಂಡ್ಸ್ 2.0’ (FoF 2.0) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಈ ನಡೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ (ನವೋದ್ಯಮ) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ‘ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್’ (ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ) ಅನ್ನು ಕ್ರೂಢೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ (ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:- ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ (ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ) ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಒದಗಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ನಿಧಿಯನ್ನೇ  ‘ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 
• ಸ್ವರೂಪ:- ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭದ ಅಥವಾ ಆದಾಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು:- ಇದನ್ನು ಇಕ್ವಿಟಿ (ಷೇರುಪಾಲು), ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳು (ಸಾಲಪತ್ರಗಳು) ಅಥವಾ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಸಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಬಹುದು.

ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಂಡ್ ಆಫ್ ಫಂಡ್ಸ್ 2.0 (FoF 2.0) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ:- ದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು. 

ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭ:- ಜನವರಿ 16, 2016.
• ಉದ್ದೇಶ:- ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ-ಪ್ರೇರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು.

ಭಾರತದ ನವೋದ್ಯಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

• ಬೆಳವಣಿಗೆ:- ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನವೋದ್ಯಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದ್ದು, 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನವೋದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನ:- ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನ 3ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನವೋದ್ಯಮ (ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳು:- ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳು ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.
• ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ಗಳು:- ಭಾರತವು 120 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ಗಳನ್ನು ($1 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ನವೋದ್ಯಮಗಳು) ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ $350 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2025:- ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಜಗತ್ತಿನ ಸುಮಾರು 140 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ನಾವೀನ್ಯತಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, 2020 ರಲ್ಲಿ 48 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 38 ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.

ಕೇರಳ: ‘ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಸಬ್ಟಿಲಿಸ್’ ರಾಜ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ

ಆರೋಗ್ಯ/ ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವಾದ ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಸಬ್ಟಿಲಿಸ್ (Bacillus subtilis) ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ “ರಾಜ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ” ಎಂದು ನೇಮಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಕೇರಳ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

‘ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಸಬ್ಟಿಲಿಸ್’ ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ರೋಗಕಾರಕವಲ್ಲದ, ದಂಡಾಕಾರದ, ಗ್ರಾಮ್-ಧನಾತ್ಮಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಆಗಿದೆ.
• ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರೋಬಯಾಟಿಕ್ (ಒಳ್ಳೆಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ) ಆಗಿದೆ:- ಇದು, ಕರುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಆಗಿದೆ.
• ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರಕವಾಗಿ ಬಳಕೆ:- ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಇದನ್ನು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಸರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಬೀಜಕ-ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕ್ವಾಡ್ರಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಡೈಲಾಗ್ (Quad -ಕ್ವಾಡ್)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ವಾಡ್ರಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಡೈಲಾಗ್ (Quad- ಚತುರ್ಭುಜ ಭದ್ರತಾ ಸಂವಾದ) ಅನ್ನು “ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆ” ಎಂದು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿನ “ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲುದಾರ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕ್ವಾಡ್ರಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಡೈಲಾಗ್ (Quad) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂವಾದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ:- ಇದು ಭಾರತ, ಅಮೆರಿಕ (USA), ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಮಲಬಾರ್ ನೌಕಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭ:- ಇದು 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯಾಯಾಮವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು:- 2002ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಈ ನೌಕಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು  ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು. 2014ರಿಂದ, ಭಾರತ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಇದರಲ್ಲಿ  ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. 2020ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕೂಡ ಮಲಬಾರ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.
• ಗುರಿ:- ಸ್ವತಂತ್ರ, ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾಧಾರಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟ (AU)

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುಂಪುಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಆಫ್ರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟ (AU)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಖಂಡಾಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ:- ಇದು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ 55 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಖಂಡಾಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಆಫ್ರಿಕಾದ ಏಕತಾ ಸಂಘಟನೆಯ (OAU, 1963-1999) ಉತ್ತರವರ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇದು 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
• ಗುರಿ:- ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ:- ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾದಲ್ಲಿದೆ.

ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡಾಂತರ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯ (AfCFTA) ಒಪ್ಪಂದ:- ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಇಡೀ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಏಕರೂಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಅಜೆಂಡಾ 2063:- ಇದು ಮುಂದಿನ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.

ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಭವನ-1 ಮತ್ತು 2 ರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಭವನ-1 ಮತ್ತು 2 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ:- ಇದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ (PMO), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ (NSCS) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದವು.
• ಇದು ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಕ್ರೂಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕರ್ತವ್ಯ ಭವನ-1 ಮತ್ತು 2:- ಇವು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.
• ಎರಡೂ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಚೇರಿಗಳು, ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸ್ವಾಗತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮಹತ್ವ:

• ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಹಯೋಗ, ದಕ್ಷತೆ, ಸುಗಮ ಆಡಳಿತ, ಸುಧಾರಿತ ನಾಗರಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಜನವರಿ 2026ರ CPI: ಹೊಸ ಆಧಾರ ವರ್ಷ (2024=100)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಧಾರ ವರ್ಷ 2024=100 ರೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (CPI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿವರಗಳು:

• 2023-24ರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅನುಭೋಗ ವೆಚ್ಚದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಧಾರ ವರ್ಷವನ್ನು 2012 ರಿಂದ 2024 ಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (CPI)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ:- ಇದು ಗ್ರಾಹಕರು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸುವ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. 
• ಇದು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ಉಡುಪು, ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:- ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಆಧಾರ ವರ್ಷ 2012 ಆಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಈಗ 2024ಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವರು:- ಇದನ್ನು ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಛೇರಿಯು (NSO) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲೀಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯೋಜನೆ (LBS)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಸಮಿತಿಗಳ ರಚನೆ, ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲೀಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಲೀಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯೋಜನೆ (LBS)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ:- ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ:- ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಂತಹ (MSMEs) ಆದ್ಯತಾ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲದ ಹರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಹೊಸ ಕರಡು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು RBI ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಧಾನ:- ತೀವ್ರತರವಾದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ಜಿಲ್ಲೆ) ಮೂಲ ಘಟಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆ:- ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರಹಿತ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
• ಸಂಘಟಿತ ಯೋಜನೆ:- ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (RRBs), ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು “ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕ”ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
• ಸಾಲದ ನಿಯೋಜನೆ:- ಸ್ಥಳೀಯ ಆದಾಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಉತ್ಪಾದಕ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ತಲುಪುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.