ಲೇಖಕ: Ramvilas

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕಾಲಘಟ್ಟ: ಇದನ್ನು ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ (ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ಕಾಲದಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಸಾ.ಶ 856 ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• ರಾಜಾಶ್ರಯ: ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾಜ ರಾಕೈ ಪಿಕಟನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಬೊರೊಬುದುರ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪಂಥದ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅವನತಿ: ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಮೆರಾಪಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ವಿನ್ಯಾಸ: ಇದು ಮೂರು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಭೂರ್ಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ: ಇದು ಶಿವ (47 ಮೀಟರ್), ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಎತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಾಹನಗಳು: ನಂದಿ (ಗೂಳಿ), ಹಂಸ ಮತ್ತು ಗರುಡನಿಗೆ (ಹದ್ದು) ಮೀಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ.
• ದೇವತೆಗಳು: ಶಿವನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಗಣೇಶ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯ (ರೊರೊ ಜೊಂಗ್ರಾಂಗ್) ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ.
• ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು: ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಯುನೆಸ್ಕೋ: ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1991 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತಾದ ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಈ ವರದಿಯು 14.67 ಲಕ್ಷ ಶಾಲೆಗಳು, 1.02 ಕೋಟಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 24.72 ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ:

• NEP 2020 ಚೌಕಟ್ಟು: 2025-26ರ ವರದಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 10+2 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.
• ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NEP ಯ 5+3+3+4 ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬುನಾದಿ ಹಂತ (Foundational Stage – 5 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 22% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಸಿದ್ಧತಾ ಹಂತ (Preparatory Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 25% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಮಧ್ಯಮ ಹಂತ (Middle Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 26% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಪ್ರೌಢ ಹಂತ (Secondary Stage – 4 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 27% ರಷ್ಟಿದೆ.

ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಯುವಿಕೆ:

• ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದ GER: ಸೆಕೆಂಡರಿ ಹಂತದ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತವು (GER) 68.5% ರಿಂದ 71.7% ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಿಕೆ: ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವವರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಿದ್ಧತಾ (ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 1.8% ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 7.0% ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಧ್ಯಮ (ಮಿಡಲ್) ಹಂತದಲ್ಲಿ 83.7% ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 51.9% ತಲುಪಿದೆ.
• ವಲಸೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು 86 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 88 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವರ್ಗ:

• ಗಾತ್ರ: ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1.02 ಕೋಟಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ (2022-23 ರಿಂದ 8.3% ಹೆಚ್ಚಳ).
• ಲಿಂಗಾನುಪಾತ: ಒಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 54.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ  (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್) (WGD) ಅಥವಾ ವೈಟ್ ಫೀಸಸ್ ಡಿಸೀಸ್ (WFD) ರೋಗವು ಹರಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯು ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (WGD)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಸೀಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿಗೆ (Litopenaeus vannamei) ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮಲದ ಎಳೆಗಳು ತೇಲುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯ ಕರುಳಿನ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು ಈ ರೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ರೋಗಾಣುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೋಗಾಣುಗಳು, ಕಳಪೆ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಹು-ಅಂಶಗಳ ರೋಗವಾಗಿದೆ.
• ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯನ್ ಪರಾವಲಂಬಿ (Microsporidian parasite): ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಂಟೆರೊಸೈಟೋಜೂನ್ ಹೆಪಟೊಪೆನೈ (EHP) ಎಂಬ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
• ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳು: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘ವಿಬ್ರಿಯೊ’ ಪ್ರಭೇದದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಈ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
• ಕಳಪೆ ಕೊಳದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದು, ಅಂದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೋನಿಯಾ, ನೈಟ್ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವು ಸಹ ಈ ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು (Zebra Finches)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಜೂಲಿ ಎಲೀ ಅವರು ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಕಾಲರ್ ಡೂಲಿಟಲ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ; 

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ತೇನಿಯೋಪೈಜಿಯಾ ಗುಟ್ಟಾಟಾ (Taeniopygia guttata).
• ಕುಟುಂಬ: ಇದು ಎಸ್ಟ್ರಿಲ್ಡಿಡೆ (Estrildidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವುಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
• ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹಾಡುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇವುಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಇದರ ಸರಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (LC)

ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರ (Two-State Solution)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಧಾನದ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ (Two-State Solution) ಭಾರತದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಯಹೂದಿ ಜನರಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇದಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶ: ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರವು 1949 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ರೇಖೆಗಳ (ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಭೂ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್, ಟೆಂಪಲ್ ಮೌಂಟ್ (ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಮತ್ತು ಹರಾಮ್ ಅಲ್-ಶರೀಫ್ (ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಮೂರನೇ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: 1967 ರ ಗಡಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1948 ರ ಅರಬ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಇಸ್ರೇಲಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: ಯಾವುದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ ರದ್ದತಿ, ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅವಿಭಜಿತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರಾಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ)ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆ (1947): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅರಬ್ ನಾಯಕರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.
• UNSC ನಿರ್ಣಯ 242 (1967): ಇದು ಆರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿ (land-for-peace) ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಓಸ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (1993): ಇದು ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ-ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿತು.
• ಅರಬ್ ಶಾಂತಿ ಉಪಕ್ರಮ (2002): ಇದು ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಲುವು:

• ಓಸ್ಲೋ II ಒಪ್ಪಂದ (1995): ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಅನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ವಲಯ ‘A’ (18%, ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ), ವಲಯ ‘B’ (22%, ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಮತ್ತು ವಲಯ ‘C’ (60%, ಇಸ್ರೇಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ).
• UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು: ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಜಿನೀವಾ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿವೆ ಎಂದು UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು 446 ಮತ್ತು 465 ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿವೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2025-26ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 (PGI 2.0) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಉನ್ನತ ‘ಉತ್ಕರ್ಷ್’ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ.
• ಉನ್ನತ ಸಾಧಕರು: ‘ಉತ್ತಮ್-3’ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಚಂಡೀಗಢ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್, ಕೇರಳ, ದೆಹಲಿ, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಹಾಗೂ ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಪ್ರಚೇಷ್ಟ-1 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
• ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆ: ಮೇಘಾಲಯವು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

PGI 2.0 ಕುರಿತು:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಇದು NEP 2020 ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 4 ಕ್ಕೆ (SDG 4) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದು UDISE+, PARAKH ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ, PM ಪೋಷಣ್ ಮತ್ತು PRABANDH ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಿಂದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ವಿಭಾಗಗಳು: ಇದು ಉತ್ಕರ್ಷ್ (ಗರಿಷ್ಠ, 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ನಿಂದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ-3 (ಕನಿಷ್ಠ, 10% ವರೆಗಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ವರೆಗೆ 10 ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026

Economy

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD) “ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026:

• ಇದು 1991 ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ UNCTAD ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಗಳು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹೂಡಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ FDI ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹರಿವು 6% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.
• FDI ಒಳಹರಿವು: ಅಮೇರಿಕವು (U.S.) FDI ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವೀಕೃತದಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ (ಚೀನಾ) ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವೀಕೃತದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
• FDI ಹೊರಹರಿವು: U.S. ಅತಿದೊಡ್ಡ FDI ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಹರಿವಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲನ್ನು ಅಗ್ರ ಐದು ಮೂಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD):

• ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಯಂ ಅಂತರ್‌ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.
• ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ BRICS ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಗ್ರಹ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಭೆಯ ಸಮಾರೋಪದಲ್ಲಿ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.
• ಭಾರತದ 2026ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ಯು “ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಇದು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಎದುರಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ, ಗುಪ್ತಚರ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಇದು ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• NDPS ಕಾಯ್ದೆ 1985: ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ, ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಇದಾಗಿದೆ.
• NCB & ANTF: ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳ (ANTF) ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಾರ್ಕೋ-ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ನಿಯಂತ್ರಣ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲು: ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ (ಪೂರ್ವ) ವಿರುದ್ಧ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
• SIMS & NIDAAN: ಮಾದಕವಸ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
• ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಟ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ-ಅನುದಾನಿತ ಮಾದಕವಸ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ:

• ಮಾದಕವಸ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ: ಜಾಗೃತಿ, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಸನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ (ATFs) ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ: ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್, ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಕೋರುತ್ತಿದೆ.

ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ (ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು) ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಿಗ್ಮಲಿಯನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ (Pygmalion Point) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು 1985 ರಲ್ಲಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಆರು ಡಿಗ್ರಿ ಚಾನೆಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.
• ಇದು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 2004 ರ ಸುನಾಮಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತೀವ್ರವಾದ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವ:

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ನಿಕೋಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 6°45′ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 93°49′ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ.
• ಸಾಮೀಪ್ಯ: ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರೊಂಡೋ ದ್ವೀಪದಿಂದ (ಸುಮಾತ್ರಾ) ಕೇವಲ 145-163 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾದರೆ, ಕನ್ಯಾಕುಮರಿಯು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಗಲಾಥಿಯಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಚರ್ಮದ ಬೆನ್ನಿನ ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳಿಗೆ (Leatherback Sea Turtles) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ‘ನಿಕೋಬಾರ್ ಮೆಗಾಪೋಡ್‌’ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪ (GNI) ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog) 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಇದು ₹72,000 ದಿಂದ ₹81,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಬೃಹತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ವಿಷನ್ 2030 ಮತ್ತು ಅಮೃತ್ ಕಾಲ್ ವಿಷನ್ 2047 ರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಇಂಡಿಯಾಹ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಡ್ (Indiahandmade)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇಂಡಿಯಾಹ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಡ್ (Indiahandmade) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರುವ ಮೀಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಂಡಿಯಾಹ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಡ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಮೀಸಲಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: ಇದು ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ನೇರ ಖರೀದಿದಾರರ ಪ್ರವೇಶ: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇಕಾರರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಬಲೀಕರಣ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇಕಾರರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಉಡುಪುಗಳು, ಗೃಹಾಲಂಕಾರಗಳು, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ (ODOP) ಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಪನ್ನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಕ್ರಮ್-1 (Vikram-1)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಿಷನ್ ಆಗಮನ್ (Mission Aagaman) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮ್-1 ರಾಕೆಟ್ ಆರು ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲಿದೆ ಎಂದು ‘ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ವಿಕ್ರಮ್-1 ಬಗ್ಗೆ: 

• ವಿಕ್ರಮ್-1 ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನವೋದ್ಯಮವಾದ ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು-ಹಂತದ ಕಕ್ಷೀಯ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನವಾಗಿದೆ .
• ಇದು ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಕಕ್ಷೀಯ-ದರ್ಜೆಯ ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿದೆ.
• ವಿಕ್ರಮ್-1 ರಾಕೆಟ್ 350 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೆಳ ಭೂಕಕ್ಷೆಗೆ (Low Earth Orbit – LEO) ಮತ್ತು 260 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯ-ಸಮಕಾಲಿಕ ಕಕ್ಷೆಗೆ (Sun-Synchronous Orbit – SSO) ಸೇರಿಸಬಲ್ಲದು.
• ಮಿಷನ್ ಆಗಮನ್: ಇದು ವಿಕ್ರಮ್-1 ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಕಕ್ಷೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಕಕ್ಷೀಯ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಈ ರಾಕೆಟ್, ಜುಲೈ 12 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರ ನಡುವೆ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಿಂದ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ 

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ 

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಯೂಕ್ಲಿಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕವು (Euclid space telescope) ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳನ್ನು (quasars) ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿಸಿದೆ.

ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕ್ವಾಸಾರ್ (Quasi-Stellar Radio Source ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) ಎನ್ನುವುದು ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನ (Active Galactic Nucleus – AGN) ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಿಧವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ನಕ್ಷತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೂರದ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಜಾರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ಇವೆರಡೂ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳ (AGNs) ಉಪ-ವರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ 

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ 17A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ (stealth frigate) ಆದ INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯನ್ನು (F38) ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.

INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಭವ್ಯವಾದ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಯುದ್ಧನೌಕೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಬ್ಯೂರೋ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MDL) ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
• ಈ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂವೇದಕ (ಸೆನ್ಸಾರ್)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಭೂಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಮತ್ತು ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಸಮಗ್ರ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ-ವಿರೋಧಿ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಯುದ್ಧ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ 17A ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಏಳು ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಗೈಡೆಡ್-ಮಿಸೈಲ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MDL – 4 ಹಡಗುಗಳು) ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಗಾರ್ಡನ್ ರೀಚ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (GRSE – 3 ಹಡಗುಗಳು) ನಡುವೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಿನ್ಯಾಸ: ವಾರ್‌ಶಿಪ್ ಡಿಸೈನ್ ಬ್ಯೂರೋ (WDB) ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ : ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75% ರಷ್ಟು ಉಪಕರಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ (ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತ) ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು MSME ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿವೆ.

ಏಳು ಫ್ರಿಗೇಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

• INS ನೀಲಗಿರಿ – ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ಹಿಮಗಿರಿ – ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ಉದಯಗಿರಿ – ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ತಾರಾಗಿರಿ – ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ದೂನಗಿರಿ – ಮಾರ್ಚ್/ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರ
• INS ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ – ಸಮುದ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು/ಹೊರಹೊದಿಕೆ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ
• INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ – ನಿರ್ಮಾಣ/ಹೊರಹೊದಿಕೆ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ

ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಜುಲೈ 6-8, 2026 ರವರೆಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಭೇಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:

• ರಕ್ಷಣೆ: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ (Astra Air-to-Air Missile) ಮೇಲಿನ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು.
• ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದ ಯೋಗ್ಯಕಾರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಪ್ರಂಬನನ್ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ಯಿಂದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಭಾರತ-ಬೆಂಬಲಿತ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆ.
• ಪ್ರಂಬನನ್ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಾ.ಶ 9 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇದು ಹಿಂದೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
• 1927 ರಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಭೇಟಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 2026-2027 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು “ಟ್ಯಾಗೋರ್-ದೇವಾಂತರ ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಷ” ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುವುದು.
• ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಿಂಗಸಾರಿ SEZ ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು(IIM Bangalore) ಶಾಖೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.

ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸ: ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ 2024 ಕ್ಕೆ 75 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದವು. 2018 ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
• ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: ASEAN ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾವು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: IND-INDO CORPAT, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳಾದ ಕೊಮೊಡೊ ಮತ್ತು ಮಿಲಾನ್, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಗರುಡ ಶಕ್ತಿ, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಸಮುದ್ರ ಶಕ್ತಿ, Ex ಎಲಾಂಗ್ ಶಕ್ತಿ, Ex ಸೂಪರ್ ಗರುಡ ಶೀಲ್ಡ್ 2025 ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ.

ಮಿಜೋರಾಂನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (NHM)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರದ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoEFCC) ಐಜ್ವಾಲ್‌ನ ಮಿಜೋರಾಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (NHM) ಅನ್ನು ಭಾರತದ 21ನೇ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ರೆಪೊಸಿಟರಿ (Designated Repository) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (NHM) ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಡೋ-ಬರ್ಮಾ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಾದ ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು (pteridophytes) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫಂಗಿಗಳ (macrofungi) ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ರೆಪೊಸಿಟರಿ (Designated Repository) ಎಂದರೇನು?

• ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 39 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೆಪೊಸಿಟರಿಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇವು ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NBA) ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರೆಪೊಸಿಟರಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರು

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಂದರಿನ ನಂತರ, ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರು 18 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಡಗು ನಿಲುಗಡೆಯ ನೀರಿನ ಆಳದ (Draft capability) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು (Major Port) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರಿನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಆಳ-ನೀರಿನ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, 1,70,000 ಡೆಡ್‌ವೈಟ್ ಟನ್ನೇಜ್ (Deadweight Tonnage – DWT) ವರೆಗಿನ ಸರಕು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಎನ್ನೋರ್ ಬಂದರು (Ennore Port) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
• ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು: ಬಂದರು, ಹಡಗು ಮತ್ತು ಜಲಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ 14 ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಿವೆ (12 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ).

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ:

ಭಾರತವು 14 ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 12 ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

• ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ (6 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರುಗಳು):
  1. ದೀನದಯಾಳ್ ಬಂದರು (ಕಾಂಡ್ಲಾ), ಗುಜರಾತ್
  2. ಮುಂಬೈ ಬಂದರು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
  3. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (JNPA/ನವ ಶೇವಾ), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
  4. ಮರ್ಮುಗೋವಾ ಬಂದರು, ಗೋವಾ
  5. ನವಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು, ಕರ್ನಾಟಕ
  6. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಬಂದರು, ಕೇರಳ
• ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ (6 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರುಗಳು):
  1. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಬಂದರು (ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ/ಹಲ್ದಿಯಾ), ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
  2. ಪಾರಾದೀಪ್ ಬಂದರು, ಒಡಿಶಾ
  3. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಂದರು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
  4. ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರು (ಎನ್ನೋರ್), ತಮಿಳುನಾಡು
  5. ಚೆನ್ನೈ ಬಂದರು, ತಮಿಳುನಾಡು
  6. V.೦. ಚಿದಂಬರನಾರ್ ಬಂದರು (ಟ್ಯುಟಿಕೋರಿನ್), ತಮಿಳುನಾಡು

• ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ / ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ (2 ಬಂದರುಗಳು):
  1. ವಧ್ವಾನ್ ಬಂದರು: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಾಲ್ಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ಮೆಗಾ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಬಂದರು.
  2. ಗಲಾಥಿಯಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು (Galathea Bay Port): ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಶಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬಂದರು.

ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Akash Tarang)

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿಯು (Defence Acquisition Council – DAC) ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಖರೀದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮಾನವರಹಿತ ವಿಮಾನ-ನಿರೋಧಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Anti-UAV Electronic Warfare System) ಆಗಿದ್ದು, ಶತ್ರುಪಾಳಯದ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ರೇಡಿಯೊ ತರಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ (tracking) ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ (jamming) ಮೂಲಕ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ವಿಶಾಲವಾದ “ಸುದರ್ಶನ್ ಚಕ್ರ” ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ್ಮದಿನೋತ್ಸವ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ (1901-1953) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ನಂತರ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾವನ್ನು ಸೇರಿದರು.
• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ: ಇವರು 1934ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 33ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.
• ರಾಜಕೀಯ ಸೇವೆ: ಫಝ್ಲುಲ್ ಹಕ್ ಅವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ (1941–42) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ವಿಭಜನೆಯ ವಿರೋಧಿ: ಇವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವುಗಳ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಬಲ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.
• ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ (1947–1950) ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸಚಿವರಾಗಿ’ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನೆಹರು ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
• ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1951ರಲ್ಲಿ ಇವರು ‘ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘ’ವನ್ನು (ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಿಂದಿನ ರೂಪ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
• ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಇವರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.
• ಪರಂಪರೆ: ಅವರನ್ನು ಓರ್ವ ಕಟ್ಟಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗೌರವ: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ‘ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಬಂದರು’ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದಕೇಸರಿ ಪೆಡಗಾಂವ್ ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಳವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಿಂದಕೇಸರಿ ಪೆಡಗಾಂವ್‌ನ ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’ (ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿ ಓಟ) ಜರುಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.

ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಮರದ ನೊಗದಿಂದ ಬಂಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಗಾಡಿ ಚಾಲಕನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಚಾಲಕನಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’, ‘ಛಕಡಿ’ ಅಥವಾ ‘ಶಂಕರಪಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಟಾವ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೆಡಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.

‘ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು’ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟನ್ನು ‘ಏರುತಳುವತುಲ್’ (Eruthazhuvuthal) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಪೊಂಗಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಹಸಮಯ ಗೂಳಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: ಸಾ.ಶ.ಪೂ 400-100ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾದ ‘ಆಯರ್’ಗಳು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
• ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ: ‘ಜಲ್ಲಿ’ (ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ‘ಕಟ್ಟು’ (ಕಟ್ಟುವುದು) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆ ಗೂಳಿಯನ್ನು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಗೂಳಿಯ ಕೊಂಬಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
• ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಜನರು ಪ್ರಾಣಿಯ (ಗೂಳಿಯ) ಡುಬ್ಬವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೂಳಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಓಡುತ್ತಾರೆ.
• ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಪುಲಿಕುಲಂ ಅಥವಾ ಕಂಗಾಯಂ ತಳಿಯ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಹಬ್ಬವು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ವಾಡಿ ಮಂಜುವಿರಟ್ಟು, ವೇಲಿ ವಿರಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಟಂ ಮಂಜುವಿರಟ್ಟು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.

‘ಕಂಬಳ’ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯವು ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಆಚರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಹಬ್ಬವೇ ಕಂಬಳವಾಗಿದೆ.
• ಕೆಸರು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ 2 ಸಮಾನಾಂತರ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ (ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಕಂಬಳದ ಓಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಭಟ್ಕಳ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ತುಳುನಾಡು’ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತುಳುವ ಜಮೀನುದಾರರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೈ ಭಾರತ್ (ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಯುವಜನರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ‘ಮೈ ಭಾರತ್’ (MY Bharat) ವೇದಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವ ಮನ್ಸುಖ್ ಮಾಂಡವಿಯಾ ಅವರು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮೈ ಭಾರತ್ (ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್) ಬಗ್ಗೆ:

• ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಸರ್ಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, NGO ಗಳು  ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಯುವಕರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಯಂಸೇವೆ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುವಕರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ನೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 15-29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ 10-19 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ -ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1967 (UAPA)

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು 1967ರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ (UAPA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 23 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

UAPA ಕಾಯ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ: 1967.
• ಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಾಗೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ: ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಥವಾ ದೇಶದ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ‘ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ: ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 15ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ’ವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗಿದವರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯವರೆಗೆ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ: ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಘೋಷಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ:

(a) ಭಾರತದ ಹೊರಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ;

(b) ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ); ಮತ್ತು

(c) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ.

UAPA ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2019:

• ಈ ಮಹತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು’ ಘೋಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ (ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಘೋಷಿಸಬಹುದಿತ್ತು).
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (NIA):

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 26/11 ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ನಂತರ 2008ರ NIA ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಕಾರ್ಯ: ಇದು ಕೇಂದ್ರದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ-ನಿಗ್ರಹ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಭದ್ರತೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• NIA (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019:
  • ವಿಸ್ತರಿತ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುವ ನಿಗದಿತ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ.
  • ವಿಸ್ತರಿತ ಆದೇಶ: ಇದು ಸ್ಪೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1908, ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ಸೈಬರ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆ 1959ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ.
• ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 52 NIA ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 3 ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NIA ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ (ರಾಂಚಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ).

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅಗತ್ಯತೆ

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ‘ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ’ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದು, ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಮರುಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಅನರ್ಹಗೊಂಡ ಹೊರತು, 18 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮತದಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಧಾರ: 1950ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯ (RPA) ಸೆಕ್ಷನ್ 19 ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, 1951ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 62 ಮತದಾನದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿರೋಧಾಭಾಸ: ಮತದಾನವು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Know), ಮತದಾನದ ಆಯ್ಕೆ, ನೋಟಾ (NOTA – ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕು) ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು 19(1)(a) ವಿಧಿಯ (ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿದೆ.

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (SC) ತೀರ್ಪುಗಳು:

• N.P. ಪೊನ್ನುಸ್ವಾಮಿ (1952) ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು (1982) ಪ್ರಕರಣಗಳು: ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳೇ ಹೊರತು, ಅವು ಮೂಲಭೂತ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.
• ಕುಲದೀಪ್ ನಾಯರ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2006): ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು.
• ಅನೂಪ್ ಬರಣ್ವಾಲ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2023): ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಹಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು, ಮತದಾನವನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ನಾಸಾದ (NASA) ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್ 

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನೀಲ್ ಗೆಹ್ರೆಲ್ಸ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ವಾತಾವರಣದ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು NASA ಸಂಸ್ಥೆಯು ‘ಲಿಂಕ್’ (LINK) ಎಂಬ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ನಾಸಾದ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜುಲೈ 3, 2026ರಂದು ನಾಸಾ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀಲ್ ಗೆಹ್ರೆಲ್ಸ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕದ ಕಕ್ಷೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು, ಇದು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಾಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ‘ಲಿಂಕ್’ (LINK) ಎಂಬ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಡಾಕಿಂಗ್ (Docking) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ, ತನ್ನ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಆರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು (Robotic Arms) ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ಈ ಮಿಷನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ವಿವರಗಳು: ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನವೋದ್ಯಮವು, ಕೇವಲ 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದ ನಾಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಲಿಂಕ್ (LINK) ನೌಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ: ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಸ್ಟಾರ್‌ಗೇಜರ್’ (Stargazer) ವಿಮಾನದ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾದ ನಾರ್ತ್‌ರೋಪ್ ಗ್ರುಮ್ಮನ್ ಪೆಗಾಸಸ್ XL ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ‘ಲಿಂಕ್’ ನೌಕೆಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಉಪಗ್ರಹ ರಕ್ಷಣಾ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ (On-Orbit Servicing – OOS) ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ತ್ಯಜಿಸುವ ಬದಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲೇ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ತಗಲುವ ಅಪಾರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.8 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
• ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಲಯವು ಕೃಷಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ (GVA) ಶೇ.7.43 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ (PMMSY): ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ’ ತರುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಕಿಸಾನ್ ಸಮೃದ್ಧಿ ಸಹ-ಯೋಜನೆ (PM-MKSSY): ಅಸಂಘಟಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮತ್ಸ್ಯಗಾರರಿಗೆ ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್: ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು 2 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಂದ 5 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
• ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ (FIDF): ಇದು 12.50 ಕೋಟಿ ರೂ. ವರೆಗಿನ ಸಾಲ ಖಾತರಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 3 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2022ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ 3 ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2025ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ 12ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂನ ಉತ್ತರ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
• ‘ಮಾನಸ್’ ನಂತರ ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಎರಡನೇ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಆನೆ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಳಗೆಯೇ ಬರುತ್ತದೆ.
• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ‘ಜಿಯಾ ಭರೋಲಿ’ ನದಿಯು ಈ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಹಸೀರ್’ ಮೀನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ನದೀತೀರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿವೆ. ಹೊಲ್ಲೋಕ್, ನಹೋರ್, ಮತ್ತು ಸಿಮುಲ್ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

• ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ: ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ, ಮೇಘ ಚಿರತೆ (Clouded leopard), ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಧೋಲ್ (ಕಾಡುನಾಯಿ) ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಬಿಳಿ-ರೆಕ್ಕೆಯ ಕಾಡು ಬಾತುಕೋಳಿ’ ಹಕ್ಕಿಯ ಕೊನೆಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ನಮೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಪೋಟಸಾಲಿ ಕೇಂದ್ರ’ವು, ಸೇರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ‘ಪಿಗ್ಮಿ ಹಾಗ್’ (ಕುಬ್ಜ ಕಾಡುಹಂದಿ) ಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡುಗಡೆ-ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಬಳಿಕ ಕಾಡಿಗೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಪಕ್ಕೆ’ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಚಲನೆಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.

ಇ-ಜಾಗೃತಿ (e-Jagriti)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ‘ಇ-ಜಾಗೃತಿ’ (ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಇ-ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ನಿವಾರಣಾ ಪೋರ್ಟಲ್) ಪೋರ್ಟಲ್ ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇ-ಜಾಗೃತಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜನವರಿ 2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಾಹಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಹಳೆಯ ಗ್ರಾಹಕ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಗದರಹಿತ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ, ಬಹುಭಾಷಾ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು: ಇದು OCMS, ಇ-ದಾಖಿಲ್ (e-Daakhil), NCDRC CMS ಮತ್ತು CONFONET ನಂತಹ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತಡೆರಹಿತ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ (e-filing), ವರ್ಚುವಲ್ ವಿಚಾರಣೆ, ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪ್ರಕರಣ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ (ಭಾರತ್ ಕೋಶ್/PayGov) ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.