ಲೇಖಕ: Ramvilas

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವರು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥ್ (SAMARTH) ಪಂಚಾಯತ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿ OSR (ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದ ಮೂಲ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೀಸಲಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆದಾಯ-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ OSR ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸಮರ್ಥ್ (SAMARTH) ಪಂಚಾಯತ್ ಪೋರ್ಟಲ್:

• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ OSR ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ತೆರಿಗೆದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಾವತಿಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ OSR ಜೀವನಚಕ್ರವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ‘ಸಮರ್ಥ್’ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್: ಮಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್: ಮಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯು 75 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು, 39.7 ಲಕ್ಷ ಛಾವಣಿಯ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರದ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಮೂಲಕ 27,343.9 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 48 ಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್: ಮಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಾರಂಭ: 2024
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ: 1 ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಛಾವಣಿಯ ಸೌರ (RTS) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ 300 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಛಾವಣಿಯ ಸೌರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಸಬ್ಸಿಡಿ (ಸಹಾಯಧನ): ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 40% ರವರೆಗೆ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ-ಸೂರ್ಯ-ಘರ್-ಮಫ್ತ್-ಬಿಜ್ಲಿ-ಯೋಜನೆ- ಅರ್ಹತೆ – ಮಾದರಿ ಸೌರ ಗ್ರಾಮ:

• ಈ ಘಟಕಕ್ಕಾಗಿ ₹800 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾದರಿ ಸೌರ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ₹1 ಕೋಟಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ಅದು 5,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 2,000) ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮವಾಗಿರಬೇಕು.
• ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ ವಿದ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಪಿಎಂ ವಿದ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಯೋಜನೆಯು ಯಾವುದೇ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಖಾತರಿದಾರರಿಲ್ಲದೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾನವಾದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ ವಿದ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕುರಿತು

• ಪ್ರಾರಂಭ: ನವೆಂಬರ್ 2024.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಇದೊಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ ಆಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಖಾತರಿದಾರರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು (ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ) ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಗುರಿ: NIRF ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಗ್ರ 860 ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (QHEIs) ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಲದ ಭದ್ರತೆ: ಈ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿ ಭದ್ರತೆ ಅಥವಾ ಖಾತರಿದಾರರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಸಾಲದ ಖಾತರಿ: ₹7.5 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 75% ರಷ್ಟು ಸಾಲದ ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನ: ವಾರ್ಷಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯ ₹8 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಇರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 3% ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (₹10 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಸಾಲಗಳಿಗೆ).
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜನೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಏಕೀಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC) ವಾಲೆಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಲದ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಿತ್ರ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಫೇರ್ಸ್ (IICA), ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಿತ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ವೆಬಿನಾರ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಿತ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MCA) ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಫೇರ್ಸ್ (IICA) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಶ್ರೇಣಿ-2 ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ-3 ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ (MSME) ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಯುವ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ (ESA)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ 56,825.7 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ (ESA) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಏಳನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಅರಣ್ಯಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶವು ತೇವಾಂಶ ಭರಿತ ಎಲೆ ಉದುರಿಸುವ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸ್ಥಳೀಯತೆ: ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉಭಯಚರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 77% ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ 62% ರಷ್ಟು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಿತಿಗಳು

ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸಮಿತಿ:

• ಉದ್ದೇಶ: ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಕುರಿತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಇದು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ESA ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ (2011):

• ಉದ್ದೇಶ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.
• ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮೀಸಲಾದ ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.
• ವರದಿಯು ಕಠಿಣ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ (2012):

• ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ 37% ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಇದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳು (ESZ)

• ಅಧಿಸೂಚನೆ: ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoEFCC) ಅಧಿಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ಗಡಿಯಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಸರ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳು (ESZs) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ESZ ಗಳಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

• ನಿಷೇಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಮರಕೊಯ್ಯುವ ಗಿರಣಿಗಳು, ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು (ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಮಣ್ಣು, ಶಬ್ದ ಇತ್ಯಾದಿ) ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ (HEP) ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ದ್ವೀಪ್ತಿ ಯೋಜನೆ (DWEEPTI Yojana)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ದ್ವೀಪ್ತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ದ್ವೀಪ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ :

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನೀತಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ. (Decentralised Women Empowerment on Energy and Policy for Transformative Inclusion – DWEEPTI).
• ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳನ್ನು (SHGs) ವಿತರಣೆ ಆಧಾರಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ-ಮಟ್ಟದ ನೀತಿ ಇದಾಗಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ವಲಯದಲ್ಲಿ 5,000 ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 50,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ 5 ಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು 10,000 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ “ಸೋಲಾರ್ ದೀದಿ”ಗಳ ಸಮೂಹದ ಮೂಲಕ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ದಿಶಾ 2.0 (DISHA 2.0)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2026–31 ರ ಅವಧಿಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ₹255 ಕೋಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ‘ದಿಶಾ 2.0’ (ನ್ಯಾಯದ ಸಮಗ್ರ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ನವೀನ ಪರಿಹಾರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ – DISHA 2.0) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ದಿಶಾ 2.0 (DISHA 2.0) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ನ್ಯಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ದಿಶಾ 2.0: ಇದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಉಚಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೆರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು

• ಟೆಲಿ-ಲಾ (Tele-Law): ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ (CSCs) ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪೂರ್ವ ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನ್ಯಾಯ ಬಂಧು: ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವಕೀಲರ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• LLLAP: ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ವಿಧಿ-ಸಂಜೀವನಿ (VIDHI-Sanjeevani): ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ಬಹುಭಾಷಾ ‘ನ್ಯಾಯ ಸೇತು’ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಹತ್ವ

• ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರ: ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 14, 21 ಮತ್ತು 39A (ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಗುರಿಗಳು: ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 16 (ಶಾಂತಿ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಉಂಝಾ ಜೀರಿಗೆ’ ಮತ್ತು ‘ಉಂಝಾ ಸೋಂಪು’ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ GI ಮಾನ್ಯತೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೀರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಪು ಬೆಳೆಗಾರರು ‘ಉಂಝಾ ಜೀರಿಗೆ’ ಮತ್ತು ‘ಉಂಝಾ ಸೋಂಪು’ (Unjha Jeera and Unjha Fennel) ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ನೋಂದಣಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿವರಗಳು

• ಉಂಝಾ (Unjha) ನಗರವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಬಾರು ಬೀಜಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀರಿಗೆ, ಸೋಂಪು ಮತ್ತು ಈಸಬ್‌ಗೋಲ್ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಉಂಝಾ APMC ಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಕರಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಪು ರಾಜಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗುಜರಾತ್‌ನ ಉಂಝಾ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರೈತರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಭವ್ಯ (BHAVYA) – ರಸಾಯನ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶೇಷ ರಸಾಯನಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ‘ಭಾರತ್ ಔದ್ಯೋಗಿಕ್ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ ರಸಾಯನ’ ಅಥವಾ ‘ಭವ್ಯ – ರಸಾಯನ’ (BHAVYA – Rasayan) ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತ್ ಔದ್ಯೋಗಿಕ್ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ ರಸಾಯನ (BHAVYA-Rasayan)

• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಹೊಸದಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಘೋಷಣೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2026-27 ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹3,030 ಕೋಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮೂರು ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಇಲಾಖೆ.
• ಯೋಜನೆಯ ಮಾದರಿ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅವಧಿ: ಈ ಯೋಜನೆಯು 2026-27 ರಿಂದ 2030-31 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ

• ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ: ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದು ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ: ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಹಸಿರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ದೂರದೃಷ್ಟಿ: ಇದು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ್ @ 2047 ರ ಗುರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಕ್ಸಿಸ್ ಮಿಷನ್ (PRAXIS Mission)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಶನಿ ಗ್ರಹದ ಸುತ್ತಲಿನ ಉಂಗುರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನಾಸಾ (NASA) ‘ಪ್ರಾಕ್ಸಿಸ್’ (PRAXIS) ಎಂಬ ನವೀನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಿಷನ್ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಾಕ್ಸಿಸ್ (PRAXIS) ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಗ್ರಹಗಳ ಉಂಗುರಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ  (Planetary Rings Autonomous Exploration with In-situ Sampling).
• ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಚಾಲಿತ, ಜೈವಿಕ-ಪ್ರೇರಿತ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶೇಷತೆ: ಗ್ರಹಗಳ ಉಂಗುರಗಳ ಕಣಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೊದಲ ಮಿಷನ್ ಇದಾಗಲಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಜೈವಿಕ-ಪ್ರೇರಿತ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಅನ್ವೇಷಕ: ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮರ್ಥ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• AI-ಚಾಲಿತ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಉಂಗುರದ ಕಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಕನಿಷ್ಠ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು (AI) ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ನಾವಿನ್ಯತಾ ಗ್ರಾಮ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ  (SVEP)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ನಾವಿನ್ಯತಾ ಗ್ರಾಮ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (SVEP-Start up Village Entrepreneurship Programme) ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಇದು ‘DAY-NRLM’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 4.32 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದಾಯ ನೇತೃತ್ವದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.

ನಾವಿನ್ಯತಾ ಗ್ರಾಮ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (SVEP)

• ಇದನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ದೀನ್‌ದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (DAY-NRLM) ನ ಉಪ-ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಕೃಷಿಯೇತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ವಂಚಿತ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಕೃಷಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಬಲವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಜಾಲದ ಕುರುಹುಗಳ ಪತ್ತೆ : NASA ರೋವರ್

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸೈನ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಸ್ (Science Advances) ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡವು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಇರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
• ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ.
• ಭ್ರಮಣಾವಧಿ (Rotation period) – ಇದರ ಭ್ರಮಣಾವಧಿಯು 24.6 ಗಂಟೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭೂಮಿಯ ಭ್ರಮಣಾವಧಿಗೆ (23.9 ಗಂಟೆಗಳು) ಬಹುತೇಕ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
• ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ – ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವು ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉತ್ಕರ್ಷಣ (Oxidation) ಅಥವಾ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಧೂಳು ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ‘ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳು (Moons of Mars) – ಫೋಬೋಸ್ ಮತ್ತು ಡೀಮೋಸ್ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಎರಡು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್ (MOM) ಅಥವಾ ಮಂಗಳಯಾನ

• ಉಡಾವಣಾ ಸ್ಥಳ – ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆ – ಇದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ISRO) ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ – ಉಡಾವಣೆಗಾಗಿ PSLV C-25 ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ – ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಜೀವಜಾಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮಂಗಳ ಮಿಷನ್ ಗಳು:

• ನಾಸಾದ (NASA) ಮ್ಯಾರಿನರ್ 4 ಮತ್ತು ವೈಕಿಂಗ್ 1 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಮಂಗಳ ಯಾನಗಳಾಗಿವೆ.
• ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಸಹ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾನವಾಗಿದೆ.
• ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಸ್ ಮಿಷನ್‌ನ ಹೋಪ್ ಪ್ರೋಬ್ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾರ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ರಿಟರ್ನ್ ಮಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮುಖ ರೋವರ್ ಆಗಿರುವ ಪರ್ಸಿವೆರೆನ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.