Blog

ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 3ನೇ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: 

• ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ: ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 2014ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ IAEA ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್, ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ-ಭಾರತ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (PACTS): ಈ ಉಪಕ್ರಮವು 2020ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸೈಬರ್ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 

• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ದಿಂದ 2020ರಲ್ಲಿ ‘ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ಕ್ಕೆ (CSP) ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಿವೆ.
• ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಸತ್ತು ‘ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆ (ಭಾರತಕ್ಕೆ) ಮಸೂದೆ 2016’ನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಯುರೇನಿಯಂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿಗಳು ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ 2022ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Ind-Aus ECTA) ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (CECA) ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.
• ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: 2024-25ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು 24.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ (USD 24.1 billion) ತಲುಪಿದೆ.
• ಭಾರತದಿಂದ ರಫ್ತು: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4ನೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಬಹುವಲಯ ಸಹಕಾರ: ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಕ್ವಾಡ್ (Quad) ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಗಳ ಉಪಕ್ರಮದ (IPOI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಸ್- ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (AUSINDEX), ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ (AUSTRAHIND) ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IAEA)

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಂತಿಪರ ಪರಮಾಣು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಮಾಣು ಕಾವಲುಪಡೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ದೇಶದ ವಿಯೆನ್ನಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ತರ ಶ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಟ್ಟು 178 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸೂಪರ್ ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತ

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸೂಪರ್ ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಗುವಾಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಪಾನ್‌ನ ರ‍್ಯುಕ್ಯು ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ಟೈಫೂನ್ ಬಾವಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಇದು 2026ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ 3ನೇ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ (Tropical Cyclone).
• ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
• ನಾಮಕರಣ: ಈ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ‘ಬಾವಿ’ ಎಂದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶವು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದೆ.
• ತೀವ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟ: ಇದು ಗಂಟೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 290 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದ (290 km/h) ಸ್ಥಿರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕಾರಿ ‘ವರ್ಗ  5’ (Category 5) ತೀವ್ರತೆಯ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.
• ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಇದು ಗುವಾಮ್, ರೋಟಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಜಪಾನ್, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಚೀನಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಪ್ರೇರಕಾಂಶ : ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಬಲ ಎಲ್ ನಿನೋ (El Niño) ವಿದ್ಯಮಾನವು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ತೀವ್ರ ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (Tropical Cyclones)

• ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಾಗರಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ತೀವ್ರ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರ ಮಾರುತಗಳು, ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರದಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕು: ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಾರುತಗಳು ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ (Counterclockwise) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ (Clockwise) ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
• ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೆಸರುಗಳು: ಈ ಜಾಗತಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:
  • ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ: ಸೈಕ್ಲೋನ್ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclones)
  • ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ: ಹರಿಕೇನ್ (Hurricanes)
  • ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ: ಟೈಫೂನ್ (Typhoons)
  • ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ: ವಿಲ್ಲಿ-ವಿಲ್ಲಿಸ್ (Willy-Willies)
• ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ:
  • ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 27°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು.
  • ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮಾರುತಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲದ (Coriolis force) ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇರಬೇಕು.
  • ಲಂಬ ಮಾರುತಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇರಬೇಕು.
  • ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುರುಳಿ ಇರಬೇಕು.
  • ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಹೊರಮುಖ ಚಲನೆ ಇರಬೇಕು.

ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ವಲಸೆ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ (GCS) ತನ್ನ 6ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026 ವರದಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳು

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಒಟ್ಟು 14 ವಿಭಿನ್ನ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವದ 197 ದೇಶಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ವರ್ಧಿತ ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ – 50%

2. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ – 25%

3. ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ – 25%

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: 

• ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಗ್ರ 10 ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 9 ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳಿವೆ.

• ಈ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 125ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 124ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತವು ಪ್ರಸಕ್ತ ವರ್ಷ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

• ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ನಾಗರಿಕರು ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು 26 ತಾಣಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ರಹಿತ ಅಥವಾ ಆಗಮನದ ವೇಳೆ ವೀಸಾ (Visa-on-arrival) ಸೌಲಭ್ಯದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು (Astra Mk 1)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 (Astra Mk 1) ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ರಫ್ತು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ದೇಶೀಯ ‘ಅಸ್ತ್ರ’ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸರಣಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಫ್ತು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Astra Mk 1)

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (DRDO) ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ.

• ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿಧ: ಇದು ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು (BVRAAM) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದರ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 20 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳು (ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 37 ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಆಗಿದೆ.

ಅಸ್ತ್ರ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: 

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 1 (Astra Mk 1): ಇದು 80 ರಿಂದ 110 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಕ್ 4.5 ರಷ್ಟು ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಸುಖೋಯ್-30 MKI ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್ 1A ಮತ್ತು ರಫೇಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 2 (Astra Mk 2): ಇದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, 200 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಅಸ್ತ್ರ ಮಾರ್ಕ್ 3 ಅಥವಾ ಗಾಂಡೀವ (Astra Mk 3 – Gandiva): ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ BVRAAM ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದ್ದು, 350  ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದ ಶತ್ರು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉತ್ತರಾಖಂಡಕ್ಕೆ “ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ” ಸ್ಥಾನಮಾನ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಲ್ಲಾಸ್ (ULLAS) ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯವು ಶೇ. 98 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ 6ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶಗಳು: 

• ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಲಡಾಖ್ (2024) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

• ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಜೋರಾಂ (2025) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗೋವಾ, ತ್ರಿಪುರಾ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಿವೆ.

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 95% ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತೆ ದಾಖಲಾದರೆ, ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯ‘ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲಾಸ್ (ULLAS) ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ULLAS ಎಂದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವಮಾನದ ಕಲಿಕೆಯ ಅರಿವು (Understanding Lifelong Learning for All in Society) ಎಂದರ್ಥ.

• ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2022 ರಿಂದ 2027ರ ಕಾಲಾವಧಿಗಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ 15 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

• ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ NEP 2020 ರ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ‘ಕರ್ತವ್ಯ ಬೋಧ್’ ಮತ್ತು ‘ಜನ್ ಜನ್ ಸಾಕ್ಷರ್ ಭಾರತ್’ ಎಂಬ ಜನಚಳವಳಿಯ ತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (IARC) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ 2026 (Global Status Report on Cancer 2026) ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರ ಮೇಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳು: 

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾನವನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸರಾಸರಿ 26,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. 2024ರ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 20.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕಾಲಘಟ್ಟ: ಇದನ್ನು ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ (ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ಕಾಲದಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಸಾ.ಶ 856 ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• ರಾಜಾಶ್ರಯ: ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾಜ ರಾಕೈ ಪಿಕಟನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಬೊರೊಬುದುರ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪಂಥದ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅವನತಿ: ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಮೆರಾಪಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ವಿನ್ಯಾಸ: ಇದು ಮೂರು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಭೂರ್ಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ: ಇದು ಶಿವ (47 ಮೀಟರ್), ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಎತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಾಹನಗಳು: ನಂದಿ (ಗೂಳಿ), ಹಂಸ ಮತ್ತು ಗರುಡನಿಗೆ (ಹದ್ದು) ಮೀಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ.
• ದೇವತೆಗಳು: ಶಿವನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಗಣೇಶ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯ (ರೊರೊ ಜೊಂಗ್ರಾಂಗ್) ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ.
• ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು: ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಯುನೆಸ್ಕೋ: ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1991 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತಾದ ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಈ ವರದಿಯು 14.67 ಲಕ್ಷ ಶಾಲೆಗಳು, 1.02 ಕೋಟಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 24.72 ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ:

• NEP 2020 ಚೌಕಟ್ಟು: 2025-26ರ ವರದಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 10+2 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.
• ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NEP ಯ 5+3+3+4 ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬುನಾದಿ ಹಂತ (Foundational Stage – 5 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 22% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಸಿದ್ಧತಾ ಹಂತ (Preparatory Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 25% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಮಧ್ಯಮ ಹಂತ (Middle Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 26% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಪ್ರೌಢ ಹಂತ (Secondary Stage – 4 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 27% ರಷ್ಟಿದೆ.

ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಯುವಿಕೆ:

• ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದ GER: ಸೆಕೆಂಡರಿ ಹಂತದ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತವು (GER) 68.5% ರಿಂದ 71.7% ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಿಕೆ: ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವವರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಿದ್ಧತಾ (ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 1.8% ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 7.0% ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಧ್ಯಮ (ಮಿಡಲ್) ಹಂತದಲ್ಲಿ 83.7% ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 51.9% ತಲುಪಿದೆ.
• ವಲಸೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು 86 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 88 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವರ್ಗ:

• ಗಾತ್ರ: ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1.02 ಕೋಟಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ (2022-23 ರಿಂದ 8.3% ಹೆಚ್ಚಳ).
• ಲಿಂಗಾನುಪಾತ: ಒಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 54.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ  (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್) (WGD) ಅಥವಾ ವೈಟ್ ಫೀಸಸ್ ಡಿಸೀಸ್ (WFD) ರೋಗವು ಹರಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯು ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (WGD)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಸೀಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿಗೆ (Litopenaeus vannamei) ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮಲದ ಎಳೆಗಳು ತೇಲುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯ ಕರುಳಿನ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು ಈ ರೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ರೋಗಾಣುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೋಗಾಣುಗಳು, ಕಳಪೆ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಹು-ಅಂಶಗಳ ರೋಗವಾಗಿದೆ.
• ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯನ್ ಪರಾವಲಂಬಿ (Microsporidian parasite): ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಂಟೆರೊಸೈಟೋಜೂನ್ ಹೆಪಟೊಪೆನೈ (EHP) ಎಂಬ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
• ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳು: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘ವಿಬ್ರಿಯೊ’ ಪ್ರಭೇದದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಈ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
• ಕಳಪೆ ಕೊಳದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದು, ಅಂದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೋನಿಯಾ, ನೈಟ್ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವು ಸಹ ಈ ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು (Zebra Finches)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಜೂಲಿ ಎಲೀ ಅವರು ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಕಾಲರ್ ಡೂಲಿಟಲ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ; 

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ತೇನಿಯೋಪೈಜಿಯಾ ಗುಟ್ಟಾಟಾ (Taeniopygia guttata).
• ಕುಟುಂಬ: ಇದು ಎಸ್ಟ್ರಿಲ್ಡಿಡೆ (Estrildidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವುಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
• ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹಾಡುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇವುಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಇದರ ಸರಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (LC)

ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರ (Two-State Solution)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಧಾನದ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ (Two-State Solution) ಭಾರತದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಯಹೂದಿ ಜನರಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇದಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶ: ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರವು 1949 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ರೇಖೆಗಳ (ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಭೂ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್, ಟೆಂಪಲ್ ಮೌಂಟ್ (ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಮತ್ತು ಹರಾಮ್ ಅಲ್-ಶರೀಫ್ (ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಮೂರನೇ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: 1967 ರ ಗಡಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1948 ರ ಅರಬ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಇಸ್ರೇಲಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: ಯಾವುದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ ರದ್ದತಿ, ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅವಿಭಜಿತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರಾಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ)ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆ (1947): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅರಬ್ ನಾಯಕರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.
• UNSC ನಿರ್ಣಯ 242 (1967): ಇದು ಆರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿ (land-for-peace) ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಓಸ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (1993): ಇದು ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ-ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿತು.
• ಅರಬ್ ಶಾಂತಿ ಉಪಕ್ರಮ (2002): ಇದು ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಲುವು:

• ಓಸ್ಲೋ II ಒಪ್ಪಂದ (1995): ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಅನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ವಲಯ ‘A’ (18%, ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ), ವಲಯ ‘B’ (22%, ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಮತ್ತು ವಲಯ ‘C’ (60%, ಇಸ್ರೇಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ).
• UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು: ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಜಿನೀವಾ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿವೆ ಎಂದು UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು 446 ಮತ್ತು 465 ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿವೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2025-26ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 (PGI 2.0) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಉನ್ನತ ‘ಉತ್ಕರ್ಷ್’ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ.
• ಉನ್ನತ ಸಾಧಕರು: ‘ಉತ್ತಮ್-3’ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಚಂಡೀಗಢ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್, ಕೇರಳ, ದೆಹಲಿ, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಹಾಗೂ ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಪ್ರಚೇಷ್ಟ-1 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
• ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆ: ಮೇಘಾಲಯವು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

PGI 2.0 ಕುರಿತು:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಇದು NEP 2020 ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 4 ಕ್ಕೆ (SDG 4) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದು UDISE+, PARAKH ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ, PM ಪೋಷಣ್ ಮತ್ತು PRABANDH ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಿಂದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ವಿಭಾಗಗಳು: ಇದು ಉತ್ಕರ್ಷ್ (ಗರಿಷ್ಠ, 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ನಿಂದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ-3 (ಕನಿಷ್ಠ, 10% ವರೆಗಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ವರೆಗೆ 10 ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026

Economy

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD) “ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026:

• ಇದು 1991 ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ UNCTAD ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಗಳು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹೂಡಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ FDI ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹರಿವು 6% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.
• FDI ಒಳಹರಿವು: ಅಮೇರಿಕವು (U.S.) FDI ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವೀಕೃತದಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ (ಚೀನಾ) ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವೀಕೃತದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
• FDI ಹೊರಹರಿವು: U.S. ಅತಿದೊಡ್ಡ FDI ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಹರಿವಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲನ್ನು ಅಗ್ರ ಐದು ಮೂಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD):

• ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಯಂ ಅಂತರ್‌ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.
• ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ BRICS ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಗ್ರಹ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಭೆಯ ಸಮಾರೋಪದಲ್ಲಿ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.
• ಭಾರತದ 2026ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ಯು “ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಇದು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಎದುರಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ, ಗುಪ್ತಚರ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಇದು ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• NDPS ಕಾಯ್ದೆ 1985: ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ, ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಇದಾಗಿದೆ.
• NCB & ANTF: ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳ (ANTF) ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಾರ್ಕೋ-ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ನಿಯಂತ್ರಣ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲು: ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ (ಪೂರ್ವ) ವಿರುದ್ಧ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
• SIMS & NIDAAN: ಮಾದಕವಸ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
• ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಟ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ-ಅನುದಾನಿತ ಮಾದಕವಸ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ:

• ಮಾದಕವಸ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ: ಜಾಗೃತಿ, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಸನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ (ATFs) ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ: ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್, ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ.