ವರ್ಗ: National and International Current Affairs Kannada

ಟ್ರಾಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ (TRAWL Assembly) – ನೆಲಬಾಂಬ್ ತೆರವು ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ರಕ್ಷಣೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು T-72 ಮತ್ತು T-90 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ದೇಶೀಯ ‘ನೆಲಬಾಂಬ್ ತೆರವು ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ಗಳನ್ನು (TRAWL Assemblies) ಖರೀದಿಸಲು, BEML ಮತ್ತು ‘ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ನ್ಯೂಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ಸ್’ (EPHL) ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹975 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

ಟ್ರಾಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ – ನೆಲಬಾಂಬ್ ತೆರವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ:

• ಟ್ರಾಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ (TRAWL Assembly):- ಇದು ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವ ‘ನೆಲಬಾಂಬ್ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಉಪಕರಣ’ವಾಗಿದೆ (Mine-clearing device). ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ, ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಂಕ್-ನಿರೋಧಕ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• T-72 (ಅಜೇಯ – Ajeya):- ಇದು ಸೋವಿಯತ್-ಕಾಲದ ಮುಖ್ಯ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದು, 1973 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇದರ ಸುಮಾರು 25,000 ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
• T-90 (ಭೀಷ್ಮ – Bhishma):- ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದು, 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು.

ಅಟಲ್ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ (APY)

ಯೋಜನೆಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಟಲ್ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಯು (APY), 21ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಟ್ಟು “9 ಕೋಟಿ” ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಮೂಲಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ಅಟಲ್ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ (APY)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಆದಾಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಗುಂಪು:- ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ 18 ರಿಂದ 40 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಇದು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.
• ಯೋಜನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು:- ಈ ಯೋಜನೆಯು ಚಂದಾದಾರರ ವಂತಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 60 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹1,000 ದಿಂದ ₹5,000 ವರೆಗಿನ ಖಾತರಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆ:- ‘ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ (PFRDA) ಇದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಂಚಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ಯ (NPS) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಗತಿ:- ಜನವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 8.66 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು APY ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

ದ್ರುಝ್ಬಾ ತೈಲ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ‘ದ್ರುಝ್ಬಾ ತೈಲ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ’ದ ಉಕ್ರೇನಿನ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ರಷ್ಯಾದ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯು 2026 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 22 ರಂದು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಉಕ್ರೇನ್ ಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

‘ದ್ರುಝ್ಬಾ ತೈಲ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ’ದ ಬಗ್ಗೆ:

• • “ದ್ರುಝ್ಬಾ” ಎಂಬ ರಷ್ಯನ್ ಪದದ ಅರ್ಥ “ಸ್ನೇಹ”. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ‘ಸ್ನೇಹದ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ’ (Friendship Pipeline) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

• ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಯುರೋಪಿನ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಮೂಲ: ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಟಾಟರ್‌ಸ್ತಾನ್‌ನ ‘ಅಲ್ಮೆಟಿಯೆವ್ಸ್ಕ್’ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೈಬೀರಿಯಾ, ಯುರಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಸಮಾಜವಾದಿ ಬಣದ ದೇಶಗಳಿಗೆ (COMECON) ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಪೂರೈಸಲು ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1964 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಇದು ದಿನಕ್ಕೆ 1.2 ರಿಂದ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ತೈಲವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: ಇದು ಸುಮಾರು 4,000 ದಿಂದ 5,500 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಉಪಕ್ರಮ (Dolphin Friends Initiative)

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ‘ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್’ ಎಂಬ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಜಾಲವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನದಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು:- ಪ್ಲಾಟಾನಿಸ್ಟಾ ಗ್ಯಾಂಜೆಟಿಕಾ (Platanista Gangetica).
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:-
  • ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಹೀನವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಟೆಯಾಡಲು ‘ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ-ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಣಯ’ (Echolocation) ತಂತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
  • ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಅದು ಮಾಡುವ ಶಬ್ದದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ‘ಸುಸು’ (Susu) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ಕೇವಲ ಸಿಹಿನೀರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು:- ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:
  • ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972: ಅನುಸೂಚಿ I 
  • CITES: ಅನುಬಂಧ I 
  • CMS: ಅನುಬಂಧ I
  • IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ (EN)
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಯತೆ:
  • ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ’ ಎಂದು 2009 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಜ್ಯದ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.

ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು:- ಪ್ಲಾಟಾನಿಸ್ಟಾ ಮೈನರ್ (Platanista minor)
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:-
  • ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಹೀನವಾಗಿದ್ದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ‘ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ-ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಣಯ’ (Echolocation) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
  • ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ‘ಭುಲನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಬಿಯಾಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂತತಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು:- ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವುಗಳ ಸಂತತಿಯು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಹೀನವಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:-
  • ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972: ಅನುಸೂಚಿ I
  • CITES: ಅನುಬಂಧ I 
  • IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ (EN).
• ಇದು ಪಂಜಾಬ್‌ ‘ರಾಜ್ಯದ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

‘ಇರ್ರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್’ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭೇದದ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಎಂದರೆ ‘ಇರ್ರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್’. ಇದು ಒಡಿಶಾದ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ (ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅರೆ-ಲವಣಯುಕ್ತ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಸರೋವರ / Brackish water lagoon) ನೆಲೆಸಿದೆ.
• ಉಳಿದೆರಡು ಪ್ರಜಾತಿಯ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇರ್ರಾವಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮೂತಿ-ರಹಿತವಾದ ಉಬ್ಬಿದ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:- ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ (CR).

18ನೇ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ದಿನ

ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2026 ರಂದು 18ನೇ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. 
• ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಮರು-ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• 2026 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ:- “ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ: ನಾಗರಿಕ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ”.

ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ದಿನವು, 1947 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ IAS ಬ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲರು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರನ್ನು ಭಾರತದ “ಆಡಳಿತದ ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟು” (Steel frame of India) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು.
• ಆಯೋಜಕರು:- ‘ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆ’ (DARPG), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ವಿಧಿ 309:- ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 310:- ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಇಚ್ಛೆಯಿರುವವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ವಿಧಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 311:- ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 312:- ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (IAS), ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯಂತಹ (IFoS) ‘ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು’ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 315 ರಿಂದ 323:- ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ (UPSC) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ (SPSC) ‘ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು’ (PSCs) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಈ ವಿಧಿಗಳು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ:

• ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲಿಸ್:- ಇವರನ್ನು ‘ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಲಾರ್ಡ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ:- ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು 1800 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ‘ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ ಕಾಲೇಜನ್ನು’ ಇವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
• ಗಮನಿಸಿ:- ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು 1864 ರಲ್ಲಿ ‘ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ’ (ICS) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು:

• ಮಿಷನ್ ಕರ್ಮಯೋಗಿ:- ಇದು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಆಡಳಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:- ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ‘ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (CPGRAMS), ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ‘ಸ್ಪ್ಯಾರೋ’ (SPARROW) ಮತ್ತು ಸೇವಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ.

ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ

ಇತಿಹಾಸ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಜಯಂತಿಯಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇವರು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ 788-820 ರ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದರು.
• ಜನನ:- ಕೇರಳದ ‘ಕಾಲಡಿ’ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
• ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ‘ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ’ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ – “ಅದ್ವೈತ” ವೇದಾಂತ (ಎರಡಲ್ಲ, ಒಂದೇ):

• ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ:- ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ನೆ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಇದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿರಾಕಾರ (ನಿರ್ಗುಣ), ಅನಂತ ಮತ್ತು ಅವನೇ ಏಕೈಕ ಸತ್ಯ.
• ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ:- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆತ್ಮ (ಆತ್ಮನ್) ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇವರು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ನಾವು ಕಾಣುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮಾಯೆ:- ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಇವರು ‘ಮಾಯೆ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಒಂದೇ ಆಗಿರುವ ಸತ್ಯವು ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿಯೇ ಮಾಯೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗ:- ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಇವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ:

• ಮಠಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ:- ದೇಶವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಇವರು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು:
  1. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ ಮಠ (ಬದರಿನಾಥ್/ಜೋಶಿಮಠ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ) – ಇದು ಅಥರ್ವ ವೇದದ ರಕ್ಷಕ ಮಠವಾಗಿದೆ.
  2. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠ (ಕರ್ನಾಟಕ) – ಇದು ಯಜುರ್ ವೇದದ ರಕ್ಷಕ ಮಠವಾಗಿದೆ.
  3. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ ಮಠ (ಪುರಿ, ಒಡಿಶಾ) – ಇದು ಋಗ್ವೇದದ ರಕ್ಷಕ ಮಠವಾಗಿದೆ.
  4. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾ ಶಾರದಾ ಪೀಠ (ಗುಜರಾತ್) – ಇದು ಸಾಮ ವೇದದ ರಕ್ಷಕ ಮಠವಾಗಿದೆ.
• ಷಣ್ಮತ ಆರಾಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:- ಆರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವರುಗಳ (ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು, ಶಕ್ತಿ, ಗಣೇಶ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದ) ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇವರು ಪಂಥೀಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು.
• ದಶನಾಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ:- ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇವರು ದಶನಾಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು:

• ಭಾಷ್ಯಗಳು:- ‘ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಭಾಷ್ಯ‘ವನ್ನು (ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಳೆಯ ಜೀವಂತ ಭಾಷ್ಯ) ಬರೆದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು 12 ಪ್ರಮುಖ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಗೂ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
• ತಾತ್ವಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು:- ವಿವೇಕ ಚೂಡಾಮಣಿ, ಆತ್ಮಬೋಧ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶ ಸಾಹಸ್ರಿ.
• ಭಕ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು:- ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ, ನಿರ್ವಾಣ ಶತಕಂ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿಯಂತಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಸ್ಮೈಲ್ ಯೋಜನೆ (SMILE Scheme)

ಯೋಜನೆಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ, ‘ಸ್ಮೈಲ್ (SMILE) ಯೋಜನೆ’ಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆ ತರುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ಮೈಲ್ ಯೋಜನೆ (ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬೆಂಬಲ):

• SMILE ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ:- ಸಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಮಾರ್ಜಿನಲೈಜಿಡ್ ಇಂಡಿವಿದುಯಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೈವ್ಲಿಹುಡ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್ (Support for Marginalised Individuals for Livelihood and Enterprise)
• ಪ್ರಾರಂಭ:- 2022
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ:- ಕೇಂದ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಂತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ; ಅವರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುನರ್ವಸತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರ ಪುನರ್ವಸತಿ:- ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪ-ಯೋಜನೆಯು, ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ತೃತೀಯಲಿಂಗಿಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ:- ಯೋಜನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವು, ತೃತೀಯಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.

“ಶೇಖಾ ಜೀಲ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ” (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ): 99ನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಶೇಖಾ ಜೀಲ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ’ವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ 99ನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 12 ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತಾಗಿದೆ.

ಶೇಖಾ ಜೀಲ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದೊಂದು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು , ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲಿಗಢದಲ್ಲಿ “ಗಂಗಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ”ಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ‘ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗ’ದಲ್ಲಿ (Central Asian Flyway) ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಟ್ಟೆ-ತಲೆಯ ಬಾತುಕೋಳಿ (Bar-headed Goose), ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ (Painted Stork) ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪ್ರಜಾತಿಯ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ:

• ಸಿಲಿಸೇರ್ ಸರೋವರ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): 95ನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ
• ಕೊಪ್ರಾ ಜಲಾಶಯ (ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ): 96ನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ
• ಪಾಟ್ನಾ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ): 97ನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ
• ಛರಿ-ಧಂಡ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲು (ಗುಜರಾತ್): 98ನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ

ರಾಮ್ಸರ್ ಸಮಾವೇಶ (Ramsar Convention)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ:- ರಾಮ್ಸರ್ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (Wetland) ‘ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ರಾಮ್ಸರ್ ಸಮಾವೇಶ: ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 1971 ರಂದು ಇರಾನ್‌ನ ‘ರಾಮ್ಸರ್’ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1975 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. 
• ಭಾರತವು 1982 ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸರ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಪ್ಪಂದ, 1987

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿರುವ ತಮಿಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ‘ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಪ್ಪಂದ’ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವಂತೆ ಭಾರತವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ.

ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಪ್ಪಂದ, 1987 ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜುಲೈ 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆ.ಆರ್. ಜಯವರ್ಧನೆ ಅವರ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.
• ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ:- ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು.
•  ಉದ್ದೇಶಗಳು:- ಸಿಂಹಳೀಯರ-ಬಹುಮತವಿರುವ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಡುವಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಹೊಂದಿತ್ತು.
• ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ‘ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ’ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.
• ಇದು ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂವಿಧಾನದಕ್ಕೇ 13ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 1987 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿ:

• ಉದ್ದೇಶ:- ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಎಲ್ಲಾ 9 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಂಡಳಿ’ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ:- ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಂಡಳಿ’ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

• ಮೂರು-ಹಂತದ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ:- ಇದು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಟ್ಟಿ, ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ (ಮೀಸಲು) ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃಷಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಂತಹ ಹಲವಾರು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಯೋಗ (NMC)

ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವೇಶಾತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಯೋಗವು (NMC) ‘ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಗಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರವಾನಗಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು, 2026’ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಯೋಗ (NMC)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು, ‘ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ’ಯನ್ನು (MCI) ಬದಲಾಯಿಸಿ, ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 2019’ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ,

• ಪದವಿಪೂರ್ವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (UGMEB).

• ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (PGMEB).

• ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಮಂಡಳಿ (MARB).

• ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೋಂದಣಿ ಮಂಡಳಿ (EMRB).

• ಆಯೋಗ (NMC)ದ ಸಂಯೋಜನೆ:

1. ಒಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.
2. 10 ಪದನಿಮಿತ್ತ ಸದಸ್ಯರು: (ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ).
3. 22 ಅರೆಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯರು: (ರಾಜ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ).

ಒಡಿಶಾ: ‘ಕಡಲ-ವಲಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ’ ಆರಂಭಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಸಮಗ್ರ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕಡಲ-ವಲಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾವಳಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ’ (NCCR) ದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (MoU) ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

ಕಡಲ-ವಲಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ (MSP – Marine Spatial Plan):

• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒಡಿಶಾದ 550 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ‘ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ’, ‘ಭಿತರ್ಕನಿಕಾ’ ಮತ್ತು ‘ಗಹಿರ್ಮಾತಾ’ದಂತಹ ಪರಿಸರ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ:- ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಗರ ಇಂಧನದಂತಹ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಸಂಘರ್ಷ ಪರಿಹಾರ:- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಬಂದರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಂತಹ ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ:- ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕರಾವಳಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• SDG ಹೊಂದಾಣಿಕೆ:- ಇದು ‘ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ-14’ (SDG 14 -ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಜೀವಸಂಕುಲ/ ಜಲಚರಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಲುಂಪೊಂಗ್‌ಡೆಂಗ್ ದ್ವೀಪ (Lumpongdeng Island) – ಮೇಘಾಲಯ

ಭೂಗೋಳ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ, ಮೇಘಾಲಯ ಸರ್ಕಾರವು ಲುಂಪೊಂಗ್‌ಡೆಂಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘ಐಷಾರಾಮಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಲುಂಪೊಂಗ್‌ಡೆಂಗ್ ದ್ವೀಪದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ:- ಇದು ಇದು ಮೇಘಾಲಯದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಉಮಿಯಮ್ ಸರೋವರ’ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 
• ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಉಮಿಯಮ್ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ‘ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಜಲಾಶಯ’ ಇದಾಗಿದೆ.
• ಈ ದ್ವೀಪವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೂಚಿಪರ್ಣ/ಎಲೆ ಮೊನಚಾದ (Coniferous) ಸಸ್ಯವರ್ಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ

ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಗೆ, ಅಂದರೆ 2026-27 ರಿಂದ 2030-31 ರವರೆಗೆ ‘ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು ₹2,183 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಯ (RBM – Basin Management Scheme) ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ ಪಡೆಯುವ ‘ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ’ಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ:- ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಕೇವಲ ನದಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ನದಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ‘ಸಮಗ್ರ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಘಟಕ’ಗಳಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಇದು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು (2026–2031):

• ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅನುದಾನ:- 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಗೆ (2026-2031) ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ₹2,183 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆದ್ಯತೆ:- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಜಲ-ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ/ಲಡಾಖ್) ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧುನೀಕರಣ:- ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನದಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (GIS), ಲೈಡಾರ್ (LiDAR) ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

“ಬಸವೇಶ್ವರ” – ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕ

ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ‘ಬಸವ ಜಯಂತಿ’ಯ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಜಗದ್ಗುರು ಬಸವೇಶ್ವರರಿಗೆ ಗೌರವ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಮಹಾತ್ಮ ಬಸವೇಶ್ವರರ ಕುರಿತು:

• ಬಸವೇಶ್ವರರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ‘ಬಸವಣ್ಣ’ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇವರು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ ಮತ್ತು ‘ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯ’ ಪ್ರಮುಖ ರೂವಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ‘ಕಲ್ಯಾಣ’ (ಈಗಿನ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣ)ದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.
• ಲಿಂಗಾಯತ ಚಳುವಳಿ:- ಇವರನ್ನು ‘ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.
• ಇವರು ಕಲಚೂರಿ ರಾಜವಂಶದ 2ನೇ ಬಿಜ್ಜಳ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 
• ಇವರ ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳು ‘ವಚನ’ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
• ಬಸವೇಶ್ವರರು ‘ಇಷ್ಟಲಿಂಗ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಭಗವಂತನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.
• ಅನುಭವ ಮಂಟಪ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲು ಇವರು ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ‘ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಜನರು ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಇದೊಂದು ಪ್ರವರ್ತಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ-III (PMGSY-III)

ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ‘ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ-III’ (PMGSY-III) ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ನಂತರ 2028-29 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ (PMGSY) ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭ:- 2000.
• ಇದೊಂದು ‘ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ’ಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ:- ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ‘ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನಗಳಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ’ವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

PMGSY ಯೋಜನೆಯು ಬಹು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ:

• PMGSY-I (2000):- ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತ್ತು.
• PMGSY-II (2013):- ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳ ಉನ್ನತೀಕರಣದ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
• PMGSY-III (2019): ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು, ಉದ್ದೇಶಿತ ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳ ಉನ್ನತೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047’ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ-ನಗರ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

“ಹಳದಿ ರೇಖೆ” (‘Yellow Line’) – ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ ನಡುವೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್ ನಡುವೆ 10 ದಿನಗಳ ಕದನ ವಿರಾಮ ಒಪ್ಪಂದವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಇಸ್ರೇಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಲೆಬನಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಹಳದಿ ರೇಖೆ’ಯ (Yellow Line) ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

‘ಹಳದಿ ರೇಖೆ’ (Yellow Line) ಎಂದರೇನು?

• ಇದು ಸಂಘರ್ಷದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್ ರಚಿಸಿರುವ ಸೇನಾ ಗಡಿರೇಖೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಯಾವುದೇ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

‘ಗಾಜಾ’ದೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಳದಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ:

• ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 ರಿಂದ ಗಾಜಾದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ರೇಖೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಅಲ್ಲಿ, ಇದು ಇಸ್ರೇಲ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹಮಾಸ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದೆ.

“ಜೊನ್ನಗಿರಿ”- ಭಾರತದ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಖಾಸಗಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ‘ಜೊನ್ನಗಿರಿ’ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಖಾಸಗಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ಇದು ಭಾರತದ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯತ್ತ ಮರಳಿ ಗಮನಹರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

‘ಚಿನ್ನ’ದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ:

• ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುವ ಲೋಹವಾಗಿದೆ:- ಇದು ಮೃದುವಾದ, ಸಾಂದ್ರವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯವಾದ (ತಂತಿಯಂತೆ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ) ಮತ್ತು ಸವೆತ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಲೋಹವಾಗಿದೆ.
• ಚಿನ್ನವು ತೈಲದ ನಂತರ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಟನ್ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರವು ಸುಮಾರು 43% ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ತದನಂತರ ರಾಜಸ್ಥಾನ (ಸುಮಾರು 25%) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ (ಸುಮಾರು 20%) ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.
• ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಚಿನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಸುಮಾರು 99% ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ರಾಯಚೂರಿನ ‘ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ’ ಯ ಮೂಲಕ ಈ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಚಿನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10% ರಷ್ಟು ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಇವೆ.
• ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿನ್ನದ ಆಮದುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಲ-ತಟಸ್ಥ ರೈಲು ಬೋಗಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕ

ಇತರೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಕಾಂಕರಿಯಾ ಬೋಗಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ನವೀನ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ‘ಜಲ-ತಟಸ್ಥ’ (Water-neutral) ರೈಲ್ವೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಕಾಂಕರಿಯಾ ಬೋಗಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 1.60 ಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 5.84 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ‘ಸಸ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿವಾರಣಾ’ (ಫೈಟೊರೆಮಿಡಿಯೇಶನ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ನಂತರ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಮರಳು ಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಭೌತಿಕ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅತಿನೇರಳೆ (UV) ಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕುನಿವಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಬದಲು ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ಇದು ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷ ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.

ಫೈಟೊರೆಮಿಡಿಯೇಶನ್ (Phytoremediation) (ಸಸ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿವಾರಣೆ):

• ಇದು ಕಲುಷಿತ ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಅಥವಾ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಲೋಹಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಮತ್ತು ತೈಲದಂತಹ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
• ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅತಿಯಾದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಟ್ಟವು ಸಸ್ಯಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಬಾವಲಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ವರದಿ, 2024-25

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ‘ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್’, ‘ಬ್ಯಾಟ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್’, ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್ (WWF) ಮತ್ತು ‘ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಸ್ಟಡೀಸ್’ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾವಲಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿಯಾದ “ಭಾರತದ ಬಾವಲಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ, 2024-25” (State of India’s Bats, 2024–25) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆ: ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 135 ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು 68 ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಘಾಲಯ (66), ಉತ್ತರಾಖಂಡ (52), ಸಿಕ್ಕಿಂ (43), ಹಾಗೂ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಲಾ 41 ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದು, ಈ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ, ನಗರೀಕರಣದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆಯೂ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 15 ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.
• ಸ್ಥಳೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:-
  • 16 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ.
  • 7 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು IUCN ‘ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳ’ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ.
  • 35 ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲ (DD) ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.
• ಅಪಾಯಗಳು:- ನಗರೀಕರಣ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಭೂ-ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು.

ಬಾವಲಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು:

• ಬಾವಲಿಗಳು ‘ಕೈರೋಪ್ಟೆರಾ’ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ತನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾರಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಏಕೈಕ ಸಸ್ತನಿಗಳಾಗಿದ್ದು.
• ಇವುಗಳ ಉದ್ದವಾದ ಬೆರಳಿನ ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಗ್ಗಿದ ಚರ್ಮದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 1,400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. 
• ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಂಡದಲ್ಲೂ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
• ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳಾಗಿ, ಬೀಜ ಪ್ರಸರಣದ ವಾಹಕಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೀಟಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೀಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಾಗಿ ಇವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಬಹುಪಾಲು ಬಾವಲಿಗಳು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ-ಸ್ಥಳ-ಪತ್ತೆ (Echolocation – ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವರ್ತನದ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳು) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದು ರಾತ್ರಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

• ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಬಾವಲಿಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವು ಹಾರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನೇತಾಡುತ್ತವೆ.
• ಅವು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮರಗಳ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು (Colonies) ರಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ಇಂಡಿಯನ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಫಾಕ್ಸ್ (ಭಾರತೀಯ ಹಾರುವ ನರಿ – ಪ್ಟೆರೋಪುಸ್ ಜಿಗಂಟೆಕ್ಸ್) ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಾವಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
• ಬಾವಲಿಗಳು ಕರೋನಾವೈರಸ್, ನಿಪಾಹ್ ವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಎಬೋಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವೈರಸ್‌ಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಅವು ಅಸಾಧಾರಣ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೇರಳದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಾವೀನ್ಯತೆ

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಮಲಬಾರ್ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (MBGIPS) ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎನ್. ಅಲಿಮ್ ಯೂಸುಫ್ ಅವರು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ‘ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್ (WWF) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ‘ನಿಯೋಫೈಟ್ ಐಡಿ’ (Neophyte ID) ಎಂಬ ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್, ಕೃತಕ-ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಚಾಲಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ಆ್ಯಪ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸುಮಾರು 100 ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ನೀತಿ-ರೂಪಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Invasive plant species):

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:- ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದು (ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು), ಅವು ಸ್ವಯಂ-ಪೋಷಕ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅಥವಾ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಪರಿಣಾಮಗಳು:- ಅವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
• ಕಾರಣಗಳು:- ಜಾಗತೀಕರಣ (ಹೆಚ್ಚಿದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ), ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಅವುಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶ:- ಭಾರತವು ‘ಲಂಟಾನಾ ಕ್ಯಾಮಾರಾ’ ಮತ್ತು ಜಲಕುಂಭಿ (ವಾಟರ್ ಹಯಸಿಂತ್)  ನಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳು, ಹಾಗೂ ‘ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಾಗೂರು ಮೀನು (ಕ್ಯಾಟ್‌ಫಿಶ್)’ ಮತ್ತು ‘ನೈಲ್  ತಿಲಾಪಿಯಾ ಮೀನು’ದಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಕ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶಾಹ್ತೂಷ್ ಉಣ್ಣೆ (Shahtoosh Wool)

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಶಾಹತೂಷ್ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಜೈಪುರ ಮೂಲದ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದ ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ದೆಹಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದೆ.

‘ಶಾಹ್ತೂಷ್ ಉಣ್ಣೆ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ‘ಚಿರು’ (Chiru) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಟಿಬೆಟಿನ ಹುಲ್ಲೆಯ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ಶಾಹ್ತೂಷ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. 

‘ಚಿರು’/ ಟಿಬೆಟಿನ ಹುಲ್ಲೆ (Tibetan Antelope) ಕುರಿತು:

• • ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು:- ಪಾಂಥೋಲೋಪ್ಸ್ ಹಾಡ್ಗ್ಸೋನಿ (Pantholops hodgsonii)
  • ಚಿರು ಎನ್ನುವುದು ಟಿಬೆಟಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ (3,250-5,500 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ಸೀಳುಗೊರಸಿನ ಸಸ್ತನಿಯಾಗಿದೆ (Bovid).
  • ಆವಾಸಸ್ಥಾನ:- ಅವು ಟಿಬೆಟ್, ಕಿಂಗ್ಹೈ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನ ಶುಷ್ಕ, ಶೀತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ (ಚಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶ) ಇವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂತತಿಯಿದೆ.
  • ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣ:- ಅವು ಬಿಳಿ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ತೆಳು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಹುಲ್ಲೆಗಳ ಮುಖ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಇವು ಹೆಣ್ಣು ಚಿಗರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:-

• • IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ – ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (NT)
  • ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 – ಅನುಸೂಚಿ I

CITES – ಅನುಬಂಧ I

ಆಪರೇಷನ್ ನಮ್ಖೋರ್ (Operation Numkhor)

ರಕ್ಷಣೆ/ಭದ್ರತೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ವಾಹನ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ನೋಂದಣಿ ಜಾಲಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾದ ‘ಆಪರೇಷನ್ ನಮ್ಖೋರ್’ ಕುರಿತು ಮುಂಬರುವ ಇಂಡೋ-ಭೂತಾನ್ ಜಂಟಿ ‘ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಸಭೆ’ಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ನುಮ್ಖೋರ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು:- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಸುಂಕ (ತಡೆಗಟ್ಟುವ) ಆಯುಕ್ತಾಲಯ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಭೂತಾನ್‌ನಿಂದ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಐಷಾರಾಮಿ ವಾಹನಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು.
• ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಭಾರಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ 15,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಜಾಗೃತಿ ವರದಿ, 2025 (ISSAR-2025)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನ ಮಿಷನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ (SMOPS-2026) ಸಮ್ಮೇಳನದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಇಸ್ರೋ ‘ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಜಾಗೃತಿ ವರದಿ 2025′ (Indian Space Situational Awareness Report – ISSAR-2025) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

2025ರ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:

• ಜಾಗತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ:- 2025 ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ 315 ಯಶಸ್ವಿ ಉಡಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ 4,198 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶ: ಭಾರತವು ತನ್ನ 100ನೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (GSLV-F15/NVS-02) ಸೇರಿದಂತೆ 5 ಉಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ನಿಸಾರ್ (NISAR) ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಸ್ಪೇಡೆಕ್ಸ್ (SpaDeX) ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜೋಡಣಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (Autonomous docking test) ಮತ್ತು ‘ಆದಿತ್ಯ-ಎಲ್1’ ನ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
• ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆ: ಇಸ್ರೋ, ನಿಸಾರ್ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ‘ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ 2030’ (DFSM 2030) ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
• ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನ: ಆಕ್ಸಿಯಮ್-4 (Axiom-4) ಮಿಷನ್ ನ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಗ್ರೂಪ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಶುಭಾಂಶು ಶುಕ್ಲಾ ಅವರು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇಂಗಾಲದ ಗಡಿ ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (CBAM)

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಜನವರಿ 1, 2028 ರಿಂದ ಸುಮಾರು 180 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸುವಂತೆ ‘ಇಂಗಾಲದ ಗಡಿ ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ’ (CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism)ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆಯೋಗವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಇಂಗಾಲದ ಗಡಿ ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (CBAM)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• CBAM ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ:- ಕಾರ್ಬನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸ್ಮ್ (Carbon Border Adjustment Mechanism)
• ಇದೊಂದು ಐರೋಪ್ಯಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಐರೋಪ್ಯಾ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್‌ನಂತಹ ಇಂಗಾಲ-ಸಾಂದ್ರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುವ ಇಂಗಾಲದ ಸುಂಕವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- ಇದೊಂದು ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣ ಅಲೆಗಳು

ಭೂಗೋಳ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣ ಅಲೆಗಳ (MHWs) ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ‘ತ್ವರಿತ ತೀವ್ರತೆಯ’ ಮೂಲಕ 60% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಲಿಯನ್-ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣ ಅಲೆಗಳ (Marine Heatwaves – MHWs) ಬಗ್ಗೆ:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:- ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಉಳಿಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣ ಅಲೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಇವುಗಳನ್ನು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:-

• ಅವಧಿ: ಇದು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ತೀವ್ರತೆ: ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಋತುಮಾನದ ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಚಲನ ಅಥವಾ ಪಲ್ಲಟ ಎಂದು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ತಾಪಮಾನದ ಅಸಹಜತೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

• ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:-

• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ: ವಾತಾವರಣದ 90%+ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಾಖವನ್ನು ಸಾಗರಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಮೂಲ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳು: ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹಗಳು ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
• ವಾತಾವರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು: ‘ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡ ಕೇಂದ್ರ’ (North Pacific High) ನಂತಹ ಅಧಿಕ-ಒತ್ತಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಗರ ಮೇಲ್ಮೈ ಶಾಖವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
• ಎಲ್ ನಿನೋ (El Niño): ಇದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದುವರೆಗೂ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಗರ ಉಷ್ಣ ಅಲೆಗಳಿಗೆ (MHWs) ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 
• ಪ್ರಭಾವಗಳು:- ಹವಳದ ಬಿಳುಪು (coral bleaching), ಮೀನುಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸಾಗರದ ಪರಿಸರದ ಹಾನಿ.

“ಮೆಮ್‌ಫ್ಲೇಶನ್” (Memflation) : ಮೆಮೊರಿ ಬೆಲೆ ಹಣದುಬ್ಬರ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಗಾರ್ಟ್ನರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತೆ, 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಅರೆವಾಹಕ (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಉದ್ಯಮದ ಆದಾಯವು $1.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. 
• ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸತತ ಮೂರನೇ ವರ್ಷವೂ ಎರಡಂಕಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ‘ಮೆಮ್‌ಫ್ಲೇಶನ್’ (Memflation) ಅಥವಾ ಮೆಮೊರಿ ಬೆಲೆಗಳ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೆಮ್‌ಫ್ಲೇಶನ್ (Memflation- Memory Price Inflation) ಬಗ್ಗೆ:

• ಹಣದುಬ್ಬರ (Inflation): ಇದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೆಮ್‌ಫ್ಲೇಶನ್ (Memflation): ಇದು ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಹಕ (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಮೆಮೊರಿ ಬೆಲೆಗಳು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, 2023-2024ರ ಸತತ ಬರಗಾಲವು ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿಯು ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಅರಣ್ಯವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ (Amazon Rainforests) ಬಗ್ಗೆ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ:- ಈ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ 9 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ,

• ಈ ಅರಣ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗ ಅಂದರೆ 60% ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡರೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೆರು (13%), ಕೊಲಂಬಿಯಾ (10%), ಬೊಲಿವಿಯಾ, ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನಾ, ಗಯಾನಾ, ಸುರಿನಾಮ್ ಹಾಗೂ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

• ಆವೃತ್ತವಾದ ಪ್ರದೇಶ:- ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಗಯಾನಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಆಂಡಿಸ್ ಪರ್ವತಗಳು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ:- ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ 26-30°C ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರ  ವಾತಾವರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಋತುಮಾನಗಳಿಲ್ಲ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2,000 ಮಿ.ಮೀ ನಿಂದ 10,920 ಮಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು:- ಯಾನೊಮಾಮೊ, ಕಯಾಪೊ, ಅಕುಂಟ್ಸು, ಮ್ಯಾಟ್ಸೆಸ್, ತುಪಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
• ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ:- ಅನಕೊಂಡ, ಜೀಸಸ್ ಹಲ್ಲಿ (ಬಾಸಿಲಿಸ್ಕ್), ಹೌಲರ್ ಕೋತಿ, ಸುವರ್ಣ ಕೇಸರದ ಟಮರಿನ್, ಜಾಗ್ವಾರ್, ಸ್ಲಾತ್, ಸ್ಪೈಡರ್ ವಾನರ, ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್, ಟೂಕನ್, ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್, ವಾನರ, ವಿಷಪೂರಿತ ಡಾರ್ಟ್ ಕಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
• ಸಸ್ಯಸಂಕುಲ:-  ಮರ್ಟಲ್, ಲಾರೆಲ್, ತಾಳೆ, ಅಕೇಶಿಯ, ಬೀಟೆ ಮರ (ರೋಸ್‌ವುಡ್), ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಟ್, ರಬ್ಬರ್ ಮರ, ಮಹಾಗನಿ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನಿಯನ್ ಸಿಡಾರ್‌ನಂತಹ ತೇವಭರಿತ ವಿಶಾಲ-ಎಲೆಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ.

ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ಭೂಮಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು:- ಈ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು 20% ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಮರಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ:- ಇವುಗಳು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾಗತಿಕ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು:- ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಜೈವಿಕ-ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಂತಹ ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳು:

• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ:- ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯಗಳು ಮಳೆಯ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದಂತಹ ವಿವಿಧ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಅರಣ್ಯನಾಶ:- ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ವಲಸಿಗರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಮೆಜಾನ್ ಕಾಡಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದೆ.
• ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು:- ಇದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಉಳಿವಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. 2019 ರ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

‘ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೈಲ್ ನದಿಯ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಉಗಮಸ್ಥಾನ:- ಈ ನದಿಯು 5,598 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪೆರುವಿನ ಆಂಡಿಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದ:- 6400 ಕಿ.ಮೀ..
• ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ:- ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಪೆರುವಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಬೊಲಿವಿಯಾ ಹಾಗೂ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಉಪನದಿಗಳು:- ಜಪುರಾ, ಜುರುವಾ, ಮಡೈರಾ, ನೀಗ್ರೋ, ಪುರುಸ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಗು ನದಿಗಳು.
• ನದಿಮುಖ:- ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ.

ಘಗ್ಗರ್ ನದಿ

ಭೂಗೋಳ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಘಗ್ಗರ್ ನದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ  ಕಲುಷಿತ ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸೂಕ್ತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಘಗ್ಗರ್ ನದಿಯ ಕುರಿತು:

• ಘಗ್ಗರ್ ನದಿಯು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಒಂದು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ (ಋತುಮಾನದ) ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ’ ಸುಮಾರು 1,927 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ‘ದಾಗಷಯ್’ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿ ಪಂಜಾಬ್ ಹಾಗೂ ಹರಿಯಾಣದ ಮೂಲಕ ರಾಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕೌಶಲ್ಯ, ಮಾರ್ಕಂಡ, ಸರಸುತಿ, ತಂಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಚೌತಂಗ್ ನದಿಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಅಂಡಮಾನ್ ಸಮುದ್ರ

ಭೂಗೋಳ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಮಲೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ರೋಹಿಂಗ್ಯಾ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ದೋಣಿಯೊಂದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂಡಮಾನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಂಡಮಾನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅಂಡಮಾನ್ ಸಮುದ್ರವು ಈಶಾನ್ಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಮುದ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ‘ಮಲಾಕ್ಕಾ ಜಲಸಂಧಿ’ಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಹಿಂಗ್ಯಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು:

• ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು: ಇವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ‘ರಾಖಿಣಿ’ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.
• ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ನಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಾವೇಶ, 1951:

• ಇದೊಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಜೀವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆ ಇರುವಂತಹ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಮರಳಿ ಕಳುಹಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿಲ್ಲ: ಭಾರತವು ಈ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ.

ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ (ICCPR):

• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು 1966 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.
• ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕು, ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ನಿಲುವು:

• ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ಸಾನಿಯತ್: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತವು 2017 ರಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ಸಾನಿಯತ್” ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

AZEC ಪ್ಲಸ್ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾರ್ಗವಾದ ‘ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ಯಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ಕಡಲ-ಇಂಧನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಡಚಣೆಗಳ ಕುರಿತು ‘AZEC ಪ್ಲಸ್’ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಏಷ್ಯಾ ಶೂನ್ಯ-ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಸಮುದಾಯ (AZEC):

• AZEC ಪೂರ್ಣ ರೂಪ:- ಏಷ್ಯಾ ಜೀರೋ ಎಮಿಷನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ (Asia Zero Emission Community)
• ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತ (ಡಿಕಾರ್ಬನೈಸೇಶನ್), ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

AZEC ಯ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳು:

• ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ (ಜಲಜನಕ, ಅಮೋನಿಯಾ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಗಳು) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಗಾಲ-ತಟಸ್ಥತೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

AZEC ಪ್ಲಸ್ (AZEC Plus) ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

• ‘AZEC ಪ್ಲಸ್’ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿತ ಕಾರ್ಯಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ‘ಏಷ್ಯಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್’ (ADB) ಮತ್ತು ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ’ (IEA) ಯಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ಪೂರೈಕೆ ಅಡಚಣೆಗಳು, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಹೊಸ ಗಡಿಪಾರು ನೀತಿ

ಆಡಳಿತ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ , ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಹೊಸ ಗಡಿಪಾರು ನೀತಿಯನ್ನು (Deportation policy) ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ಗಡಿಪಾರು (Deportation) ಎಂದರೇನು?

• ಇದೊಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಂಕಿತ ವಿದೇಶಿಯರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯ್ನಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಗುರುತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಅವಧಿಯ ನಂತರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು “ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗ” ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಗಡಿಪಾರು ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• 30-ದಿನಗಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ಗಡುವು:- ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಗಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಗಡಿಪಾರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಜಿಲ್ಲಾ-ಮಟ್ಟದ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ:- ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ (Fenced Centers) ಇರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪೊಲೀಸ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ:- ವಲಸಿಗರ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ‘ವಿದೇಶಿಯರ ಗುರುತಿನ ಪೋರ್ಟಲ್’ (FIP) ಮೂಲಕ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. 

• ಗುರುತಿನ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (UIDAI – ಆಧಾರ್), ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (ECI) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MEA) ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಲಸೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರ ಕಾಯ್ದೆ, 2025 (Immigration and Foreigners Act, 2025):

• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದು ವಿದೇಶಿಯರ ಕಾಯ್ದೆ, 1946 ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ‘ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್’ (ವಲಸೆ ಬ್ಯೂರೋ) ಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು “ಪ್ರತಿಕೂಲ ಭದ್ರತಾ ವರದಿಗಳ” ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿಯರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಕಠಿಣ ದಂಡನೆಗಳು:- ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಿನಾಯಿತಿಗಳು:- ‘ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ’ (CAA) ಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ‘ವಲಸೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರ (ವಿನಾಯಿತಿ) ಆದೇಶ, 2025’ ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2025 ರ ಮೊದಲು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಗಡಿಪಾರಿನಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಡ್ (BRICS and QUAD)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತವು ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರ ಸಭೆ ಹಾಗೂ ಕ್ವಾಡ್ (Quad) ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರ ಸಭೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ:- 2009.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ:- ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈ.
• ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (2010 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘BRICS’ ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮೂಲ: “BRIC” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಿಮ್ ಒ’ನೀಲ್ ಅವರು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ– ಈ ನಾಲ್ಕು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಿದರು.
• BRICS+:- 2024–2025 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಇರಾನ್, UAE ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ.
• ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲು:- ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿರುವ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು, ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 41 ರಷ್ಟು, ಜಾಗತಿಕ GDP ಯ ಶೇ. 24 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (2028 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಪಾಲು ಶೇ. 35 ಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ).

• ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ:- ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

1. ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (New Development Bank).
2. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮೀಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Contingent Reserve Arrangement)
3. ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
4. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು 
5. ದೂರಸಂವೇದಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಮೂಹ 

ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮ: 

• ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನದೇ ಆದ “ಹೊಸ ಕರೆನ್ಸಿ” ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ (‘ಡಿ-ಡಾಲರೈಸೇಶನ್’) ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ

ಭಾರತದ 2026 ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ:

• ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತವು ಜನವರಿ 1, 2026 ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• 2026 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ 18ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ವಹಿಸಲಿದೆ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ” (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability).
• ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು: ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆ.

ಕೋನ್ಯಾಕ್ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ನಿರೋಧಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು

ಆರೋಗ್ಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ‘ಕೋನ್ಯಾಕ್ ನಾಗಾ’ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಬಳಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿಯು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ – ವಿರೋಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಕೋನ್ಯಾಕ್ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಕುರಿತು:

• ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ‘ಮೋನ್‌’ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಕೋನ್ಯಾಕ್ ಜನಾಂಗದವರು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳ ‘ತಲೇಬೇಟೆ’ (Headhunting) ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು.
• ಇವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ‘ಅಂಗ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬರುವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಇವರ ಕೋನ್ಯಾಕ್ ಭಾಷೆಯು ‘ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್’ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ‘ಜೂಮ್ ಕೃಷಿ’ (Jhum) ಅಂದರೆ ‘ಸ್ಥಳಾಂತರ ಬೇಸಾಯ’ ಆಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ: ಇವರು ಹೊಸ ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಬಿತ್ತನೆ ಋತುವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಯೋಲಿಯಾಂಗ್ ಹಬ್ಬ’ವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ಲುಫೋಸಿನೇಟ್ (Glufosinate) – ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕಳೆನಾಶಕ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರಬಲ ಕಳೆನಾಶಕವಾದ ‘ಗ್ಲುಫೋಸಿನೇಟ್’ ಮತ್ತು ಅದರ ಲವಣಗಳ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ.

ಗ್ಲುಫೋಸಿನೇಟ್-ಅಮೋನಿಯಂ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಳೆನಾಶಕವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೆ ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯಗಳು: ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲಿನ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾನಿ, ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದು ಬೇಗನೆ ಆವಿಯಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಉಸಿರಾಟ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮದ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ರೈತರಿರು ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇದರ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಜಯಂತಿ

ಇತಿಹಾಸ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತವು ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಜಯಂತಿ’ ಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ 135ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ಡಾ. ಭೀಮರಾವ್ ರಾಮಜೀ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಡಾ. ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜ ಸುಧಾರಕ, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಲೇಖಕ, ಬಹುಭಾಷಾ ಪಂಡಿತ, ವಾಗ್ಮಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕಾರ ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರಾಗಿದ್ದರು.
• ಜನನ:- ಇವರು 1891ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮಹೌ (Mhow) ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

• ಇವರನ್ನು ‘ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಶಿಲ್ಪಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
• ಇವರು ಸಂವಿಧಾನದ ‘ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು’.
• ಇವರು ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು:

• ‘ಮಹಾಡ್  ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ’, 1927:- ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾಡ್ ಪುರಸಭೆಯು 1926ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆರೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಈ ಕೆರೆಯ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಸವರ್ಣೀಯ ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1927ರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಮಹಾಡ್  ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ’ದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
• ಇವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರು ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
• ‘ಪೂನಾ ಒಪ್ಪಂದ’, 1932:- ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಪೂನಾ ಒಪ್ಪಂದ’ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ (ಕಮ್ಯುನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್) ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು.
• ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 71 ರಿಂದ 147ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳ ಶೇ. 18ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
• ‘ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗ’ದ ಮುಂದೆ ಇವರು ಮಂಡಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳೇ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾದವು.

ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಗಳು:

• 1937ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಶಾಸಕರಾಗಿ (MLA) ಬಾಂಬೆ ಶಾಸನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.
• 1942ರಲ್ಲಿ, ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಗೆ ‘ಕಾರ್ಮಿಕ ಸದಸ್ಯ’ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
• 1947ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರಾದರು.

ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದತ್ತ ಒಲವು:

• ‘ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್’ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು 1951ರಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ತದನಂತರ, 1956ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.
• ಇವರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಇವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ‘ಭಾರತ ರತ್ನ’ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳು:

• • ಪತ್ರಿಕೆಗಳು:
    • ಮೂಕನಾಯಕ ( 1920)
    • ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತ (1927)

• ಸಮತಾ (1929)

• ಜನತಾ (1930)

• ಪುಸ್ತಕಗಳು:
  • ಅನಿಹಿಲೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಟ್
  • ಬುದ್ಧ ಆರ್ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ (Buddha or Karl Marx)
  • ದ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್: ಹೂ ಆರ್ ದೇ ಅಂಡ್ ವೈ ದೇ ಹ್ಯಾವ್ ಬಿಕಮ್ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್ಸ್ (The Untouchable: Who are They and Why They Have Become Untouchables)
  • ಬುದ್ಧ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ ಧಮ್ಮ (Buddha and His Dhamma)
  • ದ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂ ವುಮೆನ್ (The Rise and Fall of Hindu Women)
• ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಘಟನೆಗಳು:
  • ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಹಿತಕಾರಿಣಿ ಸಭಾ (1923)
  • ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷ (Independent Labor Party – 1936)
  • ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (Scheduled Castes Federation – 1942)

ನಿಧನ:

• ಇವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 1956 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
• ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ‘ಚೈತ್ಯ ಭೂಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ: 

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಅಸಮಾನತೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಮೀಸಲಾತಿ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ದಲಿತರು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ (ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ) ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

9ನೇ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಸಮ್ಮೇಳನ

ರಕ್ಷಣೆ/ಭದ್ರತೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು 9ನೇ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಈ ಬಾರಿಯ ಸಮ್ಮೇಳನವು “ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉಸ್ತುವಾರಿ” (Collective Stewardship for Indian Ocean Governance) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಇಂಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ 2016ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಲಹಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ (IOR) ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ, ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುಮಾರು 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ‘ಸಾಗರ್’ (SAGAR – Security and Growth for All in the Region) ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.
• ಇದರ 9ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಲ್ಲಿ ‘ಮಾರಿಷಸ್’ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ 8ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ‘ಒಮಾನ್‌’ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು.

ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• • ಸಾಗರಮಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ:- ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕರಾವಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಭಾರತದ ಕಡಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ 2030 (MIV 2030):- 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ‘ಉನ್ನತ 10 ಹಡಗು-ನಿರ್ಮಾಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ’ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ, ಸಮರ್ಥ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಕಡಲ-ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಸಾಗರಮಂಥನ್ ಸಂವಾದ:- ಭಾರತವನ್ನು ಕಡಲ ವಲಯದ ಚರ್ಚೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ನಡೆಸಲಾಗುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಡಲ-ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂವಾದವಾಗಿದೆ.
  • ಕಡಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ:- ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ₹25,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಮಹಾಸಾಗರ್ ಉಪಕ್ರಮ (MAHASAGAR):- “ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಗತಿ” (Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth for All in the Region) ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ (IOR) ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮರು-ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
  • ನೌಕಾಪಡೆಯ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:- ಭಾರತವು ತನ್ನ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಧುನೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
    • ಸ್ವದೇಶಿ-ನಿರ್ಮಿತ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: INS ವಿಕ್ರಾಂತ್, INS ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ).
• ಕಡಲ ಪ್ರದೇಶದ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಚೀನಾದ ‘ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಹೆಸರು’ಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಭಾರತ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ತನ್ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿರುವ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, ಚೀನಾ ದೇಶವು “ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು” ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಲವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು “ಕಿಡಿಗೇಡಿತನ” ಎಂದು ಕರೆದಿರುವ ಭಾರತ, ಇದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕರ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಚೀನಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಚೀನಾ ದೇಶವು ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ದಕ್ಷಿಣ ಟಿಬೆಟ್” (ಜಂಗ್ನಾನ್) ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.
• 2017 ರಿಂದಲೂ ಚೀನಾವು ಹೀಗೆ ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಸ್ಥಳಗಳ ಹಲವು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ಭಾರತವು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಮಾನ್ಯವೆಂದು ಸತತವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
• ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಗಡಿ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ‘ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್’ ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಲಡಾಖ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾವು ‘ಹೆ’ಆನ್’ ಮತ್ತು ‘ಹೆಕಾಂಗ್’ ನಂತಹ ಹೊಸ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು (ಕೌಂಟಿಗಳು) ರಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚೀನಾವು ‘ಸೆನ್ಲಿಂಗ್’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕವನ್ನೂ (ಕೌಂಟಿ) ಸಹ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು:

• ಸೆನ್ಲಿಂಗ್ (Cenling):- ಇದು ‘ಕಾರಾಕೋರಂ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ’ಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ (PoK) ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ‘ವಾಖಾನ್ ಕಾರಿಡಾರ್’ನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಹೆ’ಆನ್ (He’an): ಇದು ‘ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ’ಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಗಡಿ ವಿವಾದದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸದಾ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ:

• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾರತದ “ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ” ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು (MEA) ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ವಾಸ್ತವಿಕ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (Line of Actual Control – LAC):

• LAC ಯು ಭಾರತ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಚೀನಾ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಗಡಿರೇಖೆಯಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ LAC ಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದವು 3,488 ಕಿ.ಮೀ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಚೀನಾವು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ 2,000 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
  1. ಪೂರ್ವ ವಲಯ: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ.
  2. ಮಧ್ಯ ವಲಯ: ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ.
• ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯ: ಲಡಾಖ್.

ಹಿಮ್ ಸರೋವರ (HIM SAROVAR) ಯೋಜನೆ

ಪರಿಸರ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಲಡಾಖ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಹಿಮ್ ಸರೋವರ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಮ್ ಸರೋವರ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು 50 ಸಣ್ಣ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರವಾದ ನೀರಿನ ಅಭಾವವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು: 

• ಜಲ ಭದ್ರತೆ:- ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ಶೀತ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಕರಗಿದ ಹಿಮ ನೀರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆದು ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ನೀರು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. 
• ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ:- ಇದು ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಂತಹ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ‘ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿ’ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆ:- ಮುಂದಿನ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ 30 ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ 20 ಒಟ್ಟು 50 ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಗುರಿಗಳು:- ಇದು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 2.6 ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (e-NAM)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇ-ನ್ಯಾಮ್ (e-NAM) ಪೋರ್ಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಏಕೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುವ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ (ಮಂಡಿಗಳ) ಸಂಖ್ಯೆಯು 2024ರಲ್ಲಿದ್ದ 1,389 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2026ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 1,656 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ 23 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 4 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (e-NAM)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2016 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಅಖಿಲ-ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿದೆ.
• ಇದು ‘ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿ  (ATIF)ಯ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವ “ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ”ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ‘ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿ’ (APMC) ಮಂಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಜಾಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಮೂಲಕ, ಕೃಷಿ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಏಕೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ:- “ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ” ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯ-ಮಟ್ಟದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.
• ಪಾರದರ್ಶಕ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರ:- ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.
• ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿ ಕಡಿತ:- ರೈತರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕರು ನೀಡುವ ಬೆಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ದಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಖಾತರಿ:- ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಲೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು.