ಲೇಖಕ: Ramvilas

ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಾತಿ ಗಣತಿ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• 2027ರ ನಿಯಮಿತ ಜನಗಣತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಲಡಾಖ್, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಜನಗಣತಿಯು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದ W.C. ಪ್ಲೌಡೆನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 1881 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
• ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯು 1951 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಸಂವಿಧಾನವು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 1948 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಗಣತಿಯ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
• ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಾರತದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಜನಗಣತಿ ಆಯುಕ್ತರು ಈ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗೃಹ ಸಚಿವರು ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ದೇವೇಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಇವರು ಖ್ಯಾತ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.
• ಇವರು ಮೇ 7, 1861 ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 7, 1941 ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಇವರು ತಮ್ಮ ಗೀತಾಂಜಲಿ (1912) ಕೃತಿಗಾಗಿ 1913 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಈ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್-ಅಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
• ಇವರಿಗೆ 1915 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೈಟ್‌ಹುಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಮೃತಸರದ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ 1919 ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.
• ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ: ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು 1901 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ (ಶಾಂತಿಯ ನೆಲೆ) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಅವರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.
• ಅವರು ಈ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು, ತದನಂತರ ಈ ಶಾಲೆಯು 1921 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
• ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ: ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1905 ರ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು, ಮತ್ತು ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಎರಡು ಗೀತೆಗಳು ಭಾರತದ (ಜನ ಗಣ ಮನ) ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ (ಅಮರ್ ಸೋನಾರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ) ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು: ಸೋನಾರ್ ತರಿ (1894), ಮಾನಸಿ (1890), ಚಿತ್ರಾ (1914), ದಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ (1914), ನಷ್ಟನೀರ್ (1901), ಚೋಖರ್ ಬಾಲಿ (1903), ನೌಕಾದುಬಿ (1906), ಗೋರಾ (1910), ಘರೇ ಬೈರೇ (1916) ಮತ್ತು ಶೇಷರ್ ಕಬಿತಾ (1929).

ರೊಸೆಲ್ಲೆ (ಹೈಬಿಸ್ಕಸ್ಸ್ ಶಬ್ದರಿಫ್ತ್)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಶ್ವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದಂದು (ಆಗಸ್ಟ್ 9) ರೊಸೆಲ್ಲೆ ಸಸ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರೊಸೆಲ್ಲೆ ಸಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದವರು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಸ್ತಾ (Mesta) ಅಥವಾ ಚುಕೂರ್ (Chukur) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಒಡಿಶಾದ ಮಲ್ಕನ್‌ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಭೆಂಡಾ ದಾಲ್, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಗೊಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ವಾ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯ: ಇದು ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಗಳು (Calyces) ಆಂಥೋಸಯಾನಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕಗಳಾಗಿ (Antioxidants) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳು: ಇದರ ತಿರುಳಿರುವ ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಚಹಾ, ಜಾಮ್ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರ ಕಾಂಡವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಮೆಸ್ತಾ ನಾರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಸೆಣಬಿನ ಬದಲಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ.

ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ (Türkiye) ದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, 2025 ರ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (SMDA) ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಕಗಳು: ಅಮೆರಿಕದ ಭದ್ರತಾ ಖಾತರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಟರ್ಕಿಯ ಗುರಿಯು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಕಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಸಾಮೂಹಿಕ ರಕ್ಷಣೆ: ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 5 ರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮೂರೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ: ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮನ್ವಯತೆ, ರಕ್ಷಣಾ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕ (GRAI)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯು, ಜೂನ್ 2026 ರ GRAI ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ತನ್ನ 50 ನೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (CPGRAMS) ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕ:

• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ (DARPG) ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಆವರ್ತಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: CPGRAMS ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರುಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

GRAI ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ 11 ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ:

1. ದಕ್ಷತೆ: ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬಗೆಹರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ.
2. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: ನಾಗರಿಕರ ತೃಪ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ.
3. ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಲಯ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ.
4. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬದ್ಧತೆ: ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.

ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CPGRAMS):

• ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭಾರತದ 24/7 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯು (DARPG) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಏಕೀಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್: ಇದು 92 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
• ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾಲಮಿತಿ: 21 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುವಂತೆ ಇದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅವಕಾಶ: ದೂರುಗಳ ಮುಕ್ತಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ನಾಗರಿಕರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಯೋಜನೆ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ಭಾಷಿಣಿ (BHASHINI) ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ಇದು 22 ಭಾಷೆಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೊರಗಿಡಲಾದ ವಿಷಯಗಳು: ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ:

• ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳು.
• ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (RTI) ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು.
• ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಸೇವಾ ವಿಷಯಗಳು.
• ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವ ವಿಷಯಗಳು.

ಹರ್ ಘರ್ ತಿರಂಗಾ 2026

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ‘ಹರ್ ಘರ್ ತಿರಂಗಾ 2026’ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 9 ರಿಂದ 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರವರೆಗೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಹರ್ ಘರ್ ತಿರಂಗಾ 2026 ರ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ಸೂರ್ಯಪಥ್ ತಿರಂಗಾ (SURYAPATH TIRANGA) ವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ (Indian Missions) ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸತತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಆರೋಹಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹಗಲು ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹರ್ ಘರ್ ತಿರಂಗಾ 2026 ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹರ್ ಘರ್ ತಿರಂಗಾ ಕುರಿತ ವಿವರ:

• ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು, ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮನೆಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾರಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಜಾದಿ ಕಾ ಅಮೃತ್ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ನಾಗರಿಕರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು (ACC), ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಟಿ.ವಿ. ಸೋಮನಾಥನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ನೇರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಇವರು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಮಂಡಳಿಯ (Civil Services Board) ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ನಡುವೆ ಇವರನ್ನು ಸಮಾನರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು (primus inter pares) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಆದ್ಯತಾ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಇವರು 11 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
• ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯ (NCMC) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
• ನೇಮಕಾತಿ: ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು (ACC) ಇವರನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ 2 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು 4 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 4 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸರ್ ನಾರಾಯಣನ್ ರಾಘವನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಆಸನ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಆಸನ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಮುಂಚಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಇದೀಗ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ಮೀಸಲುಗಳಿಗೆ 10 ಕಿ.ಮೀ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಬಫರ್ ವಲಯವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಆಸನ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಧಾಲಿಪುರ್ ಸರೋವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದ್ದು, ಆಸನ್ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಆಸನ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು 2020 ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವಾಗಿ (ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮೊದಲನೆಯದು) ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬರ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ನಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (IBA) ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ: ಇದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಷ್ಯನ್ ಫ್ಲೈವೇ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಚಳಿಗಾಲದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತಂಗುದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರಣಹದ್ದುಗಳು, ಪಲ್ಲಾಸ್ ಫಿಶ್-ಈಗಲ್ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 330 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಜಲಚರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಾಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಹಸೀರ್ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ಕಿಸಾನ್ (PM-KISAN)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ (PM-KISAN) ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2030-31 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಈ ಅವಧಿಗೆ ₹3.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ (PM-KISAN):

• ಪ್ರಾರಂಭ: 24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 100% ನಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಉದ್ದೇಶ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜಮೀನಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಹಿಡುವಳಿದಾರ ರೈತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ರೂ. 6,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೂರು ಸಮಾನ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಸರಿಯಾದ ಬೆಳೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ (SMFs) ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯ / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ (Phoenix Species Project)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ‘ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಕರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಈ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾರಂಭ: ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಸ್ಥಾಪಕರು: ಬೆಜೋಸ್ ಅರ್ಥ್ ಫಂಡ್ (Bezos Earth Fund) ಮತ್ತು ರಿ:ವೈಲ್ಡ್ (Re:wild – ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಿಕಾಪ್ರಿಯೊ).
• ಗುರಿ: IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (CR) ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಹೋದ (EW) ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ 100 ಪ್ರಭೇದಗಳು.
• ಜ್ಞಾನ ಪಾಲುದಾರರು: IUCN ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಸರ್ವೈವಲ್ ಕಮಿಷನ್.
• ಜಾಗತಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ಇದು ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಗುರಿ 4 ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ: ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ನೇತೃತ್ವದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ನೇಮಕ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜನವರಿ 1, 2027 ರಂದು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿರುವ ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು (UNSG) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು (UNSC) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸ್ಟ್ರಾ ಪೋಲ್ (Straw poll) ಅನ್ನು ನಡೆಸಿತು.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಪಾತ್ರ:

• ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್‌ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಿಂದ ವಹಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.

ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:

• ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಂದರೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಚೀನಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ರಷ್ಯಾ, UK  ಮತ್ತು USA ಗಳು ಯಾರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UNO) ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA): ಇದು ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚಾತ್ಮಕ, ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ 193 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (UNSC): ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 15 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ 5 ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು 10 ಖಾಯಂ-ಅಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರು).
• ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿ (ECOSOC): ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ICJ): ಇದು ಹೇಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ (ಸಚಿವಾಲಯ): ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಇದು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಟ್ರಸ್ಟಿಶಿಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್: ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಇದು ಪಲಾವ್ (Palau) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ (UNGA, UNSC, ECOSOC, ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್, ಟ್ರಸ್ಟಿಶಿಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್) ಮತ್ತು ದಿ ಹೇಗ್ (ICJ).
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: 193 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಎಲ್ಲವೂ UNGA ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ).

ಧನಸಿರಿ ನದಿ

ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ASDMA) ಪ್ರಕಾರ, ಧನಸಿರಿ ನದಿಯು ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ, ಇದರಿಂದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಡುವ ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಧನಸಿರಿ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉಗಮ: ಈ ನದಿಯು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಲೈಸಾಂಗ್ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗ : ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದೊಂದು ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ದಿಮಾಪುರ್, ಚುಮೌಕೆಡಿಮಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಗೋಲಾಘಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ 352 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
• ಸಂಗಮ: ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಧನಸಿರಿಮುಖ್ ಬಳಿ ತನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ನದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹರಿವು ಗೋಲಾಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ (ಮಾಪಮ್ ಯುಮ್ಕೋ) ಬಳಿಯಿರುವ ಚೆಮಯುಂಗ್‌ಡುಂಗ್ ಹಿಮನದಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ: ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ (ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹರಿವು), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ದಿಹಾಂಗ್, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಮುನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

16ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವರ ಸಭೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತವು 2026 ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವರ ಸಭೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ: ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ 2030 ರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು : ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಅಂತರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಜೈಪುರ ಒಮ್ಮತವನ್ನು (The Jaipur Consensus) ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• MSME ಬೆಂಬಲ: ನಗದು ಹರಿವಿನ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಮೇಲಾಧಾರ-ಮುಕ್ತ ಸಾಲ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳು : ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ 2026–2030 ರ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ: ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 2009.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಶಾಂಘೈ.
• BRICS, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು 2010 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು).
• ಮೂಲ: 2001 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಿಮ್ ಒ’ನೀಲ್ ಅವರು “BRIC” (ಬ್ರಿಕ್) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದರು.
• ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ (ಬ್ರಿಕ್ಸ್+): 2024-2025 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡು ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಇರಾನ್, UAE ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಅದು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ).
• ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾಲು: ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಐದು ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 41%, ಜಾಗತಿಕ GDPಯ 24% ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ 16% ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (2028 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ 35% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ).
• ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ: ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

1. ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (NDB)
2. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮೀಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Contingent Reserve Arrangement – CRA).
3. ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
4. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
5. ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಮೂಹದ  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1923 (Official Secrets Act, 1923)

Defense

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ (IAF) ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಒಬ್ಬರನ್ನು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1923ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಈ ಕಾನೂನು, ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ, ದೇಶದ್ರೋಹ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಕಾನೂನು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವುದು, ‘ರಹಸ್ಯ’ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಿತ/ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 14 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ದಂಡ ಅಥವಾ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಿಧಿಸಬಹುದು.
• ಈ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಉಲ್ಲೇಖ, ದಾಖಲೆಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ನಕ್ಷೆಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು, ಮಾದರಿಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ-ನಿರ್ಮಿತ 800 kN FFSC ಎಂಜಿನ್ ಅನಾವರಣ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯಾದ ಆಸ್ಟ್ರೋಬೇಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ 800 kN ಪೂರ್ಣ-ಹರಿವಿನ ಹಂತದ ದಹನ (Full-Flow Staged Combustion – FFSC) ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.

800 kN FFSC ಎಂಜಿನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಎವರೆಸ್ಟ್ (EVEREST) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಈ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೋಬೇಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನ: ಯುಎಸ್, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಂತರ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ 4ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾರತವಾಗಿದೆ.
• ಮರುಬಳಕೆ: ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲವು ಮಸಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳ ತ್ವರಿತ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಪೇಲೋಡ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಈ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ (ಕೆಳ) ಭೂ ಕಕ್ಷೆಗೆ (Low Earth Orbit – LEO) 30 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ತೂಕವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ನೀತಿ ಸಂಪರ್ಕ: ಇದಕ್ಕೆ IN-SPACe ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ ನಿಧಿ (TAF) ಯ ಮೂಲಕ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಇದು ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇವಲ 15-ದಿನಗಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸ್ಲೆಂಡರ್-ಬಿಲ್ಡ್ (ಸಣ್ಣ ಕೊಕ್ಕಿನ) ರಣಹದ್ದುಗಳು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜಟಾಯು ಸಾಫ್ಟ್ ರಿಲೀಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಐದು ಸ್ಲೆಂಡರ್-ಬಿಲ್ಡ್ ರಣಹದ್ದುಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ-ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಸ್ಲೆಂಡರ್-ಬಿಲ್ಡ್ ರಣಹದ್ದುಗಳು (Gyps tenuirostris):

• ಈ ಸ್ಲೆಂಡರ್-ಬಿಲ್ಡ್ ರಣಹದ್ದು ಕಡು ಬಣ್ಣದ, ತೆಳ್ಳಗಿನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಸ ತಿನ್ನುವ ಅಥವಾ ಮೃತಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಗಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಉದ್ದವಾದ ಬರಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇದು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಒಣ ಬಯಲು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಂಚಿಕೆ: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಹರಿಯಾಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ.
• ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರ: ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಸ ತಿನ್ನುವ ಅಥವಾ ಮೃತಭಕ್ಷಕ (scavenger) ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಪಾರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಸ್ಲೆಂಡರ್-ಬಿಲ್ಡ್ ರಣಹದ್ದುಗಳ ಅವನತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಡೈಕ್ಲೋಫೆನಾಕ್ (diclofenac) ವಿಷಪ್ರಾಶನ, ಇದು ರಣಹದ್ದುಗಳ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇತರ ಬೆದರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ನಾಶ, ಕಿರುಕುಳ, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ಅಥವಾ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ: ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ (CR).
• CITES : ಅನುಬಂಧ II (Appendix II)

ಬಿಳಿ-ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು (White-rumped vulture – Gyps bengalensis):

• ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು, ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎತ್ತರದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ (CR) ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಪಾಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (NGRA) 2026

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯು 2026 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಪಾಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ (NGRA) ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಪಾಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (NGRA) 2025:

• ಇದು ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಷೀರ (ಹಾಲು) ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 26, 2025 ರಂದು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಕುಲ್ ಮಿಷನ್ (RGM) ನ ಭಾಗವಾಗಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೋವಿನ ತಳಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರೈತರು, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು / ಎಂಪಿಸಿಗಳು (MPCs) / ಎಫ್‌ಪಿಒಗಳು (FPOs) ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞರನ್ನು (AITs) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಸ್ಮರಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ, ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ₹5,00,000, ₹3,00,000 ಮತ್ತು ₹2,00,000 ಗಳ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಕುಲ್ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ತಳಿ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಗಿರ್, ಸಾಹಿವಾಲ್, ರಾಠಿ, ದೇವೋನಿ, ಥಾರ್ಪಾರ್ಕರ್, ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಸಿಂಧಿಯಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು.
• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಾಗಿ ರೋಗಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು.
• ಗೋಕುಲ್ ಗ್ರಾಮಗಳು: ಇವುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನಾ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ತಳಿ ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆವರ್ತಕ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆ (ಗೋಬರ್‌ಧನ್ ಯೋಜನೆ)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ₹23,731 ಕೋಟಿಗಳ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆವರ್ತಕ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆ (​ಗೋಬರ್‌ಧನ್) ಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

​ಗೋಬರ್‌ಧನ್ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆವರ್ತಕ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆ) ಬಗ್ಗೆ:

• ​ಇದು 10-ವರ್ಷಗಳ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ (ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2026-27 ರಿಂದ 2035-36 ರವರೆಗೆ).
• ​ಅನುಷ್ಠಾನ – ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ.

​ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು :

• ​ಗುರಿ: ಸಂಕುಚಿತ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ (CBG) ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 5 MMSCMD ಗೆ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ​ಏಕೀಕೃತ ಚೌಕಟ್ಟು: ಇದು ಸತತ್ (SATAT), ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು (MDA), ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ (BAM) ಗಳಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು (Biofuels): 

• ​ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ-ಮೂಲದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನಗಳಾಗಿವೆ.
• ​ಉದಾಹರಣೆ: ಬಯೋಎಥೆನಾಲ್, ಬಯೋಡೀಸೆಲ್, ಹಸಿರು ಡೀಸೆಲ್, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ (Biogas) ಇತ್ಯಾದಿ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ನೀತಿ, 2018 :

• ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ನೀತಿ 2018 (2022 ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

​ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು –

• ​ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜಿ-ವನ್ ಯೋಜನೆ: ಇದು ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ 2G ಎಥೆನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಸತತ್ ಯೋಜನೆ (SATAT): ಇದು ಇಂಧನ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಕುಚಿತ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ (CBG) ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತಮ ಸಮರಿಟನ್ ಯೋಜನೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

2021-22 ರಿಂದ 2025-26 ರವರೆಗಿನ ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಮರಿಟನ್ ಯೋಜನೆಯ (Good Samaritan Scheme) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 813 ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ​ಬಗ್ಗೆ :

• ಪ್ರಾರಂಭ: ​ಇದನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಅನುಷ್ಠಾನ: ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯ (MoRTH).
• ​ಉದ್ದೇಶ – ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನು “ಸುವರ್ಣ ಘಳಿಗೆ” (Golden Hour – ಅಪಘಾತದ ನಂತರದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೊದಲ ಗಂಟೆ) ಯೊಳಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ದಾರಿಹೋಕರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

​ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು :

• ​ಬಹುಮಾನ: ಪ್ರತಿ ಘಟನೆಗೆ ₹25,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಅವಧಿ – 2026-27 ರಿಂದ 2030-31 ರ ಆವರ್ತ (Cycle).
• ​ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಸಂಯೋಜನೆ: ಇದು ಅಪಘಾತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ₹1.5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ನಗದು ರಹಿತ (Cashless) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಪಿಎಂ ರಾಹತ್ (PM RAHAT) ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

​ಪಿಎಂ ರಾಹತ್ (PM RAHAT – Road Accident Victim Hospitalization and Assured Treatment) :

• ​ಇದು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoRTH) ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ​ಉದ್ದೇಶ – ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ, ನಗದು ರಹಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ – ಇದು “ಸುವರ್ಣ ಘಳಿಗೆ” (Golden Hour) ಯಲ್ಲಿ ಸಾವು-ನೋವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

​ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು –

• ​ಇದು 7 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ₹1.5 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ನಗದು ರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ​ಇದು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಆರೈಕೆಯನ್ನು (Stabilization care) ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ​ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ​ತುರ್ತು ಸ್ಥಿರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಂದ ಮುಂಗಡ ಪಾವತಿಯನ್ನು (Advance payments) ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ.
• ​ತುರ್ತು ಸ್ಪಂದನೆಗಾಗಿ ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು 112 ಸಹಾಯವಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ (112 helpline) ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ (PM-JAY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೊಂದಾಯಿತಗೊಂಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ​ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ (Claim processing) ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು eDAR ಮತ್ತು TMS 2.0 ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಅಪಘಾತ ನಿಧಿಯಿಂದ (MVAF) ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುದಾನ ಬರುತ್ತದೆ.
• ​ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಫರಾಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದ (Farakka Treaty)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

1996 ರ ಫರಾಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದವು (Farakka Treaty) ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2026 ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, ಬಿಹಾರದ ಭವಿಷ್ಯದ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.

​ಫರಾಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದ (Farakka Treaty) ಬಗ್ಗೆ :

• ​ಇದನ್ನು ಗಂಗಾ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದ (Ganga Water Treaty) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1996 ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಹೆಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
• ​ಇದು ಫರಾಕ್ಕಾ ಆಣೆಕಟ್ಟು (Farakka Barrage) ಬಳಿ ಗಂಗಾ ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಫರಾಕ್ಕಾ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಭಗೀರಥಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​ಹೂಗ್ಲಿ ನದಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಬಂದರಿನ ಸಂಚರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಈ ಆಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಪದ್ಮಾ ನದಿ (Padma River) :

• ​ಪದ್ಮಾ ನದಿಯು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ​ಗಂಗಾ ನದಿಯು ಭಾರತದಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಇದು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕವಲು ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ಪದ್ಮಾ ನದಿಯು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು, ಜಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು (ಕೆಳ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ) ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ (Bay of Bengal) ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಮೇಘನಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ​ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿ ಮುಖಜಭೂಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಡೆಲ್ಟಾ)ಯಾದ ಗಂಗಾ-ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ-ಮೇಘನಾ ನದಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಗಂಗಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

​ಗಂಗಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.

• ​ಉಗಮ : ಈ ನದಿಯು ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ (Gangotri Glacier) ಭಗೀರಥಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ಹೆಸರು: ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ಇದು ಗಂಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
• ​ನದಿಯ ಉದ್ದ : ಇದು 2,525 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ.
• ​ರಾಜ್ಯಗಳು : ಇದು ಒಟ್ಟು ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ: ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ.
• ​ಮುಖಜಭೂಮಿ : ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಪದ್ಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ(ಡೆಲ್ಟಾ)ಯಾದ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಡೆಲ್ಟಾವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

​ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು :

• ​ಎಡದಂಡೆ ನದಿಗಳು (ಉತ್ತರ) : ರಾಮಗಂಗಾ, ಗೋಮತಿ, ಘಾಗ್ರಾ, ಗಂಡಕ್, ಕೋಸಿ.
• ​ಬಲದಂಡೆ ನದಿಗಳು (ದಕ್ಷಿಣ) : ಯಮುನಾ (ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ಉಪನದಿ) ಮತ್ತು ಸೋನ್.

​ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು : 

• ​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ : 2008 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್ : ಇದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Endangered) ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ : ಇದು ನದಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿ-4 ಕ್ಷಿಪಣಿ

ರಕ್ಷಣೆ

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಒಡಿಶಾದ ಚಾಂಡೀಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಲಯದಿಂದ (Integrated Test Range) ಮಧ್ಯಮ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾದ ಅಗ್ನಿ-4 ನ್ನು ಭಾರತವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ.

​ಅಗ್ನಿ-4 ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಗ್ಗೆ :

• ​ಇದು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ, ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾರುವ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು : ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (DRDO).
• ​ವಿಧ : ಇದು ಎರಡು-ಹಂತದ ಘನ-ಇಂಧನ ಆಧಾರಿತ ಮಧ್ಯಮ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದೆ (MRBM).
• ​ವ್ಯಾಪ್ತಿ : ಸುಮಾರು 4,000 ಕಿ.ಮೀ.
• ​ಪೇಲೋಡ್ : ಇದು 1,000 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಚಲನಶೀಲತೆ : ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಮ್ಯತೆಗಾಗಿ (Strategic flexibility) ಇದನ್ನು ರಸ್ತೆ-ಸಂಚಾರಿ ಲಾಂಚರ್‌ನಿಂದ (Road-mobile launcher) ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ​ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ : ಇದು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್‌ಗಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ‘ರಿಂಗ್ ಲೇಸರ್ ಗೈರೊಸ್ಕೋಪ್’ (Ring Laser Gyroscope) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮರು-ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ 4,000°C ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಾಖ ಕವಚವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ : ಭಾರತದ ‘ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕನಿಷ್ಠ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ’ (Credible Minimum Deterrence) ಮತ್ತು ‘ಮೊದಲು ಬಳಸದಿರುವಿಕೆ’ (No-First-Use policy) ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಆಜ್ಞೆ’ (SFC – Strategic Forces Command) ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ರಾಮನಾಥಪುರಂನ ಪಿ. ಪೆಚ್ಚಿಯಮ್ಮಾಳ್ (P. Pechiyammal) ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲುಪುರಂನ ಗೋವಿಂದಮ್ಮಾಳ್ (Govindhammal) ಅವರಿಗೆ 2026 ನೇ ಸಾಲಿನ ಡಾ. ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

• ​ಪಿ. ಪೆಚ್ಚಿಯಮ್ಮಾಳ್: ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಘೋಸ್ಟ್ ಫಿಶಿಂಗ್ ಗೇರ್ (Ghost fishing gear – ಕೈಬಿಡಲಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಲೆಗಳು, ನೈಲಾನ್ ಹಗ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ) ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಸಮುದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
• ​ಗೋವಿಂದಮ್ಮಾಳ್: ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯನ್ನು (Sustainable agriculture) ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಬೀಜಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರೈತರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಡಾ. ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ :

• ​ಇದನ್ನು ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಈಸ್ಟ್ (RCME – Rotary Club of Madras East) ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ದಿವಂಗತ ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ​ಇದಕ್ಕೆ ಕೆವಿನ್‌ಕೇರ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
• ಇದನ್ನ ​ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕಂಪನಿ ಅಥವಾ NGO ಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ :

• • ​ಇವರನ್ನು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ​’ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಎಸ್. ಗೌಡ್ ಅವರು ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
  • ​ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು :

• ​ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 

• • ​ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
  • ​1967 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ 
  • ​1972 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ 
  • ​1989 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ 
  • ​2024 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ರತ್ನ 

ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು

• ​ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ (Green Revolution): ಇದು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ತಳಿಗಳ ಬೀಜಗಳು (HYV), ರಾಸಾಯನಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಶ್ವೇತ ಕ್ರಾಂತಿ (White Revolution): 1970 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ‘ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್’  ಶ್ವೇತ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು.
• ​ಹಳದಿ ಕ್ರಾಂತಿ (Yellow Revolution): ಇದನ್ನು ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ (Blue Revolution): ಇದನ್ನು 2015-26 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಕಪ್ಪು ಕ್ರಾಂತಿ (Black Revolution): ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ/ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಚಿನ್ನದ ಕ್ರಾಂತಿ (Golden Revolution): ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಬೆಳ್ಳಿ ಕ್ರಾಂತಿ (Silver Revolution): ಇದನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು 1970 ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ISI) ಮಸೂದೆ, 2026

ರಾಜಕೀಯ

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ISI – Indian Statistical Institute) ಮಸೂದೆ, 2026 ಅನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಮಸೂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ :

• ​ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 3, 2026 ರಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಇದು ISI ಕಾಯ್ದೆ, 1959 ಅನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಇದು 1931 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನೋಂದಾಯಿತ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ (Statutory body) ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

​ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ​ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ : ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕರೆಂದು (Visitor) ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ​ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ : ಆಡಳಿತ, ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಈ ಹಿಂದಿನ 33-ಸದಸ್ಯರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ (Governing Council) ಬದಲಿಗೆ 11-ಸದಸ್ಯರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ನಿರ್ದೇಶಕರ ನೇಮಕ: ಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯು ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಇವರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ : ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, 1959 ರ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಇದು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಸ್ವಾಧೀನ ಷರತ್ತಿನ (Take-Over Clause) ರದ್ದತಿ: ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ISI ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದ 1959 ರ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಇದು ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತದೆ.

ISI ಬಗ್ಗೆ ​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ

• ​ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದೆ.
• ​ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 1931 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಸ್ಥಾಪಕರು – ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾಲನೋಬಿಸ್.
• ​ISI ಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ, ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (Quantitative economics) ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಇದು ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI – Ministry of Statistics and Programme Implementation) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2018 (FEOA)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 2019 ಮತ್ತು 2026 ರ ನಡುವೆ 36 ದೇಶಗಳಿಂದ 274 ಪರಾರಿಯಾದ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದಿದೆ.

​ಪರಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿ (FEO):

• ​ಪರಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿ (FEO – Fugitive Economic Offender) ಎಂದರೆ ₹100 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತವನ್ನು ತೊರೆದಿರುವ ಅಥವಾ ಕಾನೂನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿದೇಶದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
• ​ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪರಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2018 (FEOA) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಪರಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2018 (FEOA) :

• ​ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು: ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಪರಾಧಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ​ಈ ಕಾನೂನು ಬೇನಾಮಿ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಯ ಪರೋಕ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಸಾಧನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ: ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಸಾಧನೆಗಳನ್ನು (ಸಿವಿಲ್ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳು) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಘೋಷಿತ FEO ಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 (PMLA) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

​ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ED) :

• ​ಸ್ಥಾಪನೆ – ಮೇ 1, 1956 ರಂದು ‘ಜಾರಿ ಘಟಕ’ವನ್ನು (Enforcement Unit) ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1957 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟಕವನ್ನು ‘ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ’ (ED – Enforcement Directorate) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ – ಇದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಕಾರ್ಯಗಳು – ED ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ:
  • ​ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1999 (FEMA – Foreign Exchange Management Act)
  • ​ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 (PMLA – Prevention of Money Laundering Act)
  • ​ಪರಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2018 (FEOA – Fugitive Economic Offenders Act).

ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026

ಆರ್ಥಿಕತೆ

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್  ‘ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026’ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ :

• ​ಇದನ್ನು 1978 ರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ​ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

​ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು :

• ​ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತತೆಯ ಅಪಾಯಗಳು:  ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ, ಹೆಚ್ಚಿನ-ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಉತ್ಪಾದಕ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ (Generative AI) ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತತೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ​ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಮುಂದುವರಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 18 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 16 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು (AI) ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ AI: ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು AI ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ನೀತಿಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುಂಪು (WBG – World Bank Group) :

• ​ಮೂಲ: 1944 ರ ಬ್ರೆಟನ್ ವುಡ್ಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.
• ​ಕಾರ್ಯಾದೇಶ: ತೀವ್ರ ಬಡತನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

​ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು :

1. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IBRD – International Bank for Reconstruction and Development): ಇದು ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ಮತ್ತು ಸಾಲ-ಯೋಗ್ಯ ಕಡಿಮೆ-ಆದಾಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IDA – International Development Association)​: ಇದು ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ-ರಹಿತ ಸಾಲಗಳು/ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ “ಮೃದು ಸಾಲದ ಗವಾಕ್ಷಿ” (Soft Loan Window) ಯಾಗಿದೆ.
3. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮ (IFC – International Finance Corporation): ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ.
4. ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಖಾತರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (MIGA – Multilateral Investment Guarantee Agency)​: ಇದು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಪಾಯದ ವಿಮೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
5. ಹೂಡಿಕೆ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (ICSID – International Centre for Settlement of Investment Disputes)​: ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

​ಭಾರತ ಮತ್ತು WBG –

• ​ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ: ಭಾರತವು IBRD, IDA, ಮತ್ತು IFC ಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ​ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ: ಭಾರತವು ICSID ಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲ (ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ).
• ​ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಿತಿ: “ಬ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟಸ್” (Blend Status – ಮೃದುವಾದ IDA ಸಾಲಗಳಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ IBRD ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ).

​ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು –

• ​ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ (World Development Report)
• ​ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮುನ್ನೋಟಗಳು (Global Economic Prospects)
• ​ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Human Capital Index)
• ​ಸೂಚನೆ: ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ವರದಿಯನ್ನು (Ease of Doing Business Report) ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳು –

• ​ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತ: ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು IBRD ಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಗೆ (IMF) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೇರಬೇಕು.
• ​ಮತದಾನದ ಅಧಿಕಾರ: ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಷೇರುಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; USA ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ವೀಟೋ (Veto) ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್

ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು (Strategic partnership) ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.

​ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ​ಇದು 30.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ​ಇದು ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್, ತಜಕಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ​ಇದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರಕು ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತಗಳು ಇದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
• ​ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ (Tashkent) ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.
• ​ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಅಮು ದರಿಯಾ (Amu Darya) ಮತ್ತು ಸಿರ್ ದರಿಯಾ (Syr Darya).

ಝೀರೋ ಡಿಫೆಕ್ಟ್, ಝೀರೋ ಎಫೆಕ್ಟ್ (ZED) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು MSME ಸುಸ್ಥಿರ (ಝೀರೋ ಡಿಫೆಕ್ಟ್, ಝೀರೋ ಎಫೆಕ್ಟ್ – ZED) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

​ಝೀರೋ ಡಿಫೆಕ್ಟ್, ಝೀರೋ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಯೋಜನೆ –

• ​ಅನುಷ್ಠಾನ – ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME – Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises).
• ​ಪ್ರಾರಂಭ – 2016
• ​ಉದ್ದೇಶ – ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಗ್ರಾಹಕರು ತಿರಸ್ಕರಿಸದಂತಹ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ (Zero Defect – ಶೂನ್ಯ ದೋಷ) ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತಹ (Zero Effect – ಶೂನ್ಯ ಪರಿಣಾಮ) ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತೀಯ MSME ಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು.

ಮೇಘ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (CAP)

ಪರಿಸರ

​ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೇಘ ಚಿರತೆ (ಕ್ಲೌಡೆಡ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ದಿನದ (ಆಗಸ್ಟ್ 4) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೇಘ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (CAP – Clouded Leopard Conservation Action Plan) ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೇಘ ಚಿರತೆ (ನಿಯೋಫೆಲಿಸ್ ನೆಬ್ಯುಲೋಸಾ) :

• ​ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ (Arboreal) ಕಾಡುಬೆಕ್ಕಾಗಿದೆ.
• ​ಇದು ತನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮೋಡದ ಆಕಾರದ ಗುರುತುಗಳು, ಉದ್ದವಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಉದ್ದದ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ಇದು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ (Nocturnal hunter) ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಜಿಂಕೆಗಳು, ಮಂಗಗಳು, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳು, ಚಿಪ್ಪುಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿಲುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮರವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಭೂವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಇದು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ.
• ​ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆ: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ದ್ವಿತೀಯಕ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಒಣ ಕಾಡುಗಳು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ 3,500 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ​ಇದು ನೇಪಾಳದ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಚೀನಾದವರೆಗೂ ಹರಡಿದೆ.
• ​ಇದು ತೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ (Extinct). ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ (Extirpation).
• ​ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ತ್ವರಿತಗತಿಯ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಛಿದ್ರೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಉರುಳು ಹಾಕುವುದು (Snaring) ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

​ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ –

• ​ಇದನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮಾವೇಶದ (CITES) ಅನುಭಂದ I ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಘ ಚಿರತೆಯನ್ನು ‘ದುರ್ಬಲ’ (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೇಘ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (CAP) ಬಗ್ಗೆ –

• ​ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ – ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ (GEF) – ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಜಂಟಿ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ​ಇದು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು, ಅರಣ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

IARC ನಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ (IARC) ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಮೂರು ಔಷಧಿಗಳಾದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೋಥಿಯಾಜೈಡ್, ವೊರಿಕೊನಜೋಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ರೋಲಿಮಸ್ಗಳನ್ನು ಗುಂಪು 1 (ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.

ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಔಷಧಿಗಳ ​ಬಗ್ಗೆ :

• ​ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೋಥಿಯಾಜೈಡ್: ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡಕ್ಕೆ (BP) ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ​ವೊರಿಕೊನಜೋಲ್: ಇದು ಗಂಭೀರವಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ (ಫಂಗಲ್) ಸೋಂಕನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ (ಆಂಟಿಫಂಗಲ್) ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ಟ್ಯಾಕ್ರೋಲಿಮಸ್: ಇದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಔಷಧಿಯಾಗಿದ್ದು (ಇಮ್ಯುನೊಸಪ್ರೆಸೆಂಟ್), ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ದೇಹವು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ (IARC) :

• ​ಇದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಯ ವಿಶೇಷವಾದ, ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಸ್ಥಾಪನೆ: 1965
• ​ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಲಿಯಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
• ​ಕಾರ್ಯಗಳು – ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ, ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪರಿಸರ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಟಲ್ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾ ಮಿಷನ್ (AMRUT)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಅಮೃತ್ 2.0 (AMRUT 2.0)  ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ನೀರು (ಸೆಪ್ಟೇಜ್) ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. 594 ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 104 (17.5%) ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಶೇ. 67 ರಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

​ಅಟಲ್ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ :

• ಪ್ರಾರಂಭ : ​ಇದನ್ನು ಜೂನ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ : AMRUT – Atal Mission for Rejuvenation and Urban Transformation – ​ಅಟಲ್ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾ ಮಿಷನ್
• ​ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ​ಉದ್ದೇಶ – ಇದು ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ​ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ – ಇದು ಜನರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ.

ಅಮೃತ 2.0 :

• ​ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2021 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ​ಇದು ಎಲ್ಲಾ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (ULBs) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಜಲ ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉತ್ತಮ ತೊಗರಿ ತಳಿಗಳು

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ :

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ICAR) ಯು ತೊಗರಿಯ (Cajanus cajan L. Millsp.) ‘ಆಶಾ’ ತಳಿಯ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಟಿಪ್ಪಣಿಯುಕ್ತ (Fully annotated) ಟೆಲೋಮಿಯರ್ ನಿಂದ ಟೆಲೋಮಿಯರ್ (T2T – telomere-to-telomere) ಉಲ್ಲೇಖ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.