ವರ್ಗ: National and International Current Affairs Kannada

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು (MHA) ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 ಅನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಜನಗಣತಿಯ ‘ಗಣತಿದಾರರಾಗಿ’ (Enumerators) ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಅರ್ಹ ವರ್ಗಗಳು:

ಶಿಕ್ಷಕರು: ಸರ್ಕಾರಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಅನುದಾನಿತ/ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರು.

ಗುಮಾಸ್ತರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು: ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು (PSUs), ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಕಂಪನಿಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.

ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು: ಆಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತವು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು.

ಜನಗಣತಿ ಗಣತಿದಾರರ ಪಾತ್ರ:

ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.

ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಕುರಿತು:

ಕಾನೂನು ಆಧಾರ: ಜನಗಣತಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1948.

ಆವರ್ತನ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಜನಗಣತಿ: 2011.

2021 ರ ಜನಗಣತಿ: ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮಹತ್ವ:

ಇದು ಅರ್ಹ ಗಣತಿದಾರರ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

2027 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 17 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ‘ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (SSR) ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು (ECI) ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) – ಕಾನೂನು ಆಧಾರ:

ವಿಧಿ 324: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (ECI) ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕಾನೂನುಗಳು: ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ (RPA), 1950 ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು, 1960.

RPA 1950 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 21: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

SSR ಎಂದರೆ ಏನು?

ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಆವರ್ತಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ:

ಹೊಸದಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು.

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಮೂದುಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು.

ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ, ನಕಲಿ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು.

SSR ಮತ್ತು SIR ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR):

ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮತದಾರರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಮೂದುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ನೋಟಿಸ್ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿಗದಿತ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR):

ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಮತದಾರರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು (enumeration forms) ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಮತದಾರರು ಪೌರತ್ವ ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮತದಾರರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.

ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: SSR ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದರೆ, SIR ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ಗಣತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಡಾ. ರಮ್ಯಾ ಅಂಚೆ ಅವರು ನಾಸಾದ (NASA) $20 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ PUFFINS ಮಿಷನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

PUFFINS ಕುರಿತು:

ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಅಂತರತಾರಾ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅತಿನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು (Polarimetry in the Ultraviolet to Find Features in Interstellar Dust).

ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಕೆಳ ಹಂತದ ಭೂಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ (LEO) ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.

ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ನಾಸಾದ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ: ಅರಿಜೋನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ (ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ).

ಉದ್ದೇಶ: ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ನಡುವಿನ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, ರಚನೆ, ಕಾಂತೀಯ ಜೋಡಣೆ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಅಲ್ಟ್ರಾವಯಲೆಟ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಪೋಲಾರಿಮೆಟ್ರಿ — ವಿಭಿನ್ನ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾವಯಲೆಟ್ ನಕ್ಷತ್ರದ ಬೆಳಕಿನ ಧ್ರುವೀಕರಣವನ್ನು ಇದು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಗಮನ: ಸರಿಸುಮಾರು 50 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೆಲ್ಲಾರ್ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ:

ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೆಲ್ಲಾರ್ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ (galactic magnetic fields) ಬಗೆಗಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

INS ಸಮರ್ಥಕ್

ರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ನೌಕೆಗಳ (Multi-Purpose Vessels – MPV) ಸರಣಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕೆಯಾದ INS ಸಮರ್ಥಕ್ ಅನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ನೌಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

INS ಸಮರ್ಥಕ್ ಕುರಿತು:

ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ನೌಕೆ (MPV) ಆಗಿದ್ದು, 107 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಸಹಾಯಕ ನೌಕಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು: ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಟ್ಟುಪಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಾರ್ಸೆನ್ ಅಂಡ್ ಟೂಬ್ರೊ (L&T) ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು:

ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ: ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮದರ್‌ಶಿಪ್: ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇದು ‘ಮದರ್‌ಶಿಪ್’ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾನವರಹಿತ ವಾಹನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ: UAV ಗಳು (ಮಾನವರಹಿತ ವೈಮಾನಿಕ ವಾಹನ), AUV ಗಳು (ಸ್ವಾಯತ್ತ ನೀರೊಳಗಿನ ವಾಹನ) ಮತ್ತು USV ಗಳ (ಮಾನವರಹಿತ ಮೇಲ್ಮೈ ವಾಹನ) ಉಡಾವಣೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯಗಳು: ಮುಂಚೂಣಿಯ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಸವೆತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
Related Articles

1

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

2

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

3

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

4

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026

5

ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ | ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ | ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ | ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ | ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoA), ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO) ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿಯ (IFAD) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 ಕುರಿತು:

ಆಚರಣೆ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16; ಇದು 1945 ರಲ್ಲಿ FAO ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
2026 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಇಂದು ಹೊಸತನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ. ನಾಳೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ.” (Innovate today. Nourish tomorrow.)
ಉದ್ದೇಶ: ಹಸಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳು (SOFI 2026 ವರದಿ):

ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು: 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 7.8 ರಷ್ಟು ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ: 2004-06 ರಲ್ಲಿದ್ದ 243.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ, 2023-25 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ 142.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ (ಶೇ. 9.8) ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರದ ವೆಚ್ಚ: 2025 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (PPP) ಇದು $4.11 ಆಗಿದೆ.
ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆ: ಭಾರತದ 520.1 ಮಿಲಿಯನ್ (ಶೇ. 35.5) ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ: ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ (Stunting) — ಶೇ. 32.9; ತೀವ್ರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ (Wasting) — ಶೇ. 18.7.
ಹೊಸ ಕಾಳಜಿಗಳು: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೊಜ್ಜು, ವಯಸ್ಕರ ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಹೀನತೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟು:

NFSA, 2013: ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 75 ಮತ್ತು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ (ಸುಮಾರು 81 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ) ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆ.
PMGKAY: ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆ; ಇದನ್ನು 2028 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
TPDS: ಅರ್ಹ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ ಪಡಿತರ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ONORC: ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ; ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ಆಧಾರ್ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.
PM POSHAN: ಮಕ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಶಾಲಾ ಹಾಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಯೂಟ ಯೋಜನೆ.
ಆಹಾರ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ.
ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್: ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.
ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು POSHAN 2.0: ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವೆಗಳು, ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.

ದಾಲ್ ಸರೋವರ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ದಾಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್ ಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.

ದಾಲ್ ಸರೋವರದ ಕುರಿತು:

ಸ್ಥಳ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀನಗರ.
ಮಹತ್ವ: ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು, ಶಿಕಾರಾಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಸರೋವರ.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು 18 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು 21.1 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಇದೆ.
ಕೊಳ್ಳಗಳು (Basins): ಗಗ್ರಿಬಾಲ್, ಲೋಕುಟ್ ದಾಲ್, ಬೋಡ್ ದಾಲ್ ಮತ್ತು ನಿಗೀನ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು: ತೇಲುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಶಿಕಾರಾ ಸವಾರಿ, ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತೇಲುವ ತರಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲವಾಸಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆನೀರು, ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ, ಜಲಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹೂಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತುವರಿಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸರೋವರಗಳು:

ಸರೋವರ	ರಾಜ್ಯ / UT	ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ
ವುಲರ್ ಸರೋವರ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಝೀಲಂ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ದಾಲ್ ಸರೋವರ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು, ಶಿಕಾರಾಗಳು ಮತ್ತು ತೇಲುವ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ಯಾಂಗೊಂಗ್ ತ್ಸೋ	ಲಡಾಖ್	ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ (ಚೀನಾ) ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಎತ್ತರದ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ತ್ಸೋ ಮೊರಿರಿ	ಲಡಾಖ್	ಚಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎತ್ತರದ ಸರೋವರ; ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ.
ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ	ಒಡಿಶಾ	ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಲಗೂನ್; ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ ಮತ್ತು ಇರಾವಡ್ಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಪುಲಿಕಾಟ್ ಸರೋವರ	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ–ತಮಿಳುನಾಡು	ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಲಗೂನ್; ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿದೆ.
ವೇಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ	ಕೇರಳ	ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸರೋವರ; ವೇಂಬನಾಡ್-ಕೋಲ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗ.
ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ	ಕೇರಳ	ತಾಳೆಮರದ ಆಕಾರದ ಹಿನ್ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ .
ಸಾಸ್ತಾಂಕೋಟ ಸರೋವರ	ಕೇರಳ	ಕೇರಳದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ಕೊಲ್ಲೇರು ಸರೋವರ	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ	ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ; ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ .
ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರ	ಮಣಿಪುರ	ಫುಮ್ಡಿಸ್ ಎಂಬ ತೇಲುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ; ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾಣ.
ದೀಪೋರ್ ಬೀಲ್	ಅಸ್ಸಾಂ	ಗುವಾಹಟಿ ಬಳಿಯ ರಾಮ್ಸರ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ; ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಬಾರ್ ಸರೋವರ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ; ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಲೋನಾರ್ ಸರೋವರ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	ಬಸಾಲ್ಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರೀಯ ಸರೋವರ.
ನಲ್ಸರೋವರ್	ಗುಜರಾತ್	ಆಳವಿಲ್ಲದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ; ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ.
ಭೋಜ್‌ತಾಲ್ (ಅಪ್ಪರ್ ಲೇಕ್)	ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ	ಭೋಪಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ಪುಷ್ಕರ್ ಸರೋವರ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರ.

ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಜೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕ (OCI) ಕಾರ್ಡ್‌ದಾರರಾದ ನಟ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್‌ಗೆ, ವಿದೇಶಿಯರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಯು (FRRO) ಭಾರತ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

OCI ಕುರಿತು:

ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವಿದೇಶಿ ನಾಗರಿಕರು. ಇದು ಉಭಯ ಪೌರತ್ವವಲ್ಲ.
ಅರ್ಹತೆ: ಜನವರಿ 26, 1950 ರಂದು ಅಥವಾ ಆನಂತರ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದವರು ಅಥವಾ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು. ವಿದೇಶಿ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಮದುವೆಯಾದ 2 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ನಿರ್ಬಂಧ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಥವಾ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಂಟು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳು (ಏನು ಮಾಡಬಹುದು):

ಜೀವಿತಾವಧಿ ವೀಸಾ: ಬಹು-ಪ್ರವೇಶ (Multiple-entry) ಮತ್ತು ಬಹು-ಉದ್ದೇಶದ ವೀಸಾ.
FRRO ವಿನಾಯಿತಿ: ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಅವಧಿ ಎಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
NRI ಸಮಾನತೆ: ಆರ್ಥಿಕ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ NRI ಗಳಿಗೆ ಇರುವಂತೆಯೇ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳು.
ವೃತ್ತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು, ದಂತವೈದ್ಯರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸಬಹುದು.

ನಿರ್ಬಂಧಗಳು (ಏನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ):

ಮತದಾನವಿಲ್ಲ: ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳಿಲ್ಲ: ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು) ಹೊಂದುವಂತಿಲ್ಲ.
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಿಲ್ಲ: ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಅನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯ: ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಿಷನರಿ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಮಧುಮೇಹ (Diabetes)

ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ICMR-INDIAB ಅಧ್ಯಯನದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 101 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಧುಮೇಹದಿಂದ ಹಾಗೂ 136 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪ್ರಿ-ಡಯಾಬಿಟಿಸ್‌ನಿಂದ (ಮಧುಮೇಹ ಪೂರ್ವ ಹಂತ) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮಧುಮೇಹದ ಕುರಿತು:

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಸಾಕಷ್ಟು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕಾಯಿಲೆಯೆ (Metabolic disorder) ಮಧುಮೇಹ.
ಇನ್ಸುಲಿನ್: ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯು (Pancreas) ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಆಗಿದ್ದು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಧುಮೇಹದ ಪ್ರಕಾರಗಳು:

ಟೈಪ್ 1: ಇದು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸ್ವಯಂ ನಿರೋಧಕ (Autoimmune) ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಟೈಪ್ 2: ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗದಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ಥೂಲಕಾಯ, ದೈಹಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಮಧುಮೇಹ: ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನ:

ಆಚರಣೆ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 14.
ಉದ್ದೇಶ: ಮಧುಮೇಹ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಚಂಡೀಗಢದ ಸುಖ್ನಾ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 103 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.

ಸುಖ್ನಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (Sukhna Wetland):

ಸ್ಥಳ: ಚಂಡೀಗಢ (ಹೊರ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ).
ಮಹತ್ವ: ಹೂಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜಲಾಶಯ; ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಫ್ಲೈವೇ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇದು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಕಾಮನ್ ಪೋಚಾರ್ಡ್ (Vulnerable) ಮತ್ತು ಪಲ್ಲಾಸ್ ಫಿಶ್ ಈಗಲ್ (Endangered).

ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ (Sauj Jheel):

ಸ್ಥಳ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ).
ಮಹತ್ವ: 30,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿರುವ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸರೋವರ; ಬರ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಿಂದ ‘ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ’ (IBA) ಎಂದು ಇದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಈಗಲ್.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ರಾಮ್‌ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದ:

ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣವು ರಾಮ್‌ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 1971 ರಂದು ಇರಾನ್‌ನ ರಾಮ್‌ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1975 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
1982 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ರಾಮ್‌ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.

ಮಾಂಟ್ರಿಯಕ್ಸ್ ದಾಖಲೆ:

ಇದರ ಅರ್ಥ: ಮಾಲಿನ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಕ್ರಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಾಣಗಳು: ಕೇವಲ ಎರಡು ತಾಣಗಳು — ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ) ಮತ್ತು ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರ (ಮಣಿಪುರ).
ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಣ: ಯಶಸ್ವಿ ಚೇತರಿಕೆಯ ನಂತರ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರವನ್ನು (ಒಡಿಶಾ) ಈ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.

ರಾಮ್‌ಸರ್ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು 2026:

ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ತಾಣಗಳು: 103 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 2026 ರಂತೆ).
ಮೊದಲ ತಾಣಗಳು: ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ (ಒಡಿಶಾ) ಮತ್ತು ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ) – 1981 ರಲ್ಲಿ.
ಭಾರತ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು: ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 1982.
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳು: ತಮಿಳುನಾಡು (20), ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (14).
100ನೇ ತಾಣ: ಸುರ್ಹಾ ತಾಲ್ (ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು: ಸುಖ್ನಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಚಂಡೀಗಢ) ಮತ್ತು ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ).

ಪ್ರಮುಖ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳು — ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ:

ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ (ಒಡಿಶಾ): ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಲಗೂನ್; ಇರಾವಡ್ಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು.
ಕಿಯೋಲಾಡಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ.
ವುಲರ್ ಸರೋವರ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ): ಝೀಲಂ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ಲೋಕ್ಟಾಕ್ ಸರೋವರ (ಮಣಿಪುರ): ತೇಲುವ ಫುಮ್ಡಿಸ್ (Phumdis);ಕೈಬುಲ್ ಲಮ್ಜಾವೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ.
ಸಾಂಬಾರ್ ಸರೋವರ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ವೇಂಬನಾಡ್-ಕೋಲ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಕೇರಳ): ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಕೊಲ್ಲೇರು ಸರೋವರ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ.
ಸುಖ್ನಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ (ಚಂಡೀಗಢ): ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ.
ಸೌಜ್ ಜೀಲ್ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ): ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಗಂಗಾ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶದ ಜೌಗು ತಾಣ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ

ರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೊರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಅತಿವೇಗದ ದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನವನ್ನು (HGV) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ.

ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕುರಿತು:

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಅಂದರೆ Mach 5 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು.

ಪ್ರಕಾರಗಳು:

HGV ಗಳು: ರಾಕೆಟ್ ಬೂಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಅವು ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ ಗುರಿಯತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು: ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಕ್ರಾಮ್‌ಜೆಟ್‌ನಂತಹ ಅತಿವೇಗದ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು:

HSTDV: ಇದು ಸುಮಾರು Mach 6 ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.

BrahMos-II: ಇದು ಸುಮಾರು Mach 7 ವೇಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಾಗಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA)

ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜೀವಿಶಾಸ್ತ್ರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (SIOFA) ಭಾರತದ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ‘ಸಹಕರಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ-ರಹಿತ ಪಕ್ಷ’ದಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ‘ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಕ್ಷ’ವನ್ನಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದೆ.

SIOFA ಕುರಿತು:

ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ(Southern Indian Ocean Fisheries Agreement).

ಉದ್ದೇಶ: ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: UNCLOS ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮೀನು, ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು, ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಡ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ: ಕರಾವಳಿಯಿಂದ 60-80 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – UNCLOS ಕುರಿತು:

ಇದು ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

1982 ರಲ್ಲಿ ಜಮೈಕಾದ ಮಾಂಟೆಗೊ ಬೇ ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1994 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

ಇದು ಏನನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಡಲ ಗಡಿಗಳು, ಕಡಲ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಸಂಚಾರ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು.

ಇದರ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು “ಸಾಗರಗಳ ಸಂವಿಧಾನ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 168 ಪಕ್ಷಗಳು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಭಾರತ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

ಸೂಚನೆ: ಅಮೆರಿಕವು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಿಲ್ಲ.

UNCLOS ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕಡಲ ವಲಯಗಳು:

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮುದ್ರ: ಕರಾವಳಿಯ ಮೂಲರೇಖೆಯಿಂದ 12 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರದ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.

ಸಂಲಗ್ನ ವಲಯ: ಮೂಲರೇಖೆಯಿಂದ 12 ರಿಂದ 24 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್, ವಲಸೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (EEZ): 200 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯವು ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇತರ ದೇಶಗಳು ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲರಾಶಿ: ಯಾವುದೇ ದೇಶದ EEZ ಗಿಂತ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು UNCLOS ತತ್ವಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು (US) ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಓಮನ್ ದೇಶವು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಕುರಿತು:

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸುಮಾರು -162°C ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ತಂಪಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಾತ್ರದ ಕಡಿತ: ದ್ರವೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನಿಲದ ಗಾತ್ರವು ಅದರ ಮೂಲ ಅನಿಲ ರೂಪದ ಸುಮಾರು 1/600 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರಿಗೆ: ಇದನ್ನು ಇನ್ಸುಲೇಟೆಡ್ LNG ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಮದು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಿಗ್ಯಾಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ಅನಿಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

LNG ಯ ಉಪಯೋಗಗಳು:

ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನೆ.

ನಗರ ಅನಿಲ ವಿತರಣೆ: ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಅಡುಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅನ್ವಯಗಳು.

ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು:

ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಡಚಣೆಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು.

ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ: US LNG ಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸರಕು ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.

ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆ: ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇರಾನ್ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಕತಾರ್‌ನ ರಾಸ್ ಲಫನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯಾದ ವರದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರ ಮಹತ್ವ:

ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ: ಪೂರೈಕೆದಾರರನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ: ಅನೇಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯ ನಮ್ಯತೆ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಮದು ದುರ್ಬಲತೆ: ಭಾರತವು ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು ವಲಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತು:

ಅರ್ಥ: ಇದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಹೊರಗಿನ ಸಿಪ್ಪೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಾರಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಚಾಪೆ, ಹಗ್ಗ, ಬ್ರಷ್ ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನ: ಭಾರತವು ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉದ್ಯೋಗ: ಇದು 7 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ರಫ್ತು: 2014-15ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹1,630.33 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದ ರಫ್ತು, 2025-26ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹6,614.40 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.

ಉದ್ಯಮ್ ನೋಂದಣಿ: 21,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಘಟಕಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 2.3 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.

ಕಾಯರ್ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (CVY) ಕುರಿತು:

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME).

ಉದ್ದೇಶ: ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಉದ್ಯಮದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣ.

ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳು:

ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ.

ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಸುಧಾರಿತ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ತೇಜನ: ದೇಶೀಯ ಮಾರಾಟ, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ.

ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಉತ್ಪಾದನಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (NSAP) ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದೆ.

NSAP ಕುರಿತು:

ಪ್ರಾರಂಭ: ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1995.

ಸಚಿವಾಲಯ: ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ.

ಸ್ವರೂಪ: ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ, ವಂತಿಗೆ ರಹಿತ (non-contributory) ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ಉದ್ದೇಶ: ವೃದ್ಧರು, ವಿಧವೆಯರು, ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದುಡಿಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದುರ್ಬಲ BPL ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದು.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: DPSP ಯ ವಿಧಿ 41.

ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು:

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ವೇತನ: ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ವೇತನ ಯೋಜನೆ (IGNOAPS).

ವಿಧವಾ ವೇತನ: ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಧವಾ ವೇತನ ಯೋಜನೆ (IGNWPS).

ವಿಕಲಚೇತನ ವೇತನ: ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಕಲಚೇತನ ವೇತನ ಯೋಜನೆ (IGNDPS).

ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಯೋಜನ: ಅರ್ಹ BPL ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದುಡಿಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಯೋಜನ ಯೋಜನೆಯ (NFBS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅನುದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಕಲಚೇತನ ವೇತನದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

ಅರ್ಹತೆ: ಶೇ. 40 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಕಲಚೇತನ.

ವಯೋಮಿತಿ: ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಾಸಿಕ ನೆರವು: 0-79 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ₹375 ಮತ್ತು 80 ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ₹625.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಅಂದಾಜು 3.20 ಕೋಟಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು.

ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಒಡಿಶಾದ ಬಾಲ್ಡಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆಯು ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರು 2010 ರಲ್ಲಿ ಮರುಶೋಧಿಸುವವರೆಗೂ, ಸುಮಾರು 130 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇದು ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ ಕುರಿತು:

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಸಿರ್ಟೊಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲಸ್ ಜೇಪೋರೆನ್ಸಿಸ್ (Cyrtodactylus jeyporensis).

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ನಿಶಾಚರ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ 1878 ರಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಡ್ಡೋಮ್ ಅವರಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಸುಮಾರು 1,200-1,300 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು.

ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಇದರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ.

IUCN ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಎಂಡೇಂಜರ್ಡ್ (EN).

CITES: ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ II (Appendix II).
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

4

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026

5

ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ | ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ | ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ | ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ | ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026
ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್‌ಪುರೋಹಿತ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ನೇಮಕ:

ಪಾತ್ರ: ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ECI ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಹಿರಿಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ.

ನೇಮಕಾತಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿಯಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಇವರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಖ್ಯೆ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಇವರು ECI ಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಇವರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲ.

ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (ECI):

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324.

ರಚನೆ: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು (CEC) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುವಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು (EC ಗಳು).

ನೇಮಕಾತಿ: ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಂಸದೀಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು CEC ಮತ್ತು EC ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು: ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ:

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ.

ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.

ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

CEC ಮತ್ತು EC ಗಳು: ಇವು ವಿಧಿ 324 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು: ಇವರು ಕೇವಲ ECI ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು; ಇವರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸಂದರ್ಭ:

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವು (NHRC) ತನ್ನ 33ನೇ ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

NHRC ಕುರಿತು:

ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1993 (PHRA) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 1993 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಆಧಾರ: ಪ್ಯಾರಿಸ್ ತತ್ವಗಳು (1991).

ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ.

ಉದ್ದೇಶ: ಜೀವನ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ:

ನೇಮಕಾತಿ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ: 3 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ (ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು).

ಮರುನೇಮಕಾತಿ: ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಮರುನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

ತನಿಖೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರಿಂದ ಆದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಕುರಿತು ದೂರುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (suo motu) ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ: ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.

ಪರಿಶೀಲನೆ: ಜೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿಫಾರಸುಗಳು: ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ, ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು.

ವರದಿಗಳು: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತವು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ BIMSTEC ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026 ರಂದು ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

BIMSTEC ಕುರಿತು:

ಪೂರ್ಣ ರೂಪ: ಬಹು-ವಲಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಉಪಕ್ರಮ. (Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation)

ಸ್ಥಾಪನೆ: 1997 ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಘೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ.

ಸಚಿವಾಲಯ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಢಾಕಾ.

ಸದಸ್ಯರು (7): ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ನೇಪಾಳ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್.

ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರು: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್.

ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಂಪರ್ಕ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳು.

ಮಹತ್ವ: ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ನಡುವಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪರ್ಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ ಕುರಿತು:

ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದು: ಭಾರತ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ BIMSTEC ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆ: ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವಿಕೆ, ಮಾದಕವಸ್ತು ಸಾಗಣೆ, ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಬಂಡವಾಳ ರಚನೆಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆಯು ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.

ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ ಕುರಿತು:

ಅರ್ಥ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಲಾಭದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುವ ತೆರಿಗೆ.

ಹೊಂದಿರುವ ಅವಧಿ (Holding Period): ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಶೇರುಗಳಿಗೆ 12 ತಿಂಗಳು; ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನ್‌ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಶೇರುಗಳಿಗೆ 24 ತಿಂಗಳು.

ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮೇಲಿನ LTCG: ವಾರ್ಷಿಕ ₹1.25 ಲಕ್ಷವನ್ನು ಮೀರಿದ ಲಾಭದ ಮೇಲೆ ಶೇ. 12.5 ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (STCG) ತೆರಿಗೆ ಕುರಿತು:

ಅರ್ಥ: ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಲಾಭದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ.

ಹೊಂದಿರುವ ಅವಧಿ: ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಇಕ್ವಿಟಿ ಶೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ 12 ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿ.

ತೆರಿಗೆ ದರ: ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಶೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ-ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಗಳಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಲಾಭದ ಮೇಲೆ ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ (ICAR) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂದೋರ್‌ನ ICAR–ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 ರ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.

ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳು — NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 ಕುರಿತು:

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಇಂದೋರ್‌ನ ICAR–ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ.

ಇಳುವರಿ: ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 20 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್; ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ 22-25 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

NRC 270: ಈ ತಳಿಯು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಭಾರವಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ಅನಿಯಮಿತ ಮಳೆ, ಶುಷ್ಕ ಅವಧಿ, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ:

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಗ್ಲೈಸಿನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್; ಇದು ಫ್ಯಾಬೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಕಾರ: ಮುಂಗಾರು ಎಣ್ಣೆಕಾಳು; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈರುತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ: ಸಾಕಷ್ಟು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಸಾರಜನಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ: ಬೇರಿನ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೈಜೋಬಿಯಂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ: ಸೋಯಾಬೀನ್‌ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು (MSP) ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ICAR ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

‘ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಅಸ್ಸಾಂ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲಾಖೆಯು, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲು ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

‘ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮದ ಕುರಿತು:

ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು: ಅಸ್ಸಾಂ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲಾಖೆ (ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ).

ಉದ್ದೇಶ: 8ನೇ ತರಗತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: 2-3 ದಿನಗಳ ವಸತಿ ಶಿಬಿರಗಳು; ಇದರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಚಯವಿರುತ್ತದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು:

ಸ್ಥಳ: ಅಸ್ಸಾಂನ ಸೋಣಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ).

ನದಿ: ಜಿಯಾ-ಭರಾಲಿ (ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಮೆಂಗ್ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ).

CA|TS ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರಲ್ಲಿ CA|TS ಅನುಮೋದಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

CA|TS ಕುರಿತು:

ಇದು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ; 2013 ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026

5

ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ | ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ | ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ | ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ | ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026
UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಸಂದರ್ಭ:

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD) ತನ್ನ ‘ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಭೂ-ಆರ್ಥಿಕತೆ’ (‘Trade and Development Report 2026: The Geoeconomics of Development’) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: 2026 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 2.6 ರಷ್ಟು ಇರಲಿದ್ದು, 2025 ರಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇ. 2.9 ರಿಂದ ಕುಸಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ: 2026 ರಲ್ಲಿ ನೈಜವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ; 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವು ದಾಖಲೆಯ $35 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿತ್ತು.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು: ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 2026 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 4 ಕ್ಕೆ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ (2025 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.7 ರಷ್ಟಿತ್ತು).

ಏಷ್ಯಾ: 2026 ರ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 59 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ; ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಶೇ. 7.3 ರಷ್ಟು ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD):

ಸ್ಥಾಪನೆ: 1964.

ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.

ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA).

ಉದ್ದೇಶ: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಶೋಧನೆ, ನೀತಿ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವರದಿಗಳು: ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ, ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆ ವರದಿ.

ಸದಸ್ಯತ್ವ: 195 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು.

JOSH ಉಪಕ್ರಮ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವರು TB ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ JOSH (Joint Squad for Health) ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

JOSH ಉಪಕ್ರಮ:

ಅನುಷ್ಠಾನ: ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯ NCT ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ TB ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಮಟ್ಟದ ತಲುಪುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ತಂಡದ ರಚನೆ: ಬ್ಲಾಕ್ ಅಥವಾ ವಾರ್ಡ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ವರ್ಗ-I (Class-I) ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಐದು MY Bharat ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಐದು NCC ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರು: ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದರ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು 11 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ 55 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹತ್ವ: TB ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ನಿಯಮಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ಜನಭಾಗೀದಾರಿಯನ್ನು (ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ) ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ವಿಶ್ವ ಕ್ಷಯರೋಗ ದಿನ:

1882 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಬರ್ಟ್ ಕೋಚ್ ಅವರು TB ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ದಿನದ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2026 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಹೌದು! ನಾವು ಕ್ಷಯರೋಗವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬಹುದು” (“Yes! We can end TB”).

ಕ್ಷಯರೋಗ (TB):

ಕಾರಣ: ಇದು ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯುಲೋಸಿಸ್ (Mycobacterium tuberculosis) ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಹರಡುವಿಕೆ: ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಮ್ಮಿದಾಗ, ಸೀನಿದಾಗ ಅಥವಾ ಉಗುಳಿದಾಗ ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು: ಕೆಮ್ಮು, ಎದೆನೋವು, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ತೂಕ ನಷ್ಟ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಬೆವರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಚಿಕಿತ್ಸೆ: TB ಯು ಸೂಕ್ತವಾದ ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್ ಔಷಧಿಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಬಹು-ಔಷಧ ನಿರೋಧಕ ಕ್ಷಯರೋಗ (MDR-TB): ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಥಮ ಹಂತದ ಕ್ಷಯರೋಗ ವಿರೋಧಿ ಔಷಧಿಗಳಾದ ಐಸೋನಿಯಾಜಿಡ್ (isoniazid) ಮತ್ತು ರಿಫಾಂಪಿಸಿನ್ (rifampicin) ಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ TB ಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ MDR-TB ಅನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು.

ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026

ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಸಂದರ್ಭ:

ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO) 19ನೇ ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) ಬಗ್ಗೆ:

ಪ್ರಕಟಿಸುವವರು: ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO).

ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟ: 2007 ರಲ್ಲಿ.

ಉದ್ದೇಶ: ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ನಾವೀನ್ಯತಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು 139 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಗ್ರ 100 ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

GII 2026 ರ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ: ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಸತತ 16ನೇ ವರ್ಷವೂ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇವೆ.

ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಾಧನೆ: ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 25 ನಾವೀನ್ಯತಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಪೈಕಿ 14 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ: 139 ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತವು 38ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

USA ದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಕೇಪ್ ಕಾಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅಪರೂಪದ ಆಮೆಯ ಮರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೈಸೆಫಾಲಿ (bicephaly) ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅವಳಿಗಳ ಅಪೂರ್ಣ ವಿಭಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಸಹಜತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಿದುಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ತಲೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ ಕುರಿತು:

ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಇದು ಕರಾವಳಿಯ ಆಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೇಲಿನ ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ವಜ್ರಾಕಾರದ ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಉಂಗುರಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ; ಇದು ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ, ಬೂದು-ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಇದು ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪ್ಪನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ವಿಶೇಷವಾದ ಉಪ್ಪಿನ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಭಿನ್ನ ಲವಣಾಂಶದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅಳಿವೆಗಳು, ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ತೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳು.

ಹರಡುವಿಕೆ: ಇದು USA ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾವರೆಗಿನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ವರೆಗೆ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ: ಇದು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವನಹುಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ತನ್ಮೂಲಕ ಕರಾವಳಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

IUCN ಸ್ಥಾನಮಾನ: ದುರ್ಬಲ (Vulnerable).

CITES: ಅನುಬಂಧ II.

ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಸಂದರ್ಭ:

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11 ರಂದು ನಡೆದ ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ ಅವರ 110ನೇ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ PM ಅವರು ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ (1916–2010) ಕುರಿತು:

ಜನಪ್ರಿಯತೆ: ಇವರು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು; ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು: ಇವರು ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಅವರ ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು.

ಸರಸ್ವತಿ ಶಿಶು ಮಂದಿರ: ಇವರು 1950 ರಲ್ಲಿ ಗೋರಖ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ದೀನದಯಾಳ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (DRI): ಇದು ಏಕಾತ್ಮ ಮಾನವತಾವಾದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರಕೂಟ ಗ್ರಾಮೋದಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಗೌರವಗಳು: 1999 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ; ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ UN HLM ನಲ್ಲಿ, WHO ನೇತೃತ್ವದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ (PA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕಾನೂನು ಆಡಳಿತದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (PPPR) ಕುರಿತಾದ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

WHO ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದ:

ಇದನ್ನು 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

ಉದ್ದೇಶ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು WHO ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಅಂಗೀಕಾರದ ನಂತರದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದರೆ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲಿನ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪು (IGWG), ರೋಗಕಾರಕ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನ-ಹಂಚಿಕೆ (PABS) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವರಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವುದಾಗಿದೆ.

60 ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ 30 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.

ಭಾರತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ 124 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 2025 ರಲ್ಲಿ ಈ PA ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ.

PABS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಬಂಧದ ಕುರಿತು ಮಾತುಕತೆಗಳು ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ PA ಇನ್ನೂ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.

ರೋಗಕಾರಕ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನ-ಹಂಚಿಕೆ (PABS):

ಇದು WHO ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಸಿಕೆಗಳು, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಂತಹ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರತಿ-ಕ್ರಮಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8 ರಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಈ ದಿನಾಂಕವು ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ನ ಪರಮಾಣು ತೂಕಕ್ಕೆ (1.008) ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಕುರಿತು:

ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ: ಹೈಡ್ರೋಜನ್ H ಸಂಕೇತವನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 1 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.

ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರವಾದ ಮೂಲವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ರವ್ಯದ (normal matter) ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ. 75 ರಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಇದು ಬಣ್ಣರಹಿತ, ವಾಸನಾರಹಿತ, ರುಚಿರಹಿತ, ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.

ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ (Green Hydrogen):

ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ (electrolysis) ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಯೋಜನ: ಇದು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಉರಿಯುವ ಮೂಲವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಡಿಕಾರ್ಬನೈಸ್ (decarbonise) ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು (fuel cells) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್:

ಉದ್ದೇಶ: ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.

ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE).

ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

RBI ನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು (MPC) ಪಾಲಿಸಿ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಮೂಲಾಂಶಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಶೇ. 5.5 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ತಟಸ್ಥದಿಂದ (neutral) ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.

ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (MPC):

ಸ್ಥಾಪನೆ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಕಾಯ್ದೆ, 1934 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 45ZB ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (MPC) ರಚಿಸಿದೆ.

ಸಭೆ: MPC ಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ರಚನೆ: ಸಮಿತಿಯು ಆರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆರು ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ, ಮೂವರು ಆಂತರಿಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ – ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವ RBI ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು RBI ನ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಗವರ್ನರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರನೇ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ RBI ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಒಬ್ಬ RBI ಅಧಿಕಾರಿ ಇರುತ್ತಾರೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವರು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ). ಉಳಿದ ಮೂವರು ಬಾಹ್ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತದಾನ: MPC ಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಒಂದು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮತಗಳು ಸಮಾನವಾದಾಗ, ಗವರ್ನರ್ ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತದ (casting vote) ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.

MPC ರಚನೆಯ ಮಹತ್ವ: ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು RBI ಗೆ ವಹಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು RBI ನಡುವೆ ಆದ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ MPC ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು: ಹಣದುಬ್ಬರದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪಾಲಿಸಿ ರೆಪೊ ದರವನ್ನು MPC ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಾಧನಗಳು:

ರೆಪೊ ದರ: ಅಡಮಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ RBI ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡುವ ದರ.

ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೊ ದರ: RBI ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ದರ.

ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ (CRR): ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಠೇವಣಿಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು RBI ಬಳಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ.

ಶಾಸನಬದ್ಧ ದ್ರವ್ಯತೆ ಅನುಪಾತ (SLR): ಠೇವಣಿಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ದ್ರವ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಚಿನ್ನ, ನಗದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳು) ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ.

ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (OMO): ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು.

ಸೀಮಾಂತ ಸ್ಥಾಯಿ ಸೌಲಭ್ಯ(MSF): ದಂಡದ ದರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತುರ್ತಾಗಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯ.

ದ್ರವ್ಯತೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯ (LAF): ರೆಪೊ ಮತ್ತು ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೊ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಯೋಜನೆ (MSS): ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಡಿಸಲಾಗುವ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು.

ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಸಂದರ್ಭ:

ನವದೆಹಲಿಯ ಯಶೋಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 10ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (IMC) ಅನ್ನು PM ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (IMC) ಕುರಿತು:

ವಿವರಣೆ: ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಆಯೋಜಕರು: ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಆಪರೇಟರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (COAI) ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (DoT).

ಉದ್ದೇಶ: ಟೆಲಿಕಾಂ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಉದ್ಯಮ, ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ಇದೊಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾರಂಭ: 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2026 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದ ವಿಸ್ತರಣೆ” (“Scale Without Boundaries”).

ಮಹತ್ವ: ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis)

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಗಿಜಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್ (Great Sphinx of Giza) ಅನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಬಳಸಲಾದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಂದ, ಭಾರತದ ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಅಳಿದುಹೋದ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆರುಗೇವಿಯಾಲಿಸ್ ಕೈರೆನ್ಸಿಸ್ (Herugavialis cairensis) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಘರಿಯಾಲ್ ಮೊಸಳೆ ಕುರಿತು:

ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು:

ಇವು ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಘರಿಯಾಲ್‌ಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ನೋಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಮೊಸಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಘರಿಯಾಲ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಉಷ್ಣ ರಕ್ತದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವು ನರಭಕ್ಷಕಗಳಲ್ಲ.

ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆ:

ಘರಿಯಾಲ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನದಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಡಿದಾದ, ಮರಳಿನ ನದಿತೀರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಳವಾದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಂಬಲ್ ನದಿ, ಗಿರ್ವಾ ನದಿ, ಕೆನ್ ನದಿ, ಯಮುನಾ ನದಿ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ, ಘಾಘರಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿ-ಹೂಗ್ಲಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ:

IUCN ಸ್ಥಾನಮಾನ: ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Critically Endangered) ಪ್ರಭೇದ.

ಇದನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 ರ ಅನುಸೂಚಿ 1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು:

ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮೊಸಳೆ(1975): ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (FAO) ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.

2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ (HAL) ಕೋರಾಪುಟ್ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನ 2,000ನೇ ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಿತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

AL-31FP ಎಂಜಿನ್: Su-30MKI ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು HAL ಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 63 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶಕ್ತಿ ಎಂಜಿನ್: ಧ್ರುವ್ ಸುಧಾರಿತ ಲಘು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ (ALH) ಮತ್ತು ಪ್ರಚಂಡ್ ಲಘು ಯುದ್ಧ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಾಗಿ (LCH) HAL ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಸಫ್ರಾನ್ (Safran) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.

ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಎರಡನೇ ಶಕ್ತಿ ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವು 2028–29 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 100 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಮಹತ್ವ: ಇದು ದೇಶೀಯ ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದ ಸ್ವದೇಶೀಕರಣ ಮತ್ತು ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC)

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಟರ್ಕಿಯ ಅಂಟಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಮುಂಬರುವ COP31 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಮುನ್ನ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು CBDR-RC ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಮತ್ತು ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಭಾರತವು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

CBDR-RC ಕುರಿತು:

ಅರ್ಥ: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ತತ್ವ ಇದಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು.

ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು: ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು: ದೇಶಗಳ ಹಣಕಾಸು, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು:

ರಿಯೊ ಭೂ ಶೃಂಗಸಭೆ, 1992: ರಿಯೊ ಘೋಷಣೆಯ ತತ್ವ 7 ಮತ್ತು UNFCCC ನ ವಿಧಿ 3(1) ರಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ಯೋಟೋ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ, 1997: ಈ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ-ಕಡಿತದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ, 2015: ಇದು ಸಮಾನತೆ, CBDR-RC ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಲೇ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು (NDCs) ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರ ಮಹತ್ವ:

ಇದು ಹವಾಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಸಮಾನ ಹೊರೆ-ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಸರಣಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ.

ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಸ್ಥಳ: ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಳನಾಡಿನ ಸಮುದ್ರವಾಗಿದೆ; ಇದು ಯುರೋಪ್, ಕಾಕಸಸ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳು: ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾ.

ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಡ್ಯಾನ್ಯೂಬ್, ಡ್ನೀಪರ್, ಡ್ನಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡಾನ್ ನದಿಗಳು. (ಗಮನಿಸಿ: ಡಾನ್ ನದಿಯು ಅಜೋವ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೆರ್ಚ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ).

ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ: ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ → ಬಾಸ್ಪರಸ್ ಜಲಸಂಧಿ → ಮರ್ಮರ ಸಮುದ್ರ → ಡಾರ್ಡನೆಲ್ಸ್ ಜಲಸಂಧಿ → ಏಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ → ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ.

ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ — ಅನಾಕ್ಸಿಕ್ ನೀರು (Anoxic Waters): ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 150-200 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಭಾಗದ ನೀರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್‌ನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ: ಸಮುದ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಲ ಜೀವಿಗಳು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಭಾಗದ, ಆಮ್ಲಜನಕಯುಕ್ತ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

5

ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ | ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ | ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ | ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ | ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026
ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ | ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ | ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ | ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ | ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌
ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಸಂದರ್ಭ:

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ

ಸಂಬಂಧ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಗ್ರೋಹಾದೊಂದಿಗೆ (Agroha) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ.

ವಂಶಾವಳಿ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಸೂರ್ಯವಂಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಾಪಕ: ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವರನ್ನು ಅಗರ್‌ವಾಲ್ (Agrawal) ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಗ್ರೋಹಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಂಬಿಕೆಗಳು: ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಆದರ್ಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಜಯಂತಿ: ಹಿಂದೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು: ಇವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಣನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ; ಇವರ ನಿಖರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳ: ಹರಿಯಾಣದ ಆಗ್ರೋಹಾ ಧಾಮ್ (Agroha Dham), ಇದು ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತವು ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಜಿ

ವಿಧ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸುವ ಬೀಟಾ-ಲ್ಯಾಕ್ಟಮ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕ.

ಮಹತ್ವ: ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸಕ್ರಿಯ ಔಷಧೀಯ ಘಟಕ’ (API) ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಮುಖ ಆರಂಭಿಕ ವಸ್ತು’ವಾಗಿ (KSM) ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಯೋಗಗಳು: ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್, ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಲ್ಲಿನ ಸೋಂಕುಗಳಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಂಟಿ-ಡಂಪಿಂಗ್ ಸುಂಕ

ಅರ್ಥ: ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಮದು ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ಇದಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ಆಮದುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯದ ಬೆಲೆ ಪೈಪೋಟಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

DGTR: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ರೆಮಿಡೀಸ್’ (DGTR) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಸಂದರ್ಭ:

ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂಬೆ ಮಾತೆ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೊರಾಂಗಣ ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗರ್ಬಾ ಕುರಿತು

ಮೂಲ: ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ: ಅಂಬೆ ಮಾತೆ / ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಭಕ್ತಿ, ಫಲವತ್ತತೆ, ನಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರದರ್ಶನ: ನರ್ತಕರು ದೀಪ ಅಥವಾ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಾಳೆಯೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪದದ ಮೂಲ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ ‘ಗರ್ಭ’ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ಆಧುನಿಕ ಗರ್ಬಾ ನೃತ್ಯವು ‘ದಾಂಡಿಯಾ ರಾಸ್’ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.

UNESCO ಮಾನ್ಯತೆ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ UNESCOದ ‘ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪಟ್ಟಿ’ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರೂಪಗಳು: ಮಾತಾಜಿ ಗರ್ಬಾ, ಕೃಷ್ಣ ಗರ್ಬಾ ಮತ್ತು ಲೋಕ್ ಗರ್ಬಾ.

ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ

ರಾಜಕೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ULLAS – ನವ ಭಾರತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ULLAS ಯೋಜನೆ

ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಸಮಾಜದ ಸರ್ವರಿಗೂ ಆಜೀವ ಕಲಿಕೆಯ ಅರಿವು (Understanding of Lifelong Learning for All in Society – ULLAS) – ನವ ಭಾರತ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ವಿಧ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು (2022–2027), 2020ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಗೆ (NEP) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

ಗುರಿ ಸಮೂಹ: 15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ ವಯಸ್ಕರು.

ಐದು ಘಟಕಗಳು:

ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞಾನ

ನಿರ್ಣಾಯಕ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು

ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣ

ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು

ನಿರಂತರ ಶಿಕ್ಷಣ

ಉದ್ದೇಶ: ಸ್ವಯಂಸೇವಕತೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಬೋಧ್ (ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ) ಮೂಲಕ ‘ಜನ-ಜನ ಸಾಕ್ಷರ’ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ

ಜನಗಣತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಬಲ್ಲ 7 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಸ್ತೃತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಇದು ಗ್ರಹಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದುವಿಕೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತೆ: ಶೇ. 95 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (UT) ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್

ರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಮೂರನೇ ‘ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ನೌಕೆ’ಯಾದ (ASW-SWC) ‘ಮಾಂಗ್ರೋಲ್’ ಅನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ.

INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್ ಕುರಿತು

ವಿಧ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಮೂರನೇ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ನೌಕೆ (ASW-SWC).

ಹೆಸರು: ಗುಜರಾತಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರಾಗಿರುವ ‘ಮಾಂಗ್ರೋಲ್’ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ; ಇದು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಂಡ ಮೈನ್‌ಸ್ವೀಪರ್ (minesweeper) ನೌಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ‘INS ಮಾಂಗ್ರೋಲ್’ ಅನ್ನು ಸಹ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಲು: ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಶೇ. 80 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು:

ಕರಾವಳಿ ಜಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ.

ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಗಣಿ (mine) ಯುದ್ಧ.

ಕಡಿಮೆ-ತೀವ್ರತೆಯ ಕಡಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (LIMO).

ಉಪಕರಣಗಳು: ಟಾರ್ಪಿಡೊಗಳು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ರಾಡಾರ್ ಮತ್ತು ಸೋನಾರ್‌ಗಳು.

ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿ: ವಾಟರ್‌ಜೆಟ್‌ಗಳು (Waterjets).

ಮಹತ್ವ: ಇದು ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ‘ಬಾಂಬೆ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ’ (BNHS) ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್

ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿ: ಇದು 152-156 ಸೆಂ.ಮೀ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 240 ಸೆಂ.ಮೀ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹರವನ್ನು (wingspan) ಹೊಂದಿದೆ.

ಸ್ವಭಾವ: ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಿತಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾರಿನ ಅಧಿಕ ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರಗೆ, ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಗಳು, ಪಾಳುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಗುಜರಾತ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಇವು, ಈಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ.

ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರ: ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೀನು, ಕೀಟಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ: 1972ರ ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಸೂಚಿ-4 ಮತ್ತು IUCN ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ದುರ್ಬಲ’ (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

5

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2026
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷ | ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ | ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ | ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ | ಕುಲ್ಸಿ ನದಿ | HPV ಲಸಿಕೆ CERVAVAC ಗೆ WHO ನ ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆ
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ‘ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ 2026ರ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸ್ವೆರಿಜೆಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವೆರಿಜೆಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ: 12 ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕ್ರೋನರ್, ಇದನ್ನು ಪುರಸ್ಕೃತರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಸ್ಥೂಲ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು

ರಾಬರ್ಟ್ ಇ. ಹಾಲ್: ಇವರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಆದಾಯದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಆದಾಯದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಬಂಧಿತರಾಗಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಇವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮೈಕೆಲ್ ವುಡ್‌ಫೋರ್ಡ್: ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಲೆ-ನಿಗದಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇವರು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ

ಅರ್ಥ: ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ: ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು, ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು.

ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಕಾವೇರಿದಾಗ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ (PMGS-NMP) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.

ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ (PMGS-NMP)

ಪ್ರಾರಂಭ: 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021.

ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ (DPIIT).

ಉದ್ದೇಶ: ಬಹುಮಾದರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು, ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಏಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯಂತ್ರಗಳು: ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲ್ವೆ, ಬಂದರುಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಸಮೂಹ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.

ಸಂಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ: ಭಾರತಮಾಲಾ, ಸಾಗರಮಾಲಾ, ಒಳನಾಡು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು UDAN ನಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಧಾನ: ಇದು 58 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

GIS ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆ: ಸಂಘಟಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆ: ಸಂಪರ್ಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಸ್ಥಳದ ಸೂಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಗತಿ ಶಕ್ತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (GSV)

ಸ್ಥಾಪನೆ: 2022; ಇದು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಪಾತ್ರ: ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು 2022ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ತರಬೇತಿ: ಜುಲೈ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ 2.4 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಆಮದುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತಾ ಮಿಷನ್

ಈ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು 2025-26 ರಿಂದ 2030-31ರ ವರೆಗೆ ₹11,440 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇದು ತೊಗರಿ, ಉದ್ದು ಮತ್ತು ಮಸೂರ್ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ (MSP) ಸತತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಖರೀದಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ

ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ: ಭಾರತವು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕ (ಶೇ. 25), ಗ್ರಾಹಕ (ಶೇ. 27) ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರ (ಶೇ. 14) ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಋತುಮಾನದ ಉತ್ಪಾದನೆ: ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾರು (ಖಾರಿಫ್) ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾರು (ರಾಬಿ) ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಗ್ರ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಮಿಷನ್ (NFSM-Pulses): ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ (HYV) ಬೀಜಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (MSP): ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುವ MSP (ಉದಾ: 2023-24ರಲ್ಲಿ ತೊಗರಿಗೆ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹7000) ಬೆಲೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.

ICAR-IIPR ನ ಬೀಜದ ಕೇಂದ್ರ(Seed Hub) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಬೀಜಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

PM-AASHA ಯೋಜನೆ: ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶಿತ ಖರೀದಿ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಕೊರತೆ ಪಾವತಿ (PDP) ಮುಖಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ MSP ದರ ಸಿಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ICAR): ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ, ಬರ, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಿಗಾಗಿ e-NAM ಸಂಯೋಜನೆ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

ವಿಯೆನ್ನಾ ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಕಾರ್ಯನಿರತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ನಿಖರ ಸಾಧನ.

ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ತತ್ವ: ಥೋರಿಯಮ್-229 ನಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಶಕ್ತಿ ಮಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಲೇಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ: ಥೋರಿಯಮ್-229 ಕಡಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು.

ವಸ್ತುಗಳು: ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಹರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಥೋರಿಯಮ್-229 ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಇದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿದಳನ (fission) ಅಥವಾ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು (fusion) ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಗಡಿಯಾರ: ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ: ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಉಲ್ಲೇಖ: SI ಸೆಕೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸೀಸಿಯಮ್-133 ಪರಮಾಣುವಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನುಕೂಲ: ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಅಡಚಣೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನ್ವಯಗಳು

ಸ್ಥಾನೀಕರಣ: ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೂಲಕ GPS ಸ್ಥಾನೀಕರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂವಹನ: ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಬರ್-ಆಪ್ಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಣಕಾಸು ಜಾಲಗಳು: ಟೈಮ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲಭೂತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ: ಅಲ್ಟ್ರಾಲೈಟ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ (ultralight dark matter) ಅನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ (1902–1979)

ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರು: ಲೋಕನಾಯಕ (“ಜನರ ನಾಯಕ”).

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ: 1942ರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಜೈಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ: 1934 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.

ಭೂದಾನ ಚಳವಳಿ: ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಭೂದಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ (1974): ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಇವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು; ಈ ಚಳವಳಿಯನ್ನು 5 ಜೂನ್ 1974 ರಂದು ಪಾಟ್ನಾದ ಗಾಂಧಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳು: ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ರಾಮೋನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1965); ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ‘ಭಾರತ ರತ್ನ’ (1998).

ಕುಲ್ಸಿ ನದಿ

ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

ಸಂದರ್ಭ:

ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಮೇಘಾಲಯದ ಕುಲ್ಸಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಉದ್ದೇಶಿತ 55-MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕುಲ್ಸಿ ನದಿ

ಉಪನದಿ: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿ.

ಮೂಲ: ಮೇಘಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು; ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹರಿವನ್ನು ಖಿರ್ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗ: ಮೇಘಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಮರೂಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಂಗಮ: ಅಸ್ಸಾಂನ ನಗರ್‌ಬೇರಾ ಬಳಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ವಾಸ್ತವಾಂಶ: 2009 ರಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

HPV ಲಸಿಕೆ CERVAVAC ಗೆ WHO ನ ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆ

ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ಸೆರಮ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ವಾಡ್ರಿವೆಲೆಂಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲೋಮವೈರಸ್ (HPV) ಲಸಿಕೆಯಾದ CERVAVAC, ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (WHO) ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

CERVAVAC ಲಸಿಕೆ

ಮಹತ್ವ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ವಾಡ್ರಿವೆಲೆಂಟ್ HPV ಲಸಿಕೆ; ಇದು ಲಿಂಗ-ತಟಸ್ಥವಾಗಿದೆ (ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸೂಕ್ತ).

ಗುರಿ: HPV ವಿಧಗಳಾದ 6, 11, 16 ಮತ್ತು 18.

ಅರ್ಹತೆ: 9 ರಿಂದ 26 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗರಿಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವ: WHO ನ ಪೂರ್ವ-ಅರ್ಹತೆಯು HPV ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ UN ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಈ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (Cervical Cancer)

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಯೋನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕೆಳಭಾಗವಾದ ಗರ್ಭಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್.

ಕಾರಣ: ಶೇ. 99ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ HPV ಸೋಂಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಹೊರೆ: 2020 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 6,04,000 ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 3,42,000 ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ: HPV ಲಸಿಕೆ, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೂರ್ವ ಗಾಯಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಂತರ ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ HPV ಲಸಿಕಾಕರಣ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: 14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂದಾಜು 1.2 ಕೋಟಿ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲಸಿಕೆಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ CERVAVAC; ಜೊತೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡಾಸಿಲ್ 9 ಮತ್ತು ಸರ್ವಾರಿಕ್ಸ್ ಲಸಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿವೆ.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

5

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2026
ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್ (EBV) | ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA) | ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ (OHCHR) | ಪನಾಮಾ | INS ಶ್ರೇಯಸ್
ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್ (EBV)

ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

WHO ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಯ (International Agency for Research on Cancer – IARC) ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, EBV ಯು ಮಾನವ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದೆ.

ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್ (EBV) — UPSC

ವಿಧ: ಹರ್ಪಿಸ್‌ವೈರಸ್ (herpesvirus) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದ್ವಿ-ಸುರುಳಿ (double-stranded) DNA ವೈರಸ್; ಇದನ್ನು ಹ್ಯೂಮನ್ ಹರ್ಪಿಸ್‌ವೈರಸ್ 4 (HHV-4) ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶೋಧನೆ: 1964 ರಲ್ಲಿ ಆಂಥೋನಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್, ಯವೊನ್ನೆ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಟ್ ಅಚೋಂಗ್ ಅವರು ಬರ್ಕಿಟ್ ಲಿಂಫೋಮಾ (Burkitt lymphoma) ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು; ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ.

ಹರಡುವಿಕೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಲಾಲಾರಸದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಕಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಡಿಸೀಸ್” (kissing disease) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಗ ಕಸಿ ಮೂಲಕವೂ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಪಕತೆ: ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಶೇ. 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಕರಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳು: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮೊನೊನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸಿಸ್ (Infectious mononucleosis), ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು, ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್ (multiple sclerosis) ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ಲಿಂಫೋಪ್ರೊಲಿಫೆರೇಟಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (PTLD).

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA)

ರಾಜಕೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 1967ರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆಗೆ (UAPA) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA), 1967

ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳು.

2004ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

2019ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು.

ಅನುಷ್ಠಾನ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (NIA) ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ (OHCHR)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿಯ (OHCHR) ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ (OHCHR) ಕುರಿತು

ಸ್ಥಾಪನೆ: 1993, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.

ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ.

ಕಾರ್ಯಗಳು: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಪಾದಿತ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಕುರಿತು ಕಳವಳವನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು: ಹೈ ಕಮಿಷನರ್, ಇವರನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ.

ಪನಾಮಾ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ದಕ್ಷಿಣ ಪನಾಮದಲ್ಲಿ 7.7 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸುನಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪನಾಮಾ

ಸ್ಥಳ: ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ; ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ರಾಜಧಾನಿ: ಪನಾಮಾ ಸಿಟಿ.

ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳು: ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ (ಪೂರ್ವ).

ಜಲಮೂಲಗಳು: ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ (ಉತ್ತರ) ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ (ದಕ್ಷಿಣ).

ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ.

ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಚಾಗ್ರೆಸ್ (Chagres), ತುಯಿರಾ (Tuira), ಚೆಪೊ (Chepo) ಮತ್ತು ಚುಕುನಾಕ್ವೆ (Chucunaque).

INS ಶ್ರೇಯಸ್

ರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಯೋಜಿತ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಡಲಾಚೆಯ ಗಸ್ತು ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ (NGOPVs) ಇದು ಮೂರನೆಯ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ.

INS ಶ್ರೇಯಸ್

ನಿರ್ಮಾತೃ: ಗಾರ್ಡನ್ ರೀಚ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (GRSE), ಇದು ಭಾರತೀಯ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಅರ್ಥ: ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ “ಶ್ರೇಯಸ್” ಎಂದರೆ “ಉತ್ತಮ” ಅಥವಾ “ಅತ್ಯುತ್ತಮ” ಎಂದರ್ಥ.

ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು: ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ 23 ನಾಟ್ಸ್; 14 ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ 8,500 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು: ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ ವಿರೋಧಿ (Anti-piracy), ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ನಿಗ್ರಹ, ಬೇಟೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (anti-poaching), ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರೋಧಿ, ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆ, ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಡಲಾಚೆಯ ಆಸ್ತಿ ರಕ್ಷಣೆ.

ಮಹತ್ವ: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

5

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2026
ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ 2026 | ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ | ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ (KVI) | ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ (Central Asian Flyway – CAF) | 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 100% ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ CAQM ಸಮಿತಿ | ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)
ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ 2026

ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2026ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳ ಆಲಿಸುವಿಕೆ: ನೈಜ ಧ್ವನಿಗಳು, ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆ” (Lived experiences heard: real voices, real change).

ಪ್ರಾರಂಭ: 1992 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಫಾರ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ (WFMH) ವತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು, ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಸ್ಥಿತಿ.

ಭಾರತೀಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಟೆಲಿ ಮನಸ: ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 24×7 ಟೆಲಿ-ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NMHP): 1982 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (DMHP): ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರಗಳು: ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2017: ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

WHO ಸಮಗ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (2013–2030): ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

WHO mhGAP: ತಜ್ಞರಲ್ಲದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೂಲಕ ಪುರಾವೆ-ಆಧಾರಿತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

SDG 3.4: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಾಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ “ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಹತ್ತಿ: ಜೀವನೋಪಾಯ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ” ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು UN ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿವೆ.

ವಿಶ್ವ ಹತ್ತಿ ದಿನ

ಆಚರಣೆ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, UN ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಮೊದಲ ಆಚರಣೆ: 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019, ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ.

ಮೂಲ: ಕಾಟನ್ ಫೋರ್ (C-4) ದೇಶಗಳಾದ ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೊ, ಬೆನಿನ್, ಚಾದ್ ಮತ್ತು ಮಾಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದವು.

ಉದ್ದೇಶ: ಹತ್ತಿ, ಅದರ ಉಪಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಶ್ವೇತ ಚಿನ್ನ: ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಜಾಗತಿಕ ನಾರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ಪಾಲು ಸುಮಾರು ಶೇ. 23 ರಷ್ಟಿದೆ.

ಹತ್ತಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಹತ್ತಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಏಕೈಕ ದೇಶ ಭಾರತ.

ಏಷ್ಯನ್ ಹತ್ತಿ: ಗಾಸಿಪಿಯಮ್ ಅರ್ಬೋರಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಗಾಸಿಪಿಯಮ್ ಹರ್ಬೇಸಿಯಂ.

ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಲಯಗಳು

ಉತ್ತರ ವಲಯ: ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ.

ಮಧ್ಯ ವಲಯ: ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.

ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ: ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ.

ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು.

Bt ಹತ್ತಿ

Bt: Bacillus thuringiensis, ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ.

ಪರಿಚಯ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಉದ್ದೇಶ: ಕಾಯಿಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳ (bollworms) ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಹತ್ತಿಗೆ MSP (2026–27)

ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್(2025–26): ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ, ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಮಿಷನ್.

ಕಪಾಸ್ ಕಿಸಾನ್ ಆ್ಯಪ್: MSP ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರ ಸ್ವಯಂ-ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ಬುಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್: ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ (KVI)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್’ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ (KVI) ಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ.

ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಆಯೋಗ (KVIC)

ಸ್ಥಾಪನೆ: ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1957 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆ.

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME).

ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಕಾರ್ಯಗಳು: ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಖಾದಿ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (KVY): ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಮೂಲಕ ಖಾದಿ ವಲಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ:

ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು (MMDA).

ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ISEC).

ಖಾದಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಕ್‌ಶೆಡ್ (Workshed) ಯೋಜನೆ.

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಖಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೆರವು.

ಖಾದಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉಪಕ್ರಮಗಳು.

ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (GVY): ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್ ವಿತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಖಾದಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರ (CoEK): ನವದೆಹಲಿಯ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ’ (NIFT) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ KVIC ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ಖಾದಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಳವಡಿಕೆ, ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಂಬಲ.

ಮಹತ್ವ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ (Central Asian Flyway – CAF)

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

‘ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ’ವು (CACN) ಹೊಸ ‘ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್

ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು: ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ (CACN).

ಉದ್ದೇಶ: ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನ-ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳ (flyway) ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳು.

ಪಕ್ಷಿಗಳ ಡಿಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು.

ಮಹತ್ವ: ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶ (data) ಹಂಚಿಕೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ (CAF)

ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಕಾಕಸಸ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 30 ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.

ಪಕ್ಷಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ: 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು, ಭೂಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರ ಪಕ್ಷಿಗಳು.

ಮಹತ್ವ: ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು: ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದದ (CMS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು – ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಬಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ

ಪರಿಚಿತ ಹೆಸರು: ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ’ (CMS) ಅಥವಾ ‘ಬಾನ್ ಸಮಾವೇಶ’ (Bonn Convention) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ಭೂಮಿಯ, ಸಮುದ್ರದ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಾರಂಭ: ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಅಂತರ್-ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: CMS ನ ಅನುಬಂಧಗಳು ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಸ್ತನಿಗಳು; ಪಕ್ಷಿಗಳು; ಮೀನುಗಳು; ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

CMS ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 13ನೇ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP-13)

ನಡೆದ ಸ್ಥಳ: ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಗಾಂಧಿನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ (CMS) 13ನೇ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP-13) ನಡೆಯಿತು.

ಲಾಂಛನ: CMS COP-13 ರ ಲಾಂಛನವು ‘ಗಿಬಿ — ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್’ ಆಗಿತ್ತು.

ಗಾಂಧಿನಗರ ಘೋಷಣೆ: 2020ರ ನಂತರದ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಪರ್ಕದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಕರೆಯಿತ್ತ ‘ಗಾಂಧಿನಗರ ಘೋಷಣೆ’ಯನ್ನು COP-13 ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ, ಜಾಗ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಅನ್ನು COP-13 ನಲ್ಲಿ CMS ಅನುಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Concept of Flyways)

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಜೀವನ ಸಂಸ್ಥೆ (Bird Life International).

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಬರ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗಗಳು’ (flyways) ಎಂದರೆ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ; ಇದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯೇತರ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

2030ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 100% ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ CAQM ಸಮಿತಿ

ಪರಿಸರ

ಸಂದರ್ಭ:

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM) ನೇಮಿಸಿದ 15 ಸದಸ್ಯರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ದೆಹಲಿ-NCR ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM)

ಸ್ಥಾಪನೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ (NCR) ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸುವುದು.

ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಬೆಳೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ಪರಿಹಾರ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು.

NCR ನಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗ್ರೇಡೆಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್ (GRAP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದರ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, CPCB, ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯ-ಮಟ್ಟದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.

ಮಹತ್ವ

ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳಾಚೆಗೆ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮಾಲಿನ್ಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ IMEC ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ IMEC ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ–ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ–ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)

ಘೋಷಣೆ: G20 ನವದೆಹಲಿ ಶೃಂಗಸಭೆ, 2023.

ಉದ್ದೇಶ: ಕೊಲ್ಲಿ (Gulf) ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಯುರೋಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಹುಮಾದರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು

ಪೂರ್ವ ಕಾರಿಡಾರ್: ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ.

ಉತ್ತರ ಕಾರಿಡಾರ್: ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮೂಲಕ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಹೈಫಾ (ಇಸ್ರೇಲ್) ವರೆಗೆ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ.

ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ದೇಶಗಳು: ಭಾರತ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, UAE, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಟಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (EU) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ. ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (MoU) ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ.

ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ G7 ನ ‘ಜಾಗತಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’ (PGII), 2027 ರ ವೇಳೆಗೆ $600 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಹತ್ವ

ವೇಗದ ವ್ಯಾಪಾರ: ಸಾಗಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಶೇ. 40 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂಪರ್ಕ: ಬಾಬ್-ಎಲ್-ಮಂಡೇಬ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು: ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಹೈಫಾ ಪೋರ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವ: ಚೀನಾದ ಬೆಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ರೋಡ್ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ (BRI) ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು: ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

5

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2026
GST 2.0 ಉನ್ನತಿಕರಣ | ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್ (NSSH) | ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ | 2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
GST 2.0 ಉನ್ನತಿಕರಣ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

57ನೇ GST ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಯು ನೋಂದಣಿ, ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ (prosecution) ಮಿತಿಯನ್ನು ₹1 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹5 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST)

ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಬಹುತೇಕ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

ಕೇಂದ್ರವು ವಿಧಿಸುವ CGST,

ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಧಿಸುವ SGST ಮತ್ತು

ಎಲ್ಲಾ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಸರಕು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆಯಾದ IGST.

GST ಮಂಡಳಿ

ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ: 2016ರ ಸಂವಿಧಾನ (ನೂರ ಒಂದನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಇದು, ಸಂವಿಧಾನದ 279A ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಯಾಧಿಕಾರ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ GST ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು, ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ರೂಪಿಸಲು ಇದು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ (federal) ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು: ಇದು GST ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಯೋಜನೆ

ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು.

ಸದಸ್ಯರು: ಕೇಂದ್ರದ ಕಂದಾಯ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು.

ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತವು “ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ” (Gross Domestic Knowledge Product – GDKP) ದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಸದಸ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನ (GDKP)

ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ದೇಶದೊಳಗೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಾಪನ.

ಉದ್ದೇಶ: ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವುಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ GDP ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.

ಸೂಚಕಗಳು: R&D, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ.

GDP ಸಂಪರ್ಕ: ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (IPP) ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಿರ ಬಂಡವಾಳ ರಚನೆ (GFCF) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಮಾಹಿತಿ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ.

ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು:

ಕ್ರೋಡೀಕೃತ: ದಾಖಲಿತ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಜ್ಞಾನ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ.

ಸೂಚಿತ (Tacit): ಅನುಭವ-ಆಧಾರಿತ ಜ್ಞಾನ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು.

ಭಾರತದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: IT ವಲಯ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್‌ಗಳು, ಔಷಧೀಯ R&D ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.

ಮಹತ್ವ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್ (NSSH)

ರಾಜಕೀಯ

ಸಂದರ್ಭ:

ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್’ (NSSH) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC-ST ಹಬ್ (NSSH) — UPSC

ಪ್ರಾರಂಭ: 2016 ರಲ್ಲಿ MSME ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ.

ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ನಿಗಮ (NSIC).

ಉದ್ದೇಶ: SC/ST ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ SC/ST-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ತರಬೇತಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಂಬಲ.

ಬಂಡವಾಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಲದ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾದ ಅರ್ಹ ಸ್ಥಾವರ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು (₹25 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ) ಸಬ್ಸಿಡಿ.

ಸಿಂಗಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಸ್ಕೀಮ್ (SPRS): ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ; ನೋಂದಾಯಿತ MSE ಗಳು ಉಚಿತ ಟೆಂಡರ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು EMD ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನೆರವು (SMAS): ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬೆಂಬಲ: ಸಾಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುಲ್ಕದ ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ₹1 ಲಕ್ಷ (ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದು) ಮರುಪಾವತಿ.

ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (BAP): ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ.

ಮಹತ್ವ: ಇದು ಅಂತರ್ಗತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ SC/ST-ಮಾಲೀಕತ್ವದ MSE ಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್

ರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗುಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಫೈರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಲಾಂಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ 660 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ

ವಿಧ: ದ್ವಿ-ಹಂತದ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ).

ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ: ಭಾರತ (DRDO) ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ (NPOM). ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕ್ವಾ ನದಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ವೇಗ: Mach 2.8 ರಿಂದ 3.0 (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು).

ತತ್ವ: “ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಫರ್ಗೆಟ್” (ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ).

ವೇದಿಕೆ: ಬಹು- ವೇದಿಕೆ (ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು).

ಸಿಡಿತಲೆ: 200–300 ಕೆ.ಜಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (ಇದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಅಸ್ತ್ರ, ಪರಮಾಣು ಅಲ್ಲ).

ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು MTCR:

ಮೂಲ ಶ್ರೇಣಿ (290 ಕಿ.ಮೀ.): ರಷ್ಯಾವು MTCR (Missile Technology Control Regime) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ವಿಸ್ತರಿತ ಶ್ರೇಣಿ (400–450 ಕಿ.ಮೀ.+): 2016 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು MTCR ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ಕೆನಡಾದ ಲೇಖಕಿ ಆನ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ “ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗಿನ ಲವಲವಿಕೆಯ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅವರ ದಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹೊಸತನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳಿಗಾಗಿ” 2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

2026ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪುರಸ್ಕೃತರು: ಆನ್ ಕಾರ್ಸನ್ (ಕೆನಡಾ).

ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ನವೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ.

ಜನನ: 1950, ಟೊರೊಂಟೊ, ಕೆನಡಾ.

ವೃತ್ತಿ: ಕವಯಿತ್ರಿ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ, ಅನುವಾದಕಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: ದಿ ಗ್ಲಾಸ್ ಎಸ್ಸೆ (1995), ಆಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ರೆಡ್ (1998) ಮತ್ತು ಫ್ಲೋಟ್ (2016).

ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಸ್ಥಾಪನೆ: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ (1895) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ; 1901 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ನೀಡುವವರು: ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ.

ಮಾನದಂಡ: ಆದರ್ಶವಾದಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೇಖಕರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು (body of work) ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್: ‘ಗೀತಾಂಜಲಿ’ ಕೃತಿಗಾಗಿ 1913 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.

ಮಹತ್ವ: ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ.

2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ನವನೀತಮ್ “ನವಿ” ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರಿಗೆ 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ —

ಪುರಸ್ಕೃತರು: ನವನೀತಮ್ “ನವಿ” ಪಿಳ್ಳೈ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ).

ಗುರುತಿಸಿರುವುದು: ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ: ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಮೂಲದ ವಕೀಲೆ.

UN ಪಾತ್ರ: ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತಾದ UN ತನಿಖಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ನೀಡುವವರು: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ; ಇದರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಾರ್ವೆ ಸಂಸತ್ತು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: 1901 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಪ್ಯಾಸಿ (ಫ್ರಾನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ (ICRC) ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಹೆನ್ರಿ ಡ್ಯುನಾಂಟ್ (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್) ಅವರಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅರ್ಹತೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶ

ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
Related Articles

1

ಜನಗಣತಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026 | ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SSR) | PUFFINS ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಿಷನ್ | INS ಸಮರ್ಥಕ್
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2026

2

ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ 2026 | ದಾಲ್ ಸರೋವರ | ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು (OCI) | ಮಧುಮೇಹ (Diabetes) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026

3

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಹೈಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಗ್ಲೈಡ್ ವಾಹನ ಪರೀಕ್ಷೆ | ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (SIOFA) | ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ LNG ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಓಮನ್ | ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು (Coir) ವಲಯ | ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಾಯತಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY) | ಅಪರೂಪದ ಜೇಪೋರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆಕ್ಕೊ (ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದ) ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ ಕುತ್ತು
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026

4

ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC) | BIMSTEC ನ ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ | ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭಗಳ (LTCG) ತೆರಿಗೆ | ಸುಧಾರಿತ ಸೋಯಾಬೀನ್ ತಳಿಗಳಾದ NRC 268 ಮತ್ತು NRC 270 | ’ನಮೇರಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರೂಮ್’ ಉಪಕ್ರಮ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026

5

UNCTAD ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ 2026 | JOSH ಉಪಕ್ರಮ | ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GII) 2026 | ಡೈಮಂಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೆರಾಪಿನ್ | ನಾನಾಜಿ ದೇಶಮುಖ್ | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು | ವಿಶ್ವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ದಿನ 2026 | ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟೆಡ್ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Calibrated Tightening) | ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2026 | ಘರಿಯಾಲ್‌ನ ಹೊಸ ಅಳಿದುಹೋದ ಸಂಬಂಧಿ (Herugavialis cairensis) | 2,000ನೇ HAL ಏರೋ-ಎಂಜಿನ್ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು (CBDR-RC) | ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ
Posted on ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2026
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026