Blog

ಗರ್ಭಧಾರಣೆಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಭ್ರೂಣ ಲಿಂಗ ಪತ್ತೆ ನಿಷೇಧ (PCPNDT) ಕಾಯ್ದೆ

ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ (ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ) ಕಾಯ್ದೆ, 1958

ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾದ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು, ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 2027 ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಇಡೀ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ (ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (AFSPA) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ (AFSPA) ಬಗ್ಗೆ

• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು 1942 ರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು.
• ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಾರತವು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ (Ordinance) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ 1958 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ AFSPA ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ?

• ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ: AFSPA ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪ್ರದೇಶ” (Disturbed Area) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.
• ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತಹ, ತೀವ್ರವಾದ ಅಶಾಂತಿ ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.

AFSPA ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು

• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಬಳಿಕ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವಂತಿದ್ದರೂ ‘ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು’ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಕೇವಲ ಸಮಂಜಸವಾದ ಅನುಮಾನದ (Reasonable suspicion) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಯಾವುದೇ ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನು ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು (Blanket immunity) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುವಂತಿಲ್ಲ.

ಗಮನಿಸಿ: ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ (ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ) ಕಾಯ್ದೆಯು (AFSPA) ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಣಿಪುರ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪೋಕ್ಸೊ (POCSO) ಪ್ರಕರಣ : 142ನೇ ವಿಧಿ ಬಳಸಿದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ

ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2012 (POCSO Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಮೇಲಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂವಿಧಾನದ 142ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 142ನೇ ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 142ನೇ ವಿಧಿಯು ಯಾವುದೇ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ “ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯ” (Complete justice) ಒದಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಯಾವುದೇ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಲು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನ್ಯಾಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎದುರಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು (Statutory gaps) ನೀಗಿಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು (Equitable relief) ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ (POCSO) ಕಾಯ್ದೆ, 2012

• ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಪ್ರವೇಶಾತ್ಮಕ (Penetrative) ಮತ್ತು ಅಪ್ರವೇಶಾತ್ಮಕ (Non-penetrative) ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳ ಅಶ್ಲೀಲ ಚಿತ್ರಣದಂತಹ (Child pornography) ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು 18 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪೋಕ್ಸೊ (POCSO) ಕಾಯ್ದೆಯು ಲಿಂಗ-ತಟಸ್ಥ (Gender-neutral) ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರು ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ನೀಡುವ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಗೌಪ್ಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳು (In-camera trials) ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ದಾಖಲಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ-ಸ್ನೇಹಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಲೈಂಗಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೂ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ಗಂಭೀರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಶಿಗೆಲ್ಲಾಸಿಸ್ ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 2026 ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ವರೆಗೆ ಶಿಗೆಲ್ಲಾಸಿಸ್ (ಬ್ಯಾಸಿಲರಿ ಭೇದಿ) ಕಾಯಿಲೆಯ 85 ದೃಢಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.

ಶಿಗೆಲ್ಲಾಸಿಸ್ (Shigellosis) ಎಂದರೇನು?

• ಶಿಗೆಲ್ಲಾಸಿಸ್ ಎಂಬುದು ‘ಶಿಗೆಲ್ಲಾ’ (Shigella) ಪ್ರಭೇದದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಹರಡುವ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕಾಗಿದೆ.
• ಈ ಸೋಂಕು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾನವನ ಕರುಳಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಭೇದಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ಯಾಸಿಲರಿ ಭೇದಿಗೆ (Bacillary Dysentery) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ರೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಈ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಜ್ವರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಕ್ತ ಅಥವಾ ಲೋಳೆ ಮಿಶ್ರಿತ ತೀವ್ರ ಭೇದಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬಾಧಿತರಲ್ಲಿ ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ವಾಕರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.
• ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆ ಸೆಳೆತ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಹರಡುವ ವಿಧಾನಗಳು

• ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸೋಂಕು ಮಲ-ಮೌಖಿಕ ಮಾರ್ಗದ (Fecal-oral route) ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇರುವ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೂ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಹಿಮಾರ್ಸ್ (HIMARS)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ತೈವಾನ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೈವಾನ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ (Taiwan Strait) ಹೈ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಆರ್ಟಿಲರಿ ರಾಕೆಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (HIMARS) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ನೈಜ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆಯ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು (Live-fire exercise) ನಡೆಸಿದೆ.
• ಇದು ಚೀನಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆದರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಹಿಮಾರ್ಸ್ (HIMARS) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಪೂರೈಸಿದ ಮೊಬೈಲ್ ರಾಕೆಟ್ ಆರ್ಟಿಲರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (Lockheed Martin) ಕಂಪನಿಯು ತಯಾರಿಸಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಆರು ಚಕ್ರಗಳ ಟ್ರಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಒರಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ “ಶೂಟ್-ಅಂಡ್-ಸ್ಕೂಟ್” (Shoot-and-scoot) ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಶತ್ರುಗಳ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಸುಮಾರು 300 ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮಾರ್ಸ್ (HIMARS) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತೈವಾನ್ ಜಲಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಗುರಿಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಫುಜಿಯಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ (Fujian Province) ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶವು ಈ ಹಿಮಾರ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ದಾಳಿ (Long-range strike) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ (FCRA)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ತಿದ್ದುಪಡಿ (FCRA) ಮಸೂದೆ-2026, ಇದು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ (FCRA)ಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಜಾರಿ: ಈ ಸಂಸದೀಯ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 1976 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ದೇಣಿಗೆಗಳು ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ: ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಘಗಳು, ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (NGOs) ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಿರ್ಬಂಧಗಳು: ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರು, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.

2026 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು: ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (NGO) ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಅವಧಿ ಮುಗಿದರೆ, ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಾಲೆಗಳಂತಹ ಭೌತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ರದ್ದತಿ: ಒಂದು ವೇಳೆ NGO ತನ್ನ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜ್ಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಸ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: NGO ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೂ, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮೋದನೆ: ಈ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಯಾವುದೇ NGO ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ.
• ಕಡಿಮೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ: ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗರಿಷ್ಠ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 1 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ದಂಡದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ

ಇತಿಹಾಸ , ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯ (HKH)

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• HKH ಮಾನ್ಸೂನ್ ಔಟ್‌ಲುಕ್ 2026 ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2026 ರ ಮುಂಗಾರು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯ (HKH) ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯ(HKH)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• HKH ಪರ್ವತಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,500 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.
• ಈ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ‘ಜಲ ಗೋಪುರಗಳು’ (Water Towers of Asia) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಈ ಖಂಡದ 10 ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ (ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಅಮು ದಾರ್ಯಾ, ಸಿಂಧೂ, ಗಂಗಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ಇರಾವಡ್ಡಿ, ಸಾಲ್ವೀನ್, ಮೇಕಾಂಗ್, ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ, ಹಳದಿ (ಎಲ್ಲೋ) ನದಿ ಮತ್ತು ತಾರಿಮ್).
• ಈ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು HKH ಪ್ರದೇಶದ 240 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿನಿಮಯ ನಿಯಮಗಳು, 2026

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿನಿಮಯ ನಿಯಮಗಳು, 2026 (Coal Exchange Rules, 2026) ಅನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ

• ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವು ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದಕರು, ಗ್ರಾಹಕರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರು ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ – ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ದರವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯ

• ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯದ ಸುಮಾರು 55% ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 70% ರಷ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಡಿಶಾ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ.

ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳು (Dark Patterns)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ (Dark patterns) ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅಂದಾಜು ₹25,000 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹28,000 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ – ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UI) ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರ ಅನುಭವದ (UX) ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಗ್ರಾಹಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಂತಹ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.
• ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್’ (Dark patterns) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು 2010 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ ಬ್ರಿಗ್ನುಲ್ (Harry Brignull) ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು.
• ಇದು ಡ್ರಿಪ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ (drip pricing), ಮರೆಮಾಚುವ ಜಾಹೀರಾತು (disguised advertising), ಬೇಟ್ ಅಂಡ್ ಕ್ಲಿಕ್ (bait and click), ಆಯ್ಕೆಗಳ ಕುಶಲ ನಿರ್ವಹಣೆ (choice manipulation), ಸುಳ್ಳು ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು (false urgency) ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳಂತಹ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
  • ಇವು ಬಳಕೆದಾರರು ತಿಳುವಳಿಕೆಯುಕ್ತ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಇವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
  • ಇವು ಗ್ರಾಹಕರು ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅಥವಾ ಅನಗತ್ಯ ದತ್ತಾಂಶ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
  • ಇವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಕಾನೂನುಗಳು:

• ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ಮತ್ತು CCPA ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, 2023: ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯು, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ (CCPA) ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ CCPA ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, 2023 (CCPA Guidelines, 2023): ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಸುಳ್ಳು ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ (false urgency), ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಸ್ನೀಕಿಂಗ್ (basket sneaking), ಕನ್ಫರ್ಮ್ ಶೇಮಿಂಗ್ (confirm shaming) ಮತ್ತು ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಗಳಂತಹ (subscription traps) ವಂಚನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ.
• ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್) ನಿಯಮಗಳು, 2020: ಈ ನಿಯಮಗಳು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 (DPDP Act, 2023): ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಮುಕ್ತ, ತಿಳುವಳಿಕೆಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಬೇಸಿಗೆಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• 2026 ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯ ತೀವ್ರ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು, ಇದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (GRAP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1ನೇ ಹಂತದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮರು-ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಬೇಸಿಗೆಯು ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್‌ಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ?

• ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್ (Ground-level ozone) ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕವಾಗಿದೆ (secondary pollutant) ಮತ್ತು ಇದು ನೇರವಾಗಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ರಚನೆ – ವಾಹನಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು (NOx) ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು, ದ್ರಾವಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂಧನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು (VOCs) ಪ್ರಬಲವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಇದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಮಾರುತಗಳು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್ ಮಟ್ಟಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.
• ಓಝೋನ್ ಮತ್ತು ಕಣಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯವು (particulate matter) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (GRAP)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ – ಇದು ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ (AQI) ಮಟ್ಟಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೆಹಲಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ (Delhi-NCR) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ – ಇದನ್ನು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (EPCA) ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು 2021 ರಿಂದ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗವು (CAQM) ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
• AQI ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ GRAP ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
  • ಹಂತ I – ಕಳಪೆ (AQI 201–300)
  • ಹಂತ II – ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ (AQI 301–400)
  • ಹಂತ III – ಕಠಿಣ (AQI 401–450)
  • ಹಂತ IV – ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ (Severe+) (AQI >450)

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM)ದ ಬಗ್ಗೆ

• ರಚನೆ: ಇದನ್ನು NCR ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದರ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ದೆಹಲಿ, ಹರಿಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಹಿಂದಿನ EPCA ಅನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು (IMD) ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಆಗಮನವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ (ಜೂನ್ 4, 2026).
• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಅಧಿಕೃತ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (Southwest Monsoon)

• ಆರಂಭ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೂನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ತೇವಾಂಶ ಭರಿತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತರುವ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳ ಆಗಮನವು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಯು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (Northeast monsoon), ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
• ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗತಿಶೀಲತೆ: ಎಲ್ ನಿನೋ (El Niño) ಮತ್ತು ಲಾ ನಿನಾ (La Niña) ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಬಲ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು.
• ಕೃಷಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ: ಮುಂಗಾರಿನ ಯಶಸ್ಸು ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ ನಿನೋ ಮತ್ತು ಲಾ ನಿನಾ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ನವಾಚಾರ್ ಮಂತ್ರ ಉಪಕ್ರಮ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನವಾಚಾರ್ ಮಂತ್ರ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು IIT ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ನವಾಚಾರ್ ಮಂತ್ರ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು: ಇದನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯ (MSDE) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಶ್ರೇಣಿ-2 (Tier-2), ಶ್ರೇಣಿ-3 (Tier-3) ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ತಳಮಟ್ಟದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಉದ್ದೇಶಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಇದು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (aspirational districts) ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ 18 ರಿಂದ 55 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ಮೂಲಮಾದರಿ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ; ಇದಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಘಟಕ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಗಮನಹರಿಸುವ ವಲಯಗಳು: ಇದು ಕೃಷಿ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆರೋಗ್ಯ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು MSME ಸಬಲೀಕರಣದಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ (Price Stabilisation Fund)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅನುಸೂಚಿತ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (Scheduled Indian Airlines) ಏವಿಯೇಷನ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಇಂಧನ (ATF) ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ (OMCs) ₹10,000 ಕೋಟಿ ವರೆಗಿನ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಬಜೆಟ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಏವಿಯೇಷನ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಇಂಧನ (ATF) ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ (PSF)

• ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆ: ಈ ನಿಧಿಗಾಗಿ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?

• ನಿಗದಿತ ಬೆಲೆ : ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜೆಟ್ ಇಂಧನದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಲು ಈ ನಿಧಿಯು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಫರ್ (The Buffer): ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿದಾಗ, ಈ ನಿಧಿಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಹಣವು ನಿಧಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.
• ನಿಯಮಗಳು: ಭಾಗವಹಿಸುವ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇಂಧನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 36-ತಿಂಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ E85 ಇಂಧನ ಅಳವಡಿಕೆ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ E85 ಇಂಧನ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.

E85 ಇಂಧನ (E85 Fuel)

• E85 ಎಂಬುದು 85% ಎಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು 15% ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಎಥೆನಾಲ್-ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಫ್ಲೆಕ್ಸ್-ಇಂಧನ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ (flex-fuel vehicles – FFVs) ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಈ ವಾಹನಗಳು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಇಂಧನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಭಾರತವು E85 ಅನ್ನು ಏಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ?

• ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು: ಎಥೆನಾಲ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ಭಾರತದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಆಮದು ವೆಚ್ಚ ಕಡಿತ : 2026-27ರ ಎಥೆನಾಲ್ ಪೂರೈಕೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ವಾಹನ ಮಾರಾಟದ ಕೇವಲ 1% ರಷ್ಟು E85 ಗೆ ಬದಲಾದರೆ, ಭಾರತವು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹195 ಕೋಟಿ ಉಳಿಸಬಹುದು.
• ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬೆಂಬಲ: E85 ನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅಳವಡಿಕೆಯು 4 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಥೆನಾಲ್‌ಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ E85 ಅಳವಡಿಕೆಯು CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 86 LMT (ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್) ನಿವ್ವಳ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಥೆನಾಲ್ (Ethanol)

• ಎಥೆನಾಲ್ 9% ಶುದ್ಧ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು.

ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಣ (Ethanol Blending)

• ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಣ ಎಂದರೆ ಆಂತರಿಕ ದಹನಕಾರಿ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ (ಪೆಟ್ರೋಲ್) ಬೆರೆಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.
• ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
  • E10: ಇದು 10% ಎಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು 90% ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
  • E15: ಈ ಮಿಶ್ರಣವು 15% ಎಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು 85% ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• E85: ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, 85% ಎಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು 15% ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಥೆನಾಲ್ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಫ್ಲೆಕ್ಸ್-ಇಂಧನ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು

ರಾಜಕೀಯ

ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ

ರಾಜಕೀಯ

ಸುದ್ದಿ:

• ಸತತ ಚುನಾವಣಾ ಜನಾದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಭಾರತದ ಅತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನ (ಸಂವಿಧಾನದ 75ನೇ ವಿಧಿ): ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಧಾನಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು (De facto executive) ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ನಾಯಕ (ಸಂವಿಧಾನದ 74ನೇ ವಿಧಿ): ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಪಾತ್ರ: ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನೇಮಕಾತಿಗಳು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿಸರ್ಜನೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ನೀತಿ ಆಯೋಗ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸುದ್ದಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗೆ (AB-PMJAY) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
  • ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ (AB PM-JAY).
  • ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರ.

‘ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರ’ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಉಪ-ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಒಟ್ಟು 1,50,000 ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (Health and Wellness Centres – HWCs) ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ 2018 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಾಯಂದಿರ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಉಚಿತ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು (CPHC) ಜನರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ (PM-JAY)ಯ ಬಗ್ಗೆ

• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ/ಭರವಸೆ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ನೋಂದಾಯಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಗಳವರೆಗೆ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸುಮಾರು 10.74 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಕುಟುಂಬಗಳು (ಅಂದಾಜು 50 ಕೋಟಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು) ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (NHA) ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸಹ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರವನ್ನು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ ಗ್ರಾಮೀಣ್ (VB-G RAM G)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸುದ್ದಿ:

• ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ (MNREGA), ‘ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್-ರೋಜಗಾರ್ ಮತ್ತು ಆಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ ಗ್ರಾಮೀಣ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ’ (VB-G RAM G) ಯೋಜನೆಗೆ ಸುಗಮ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 95,692 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

ಭೂ- ಬಂದರು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (LPMS): ವಿನಿಮಯ್ (VINIMAY)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸುದ್ದಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗಡಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮದ (Smart Borders Initiative) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿನಿಮಯ್’ (VINIMAY) ಹೆಸರಿನ ಭೂ- ಬಂದರು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (LPMS) ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು:

• ಇದು ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂ-ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಏಕೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ (Unified Digital Platform).
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ‘ಭಾರತೀಯ ಭೂ- ಬಂದರುಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 2010’ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಭೂ- ಬಂದರುಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (LPAI) ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಭೌತಿಕ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗಡಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ (Smart Borders Initiative):

• ಇದು ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಮಾನವ ಗಸ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಚತುಷ್ಕೋನ ಭದ್ರತಾ ಜಾಲ (Quadrangular Security Grid): ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು, ಪೊಲೀಸ್, ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ (BSF) ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉನ್ನತ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಕರಗಳು: ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ಕಠಿಣ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ಡ್ರೋನ್-ನಿಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಭೂಗತ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಥರ್ಮಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿನಿಮಯ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (VINIMAY System): ಭಾರತೀಯ ಭೂ- ಬಂದರುಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (LPAI) ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಇದು, ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು 90% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟಿನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್ (Shiv Shakti Point)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸುದ್ದಿ:

• ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ರ ಪ್ರಗ್ಯಾನ್ ರೋವರ್ ಒದಗಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಸಮೀಪವಿರುವ ‘ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್’ ನಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಚಂದ್ರನ ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆಗೆ (ALHA 81005) ಅತ್ಯಂತ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ರೋವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಆಲ್ಫಾ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್ (APXS) ಮಾಡಿದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕುರಿತು:

• ಭಾರತದ ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಮಿಷನ್ ಇಳಿದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಆಗಿರುವ ‘ವಿಕ್ರಮ್’, 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ರಂದು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇಳಿಯಿತು.
• ಈ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಸಮೀಪ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾರತ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಚಂದ್ರಯಾನ-3:

• ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಚಂದ್ರಯಾನ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಇದು 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ರಂದು ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಸಮೀಪ ಇಳಿಯಿತು.
• ಇದರೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ದೇಶವಾಗಿ ಭಾರತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 23 ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದಿನವನ್ನಾಗಿ (National Space Day) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ: ಇದನ್ನು LVM3-M4 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್/ಇಳಿದ ಸ್ಥಳ: ಇದು ಇಳಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಿಷನ್ ಅವಧಿ: ಇದರ ಅವಧಿಯು 1 ಚಂದ್ರನ ದಿನವಾಗಿದೆ (ಅಂದಾಜು 14 ಭೂಮಿಯ ದಿನಗಳು).

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು:

• ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ (Propulsion Module): ಇದು ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 1 ಪೇಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಶೇಪ್ (SHAPE – Spectro-polarimetry of Habitable Planet Earth): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ (Vikram Lander): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 4 ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಚಾಸ್ಟೆ (ChaSTE – Chandra’s Surface Thermophysical Experiment): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇಲ್ಸಾ (ILSA – Instrument for Lunar Seismic Activity): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
  • ರಂಭಾ-LP(RAMBHA-LP – Radio Anatomy of Moon Bound Hypersensitive Ionosphere and Atmosphere – Langmuir Probe): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  • LRA (Laser Retroreflector Array): ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ನಾಸಾ (NASA) ಒದಗಿಸಿದ ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಗ್ಯಾನ್ ರೋವರ್ (Pragyan Rover): ಇದು 6-ಚಕ್ರಗಳ ಚಿಕ್ಕ ರೋಬಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು 2 ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಲಿಬ್ಸ್ (LIBS – Laser-Induced Breakdown Spectroscope): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಫರ್ ಅಂಶವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ).
  • APXS (Alpha Particle X-ray Spectrometer): ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜಗಳ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಏನು?

• ಘನೀಕೃತ ನೀರು: ಇಲ್ಲಿರುವ ಆಳವಾದ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕರಗದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀರು ಇರಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಭವಿಷ್ಯದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಈ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತೀವ್ರವಾದ ಚಳಿಯು, ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (BESS)

ಪರಿಸರ

ಸುದ್ದಿ:

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ (ಹಿಂದಿನ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರದೇಶ) ‘ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (BESS) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 250 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (MW) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (BESS) ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರು-ಪೂರಣಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.
• ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿಯಂತಹ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆ ‘ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದ’ (Power Grid) ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸಮಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ದೇಶದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯುತ್ ಶೇಖರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು:

1. ವಿದ್ಯುತ್-ರಾಸಾಯನಿಕ (Electrochemical – ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು):

• ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ (Lithium-ion): ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು 150 ರಿಂದ 300 Wh/kg ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ 90 ರಿಂದ 95% ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು (EVs) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ (Grid) ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತವು ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
• ಲಿಥಿಯಂ ಐರನ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ (LFP): ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ BESS ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಸೋಡಿಯಂ-ಐಯಾನ್ (Sodium-ion): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಹೇರಳವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ಲಿಥಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ, ಇತರ ದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಘನ-ಸ್ಥಿತಿ (Solid-state): ಇದು ದ್ರವದ ಬದಲಾಗಿ ‘ಘನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್’ (Solid Electrolyte) ಬಳಸುವ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಬಳಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರವಾಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು(Flow Batteries – ಉದಾ: ವೆನಾಡಿಯಂ ರೆಡಾಕ್ಸ್, ಜಿಂಕ್ ಬ್ರೋಮಿನ್): ಇವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆ(ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿ)ಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.

2. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು (Mechanical and Thermal):

• ನೀರೆತ್ತುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Pumped Storage Hydropower – PSH): ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಾಶಯಗಳ ನಡುವೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉಷ್ಣ ಶೇಖರಣೆ (Thermal Storage): ಬೃಹತ್ ಸೌರ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಕರಗಿದ ಉಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಶೀತವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಉಷ್ಣ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.