ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿ | ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (Districts as Export Hubs) | ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕೆ | ಪೊಲೀಸ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಮಿಷನ್ (PMM) | ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಭಾರತ ಭೇಟಿ | ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟದ ಬಲವರ್ಧನೆ | ತೆನ್‌ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2024

ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿ

ಇತಿಹಾಸ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ವೀರಾಂಗನಾ ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

‘ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿ’ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ‘ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿ’ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಾಮಗಢ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
• ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ: ಅವರು 1831 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಿಯೋನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಮಗಢದ ದೊರೆ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.
• ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ: ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ರಾಮಗಢವನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
• 1857 ರ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರು, ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಅವರು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 4,000 ಸೈನಿಕರ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
• ಹುತಾತ್ಮತೆ: ಮಾರ್ಚ್ 1858 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಾಗ, ಶರಣಾಗುವ ಬದಲು ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಯಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು.

ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (Districts as Export Hubs)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಸರ್ಕಾರವು ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (DEH) ಉಪಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಜಿಲ್ಲಾ-ನೇತೃತ್ವದ ರಫ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

DEH ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ 2019 ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಕರೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ (DGFT) ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ರಫ್ತು ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರ (Export hub) ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಒತ್ತು: MSMEಗಳು, ರೈತರು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಕೈಮಗ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವುದರ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

1. ರಾಜ್ಯ ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನಾ ಸಮಿತಿ (SEPC).
2. ಜಿಲ್ಲಾ ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನಾ ಸಮಿತಿ (DEPC): ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ/ಜಿಲ್ಲಾ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಗಳ (DC/DM) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು DGFT ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಇದರ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಜಿಲ್ಲಾ ರಫ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (DEAP): ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶದ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ODOP ಸಂಪರ್ಕ: ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ (ODOP) ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು DEH ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಲವಾದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಫ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ:

ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ODOP)

ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ (Streptococcus pneumonia bacteria) ಸುಮಾರು ನೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನ್ಯುಮೋಕೊಕಲ್ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.

ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಾಳಿ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ (ಅಲ್ವಿಯೋಲೈ) ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ತೀವ್ರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕು ಆಗಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ಗಾಳಿ ಚೀಲಗಳು (ಅಲ್ವಿಯೋಲೈ) ದ್ರವ ಅಥವಾ ಕೀವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಇದು ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅಥವಾ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ದುರ್ಬಲ ಗುಂಪುಗಳು: 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು 65 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಈ ಸೋಂಕಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ.

ರೋಗಕಾರಕಗಳು: 

1. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ: ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ (ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ), ಹಿಮೋಫಿಲಸ್ ಇನ್ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ಟೈಪ್ ಬಿ (Hib).
2. ವೈರಸ್‌ಗಳು: RSV, ಇನ್ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ, ಕರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು.
3. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು: ನ್ಯುಮೋಸಿಸ್ಟಿಸ್ ಜಿರೋವೆಸಿ (HIV / ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ).
4. ಅಸಹಜತೆ (Atypical): ಮೈಕೋಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ (ಇದು ಸೌಮ್ಯವಾದ “ವಾಕಿಂಗ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ” ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ).

ಭಾರತದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕ್ರಮಗಳು

• PCV ಲಸಿಕೆ: ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UIP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಸಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಸಾನ್ಸ್ (SAANS) ಅಭಿಯಾನ: ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ (SAANS) ಎಂಬುದು ಇದರ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು: 

• ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (GAPPD): ಪ್ರತಿ 1,000 ಜನನಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಸಾವುಗಳನ್ನು 3 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ WHO/UNICEF ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ವಿಶ್ವ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ದಿನ: ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 12 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೊಲೀಸ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಮಿಷನ್ (PMM)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಮುಂಬರುವ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಮಿಷನ್ (PMM) ಎಂಬ 24,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಪೊಲೀಸ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಮಿಷನ್ (PMM) ನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ದೇಶ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಚಲನಶೀಲತೆ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA).
• ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:

1. ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು.
2. ಪೊಲೀಸ್ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.
3. ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು.
4. ಪೊಲೀಸ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆ.
5. ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ (ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್) ಸೌಲಭ್ಯಗಳು.

• ವಿಧಾನ: ಕೇಂದ್ರದ ನೆರವಿನ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಅಪರಾಧ ತನಿಖೆ, ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕ: ಇದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ (SMART) ಪೊಲೀಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ – ಅಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ (Sensitive), ಆಧುನಿಕ (Modern), ಎಚ್ಚರ (Alert), ಸ್ಪಂದಿಸುವ (Responsive) ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಪರಿಣತ (Techno-savvy) ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಭಾರತ ಭೇಟಿ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪ್ರಧಾನಿಯೊಬ್ಬರ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ-ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಸಂಬಂಧಗಳು

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು: ಇವು 1948 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, 2023 ಕ್ಕೆ 75 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿವೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ: ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರಗಳು, ಔಷಧಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (IT) ಸೇರಿವೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಾತುಕತೆ: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ರಕ್ಷಣೆ: ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ ವಿರೋಧಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ (EU) ಪ್ರಮುಖ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು EU ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಳ: ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಇದು, ಯುರೋಪಿನ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ರಾಜಧಾನಿ: ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ‘ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್’ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಗಡಿಗಳು: ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ದಕ್ಷಿಣ), ಜರ್ಮನಿ (ಪೂರ್ವ), ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ (ಆಗ್ನೇಯ) ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (ಉತ್ತರ) ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (EU) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ (North Sea) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟದ ಬಲವರ್ಧನೆ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ: 

• ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳ (CBI) ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗ (CVC) ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 1988 ರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ 7,229 ಪ್ರಕರಣಗಳು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ (PC) ಕಾಯ್ದೆ, 1988

• ಇದು ಒಂದು ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಆಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳು: 

1. ಲಂಚ ಪಡೆಯುವುದು (ಸೆಕ್ಷನ್ 7): ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರಿಗೆ 3 ರಿಂದ 7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಲಂಚ ನೀಡುವುದು (ಸೆಕ್ಷನ್ 8): ಲಂಚ ನೀಡುವವರು ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಗಳು 7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದುರ್ನಡತೆ (ಸೆಕ್ಷನ್ 13): ಆಸ್ತಿಯ ದುರುಪಯೋಗ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸುವುದು 4 ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಷರತ್ತುಗಳು: 

• ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ: ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಲಂಚದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲಂಚವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ; ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ತಪ್ಪಿಹೋದರೂ ಪ್ರಕರಣವು ಅಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ (ಸೆಕ್ಷನ್ 17A): ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕನ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಮುಖ ಜಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: 

• ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ: ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಬಲೆ ಬೀಸುವುದು (traps), ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ: 

ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗ (CVC)

• ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಕುರಿತಾದ ಸಂತಾನಂ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಇದನ್ನು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 2003, ಒಬ್ಬ ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಜಾಗೃತ ಆಯುಕ್ತರ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗೃತ ಆಯುಕ್ತರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರ ಸಮಿತಿಯ (HPC) ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು: 

• CVC ಕಾಯ್ದೆ, 2003 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (CVC) ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಗೃತ ಆಡಳಿತಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯೋಗವು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಲೋಕಪಾಲ್ ಕಳುಹಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು PIDPI ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಶಿಳ್ಳೆದಾರರ (whistleblower) ದೂರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಜಾಗೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು 1988 ರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬರುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳದ (CBI) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಮತ್ತು CBI ನ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, SP ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಸಮಿತಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿರಿಯ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ತೆನ್‌ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2024

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• ಕೇಂದ್ರ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯವು 2024ನೇ ಸಾಲಿನ ತೆನ್‌ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಸಾಧಕರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1993 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• 1953 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹಿಲರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಿದ ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ತೆನ್‌ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವರ್ಗಗಳು: ಭೂ ಸಾಹಸ, ಜಲ ಸಾಹಸ, ವಾಯು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

2024ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು:

• ಭೂ ಸಾಹಸ: ಒಂದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ 8,000 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಐದು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಬಲ್ಜೀತ್ ಕೌರ್; ಹಾಗೂ ಪೂರಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಥವಾ ಶೆರ್ಪಾಗಳ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸ್ಕಲ್ಜಾಂಗ್ ರಿಗ್ಜಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಜಲ ಸಾಹಸ: ಪ್ಯಾರಾ-ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ (ಅಂಗವಿಕಲರ ಈಜು) ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರಿಮೋ ಸಹಾ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
• ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ: ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ನಿರಂತರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿವ ಪ್ರಸಾದ್ ಚಮೋಲಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಒಲಿದಿದೆ.