ವರ್ಗ: National and International Current Affairs Kannada

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಪ್ರಂಬಾನನ್ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕಾಲಘಟ್ಟ: ಇದನ್ನು ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ (ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ಕಾಲದಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಸಾ.ಶ 856 ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• ರಾಜಾಶ್ರಯ: ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾಜ ರಾಕೈ ಪಿಕಟನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಬೊರೊಬುದುರ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪಂಥದ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅವನತಿ: ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಮೆರಾಪಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:

• ವಿನ್ಯಾಸ: ಇದು ಮೂರು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಭೂರ್ಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ: ಇದು ಶಿವ (47 ಮೀಟರ್), ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಎತ್ತರದ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಾಹನಗಳು: ನಂದಿ (ಗೂಳಿ), ಹಂಸ ಮತ್ತು ಗರುಡನಿಗೆ (ಹದ್ದು) ಮೀಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ.
• ದೇವತೆಗಳು: ಶಿವನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಗಣೇಶ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯ (ರೊರೊ ಜೊಂಗ್ರಾಂಗ್) ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ.
• ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು: ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಯುನೆಸ್ಕೋ: ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1991 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತಾದ ಏಕೀಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ಲಸ್ (UDISE+) 2025-26 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಈ ವರದಿಯು 14.67 ಲಕ್ಷ ಶಾಲೆಗಳು, 1.02 ಕೋಟಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 24.72 ಕೋಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯು ಇದರ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ:

• NEP 2020 ಚೌಕಟ್ಟು: 2025-26ರ ವರದಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 10+2 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ.
• ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NEP ಯ 5+3+3+4 ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬುನಾದಿ ಹಂತ (Foundational Stage – 5 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 22% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಸಿದ್ಧತಾ ಹಂತ (Preparatory Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 25% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಮಧ್ಯಮ ಹಂತ (Middle Stage – 3 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 26% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಪ್ರೌಢ ಹಂತ (Secondary Stage – 4 ವರ್ಷ): ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 27% ರಷ್ಟಿದೆ.

ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಯುವಿಕೆ:

• ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದ GER: ಸೆಕೆಂಡರಿ ಹಂತದ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತವು (GER) 68.5% ರಿಂದ 71.7% ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಿಕೆ: ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವವರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಿದ್ಧತಾ (ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 1.8% ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 7.0% ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
• ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಧ್ಯಮ (ಮಿಡಲ್) ಹಂತದಲ್ಲಿ 83.7% ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ 51.9% ತಲುಪಿದೆ.
• ವಲಸೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು 86 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 88 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವರ್ಗ:

• ಗಾತ್ರ: ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1.02 ಕೋಟಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ (2022-23 ರಿಂದ 8.3% ಹೆಚ್ಚಳ).
• ಲಿಂಗಾನುಪಾತ: ಒಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 54.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ  (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (ವೈಟ್ ಗಟ್ ಡಿಸೀಸ್) (WGD) ಅಥವಾ ವೈಟ್ ಫೀಸಸ್ ಡಿಸೀಸ್ (WFD) ರೋಗವು ಹರಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯು ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಬಿಳಿ ಕರುಳಿನ ರೋಗ (WGD)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಸೀಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬಿಳಿ ಸೀಗಡಿಗೆ (Litopenaeus vannamei) ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸೀಗಡಿ ಕೊಳಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮಲದ ಎಳೆಗಳು ತೇಲುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯ ಕರುಳಿನ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು ಈ ರೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ರೋಗಾಣುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೋಗಾಣುಗಳು, ಕಳಪೆ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಹು-ಅಂಶಗಳ ರೋಗವಾಗಿದೆ.
• ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯನ್ ಪರಾವಲಂಬಿ (Microsporidian parasite): ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಂಟೆರೊಸೈಟೋಜೂನ್ ಹೆಪಟೊಪೆನೈ (EHP) ಎಂಬ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
• ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಗಳು: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘ವಿಬ್ರಿಯೊ’ ಪ್ರಭೇದದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಈ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
• ಕಳಪೆ ಕೊಳದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
• ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದು, ಅಂದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೋನಿಯಾ, ನೈಟ್ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವು ಸಹ ಈ ರೋಗದ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು (Zebra Finches)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಜೂಲಿ ಎಲೀ ಅವರು ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಕಾಲರ್ ಡೂಲಿಟಲ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ; 

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ತೇನಿಯೋಪೈಜಿಯಾ ಗುಟ್ಟಾಟಾ (Taeniopygia guttata).
• ಕುಟುಂಬ: ಇದು ಎಸ್ಟ್ರಿಲ್ಡಿಡೆ (Estrildidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವುಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
• ಜೀಬ್ರಾ ಫಿಂಚ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹಾಡುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇವುಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಇದರ ಸರಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• IUCN ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (LC)

ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರ (Two-State Solution)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಧಾನದ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ (Two-State Solution) ಭಾರತದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಯಹೂದಿ ಜನರಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಇದಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶ: ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರವು 1949 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ರೇಖೆಗಳ (ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಭೂ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್, ಟೆಂಪಲ್ ಮೌಂಟ್ (ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಮತ್ತು ಹರಾಮ್ ಅಲ್-ಶರೀಫ್ (ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಮೂರನೇ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: 1967 ರ ಗಡಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1948 ರ ಅರಬ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಇಸ್ರೇಲಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: ಯಾವುದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ ರದ್ದತಿ, ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅವಿಭಜಿತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರಾಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ)ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆ (1947): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅರಬ್ ನಾಯಕರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.
• UNSC ನಿರ್ಣಯ 242 (1967): ಇದು ಆರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿ (land-for-peace) ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಓಸ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (1993): ಇದು ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ-ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿತು.
• ಅರಬ್ ಶಾಂತಿ ಉಪಕ್ರಮ (2002): ಇದು ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಲುವು:

• ಓಸ್ಲೋ II ಒಪ್ಪಂದ (1995): ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಅನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ವಲಯ ‘A’ (18%, ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ), ವಲಯ ‘B’ (22%, ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಮತ್ತು ವಲಯ ‘C’ (60%, ಇಸ್ರೇಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ).
• UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು: ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್(ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೆಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಜಿನೀವಾ ಸಮಾವೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿವೆ ಎಂದು UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು 446 ಮತ್ತು 465 ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿವೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು 2025-26ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2.0 (PGI 2.0) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಉನ್ನತ ‘ಉತ್ಕರ್ಷ್’ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ.
• ಉನ್ನತ ಸಾಧಕರು: ‘ಉತ್ತಮ್-3’ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಚಂಡೀಗಢ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್, ಕೇರಳ, ದೆಹಲಿ, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಹಾಗೂ ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಪ್ರಚೇಷ್ಟ-1 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
• ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆ: ಮೇಘಾಲಯವು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

PGI 2.0 ಕುರಿತು:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಇದು NEP 2020 ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 4 ಕ್ಕೆ (SDG 4) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದು UDISE+, PARAKH ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ, PM ಪೋಷಣ್ ಮತ್ತು PRABANDH ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಿಂದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ವಿಭಾಗಗಳು: ಇದು ಉತ್ಕರ್ಷ್ (ಗರಿಷ್ಠ, 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ನಿಂದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ-3 (ಕನಿಷ್ಠ, 10% ವರೆಗಿನ ಅಂಕಗಳಿಗೆ) ವರೆಗೆ 10 ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026

Economy

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD) “ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿ 2026:

• ಇದು 1991 ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ UNCTAD ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಗಳು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹೂಡಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ FDI ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹರಿವು 6% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.
• FDI ಒಳಹರಿವು: ಅಮೇರಿಕವು (U.S.) FDI ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವೀಕೃತದಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ (ಚೀನಾ) ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವೀಕೃತದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
• FDI ಹೊರಹರಿವು: U.S. ಅತಿದೊಡ್ಡ FDI ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಹರಿವಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲನ್ನು ಅಗ್ರ ಐದು ಮೂಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನ (UNCTAD):

• ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಯಂ ಅಂತರ್‌ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.
• ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ BRICS ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಗ್ರಹ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಭೆಯ ಸಮಾರೋಪದಲ್ಲಿ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗುವಾಹಟಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.
• ಭಾರತದ 2026ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ಯು “ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದಡಿ ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಇದು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಎದುರಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ BRICS ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ, ಗುಪ್ತಚರ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಇದು ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• NDPS ಕಾಯ್ದೆ 1985: ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ, ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಇದಾಗಿದೆ.
• NCB & ANTF: ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳ (ANTF) ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಾರ್ಕೋ-ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ನಿಯಂತ್ರಣ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲು: ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ (ಪೂರ್ವ) ವಿರುದ್ಧ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
• SIMS & NIDAAN: ಮಾದಕವಸ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
• ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಟ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ-ಅನುದಾನಿತ ಮಾದಕವಸ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ:

• ಮಾದಕವಸ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ: ಜಾಗೃತಿ, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಸನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ (ATFs) ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ: ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್, ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಕೋರುತ್ತಿದೆ.

ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ (ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು) ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಿಗ್ಮಲಿಯನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ (Pygmalion Point) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು 1985 ರಲ್ಲಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಆರು ಡಿಗ್ರಿ ಚಾನೆಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.
• ಇದು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 2004 ರ ಸುನಾಮಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತೀವ್ರವಾದ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವ:

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ನಿಕೋಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 6°45′ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 93°49′ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ.
• ಸಾಮೀಪ್ಯ: ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರೊಂಡೋ ದ್ವೀಪದಿಂದ (ಸುಮಾತ್ರಾ) ಕೇವಲ 145-163 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾದರೆ, ಕನ್ಯಾಕುಮರಿಯು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಗಲಾಥಿಯಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಚರ್ಮದ ಬೆನ್ನಿನ ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳಿಗೆ (Leatherback Sea Turtles) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ‘ನಿಕೋಬಾರ್ ಮೆಗಾಪೋಡ್‌’ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪ (GNI) ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog) 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಇದು ₹72,000 ದಿಂದ ₹81,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಬೃಹತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ವಿಷನ್ 2030 ಮತ್ತು ಅಮೃತ್ ಕಾಲ್ ವಿಷನ್ 2047 ರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಇಂಡಿಯಾಹ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಡ್ (Indiahandmade)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇಂಡಿಯಾಹ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಡ್ (Indiahandmade) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರುವ ಮೀಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಂಡಿಯಾಹ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಡ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಮೀಸಲಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: ಇದು ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ನೇರ ಖರೀದಿದಾರರ ಪ್ರವೇಶ: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇಕಾರರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಬಲೀಕರಣ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇಕಾರರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಉಡುಪುಗಳು, ಗೃಹಾಲಂಕಾರಗಳು, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ (ODOP) ಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಪನ್ನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಕ್ರಮ್-1 (Vikram-1)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಿಷನ್ ಆಗಮನ್ (Mission Aagaman) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮ್-1 ರಾಕೆಟ್ ಆರು ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲಿದೆ ಎಂದು ‘ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ವಿಕ್ರಮ್-1 ಬಗ್ಗೆ: 

• ವಿಕ್ರಮ್-1 ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನವೋದ್ಯಮವಾದ ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು-ಹಂತದ ಕಕ್ಷೀಯ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನವಾಗಿದೆ .
• ಇದು ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಕಕ್ಷೀಯ-ದರ್ಜೆಯ ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿದೆ.
• ವಿಕ್ರಮ್-1 ರಾಕೆಟ್ 350 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೆಳ ಭೂಕಕ್ಷೆಗೆ (Low Earth Orbit – LEO) ಮತ್ತು 260 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯ-ಸಮಕಾಲಿಕ ಕಕ್ಷೆಗೆ (Sun-Synchronous Orbit – SSO) ಸೇರಿಸಬಲ್ಲದು.
• ಮಿಷನ್ ಆಗಮನ್: ಇದು ವಿಕ್ರಮ್-1 ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಕಕ್ಷೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಕಕ್ಷೀಯ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಕೈರೂಟ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಈ ರಾಕೆಟ್, ಜುಲೈ 12 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರ ನಡುವೆ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಿಂದ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳ ಪತ್ತೆ 

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ 

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಯೂಕ್ಲಿಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕವು (Euclid space telescope) ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳನ್ನು (quasars) ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿಸಿದೆ.

ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕ್ವಾಸಾರ್ (Quasi-Stellar Radio Source ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) ಎನ್ನುವುದು ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನ (Active Galactic Nucleus – AGN) ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಿಧವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ನಕ್ಷತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೂರದ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಜಾರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ಇವೆರಡೂ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳ (AGNs) ಉಪ-ವರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ 

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ 17A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ (stealth frigate) ಆದ INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯನ್ನು (F38) ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.

INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಭವ್ಯವಾದ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಯುದ್ಧನೌಕೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಬ್ಯೂರೋ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MDL) ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
• ಈ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂವೇದಕ (ಸೆನ್ಸಾರ್)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಭೂಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಮತ್ತು ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಸಮಗ್ರ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ-ವಿರೋಧಿ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಯುದ್ಧ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ 17A ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಏಳು ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಗೈಡೆಡ್-ಮಿಸೈಲ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MDL – 4 ಹಡಗುಗಳು) ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಗಾರ್ಡನ್ ರೀಚ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (GRSE – 3 ಹಡಗುಗಳು) ನಡುವೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಿನ್ಯಾಸ: ವಾರ್‌ಶಿಪ್ ಡಿಸೈನ್ ಬ್ಯೂರೋ (WDB) ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ : ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75% ರಷ್ಟು ಉಪಕರಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ (ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತ) ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು MSME ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿವೆ.

ಏಳು ಫ್ರಿಗೇಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

• INS ನೀಲಗಿರಿ – ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ಹಿಮಗಿರಿ – ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ಉದಯಗಿರಿ – ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ತಾರಾಗಿರಿ – ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
• INS ದೂನಗಿರಿ – ಮಾರ್ಚ್/ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರ
• INS ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ – ಸಮುದ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು/ಹೊರಹೊದಿಕೆ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ
• INS ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿ – ನಿರ್ಮಾಣ/ಹೊರಹೊದಿಕೆ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ

ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಜುಲೈ 6-8, 2026 ರವರೆಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಭೇಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:

• ರಕ್ಷಣೆ: ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ (Astra Air-to-Air Missile) ಮೇಲಿನ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು.
• ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದ ಯೋಗ್ಯಕಾರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಪ್ರಂಬನನ್ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ಯಿಂದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಭಾರತ-ಬೆಂಬಲಿತ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆ.
• ಪ್ರಂಬನನ್ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಾ.ಶ 9 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇದು ಹಿಂದೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
• 1927 ರಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಭೇಟಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 2026-2027 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು “ಟ್ಯಾಗೋರ್-ದೇವಾಂತರ ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಷ” ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುವುದು.
• ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಿಂಗಸಾರಿ SEZ ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು(IIM Bangalore) ಶಾಖೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.

ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸ: ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ 2024 ಕ್ಕೆ 75 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದವು. 2018 ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
• ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: ASEAN ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾವು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು: IND-INDO CORPAT, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳಾದ ಕೊಮೊಡೊ ಮತ್ತು ಮಿಲಾನ್, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಗರುಡ ಶಕ್ತಿ, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಸಮುದ್ರ ಶಕ್ತಿ, Ex ಎಲಾಂಗ್ ಶಕ್ತಿ, Ex ಸೂಪರ್ ಗರುಡ ಶೀಲ್ಡ್ 2025 ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ.

ಮಿಜೋರಾಂನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (NHM)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರದ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoEFCC) ಐಜ್ವಾಲ್‌ನ ಮಿಜೋರಾಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (NHM) ಅನ್ನು ಭಾರತದ 21ನೇ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ರೆಪೊಸಿಟರಿ (Designated Repository) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (NHM) ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಡೋ-ಬರ್ಮಾ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಾದ ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು (pteridophytes) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫಂಗಿಗಳ (macrofungi) ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ರೆಪೊಸಿಟರಿ (Designated Repository) ಎಂದರೇನು?

• ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 39 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೆಪೊಸಿಟರಿಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇವು ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NBA) ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರೆಪೊಸಿಟರಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರು

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಂದರಿನ ನಂತರ, ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರು 18 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಡಗು ನಿಲುಗಡೆಯ ನೀರಿನ ಆಳದ (Draft capability) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು (Major Port) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರಿನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಆಳ-ನೀರಿನ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, 1,70,000 ಡೆಡ್‌ವೈಟ್ ಟನ್ನೇಜ್ (Deadweight Tonnage – DWT) ವರೆಗಿನ ಸರಕು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಎನ್ನೋರ್ ಬಂದರು (Ennore Port) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
• ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು: ಬಂದರು, ಹಡಗು ಮತ್ತು ಜಲಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ 14 ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಿವೆ (12 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ).

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ:

ಭಾರತವು 14 ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 12 ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

• ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ (6 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರುಗಳು):
  1. ದೀನದಯಾಳ್ ಬಂದರು (ಕಾಂಡ್ಲಾ), ಗುಜರಾತ್
  2. ಮುಂಬೈ ಬಂದರು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
  3. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (JNPA/ನವ ಶೇವಾ), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
  4. ಮರ್ಮುಗೋವಾ ಬಂದರು, ಗೋವಾ
  5. ನವಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು, ಕರ್ನಾಟಕ
  6. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಬಂದರು, ಕೇರಳ
• ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ (6 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರುಗಳು):
  1. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಬಂದರು (ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ/ಹಲ್ದಿಯಾ), ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
  2. ಪಾರಾದೀಪ್ ಬಂದರು, ಒಡಿಶಾ
  3. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಂದರು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
  4. ಕಾಮರಾಜರ್ ಬಂದರು (ಎನ್ನೋರ್), ತಮಿಳುನಾಡು
  5. ಚೆನ್ನೈ ಬಂದರು, ತಮಿಳುನಾಡು
  6. V.೦. ಚಿದಂಬರನಾರ್ ಬಂದರು (ಟ್ಯುಟಿಕೋರಿನ್), ತಮಿಳುನಾಡು

• ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ / ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ (2 ಬಂದರುಗಳು):
  1. ವಧ್ವಾನ್ ಬಂದರು: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಾಲ್ಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ಮೆಗಾ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಬಂದರು.
  2. ಗಲಾಥಿಯಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು (Galathea Bay Port): ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಶಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬಂದರು.

ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Akash Tarang)

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿಯು (Defence Acquisition Council – DAC) ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಖರೀದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮಾನವರಹಿತ ವಿಮಾನ-ನಿರೋಧಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Anti-UAV Electronic Warfare System) ಆಗಿದ್ದು, ಶತ್ರುಪಾಳಯದ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ರೇಡಿಯೊ ತರಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ (tracking) ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ (jamming) ಮೂಲಕ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ವಿಶಾಲವಾದ “ಸುದರ್ಶನ್ ಚಕ್ರ” ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತರಂಗ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ್ಮದಿನೋತ್ಸವ

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ (1901-1953) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ನಂತರ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾವನ್ನು ಸೇರಿದರು.
• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ: ಇವರು 1934ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 33ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.
• ರಾಜಕೀಯ ಸೇವೆ: ಫಝ್ಲುಲ್ ಹಕ್ ಅವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ (1941–42) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ವಿಭಜನೆಯ ವಿರೋಧಿ: ಇವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವುಗಳ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಬಲ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.
• ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ (1947–1950) ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸಚಿವರಾಗಿ’ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನೆಹರು ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
• ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1951ರಲ್ಲಿ ಇವರು ‘ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘ’ವನ್ನು (ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಿಂದಿನ ರೂಪ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
• ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಇವರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.
• ಪರಂಪರೆ: ಅವರನ್ನು ಓರ್ವ ಕಟ್ಟಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗೌರವ: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ‘ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಬಂದರು’ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದಕೇಸರಿ ಪೆಡಗಾಂವ್ ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಳವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಿಂದಕೇಸರಿ ಪೆಡಗಾಂವ್‌ನ ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’ (ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿ ಓಟ) ಜರುಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.

ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಮರದ ನೊಗದಿಂದ ಬಂಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಗಾಡಿ ಚಾಲಕನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಚಾಲಕನಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ‘ಬೈಲ್‌ಗಡಾ ಶರ್ಯತ್’, ‘ಛಕಡಿ’ ಅಥವಾ ‘ಶಂಕರಪಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಟಾವ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೆಡಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.

‘ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು’ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟನ್ನು ‘ಏರುತಳುವತುಲ್’ (Eruthazhuvuthal) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಪೊಂಗಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಹಸಮಯ ಗೂಳಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: ಸಾ.ಶ.ಪೂ 400-100ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾದ ‘ಆಯರ್’ಗಳು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
• ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ: ‘ಜಲ್ಲಿ’ (ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ‘ಕಟ್ಟು’ (ಕಟ್ಟುವುದು) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆ ಗೂಳಿಯನ್ನು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಗೂಳಿಯ ಕೊಂಬಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
• ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಜನರು ಪ್ರಾಣಿಯ (ಗೂಳಿಯ) ಡುಬ್ಬವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೂಳಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಓಡುತ್ತಾರೆ.
• ಈ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಪುಲಿಕುಲಂ ಅಥವಾ ಕಂಗಾಯಂ ತಳಿಯ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಹಬ್ಬವು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ವಾಡಿ ಮಂಜುವಿರಟ್ಟು, ವೇಲಿ ವಿರಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಟಂ ಮಂಜುವಿರಟ್ಟು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.

‘ಕಂಬಳ’ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯವು ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಆಚರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಮ್ಮೆ ಓಟದ ಹಬ್ಬವೇ ಕಂಬಳವಾಗಿದೆ.
• ಕೆಸರು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ 2 ಸಮಾನಾಂತರ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ (ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಕಂಬಳದ ಓಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಭಟ್ಕಳ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ತುಳುನಾಡು’ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತುಳುವ ಜಮೀನುದಾರರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೈ ಭಾರತ್ (ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಯುವಜನರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ‘ಮೈ ಭಾರತ್’ (MY Bharat) ವೇದಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವ ಮನ್ಸುಖ್ ಮಾಂಡವಿಯಾ ಅವರು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮೈ ಭಾರತ್ (ಮೇರಾ ಯುವ ಭಾರತ್) ಬಗ್ಗೆ:

• ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಸರ್ಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, NGO ಗಳು  ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಯುವಕರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಯಂಸೇವೆ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುವಕರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ನೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 15-29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ 10-19 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ -ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1967 (UAPA)

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು 1967ರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ (UAPA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 23 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

UAPA ಕಾಯ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ: 1967.
• ಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಾಗೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ: ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಥವಾ ದೇಶದ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ‘ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ: ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 15ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ’ವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗಿದವರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯವರೆಗೆ ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ: ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಘೋಷಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ:

(a) ಭಾರತದ ಹೊರಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ;

(b) ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ); ಮತ್ತು

(c) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ.

UAPA ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2019:

• ಈ ಮಹತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು’ ಘೋಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ (ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಘೋಷಿಸಬಹುದಿತ್ತು).
• ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (NIA):

• ಸ್ಥಾಪನೆ: 26/11 ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ನಂತರ 2008ರ NIA ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಕಾರ್ಯ: ಇದು ಕೇಂದ್ರದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ-ನಿಗ್ರಹ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಭದ್ರತೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• NIA (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019:
  • ವಿಸ್ತರಿತ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುವ ನಿಗದಿತ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ.
  • ವಿಸ್ತರಿತ ಆದೇಶ: ಇದು ಸ್ಪೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1908, ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ಸೈಬರ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆ 1959ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನವದೆಹಲಿ.
• ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 52 NIA ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 3 ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NIA ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ (ರಾಂಚಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ).

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಅಗತ್ಯತೆ

ರಾಜಕೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ‘ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ’ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದು, ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಮರುಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಅನರ್ಹಗೊಂಡ ಹೊರತು, 18 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮತದಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಧಾರ: 1950ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯ (RPA) ಸೆಕ್ಷನ್ 19 ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, 1951ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 62 ಮತದಾನದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿರೋಧಾಭಾಸ: ಮತದಾನವು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Know), ಮತದಾನದ ಆಯ್ಕೆ, ನೋಟಾ (NOTA – ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕು) ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು 19(1)(a) ವಿಧಿಯ (ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿದೆ.

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (SC) ತೀರ್ಪುಗಳು:

• N.P. ಪೊನ್ನುಸ್ವಾಮಿ (1952) ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು (1982) ಪ್ರಕರಣಗಳು: ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳೇ ಹೊರತು, ಅವು ಮೂಲಭೂತ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.
• ಕುಲದೀಪ್ ನಾಯರ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2006): ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು.
• ಅನೂಪ್ ಬರಣ್ವಾಲ್ v/s ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2023): ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಹಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು, ಮತದಾನವನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ನಾಸಾದ (NASA) ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್ 

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನೀಲ್ ಗೆಹ್ರೆಲ್ಸ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ವಾತಾವರಣದ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು NASA ಸಂಸ್ಥೆಯು ‘ಲಿಂಕ್’ (LINK) ಎಂಬ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ನಾಸಾದ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬೂಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜುಲೈ 3, 2026ರಂದು ನಾಸಾ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀಲ್ ಗೆಹ್ರೆಲ್ಸ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕದ ಕಕ್ಷೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು, ಇದು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಾಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ‘ಲಿಂಕ್’ (LINK) ಎಂಬ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಡಾಕಿಂಗ್ (Docking) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ, ತನ್ನ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಆರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು (Robotic Arms) ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ಈ ಮಿಷನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ವಿವರಗಳು: ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನವೋದ್ಯಮವು, ಕೇವಲ 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದ ನಾಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಲಿಂಕ್ (LINK) ನೌಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ: ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಸ್ಟಾರ್‌ಗೇಜರ್’ (Stargazer) ವಿಮಾನದ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾದ ನಾರ್ತ್‌ರೋಪ್ ಗ್ರುಮ್ಮನ್ ಪೆಗಾಸಸ್ XL ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ‘ಲಿಂಕ್’ ನೌಕೆಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಉಪಗ್ರಹ ರಕ್ಷಣಾ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ (On-Orbit Servicing – OOS) ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ತ್ಯಜಿಸುವ ಬದಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲೇ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ತಗಲುವ ಅಪಾರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.8 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
• ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಲಯವು ಕೃಷಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ (GVA) ಶೇ.7.43 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ (PMMSY): ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ’ ತರುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಕಿಸಾನ್ ಸಮೃದ್ಧಿ ಸಹ-ಯೋಜನೆ (PM-MKSSY): ಅಸಂಘಟಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಮತ್ಸ್ಯಗಾರರಿಗೆ ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್: ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು 2 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಂದ 5 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
• ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ (FIDF): ಇದು 12.50 ಕೋಟಿ ರೂ. ವರೆಗಿನ ಸಾಲ ಖಾತರಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 3 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಸ್ಸಾಂನ ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2022ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ 3 ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2025ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ 12ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ನಮೇರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂನ ಉತ್ತರ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
• ‘ಮಾನಸ್’ ನಂತರ ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಎರಡನೇ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋನಿತ್‌ಪುರ್ ಆನೆ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಳಗೆಯೇ ಬರುತ್ತದೆ.
• ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ‘ಜಿಯಾ ಭರೋಲಿ’ ನದಿಯು ಈ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಹಸೀರ್’ ಮೀನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ನದೀತೀರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿವೆ. ಹೊಲ್ಲೋಕ್, ನಹೋರ್, ಮತ್ತು ಸಿಮುಲ್ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

• ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ: ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ, ಮೇಘ ಚಿರತೆ (Clouded leopard), ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಧೋಲ್ (ಕಾಡುನಾಯಿ) ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಬಿಳಿ-ರೆಕ್ಕೆಯ ಕಾಡು ಬಾತುಕೋಳಿ’ ಹಕ್ಕಿಯ ಕೊನೆಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ನಮೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಪೋಟಸಾಲಿ ಕೇಂದ್ರ’ವು, ಸೇರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ‘ಪಿಗ್ಮಿ ಹಾಗ್’ (ಕುಬ್ಜ ಕಾಡುಹಂದಿ) ಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡುಗಡೆ-ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಬಳಿಕ ಕಾಡಿಗೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಪಕ್ಕೆ’ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಚಲನೆಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.

ಇ-ಜಾಗೃತಿ (e-Jagriti)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ‘ಇ-ಜಾಗೃತಿ’ (ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಇ-ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ನಿವಾರಣಾ ಪೋರ್ಟಲ್) ಪೋರ್ಟಲ್ ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇ-ಜಾಗೃತಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಜನವರಿ 2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಾಹಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಹಳೆಯ ಗ್ರಾಹಕ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಗದರಹಿತ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ, ಬಹುಭಾಷಾ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು: ಇದು OCMS, ಇ-ದಾಖಿಲ್ (e-Daakhil), NCDRC CMS ಮತ್ತು CONFONET ನಂತಹ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತಡೆರಹಿತ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ (e-filing), ವರ್ಚುವಲ್ ವಿಚಾರಣೆ, ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪ್ರಕರಣ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ (ಭಾರತ್ ಕೋಶ್/PayGov) ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ 11 ವರ್ಷ

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• 1 ಜುಲೈ 2026 ರಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತನ್ನ 11 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನಾಂಕ: 1 ಜುಲೈ 2015.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MeitY) ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ದೇಶವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: 

• ಜಾಮ್ (JAM) ತ್ರಿವಳಿ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರುವ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
• ಡಿಜಿಲಾಕರ್ (DigiLocker): ಇದು ಭೌತಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (UPI): 2026 ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ UPI, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
• ಇ-ಸಂಜೀವಿನಿ (eSanjeevani): ಈ ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ವೇದಿಕೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದೂರದಿಂದಲೇ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಟೆಲಿ ಮಾನಸ್ (Tele MANAS): ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಉಚಿತ ಟೆಲಿ-ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (GeM): ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಗದರಹಿತವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಜಾಲ (ONDC): ಇದು ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಅಗ್ರಿಸ್ಟ್ಯಾಕ್ (AgriStack): ಇದು ರೈತ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವಾಗಿದ್ದು (DPI), ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇ-ನ್ಯಾಮ್ (e-NAM) ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಕಿಸಾನ್ ಇ-ಮಿತ್ರದಂತಹ (Kisan e-Mitra) ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ.
• ದೀಕ್ಷಾ / DIKSHA (ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ): ಇದು ಪಠ್ಯಕ್ರಮ-ಸಂಯೋಜಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸ್ವಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭಾ (SWAYAM and SWAYAM Prabha): ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ತರಗತಿಗಳ ಆಚೆಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
• PMGDISHA: ಇದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಬಳಕೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂದಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಫ್ಯೂಚರ್‌ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಪ್ರೈಮ್ (FutureSkills Prime): ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಕಲಿಯುವವರನ್ನು ಇದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್ (SIDH): ಇದು ಕೌಶಲ್ಯ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಏಕೀಕೃತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಮಿಷನ್ (IndiaAI Mission): ಇದು AI ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ AI ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಮಾಚಾ ಚಹಾ(Matcha Tea)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಂನ ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚೋಟಾ ಟಿಂಗ್ರೈ ಚಹಾ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಚಾ ಚಹಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮಾಚಾ ಚಹಾವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಮಚ್ಚಾ (Matcha) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕ್ಯಾಮೆಲಿಯಾ ಸೈನೆನ್ಸಿಸ್ (Camellia sinensis) ಚಹಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ನಂತರ ಮಾಚಾ ಚಹಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 90% ರಷ್ಟು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಪತ್ರಹರಿತ್ತು  ಮತ್ತು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಚಹಾಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಉಮಾಮಿ ರುಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಮಾಚಾ ಚಹಾವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾಚಾ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

‘ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮ’ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಜಾಗತಿಕ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಚಹಾ (black tea) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ರಫ್ತು ತಾಣಗಳು: ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ಸಿರಿಯಾ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ರಷ್ಯಾ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಚಹಾವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಚಹಾ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಉದ್ಯೋಗ: ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವು 1.16 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
• ಗಮನಿಸಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಚಹಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 55% ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2008 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2022 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶೇಕಡಾ 39% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಚಹಾ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಅಸ್ಸಾಂ (ಅಸ್ಸಾಂ ಕಣಿವೆ, ಕ್ಯಾಚಾರ್) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ (ಡೂಯರ್ಸ್, ಟೆರಾಯ್, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಖ್ಯಾತಿ: ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಚಹಾಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಪಾರ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿವೆ.

ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: 

• ಚಹಾ ಗಿಡವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಮಣ್ಣು: ಇದಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ, ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ನೀರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವಂತಹ ಮಣ್ಣು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.
• ತಾಪಮಾನ: ಚಹಾ ಗಿಡಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವು 15-23°C ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.
• ಮಳೆ: ಚಹಾ ಬೆಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 150-200 ಸೆಂ.ಮೀ ಮಳೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ.
• ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯು ಕೋಮಲ ಎಲೆಗಳ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಸ್ಸಾಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
• ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಮೇಘಾಲಯ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೂಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಹಾವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.

‘ಏಷ್ಯಾ ಚಹಾ ಒಕ್ಕೂಟ’ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು: ಇದು ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಜಪಾನ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಏಷ್ಯಾದ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶಗಳ ಚಹಾ ಸಂಘಗಳ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಜಾಗತಿಕ ಚಹಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.

‘ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಮಂಡಳಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಚಹಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1953 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1954 ರಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಭಾರತೀಯ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದೆ.

ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು (MAHSR)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬುಲೆಟ್ ರೈಲು ಕಾರಿಡಾರ್ ಆದ ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು (MAHSR) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಡುವೆ ಕೇವಲ 1 ಗಂಟೆ 58 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು 508 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಟ್ಟು 12 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 2027 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಸೂರತ್‌ನಿಂದ ವಾಪಿವರೆಗಿನ ವಿಭಾಗವು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ.
• ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗಂಟೆಗೆ 350 ಕಿ.ಮೀ ವಿನ್ಯಾಸ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗಂಟೆಗೆ 320 ಕಿ.ಮೀ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಜಪಾನ್‌ನ ಶಿಂಕನ್‌ಸೆನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು MAHSR ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜೆ-ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

7ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ 7ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸರ್ಕಾರದ ಜಲ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾರತ (Water Prosperous India) ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಜುಲೈ 2, 2026 ರಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದವು ತನ್ನ 54 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ:

• 1971 ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1972 ರಲ್ಲಿ ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
• ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜುಲ್ಫಿಕರ್ ಅಲಿ ಭುಟ್ಟೋ ಅವರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದರು.

ಶಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿಹಾರ: ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಎಲ್ಲಾ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು.
• ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LoC): ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕದನ ವಿರಾಮ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಎಂದು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸದಿರಲು ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಬದ್ಧರಾದರು.
• ಖೈದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಭಾರತವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಬದ್ಧವಾಯಿತು.

ಮಾನಸ್ ಉಪಕ್ರಮ (MANAS Initiative)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದಕವಸ್ತು ನಿಷೇಧ ಸಹಾಯವಾಣಿಯಾದ ಮಾನಸ್ / MANAS (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ಸಹಾಯವಾಣಿ) ಮಾದಕವಸ್ತು ಸೇವನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮಾನಸ್ (ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥ ನಿಷೇಧ ಸೂಚನಾ ಕೇಂದ್ರ – MANAS)

• ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (DIC) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಾರ್ಕೋಟಿಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬ್ಯೂರೋ (NCB) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮಾದಕವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ 1933, ಅಧಿಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್, ಇಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಉಮಂಗ್ ಆಪ್ (UMANG app) ಮೂಲಕ ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಮಾನಸ್ ಉಪಕ್ರಮವು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾದಕವಸ್ತು ಹಾವಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಸಮರ:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನದ 47ನೇ ವಿಧಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಬದ್ಧತೆ: ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತಾದ 1961 ರ ಸಿಂಗಲ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್, ಸೈಕೋಟ್ರೋಪಿಕ್ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲಿನ 1971 ರ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವಿರುದ್ಧದ 1988 ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.
• ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು: ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1940, NDPS ಕಾಯ್ದೆ, 1985, PITNDPS ಕಾಯ್ದೆ, 1988 ಇವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿವೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: ಮಾದಕವಸ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು NIDAAN ಪೋರ್ಟಲ್ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿ, ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಹಸ್ದೇವ್- ಆರಂಡ್ ಅರಣ್ಯಗಳು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಹಸ್ದೇವ್-ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಟೆ ವಿಸ್ತರಣಾ ಸಮಗ್ರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯ  ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಲು ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoEFCC) ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಹಸ್ದೇವ್-ಅರಣ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಕೊರ್ಬಾ, ಸುರ್ಗುಜಾ ಮತ್ತು ಸೂರಜ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಹಸ್ದೇವ್-ಅರಣ್ಯಗಳು ಸುಮಾರು 1.7 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಸುಮಾರು 640 ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಶೆಡ್ಯೂಲ್-1 ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.
• ಮಹಾನದಿ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿಯಾಗಿರುವ ಹಸ್ದೇವ್ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕೂಡ ಇದಾಗಿದೆ.

ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ (Green Hydrogen)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಮಿಷನ್ (NGHM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ, ಭಾರತವು ಜಪಾನಿನ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಸಿರು ಅಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಮೆಥನಾಲ್ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹಸಿರು ಅಮೋನಿಯಾ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕವನ್ನು (Green Hydrogen) ಬಳಸಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಸಂಬಂಧಿತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.

ಹಸಿರು ಅಮೋನಿಯಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: 

• ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಡಿಕಾರ್ಬನೈಸೇಶನ್ (ಇಂಗಾಲದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ): ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಮೋನಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ವಲಯವು, ಹಸಿರು ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ (Green Hydrogen)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ, ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ (Electrolysis of water) ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಯೋಜನ: ಇದು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಉರಿಯುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
• ಜಲಜನಕವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ : 

• ಗುರಿ: ಹಸಿರು ಜಲಜನಕದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE).

ಜಲಜನಕ (Hydrogen)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ : ಜಲಜನಕವು H ಸಂಕೇತವನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 1 ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.
• ಜಲಜನಕವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹಗುರವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 75% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ, ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.

ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆ 2026 (EPF Scheme 2026)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆ, 1952 ನ್ನು (EPF Scheme, 1952) ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಹೊಸ ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆ, 2026 ಕ್ಕೆ (Employees’ Provident Fund Scheme – EPF, 2026) ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆ, 2026 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಮಿತಿ : ನೌಕರರ ಕಡ್ಡಾಯ ಶೇಕಡಾ 12% ರ ಕೊಡುಗೆಯು ₹15,000 ಗಳ ವೇತನ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
• ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ: ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಾಸಿಕ ಕಡಿತವು ₹1,800 ಆಗಿದೆ.
• ಐಚ್ಛಿಕ / ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ : ₹1,800 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಂತಿಗೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಭರಿಸುವ ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲ.
• ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ: ಭಾಗಶಃ ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ 25% ರಷ್ಟು ಶಿಲ್ಕನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
• ವರ್ಗಾವಣೆ ಸೌಲಭ್ಯ: ಉದ್ಯೋಗ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಖಾತೆಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ : ಹಿಂದಿನ ಕಾನೂನು ಅನುಸರಣೆಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ‘ವಿಶ್ವಾಸ್’ (VISHWAS) ಮತ್ತು ‘ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ 2026’ ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಸುಧಾರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ATPs)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸುಧಾರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (Advanced Therapeutic Products – ATPs) ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪರವಾನಗಿ ಅನುಮೋದನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (Central License Approving Authority – CLAA) ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಡ್ರಗ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳು, 1945 ನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಸುಧಾರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ (Advanced Therapeutic Products – ATPs):

• ಇವು ವಂಶವಾಹಿಗಳು, ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನವೀನ ಮಾದರಿಯ ಜೈವಿಕ ಔಷಧಗಳಾಗಿವೆ.
• ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇವು ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಅಥವಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳು:

• ATP ಗಳು ವಂಶವಾಹಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಜೀವಕೋಶ ಮೂಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (Cell-derived products) ಮತ್ತು ಅನ್ಯಜೀವಿ ಕಸಿಗಳನ್ನು (Xenografts) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ವಂಶವಾಹಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (Gene therapeutic products) ಆನುವಂಶಿಕ ದೋಷಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ) ಗುಣಪಡಿಸಲು ವಂಶವಾಹಿ ಬದಲಿ ಅಥವಾ ವಂಶವಾಹಿ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು (CRISPR-Cas9) ಬಳಸುತ್ತವೆ.
• ಜೀವಕೋಶ ಅಥವಾ ಕಾಂಡಕೋಶ ಮೂಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (Stem cell-derived products) ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಂಫೋಮಾದಂತಹ ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹಾಗೂ CAR-T ಜೀವಕೋಶ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು (CAR-T cell therapies) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ಅನ್ಯಜೀವಿ ಕಸಿಗಳು (Xenografts) ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವ ಅಂಗಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹಂದಿಯ ಹೃದಯದ ಕವಾಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿ (Gulf of Aden)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದತ್ತ ಬರುತ್ತಿದ್ದ’MV ಗೋಲ್ಡನ್ ಆರ್ಸೆನಲ್’ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿನ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ದಾಳಿಯ ಯತ್ನವನ್ನು INS ತ್ರಿಕಂಡ್ ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದೆ.

INS ತ್ರಿಕಂಡ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ತಲ್ವಾರ್-ದರ್ಜೆಯ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಗೈಡೆಡ್-ಕ್ಷಿಪಣಿ ಯುದ್ಧನೌಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ಯೆಮೆನ್ (ಉತ್ತರ) ಮತ್ತು ಸೊಮಾಲಿಯಾ (ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ) ನಡುವೆ ಇರುವ ಆಳವಾದ ನೀರಿನ ಕೊಲ್ಲಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸಂಪರ್ಕ: ಇದು ಬಾಬ್ ಎಲ್-ಮಂಡೇಬ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು: ಯೆಮೆನ್‌ನ ಏಡನ್, ಜಿಬೌಟಿಯ ಜಿಬೌಟಿ ನಗರ  ಮತ್ತು ಸೊಮಾಲಿಯಾದ ಬರ್ಬೆರಾ.
• ಈ ಕೊಲ್ಲಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 11% ರಷ್ಟನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತದ $110 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಳವಳಗಳು: ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೊಮಾಲಿಯಾ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಹಾವಳಿ ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್‌ನ ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವರದಿ 2024 (CRS Report 2024)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಮಹಾನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯು (Office of the Registrar General of India) ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವರದಿ 2024 ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

CRS 2024 ರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೋಂದಣಿ ಸಾಧನೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ನೋಂದಣಿಗಳು 2024 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಂದಾಜು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ಶೇಕಡಾ 99% ಅನ್ನು ದಾಟಿವೆ.
• ಜನನ ಸಮಯದ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ (Sex Ratio at Birth – SRB): ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನನ ಸಮಯದ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು 1,000 ಗಂಡು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ 917 ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಜನನ ಸಮಯದ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ 1,000 ಗಂಡು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಜನಿಸುವ ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಸಮಾನತೆಗಳು: ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ (970), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (1,050), ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು (984), ಮೇಘಾಲಯ (974) ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ (972) ಸೇರಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ (ತಲಾ 865) ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ (890) ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.
• ನಿರ್ಜೀವ ಶಿಶು ಜನನಗಳು / ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದ ಶಿಶು (Stillbirths): 2024 ರಲ್ಲಿ 81,117 ನಿರ್ಜೀವ ಶಿಶು ಜನನಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 69% ರಷ್ಟು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ನಿರ್ಜೀವ ಶಿಶು ಜನನಗಳು ಎಂದರೆ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ 20 ರಿಂದ 28 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆನಂತರ ಭ್ರೂಣವು ಸಾಯುವುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಹೆರಿಗೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS)ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜನನ, ಮರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜೀವ ಜನನಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1969 ರ (2023 ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗಿದೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಚಿವಾಲಯ – ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ. ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ನೋಂದಣಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ.
• CRS ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶಿ-ಲೀಪ್ಸ್ (SHE-LEAPS)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಕಾಸ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಶಿ-ಲೀಪ್ಸ್ (SHE-LEAPS) ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಶಿ-ಲೀಪ್ಸ್ (SHE-LEAPS):

• ಪೂರ್ಣ ರೂಪ : ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಸ್ವಸಹಾಯ ಉದ್ಯಮಿ – ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್.  (Self-Help Entrepreneur-Livelihoods and Enterprise Application for Prosperity and Sustainability).
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳೊಂದಿಗೆ (SHGs) ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಇದಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (SHG) ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ-ನೇತೃತ್ವದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಔಪಚಾರಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.
• ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು.

ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ (Green Urea)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ ಬಗ್ಗೆ:

• ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾವು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸುಸ್ಥಿರ ರಸಗೊಬ್ಬರವಾಗಿದೆ (ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಆಧಾರಿತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಬದಲಾಗಿ).
• ಇದು ಬೂದು ಯೂರಿಯಾದಂತೆಯೇ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸೂತ್ರ, ಪೋಷಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ “ಹಸಿರು” ಎಂಬುದು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾರ್ಗ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಯೂರಿಯಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹಸಿರು ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ?

• ಆಮದು ಕಡಿತ : ಭಾರತವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ (1 ಕೋಟಿ MT) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೂರಿಯಾವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯ ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಡಿಕಾರ್ಬನೈಸೇಶನ್ : ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೇಬರ್-ಬಾಷ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ (ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳು) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಭಾರತದ 2070 ರ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಮಿಷನ್: ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಮಿಷನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ₹19,744 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (CCAP)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಂಡಳಿಯು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ (CCAP) ಶೇ. 45 ಹವಾಮಾನ ಸಹ-ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಶೇ. 35 ಗುರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ನಿಗದಿತ ಹಣಕಾಸು ಮಿತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (CCAP)ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ : 2021 
• ಉದ್ದೇಶ – ಇದು ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುಂಪಿನ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ – ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸಿನ ಶೇ. 35 ರಷ್ಟನ್ನು ಹವಾಮಾನ ಸಹ-ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವಂತೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು. 2023 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ COP 28 ನಲ್ಲಿ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಶೇ. 45 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
• CCAP 3 ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:
  • ಹೊಸ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು.
  • ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು.
  • ಹಣಕಾಸನ್ನು ಕ್ರೂಢೀಕರಿಸುವುದು.

ಯಮುನಾ ನದಿ ಜಲ ಯೋಜನೆ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಯಮುನಾ ನದಿ ಜಲ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದದ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಳೆಯ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ನೀರು-ಹಂಚಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿವೆ.

‘ಯಮುನಾ ನದಿ ಜಲ ಯೋಜನೆ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಒಪ್ಪಂದ: ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಡುವೆ ಜೂನ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅದರ ಪಾಲಿನ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 1994 ರ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯಮುನಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ: ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 580 MCM ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ₹34,102 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಕಾಲಮಿತಿ: ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ (ಮಾನ್ಸೂನ್ – ಜುಲೈನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲ: ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಹರಿಯಾಣದ ಹತ್ನಿಕುಂಡ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್ .
• ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ: ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಚುರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ಸಿಯಾವಾಸ್ ಜಲಾಶಯ.
• ಫಲಾನುಭವಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಚುರು, ಸಿಕರ್ ಮತ್ತು ಜುಂಜುನು; ಹರಿಯಾಣದ ಭಿವಾನಿ ಮತ್ತು ಫತೇಹಾಬಾದ್.
• ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೋರಿಕೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು 295.5 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಭೂಗತ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ (ತೆರೆದ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉಗಮ: ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ (ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬಂದರ್‌ಪಂಚ್ ಶಿಖರ, ಸುಮಾರು 6,387 ಮೀಟರ್).
• ಉದ್ದ: 1,376 ಕಿ.ಮೀ.
• ಸಂಗಮ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಜಲಾನಯನ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಹರಿಯಾಣ, ದೆಹಲಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು (ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವದ ಕ್ರಮ):
  • ಎಡದಂಡೆ (ಹಿಮಾಲಯನ್):
    • ಟೋನ್‌ಗಳು (Tons – ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು; ಕಲ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ).
    • ಹಿಂಡನ್ (Hindon – ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ (NCR) ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ).
  • ಬಲದಂಡೆ (ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ):
    • ಚಂಬಲ್ (ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಲದಂಡೆ ಉಪನದಿ; ಕಂದಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ).
    • ಸಿಂಧ್ (ಮಾಳ್ವಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ).
    • ಬೆಟ್ವಾ (ವಿಂಧ್ಯಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮ; ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ).
    • ಕೆನ್ (ಪನ್ನಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ).
• ಪ್ರಮುಖ ನದಿಪಾತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು:
  • ನಗರಗಳು: ದೆಹಲಿ, ನೊಯ್ಡಾ, ಮಥುರಾ, ಆಗ್ರಾ, ಇಟಾವಾ, ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್.
  • ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಕಾಳೇಸರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ಹರಿಯಾಣ), ಓಖ್ಲಾ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ (ದೆಹಲಿ-ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ).

ಮಿನಿರತ್ನ

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಕೇಂದ್ರ ಉಕ್ಕಿನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮವಾದ ಮೆಕಾನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ ಮಿನಿರತ್ನ ವರ್ಗ-I ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
• ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ (CPSEs) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮಿನಿರತ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಹಾರತ್ನ, ನವರತ್ನ ಮತ್ತು ಮಿನಿರತ್ನ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು:

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೃಹತ್ ಮಾರ್ಜಾಲ ಒಕ್ಕೂಟ (IBCA)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಭಾರತದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರುವ, ಒಪ್ಪಂದ-ಆಧಾರಿತ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೃಹತ್ ಮಾರ್ಜಾಲ ಒಕ್ಕೂಟ’ಕ್ಕೆ (International Big Cat Alliance – IBCA) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು 27ನೇ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೃಹತ್ ಮಾರ್ಜಾಲ ಒಕ್ಕೂಟ  (IBCA) ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಭಾರತ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಬೃಹತ್ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳ (ವನ್ಯ ಮಾರ್ಜಾಲ) ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 95 ದೇಶಗಳ ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಬಹು- ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ.
• ಆರಂಭ:  2023 ರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್‌ನ 50 ವರ್ಷಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ’ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೇಳೆ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು IBCA ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು.
• ಗುರಿ:  ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ಚೀತಾ, ಜಾಗ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಪೂಮಾ ಎಂಬ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಬೃಹತ್ ಮಾರ್ಜಾಲ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು.

ಇಂಡಿಯಾಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ 2026-27

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಇಂಡಿಯಾಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ 2026-27 ನ್ನು (IndiaSkills Competition 2026-27) ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಇಂಡಿಯಾಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ 2026-27 ರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉದ್ದೇಶ: ಉದ್ಯಮ-ಸಂಬಂಧಿತ 63 ಕೌಶಲ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಯುವಕ/ಯುವತಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಪೋಷಿಸಲು ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೌಶಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯ (MSDE) ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮವು (NSDC) ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್ (SIDH) ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾರದರ್ಶಕ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ (NSDC)ದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2013 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 8 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಲಾಭರಹಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯದ (MSDE) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ (PPP) ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಶೇರು ಬಂಡವಾಳದ ಶೇ. 49 ರಷ್ಟನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಶೇ. 51 ರಷ್ಟನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯವು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿ-ಬಿ ರಾಮ್ ಜಿ ಕಾಯ್ದೆ

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್-ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಫಾರ್ ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಅಂಡ್ ಆಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ (ಗ್ರಾಮೀಣ) (VB-G RAM G) ಕಾಯ್ದೆ, 2025, ಜುಲೈ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: 

• ಇದು 2005ರ MGNREGA ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು “ಪರಿಹಾರ-ಆಧಾರಿತ” ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ “ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ-ಸೃಷ್ಟಿ” ಮಾದರಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಖಾತರಿಯ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳನ್ನು 125 ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, 60:40 ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ನಿಧಿ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪಿಎಂ ಗತಿ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಪೂರೈಕೆ-ಚಾಲಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ಋತುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ: 

• ವೇತನಗಳು: ದಿನಕ್ಕೆ ₹300 ರಷ್ಟಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲ ವೇತನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಯೋಜನೆಗಳು: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಜಲ ಭದ್ರತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: AI -ಚಾಲಿತ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಜಿಯೋ-ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಿದ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿಯನ್ನು ಇದು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
• ಹಕ್ಕುಗಳು: ನಿರುದ್ಯೋಗ ಭತ್ಯೆ ಮತ್ತು ವೇತನ ವಿಳಂಬ ದಂಡಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇ-ಸಾರಸ್ (eSARAS)

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ-ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳನ್ನು (SHGs) ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇ-ಸಾರಸ್ (eSARAS – SARAS Aajeevika) ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಇ-ಸಾರಸ್ ಬಗ್ಗೆ (eSARAS – SARAS Aajeevika)

• ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ದೀನದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (DAY-NRLM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ – ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ನ್ಯಾಯಯುತ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಸಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ (eSARAS) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ಪನ್ನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖರೀದಿಯೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
  • ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಚಾಂದೇರಿ ಸೀರೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
  • ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
  • ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪಶ್ಮಿನಾ ಉತ್ಪಾದಕರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು: ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಿಂದ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ:-

• ಇ-ಸಾರಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (eSARAS Portal): ಸಾರಸ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇ-ಸಾರಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ (eSARAS Mobile App): ಇ-ಸಾರಸ್ ಪೂರೈಸುವಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಟಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ONDC (ಓಪನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮರ್ಸ್): ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವಲಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಲು (ಅಥವಾ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು) ONDC ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ 
• ಉಮಂಗ್ (UMANG): ಉಮಂಗ್ ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಇ-ಸಾರಸ್ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 796.69 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟುಗಳೊಂದಿಗೆ 2,572 ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸಾರಸ್ ಶಕ್ತಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಕಾಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನ 2026 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಉಡುಗೊರೆ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾರಸ್ ಆಜೀವಿಕಾ ಗ್ಯಾಲರಿ: ಇದು ಆಯ್ದ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (SHG) ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಶ್ವತ ಗ್ಯಾಲರಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ

ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಗಿತವು, ಹೊಸ ಕುಲಾಂತರಿ (ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ-GM) ಹತ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದೇ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬೇಸಾಯದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ “ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಭಾರತದ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನಾಧಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು: 

• ಇದು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಲು 6-8 ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಖಾರಿಫ್ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 210 ಹಿಮ-ಮುಕ್ತ ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಹವಾಮಾನದ (21°C-30°C) ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
• ಮಳೆ/ಮಣ್ಣು: ಈ ಬೆಳೆಗೆ 50-100 ಸೆಂ.ಮೀ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಲಾವೃತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸರಿಯಾದ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಕ್ಕಲು/ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ಪಾದನೆ: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು:  ಪಿಂಕ್ ಬಾಲವರ್ಮ್ (PBW) ಪ್ರತಿರೋಧವು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್: 

• ಇದನ್ನು ಕಪಾಸ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ – ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಫೈಬರ್ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಾಟಿ (High-Density Planting System – HDPS) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, 24 ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ಅತಿ ಉದ್ದನೆಯ ನಾರಿನ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು “ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್” ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಧುನೀಕರಣ: ಇದು ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹತ್ತಿ ಜಿನ್ನಿಂಗ್ ನ 2,000 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಗಗನ್ (GAGAN – GPS Aided GEO Augmented Navigation)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸಮಭಾಜಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ವರ್ಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ 

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ಗಗನ್ (GAGAN) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು?

• GAGAN ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ವರ್ಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (AAI) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.
• 2015 ರಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ನೈಜ-ಸಮಯದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ GPS ಸಂಕೇತಗಳ ನಿಖರತೆ, ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅನ್ವಯಗಳು:

ನಾಗರಿಕ ವಾಯುಯಾನದ ಜೊತೆಗೆ, GAGAN ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ:

• ಕಡಲ ನೌಕಾಯಾನ: ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಲ ನೌಕಾಯಾನವನ್ನು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ: ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ನಿಖರವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ: ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇತರೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯ, ಟೆಲಿಕಾಂ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯೋಗಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಭೂಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ 31ನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಜನರಲ್ ಉಪೇಂದ್ರ ದ್ವಿವೇದಿ ಅವರಿಂದ ಜನರಲ್ ಧೀರಜ್ ಸೇಠ್ ಅವರು ಭೂಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ 31ನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಭೂಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (COAS)

• ಭೂಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (COAS) ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಆಜ್ಞೆ, ತರಬೇತಿ, ಆಡಳಿತ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ COAS ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
• ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ 53(2) ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
• COAS ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು (ACC) ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಅಥವಾ 62 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭದ್ರತೆಯ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಮಿತಿ (CCS) ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದ ನಾಗರಿಕ-ನೇತೃತ್ವದ ರಕ್ಷಣಾ ರಚನೆಯ ಒಳಗೆ COAS ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮರಿಂಕಾ (Schizothorax pelzami)

ಪರಿಸರ 

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ

• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಕಮೆಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಲವೊಂದು ರೇ-ಫಿನ್ಡ್ ಮೀನು (ray-finned fish) ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಪೆಲ್ಜಾಮಿ (Schizothorax pelzami) ಅಥವಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮರಿಂಕಾ (Transcaspian marinka) ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮರಿಂಕಾ (Schizothorax pelzami) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬೆಂಥೋಪೆಲಾಜಿಕ್ ಮೀನು ಆಗಿದೆ.
• ಹಂಚಿಕೆ: ಇದು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಇರಾನ್‌ನ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಬೆಂಥೋಪೆಲಾಜಿಕ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ : ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಪಾಯಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (LC) ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಕಮೆಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಂಗ್ನೋ ಕುಲವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಎಂಗಾರ್ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 52 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮರಿಂಕಾ (Schizothorax pelzami) ಮೀನಿನ ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ರಿಚಾಸೊ ತೊರೆಯ ಮಹಸೀರ್-ಮುಕ್ತ (mahseer-free) ಜಲವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಔಲೆಟ್ (Forest Owlet – Heteroglaux blewitti)

ಪರಿಸರ 

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಔಲೆಟ್ (Forest Owlet) 100 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ನಂತರ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮರುಶೋಧಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಬೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.

ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಔಲೆಟ್ (Forest Owlet) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಗೋಚರತೆ: ಇದು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಿರೀಟ (unspotted crown), ಬಿಳಿ ಗಂಟಲಿನ ಕಾಲರ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗೂಬೆಯಾಗಿದೆ.
• ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ : ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೂಬೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ವೇಗವಾಗಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾಲವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ..
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಆದ್ಯತೆ: ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಮುಕ್ತ ಮೇಲಾವರಣ (open canopy) ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳನ್ನು (dense undergrowth) ಹೊಂದಿರುವ ತೇಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ಒಣ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (dry deciduous forests) ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹರಡುವಿಕೆ (Distribution): ಈ ಗೂಬೆಯು ಮಧ್ಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು (fragmented populations) ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರ (Ecological Role): ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟೋರಿ ಪರಭಕ್ಷಕವಾಗಿ (understory predator), ಇದು ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿಗಳು (small mammals), ಸರೀಸೃಪಗಳು (reptiles) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೀಟಗಳ (large insects) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಗಳು (Key Threats): ಅಕ್ರಮ ಲಾಗಿಂಗ್ (illegal logging), ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು (forest fires) ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ (agricultural expansion) ಉಂಟಾಗುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಅವನತಿಯು (Habitat degradation) ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ (Conservation Status): ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN): ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (Endangered); ಸಿಐಟಿಇಎಸ್ (CITES): ಅನುಬಂಧ I (Appendix I); ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (WPA): ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ I (Schedule I) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

16ನೇ ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆ (16th India-Japan Annual Summit)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಸನ್ನಿವೇಶ

ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 16ನೇ ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ (16th India-Japan Annual Summit) ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಜಪಾನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಸನೇ ಟಕಾಚಿ (Sanae Takaichi) ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು (India-Japan Bilateral Relations)

• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು “ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ” (Special Strategic and Global Partnership) ಯಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದವು.
• ಎಫ್‌ಡಿಐ ಮೂಲ (FDI Source): ಜಪಾನ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ 5ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಫ್‌ಡಿಐ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2000 ಮತ್ತು 2026 ರ ನಡುವೆ ಇದು ಒಟ್ಟು ಎಫ್‌ಡಿಐನ 6% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧಗಳು (Defence Relations): ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವು (Bilateral defence cooperation) 2+2 ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂವಾದವನ್ನು (2+2 Ministerial Dialogue) ಆಧರಿಸಿದೆ.
• ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ (Joint Exercise): ಜಿಮೆಕ್ಸ್ (JIMEX – ನೌಕಾಪಡೆ), ಧರ್ಮ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ (Dharma Guardian – ಸೇನೆ), ವೀರ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ (Veer Guardian – ವಾಯುಪಡೆ), ಮಲಬಾರ್ (Malabar – ಯುಎಸ್-ಭಾರತ-ಜಪಾನ್-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ) ಇವುಗಳು ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳಾಗಿವೆ.
• ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಹಯೋಗ (Space Collaboration): ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ನೀರಿನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು (lunar water ice) ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಮತ್ತು ಜಾಕ್ಸಾ (JAXA) ಗಳು ಲೂನಾರ್ ಪೋಲಾರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ಮಿಷನ್ (Lunar Polar Exploration mission – LUPEX) ನಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿವೆ.
• ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ (Nuclear Treaty): 2016 ರ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದವು (civil nuclear agreement) ಎನ್‌ಪಿಟಿ-ಯೇತರ (non-NPT) ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರವನ್ನು (nuclear cooperation) ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿ ಜಪಾನ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಷರತ್ತನ್ನು (clause permitting termination) ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಮ್ಮುಖ (Strategic Convergence): ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ (Free and Open Indo-Pacific – FOIP), ಕ್ವಾಡ್ (Quad) ಮೂಲಕ ಕಡಲ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಉಪಕ್ರಮದ (Supply Chain Resilience Initiative – SCRI) ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು (resilient supply chains) ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಬೋರ್ಜುಲಿ ವೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ (Borjuli Wetland)

ಪರಿಸರ 

ಸುದ್ದಿ

ಒರೈಜಾ ರುಫಿಪೋಗಾನ್ (Oryza rufipogon) ಎಂಬ ಕಾಡು ಭತ್ತದ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು (wild rice species) ಹೊಂದಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂನ ಬೋರ್ಜುಲಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (Borjuli wetland) ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ (Biodiversity Heritage Site – BHS) ಎಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಒರೈಜಾ ರುಫಿಪೋಗಾನ್ (Oryza rufipogon) ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದ ಬೆಳೆಸುವ ಭತ್ತವಾದ ಒರೈಜಾ ಸಟಿವಾ (Oryza sativa) ದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ (progenitor).
• ಇದು ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಲವಣಯುಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು (saline conditions) ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು, ಇದು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಬೆಳೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು (climate-resilient crop varieties) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ (genetic resource) ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನ್ಯೂರೋಸಿಸ್ಟಿಸರ್ಕೋಸಿಸ್ (Neurocysticercosis)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸುದ್ದಿ

ಟೇಪ್‌ವರ್ಮ್ ಸೋಂಕಿನ (tapeworm infection) ನಂತರ ಯುಕೆ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ತನ್ನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ 38 ಪರಾವಲಂಬಿ ಚೀಲಗಳನ್ನು (parasite cysts) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿರುವುದು ನ್ಯೂರೋಸಿಸ್ಟಿಸರ್ಕೋಸಿಸ್ (neurocysticercosis) ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದೆ.

ನ್ಯೂರೋಸಿಸ್ಟಿಸರ್ಕೋಸಿಸ್ (Neurocysticercosis)

• ಇದು ಹಂದಿಮಾಂಸದ ಟೇಪ್‌ವರ್ಮ್‌ನ (pork tapeworm – Taenia solium) ಲಾರ್ವಾ ಹಂತದಿಂದ (larval stage) ಉಂಟಾಗುವ ಮೆದುಳಿನ ಪರಾವಲಂಬಿ ಸೋಂಕು (parasitic infection) ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (endemic regions) ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅಪಸ್ಮಾರಕ್ಕೆ (acquired epilepsy) ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
• ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು (Transmission & Symptoms): ಕಲುಷಿತ ಆಹಾರ, ನೀರು ಅಥವಾ ಕಳಪೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ (poor hygiene) ಮೂಲಕ ಟೇಪ್‌ವರ್ಮ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು (tapeworm eggs) ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ಲಾರ್ವಾಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಚೀಲಗಳನ್ನು (cysts) ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಉರಿಯೂತದಿಂದಾಗಿ (inflammation) ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗುವಿಕೆಗಳು (seizures) ಮತ್ತು ಇತರ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (neurological symptoms) ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮೊದಲು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಲಕ್ಷಣರಹಿತವಾಗಿ (asymptomatic) ಉಳಿಯಬಹುದು.
• ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Treatment): ಚೀಲಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಹಂತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆಂಟಿಪರಾಸಿಟಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳು (antiparasitic drugs), ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗುವಿಕೆ-ವಿರೋಧಿ ಔಷಧಿಗಳು (anti-seizure medications), ಉರಿಯೂತ-ವಿರೋಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (anti-inflammatory therapy) ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (surgery) ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (ರಾಜಹಂಸ) ಕ್ರಾಂತಿ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ದೇಶದ ಜನರು ಉದ್ದೇಶಿತ $1.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಐಷಾರಾಮಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ‘ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ ಕ್ರಾಂತಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಜನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವಿಜೋಸಾ-ನಾರ್ಟಾ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊಗಳು, ಕಡಲ ನಾಯಿಗಳು (Seals) ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಕಡೆಗಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಕಳವಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Flamingo) ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕುಲ (Genus): ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಫೀನಿಕ್ಸೋಪ್ಟೆರಿಡೆ (Phoenicopteridae) ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.
• ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಗರಿಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಲು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
• ಹಂಚಿಕೆ: ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತ ಆರು ಜಾತಿಯ ಜೀವಂತ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Phoenicopterus roseus) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
• ಲೆಸ್ಸರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Phoeniconaias minor) ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಂತ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
• ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಥವಾ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Phoenicopterus ruber) ಸಹ ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಚಿಲಿಯನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Phoenicopterus chilensis) ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಆಂಡಿಯನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Phoenicoparrus andinus) ಆಂಡೀಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜೇಮ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪುನಾ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ (Phoenicoparrus jamesi) ಸಹ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರಾವಳಿ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಸರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು: ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಾಶ, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹಾಗೂ ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಈ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: 

• ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಭೇದ’ (LC) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಲೆಸ್ಸರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ: ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ‘ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ’ (NT) ಎಂದು IUCN ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸುಮನ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ 2030 (SUMAN Roadmap 2030)

ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ