ವರ್ಗ: National and International Current Affairs Kannada

5 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತದ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿರುವ ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.

ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಇದನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ; ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೂಚನಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (NIC) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೊದಲ ಆಧಾರ್-ಸಂಯೋಜಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶ (NDUW) ಆಗಿದೆ.
• UAN: ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 12-ಅಂಕಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಖಾತೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು (UAN) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ನಿರ್ಮಾಣ, ವಲಸೆ, ಗಿಗ್/ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್, ಗೃಹ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: 16 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿದಾರರು ಮತ್ತು EPFO/ESIC ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಇದರಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ  ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ವರ್ಗಾವಣಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು (ಸ್ಥಳಾಂತರ-ಸ್ನೇಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಉತ್ತಮ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು/ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು.

ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪಕ್ರಮ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಮರು-ಆಘಾತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸಂಘಗಳ ಜಾಲವು (VoTAN) ಹೊಸ ಸಂತ್ರಸ್ತ-ನೇತೃತ್ವದ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

VoTAN ಬಗ್ಗೆ: 

• VoTAN: ಇದು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸಂಘಗಳ ಜಾಲವಾಗಿದೆ (Victims of Terrorism Associations Network).
• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ನಿಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆ (UNOCT) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಗುರಿ: ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿದವರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮ: ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಾನಿ, ನಕಲಿ/ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ವಿಷಯ, ಕಥೆಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರು-ಆಘಾತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂತ್ರಸ್ತ-ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ: 21 ಆಗಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು: ಇದನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು (UNGA) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
• ಮಹತ್ವ: ಇದು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ-ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂತ್ರಸ್ತ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೆನೆಸಿಸ್ EIR 3.0 (GENESIS EIR 3.0)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MeitY) ಜೆನೆಸಿಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನ್ಯೂರ್-ಇನ್-ರೆಸಿಡೆನ್ಸ್ (EIR) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂರನೇ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಜೆನೆಸಿಸ್ ಇಐಆರ್ 3.0 ಬಗ್ಗೆ: 

• ಯೋಜನೆ: ಇದು MeitY ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ GENESIS (Gen-Next Support for Innovative Startups) ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿ-II ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ-III ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದು.
• ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ: MeitY ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಹಬ್ (MSH) ಇದರ ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: TRL 1–4 ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು; 2 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ₹ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪೂರ್ವ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ.
• ಬೆಂಬಲ: ₹ 10 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಅನುದಾನ, ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಶನ್, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಮೂಲಮಾದರಿ, ಉದ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು IP/ಪೇಟೆಂಟ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು (IP/patent support) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗಮನ: ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), IoT, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಆರ್ (AR) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

UNCCD ಯ COP17 (ಕಾಪ್-17)

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮರುಭೂಮೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ (UNCCD) 17 ನೇ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP17) ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಉಲಾನ್‌ಬಾತರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: “ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು” (Restoring Land. Restoring Hope). ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಂಜ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲಕರ ವರ್ಷ (IYRP 2026) ದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

UNCCD ಯ COP17 ರ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: 

• ಬರ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ಬರ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯ (DRIF) ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬರ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಸೂಚ್ಯಂಕ (DRI) ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು (ರೇಂಜ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು): ಈ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲಕರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಒಟ್ಟು 45 ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 1.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ‘ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಉಪಕ್ರಮ’ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ: ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸುಸ್ಥಿರ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಭೂಮಿಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಬರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು 23 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1.3 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಯೋಜನೆಗಳು: ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಸಹೇಲ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂರು ಹೊಸ ‘ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು’ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪಶುಪಾಲಕರು: ಜಾಗತಿಕ ಪಶುಪಾಲಕರ ಘೋಷಣೆಯು ಭೂ-ಹಿಡುವಳಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲಕರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.
• ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾಪ್ (COP): ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶವು 2028 ರಲ್ಲಿ COP18 ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಿದೆ.

ಮರುಭೂಮೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದ (UNCCD)

• ಸ್ಥಾಪನೆ – 1994 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ – ಮರುಭೂಮೀಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪರಿಸರವನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರ ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಏಕೈಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ – ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಮಹತ್ವವಾಗಿದೆ.
• ಜೂನ್ 17 – ಈ ದಿನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬರ ನಿವಾರಣಾ ದಿನವನ್ನಾಗಿ (WDCDD) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• UNCCD COP16 (2024, ರಿಯಾದ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ): ಭೂಮಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ $12 ಬಿಲಿಯನ್ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಭಾರತವು ಅರಾವಳಿ ಗ್ರೀನ್ ವಾಲ್ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ (2026): ‘ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು’ (Restoring Land, Restoring Hope).

ಎರ್ವೆಬೊ ಎಬೋಲಾ ಲಸಿಕೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ವೇಗವಾಗಿ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಎಬೋಲಾ ಏಕಾಏಕಿ ಏರಿಕೆಯ ನಡುವೆ ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವು (DRC) ಎರ್ವೆಬೊ ಎಬೋಲಾ ಲಸಿಕೆಯ 70,000 ಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಎರ್ವೆಬೊ (rVSV-ZEBOV) ಎಬೋಲಾ ವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯ (EVD) ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಏಕ-ಡೋಸ್ ಲಸಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಲೈವ್, ರೆಪ್ಲಿಕೇಶನ್-ಕಾಂಪಿಟೆಂಟ್ ರಿಕಾಂಬಿನೆಂಟ್ ವೈರಲ್ ವೆಕ್ಟರ್ ಲಸಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಎಬೋಲಾ ವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ (EVD)

• ಇದನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಎಬೋಲಾ ಹೆಮರಾಜಿಕ್ ಜ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಆದರೆ ತೀವ್ರವಾದ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಗಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.
• ಪ್ರಸರಣ – ಈ ವೈರಸ್ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ (ಜೂನೋಟಿಕ್ ಸ್ವಭಾವ).
• ಆತಿಥೇಯ (Host) – ಪ್ಟೆರೊಪೊಡಿಡೆ (Pteropodidae) ಕುಟುಂಬದ ಹಣ್ಣಿನ ಬಾವಲಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಬೋಲಾ ವೈರಸ್ ಆತಿಥೇಯಗಳಾಗಿವೆ.
• ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು – ಜ್ವರ, ಆಯಾಸ, ಸ್ನಾಯು ನೋವು, ತಲೆನೋವು, ಗಂಟಲು ನೋವು, ವಾಂತಿ, ಅತಿಸಾರ, ದದ್ದು, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ದುರ್ಬಲ ಕ್ರಿಯೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಚಿಕಿತ್ಸೆ – ಜೈರ್ ಎಬೋಲಾವೈರಸ್ (Zaire ebolavirus) ಪ್ರಭೇದದಿಂದ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರ್ವೆಬೊ ಲಸಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೆಮ್‌ಡೆಸಿವಿರ್ (Remdesivir) ಅನ್ನು ಸಹ ಎಬೋಲಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ (GDCBA)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯೋಗದ  CBC) ಉಪಕ್ರಮವಾದ GDCBA, ಆರು ತಿಂಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ (GDCBA)

• ಪ್ರಾರಂಭ: 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ (India AI Impact Summit) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉಪಕ್ರಮ: ಇದು ಮಿಷನ್ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯೋಗದ (CBC) ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ವಲಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.
• ಗುರಿಗಳು: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಪುರಾವೆ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: 10 ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಹು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದೆ.

DNT ಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಯೋಜನೆ (SEED)

• ಪ್ರಾರಂಭ: 2022 ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
• ಗುರಿ: ಅಧಿಸೂಚಿತವಲ್ಲದ, ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು (DNTs/NTs/SNTs).
• ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ; 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ₹200 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
• 4 ಘಟಕಗಳು:

1. ಶಿಕ್ಷಣ: ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ/ವೃತ್ತಿಪರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.
2. ಆರೋಗ್ಯ: PM-JAY ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹5 ಲಕ್ಷ ಒದಗಿಸುವುದು.
3. ಜೀವನೋಪಾಯ: ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (SHGs) ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವುದು.
4. ವಸತಿ: PMAY ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಸತಿ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.

• ಉದ್ದೇಶ: ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ವಸತಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

ರಾಜ್‌ಘಾಟ್ ಉತ್ಖನನಗಳು

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ (GS1)

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• 1957 ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟಿ.ಎನ್. ರಾಯ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾರಣಾಸಿಯ ರಾಜ್‌ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾದ 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 22 ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (BHU) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆರೆದಿದೆ.

ಕಂಡುಬಂದ ಅಂಶಗಳು:

• ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಮಡಿಕೆಗಳು (Painted Black Ware), ಶಿಲ್ಪಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು, ಮೊಹರುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ, ದಂತ ಹಾಗೂ ಮೂಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳು ದೊರಕಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೊಹರುಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ಸ್ಥಳ: ರಾಜ್‌ಘಾಟ್ ವಾರಣಾಸಿಯ ಗಂಗಾ-ವರುಣಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಇದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ವಾರಣಾಸಿ/ಕಾಶಿ ಮಹಾಜನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಮಧ್ಯ ಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
• ಪುರಾವೆ: ‘ವಾರಣಾಸಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ ಮೊಹರುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ವಾರಣಾಸಿಯೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
• ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು: 1939 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಶಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ – ರಾಜ್‌ಘಾಟ್, ವಾರಣಾಸಿ

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ವಾರಣಾಸಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ-ವರುಣಾ ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಇದೆ.
• ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣ: ಪ್ರಾಚೀನ ವಾರಣಾಸಿ/ಕಾಶಿ ಮಹಾಜನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಮಧ್ಯ ಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
• ಉತ್ಖನನ: 1957 ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟಿ.ಎನ್. ರಾಯ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಯಿತು.
• ಕಂಡುಬಂದ ಅಂಶಗಳು: ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಮಡಿಕೆಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು, ತಾಮ್ರ/ದಂತ/ಮೂಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಮೊಹರುಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾವೆ: ‘ವಾರಣಾಸಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ ಮೊಹರುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ವಾರಣಾಸಿಯೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
• ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು: 1939 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಶಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.

ಲೈಬೀರಿಯಾ

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು (Places in News)

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಸೌತ್-ಸೌತ್ ಸಹಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 12 ಸದಸ್ಯರ ಲೈಬೀರಿಯಾದ ಶಾಸಕರ ನಿಯೋಗವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆ.

ಲೈಬೀರಿಯಾ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ರಾಜಧಾನಿ: ಮನ್ರೋವಿಯಾ
• ಗಡಿಗಳು: ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್ (ಪಶ್ಚಿಮ), ಗಿನಿಯಾ (ಉತ್ತರ), ಕೋಟ್ ಡಿ ಐವೊರ್ (ಪೂರ್ವ), ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ (ದಕ್ಷಿಣ).
• ಇತಿಹಾಸ: ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವಸಾಹತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಎರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ.
• ಹವಾಮಾನ: ಭಾರಿ ಕಾಲೋಚಿತ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ, ಆರ್ದ್ರ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ: ಉಳಿದಿರುವ ಅಪ್ಪರ್ ಗಿನಿಯನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಶೇ. 35-40 ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಪೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ: ಇದು UN (1945) ಮತ್ತು OAU (1963) ನ (ನಂತರ AU ಆಯಿತು) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತ-ಲೈಬೀರಿಯಾ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2007 ರಲ್ಲಿ ಲೈಬೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಿಳಾ ಪೊಲೀಸ್ ತುಕಡಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು 2016 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.

ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ (ಫುಟ್‌ಪಾತ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
• ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ (2026): ಮೀಸಲಾದ ಪಾದಚಾರಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶದ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
• 3-ಹಂತದ ವಿಧಾನ: ರಸ್ತೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ → ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ಸುಧಾರಣೆ/ಒತ್ತುವರಿ ತೆರವು → ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ನಗರ, ನಗರದಂಚಿನ, ಉಪನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ಪರಿಶೋಧನೆ: ಇದು 15-20 ಪಾದಚಾರಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.
• ಕಾನೂನು ನಿಬಂಧನೆ: ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 198A ಪ್ರಕಾರ, ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸಾವು/ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು/ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು/ಸಲಹೆಗಾರರಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸಾವುಗಳು (2024): 1.77 ಲಕ್ಷ ರಸ್ತೆ-ಅಪಘಾತದ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ 36,526 ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.

ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು

• ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಮಣಿಯಾರ್ ಇಲಿಯಾಜ್ @ ಶೇಖ್ ರಿಯಾಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಪಿ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಫುಟ್‌ಪಾತ್‌ಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಿದೆ.
• ಇದು ವಿಧಿ 19(1)(d) – ಸಂಚಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿ 21 – ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಿತ್ರ ಕೋರ್ಸ್

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಸ್ಥೆಯು (AIIA) 2026-2027ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಿತ್ರ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ.

ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಿತ್ರ ಕೋರ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕೋರ್ಸ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ: ನವದೆಹಲಿಯ ಸರಿತಾ ವಿಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಸ್ಥೆ (AIIA).
• ಉದ್ದೇಶ: ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.
• ಬ್ಯಾಚ್ ಗಾತ್ರ: 20 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು.
• ಆಯುರ್ವೇದದ ಆಧಾರ: ಗರ್ಭಿಣಿ ಪರಿಚರ್ಯ (ಹೆರಿಗೆಗೆ ಮುಂಚಿನ), ಸೂತಿಕಾ ಪರಿಚರ್ಯ (ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ) ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಧಾನ ವಿಧಿ (ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿನ) ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.
• ಕೌಶಲ್ಯಗಳು: ತ್ರೈಮಾಸಿಕ-ವಾರು ಆಹಾರ ಕ್ರಮ, ಜೀವನಶೈಲಿ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಯೋಗ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ, ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: 18+ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ 10+2 ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿರಬೇಕು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಿಲಿಕಾನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಸೌರ PV (Solar PV) ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪಾಲಿಸಿಲಿಕಾನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ (PLI) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸೌರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ

• ಸ್ಥಾಪಿತ ಸೌರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ~163 GW ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.
• ಉತ್ಪಾದನೆ: ~173 GW ಸೌರ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮತ್ತು ~25-30 GW ಸೌರ ಕೋಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ: ಭಾರತವು ಪಾಲಿಸಿಲಿಕಾನ್, ಇಂಗಾಟ್‌ಗಳು (ingots) ಮತ್ತು ವೇಫರ್‌ಗಳ (wafers) ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
• ಚೀನಾ: ಸಮಗ್ರ ಸೌರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸರಪಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ PV ಪೂರೈಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ. 85 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪಾಲನ್ನು ಚೀನಾ ಹೊಂದಿದೆ.

ಪಾಲಿಸಿಲಿಕಾನ್

• ಇದು ಸ್ಫಟಿಕ-ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸೌರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಆಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಫಟಿಕಶಿಲೆ/ಸಿಲಿಕಾದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸೌರ-ಕೋಶದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುದ್ಧತೆಯು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸೌರ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿ:

• ಸ್ಫಟಿಕಶಿಲೆ/ಸಿಲಿಕಾ → ಪಾಲಿಸಿಲಿಕಾನ್ → ಇಂಗಾಟ್ → ವೇಫರ್ → ಕೋಶ → ಮಾಡ್ಯೂಲ್ → ಸೌರ ಫಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

INS ಮಂಗ್ರೋಲ್

ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (CSL) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರನೇ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ನೌಕೆಯಾದ (Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft) ‘ಮಂಗ್ರೋಲ್’ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

INS ಮಂಗ್ರೋಲ್ ಬಗ್ಗೆ: 

• ವಿಧ: ಇದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಲ್ವಾರಿ-ವರ್ಗದ  (ಸ್ಕಾರ್ಪೀನ್) ಡೀಸೆಲ್-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ನಿರ್ಮಾಣ: ಇದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್-75 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MDL) ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯಾರಂಭವಾದ ವರ್ಷ: 2024.
• ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ: ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಮಂಗ್ರೋಲ್‌ನಿಂದ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಯುದ್ಧ, ಮೇಲ್ಮೈ ವಿರೋಧಿ ಯುದ್ಧ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ವಿಚಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಭಾರತದ ನೀರೊಳಗಿನ ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್-75: ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರು ಸ್ಕಾರ್ಪೀನ್-ವರ್ಗದ  ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿರೋಧ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಆದಿವಾಸಿ ಜನರು ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ತಾವು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ತಮ್ಮ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾಡುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭೀತಿ ಅವರಲ್ಲಿದೆ.

ಕೆನ್-ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ

• ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆನ್ ನದಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬೆಟ್ವಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಫಲಾನುಭವಿ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ 6 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಕಳವಳಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಾಸ್ತವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಭಾಗವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 8,650 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ-ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ (ICTs) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿವೆ.

ಭಾರತ-ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳು

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ: 1948 ರಿಂದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ 2006 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ: ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು $12.2 ಬಿಲಿಯನ್ (2024-25) ತಲುಪಿದೆ.
• ರಕ್ಷಣೆ: ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (JDC) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಭದ್ರತೆ: 2006 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಗಡಿಪಾರು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ: 2004 ರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು, ಉಪಗ್ರಹಗಳ ನಿಗಾ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ: BRICS, G20, G4, IBSA, BASIC, ISA, UN, WTO, UNESCO ಮತ್ತು WIPO ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಸಹಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ.

ಒಮ್ಮತದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (UNSC) ಸುಧಾರಣೆ: ಖಾಯಂ ಮತ್ತು ಖಾಯಂ ಅಲ್ಲದ ವರ್ಗಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿವೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣ (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೌತ್): UN, IMF ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು: ಇವೆರಡೂ ಜಾಗತಿಕ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಒಕ್ಕೂಟ (Global Biofuels Alliance) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧ ಇಂಧನದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ.
• ಹವಾಮಾನ: ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು COP30 ಕುರಿತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ಆರೋಗ್ಯ: ಲಸಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ (R&D) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಡತನದ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾಗತಿಕ ಮೈತ್ರಿ (Global Alliance Against Hunger and Poverty) ಮೂಲಕ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿವೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ: ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ವೀಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ-ಕರೆನ್ಸಿ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅನ್ನದಾತಾ ಆಯ ಸಂರಕ್ಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ (PM-AASHA)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಖಚಿತ ಖರೀದಿ, ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ರೈತರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು PM-AASHA ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸಂರಚಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅನ್ನದಾತಾ ಆಯ ಸಂರಕ್ಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ (PM-AASHA)

• ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವರ್ಷ: 2018
• ಉದ್ದೇಶ: ರೈತರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು, ಸಂಕಷ್ಟದ ಮಾರಾಟವನ್ನು (Distress sales) ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಘಟಕಗಳು – PSS (Price Support Scheme): ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬರಿಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ (MSP) ಖರೀದಿಸುವುದು.
• ಘಟಕಗಳು – PSF (Price Stabilization Fund): ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಫರ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಘಟಕಗಳು – PDPS (Price Deficiency Payment Scheme): ರೈತರಿಗೆ MSP ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದು.
• ಘಟಕಗಳು – MIS (Market Intervention Scheme): ಬೆಲೆ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಹಾಳಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ (Perishable crops) ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು MSP ಆಧಾರಿತ ಬೆಲೆ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಂದಿ ಜ್ವರದ ಪ್ರಕರಣಗಳು

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 1,777 ದೃಢಪಟ್ಟ ಹಂದಿ ಜ್ವರದ (Swine Flu) ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲೂ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಂದಿ ಜ್ವರ (Swine Influenza)

• ಕಾರಣ: ಇದು ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ A (Influenza A) ವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಂದಿಗಳ ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು: H1N1, H1N2, H3N2.
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ/ಸೀನುವುದರ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಕಲುಷಿತ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಹರಡಬಹುದು.
• ಮಾನವನಿಗೆ ಸೋಂಕು: ಈ ಸೋಂಕು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹರಡಬಲ್ಲದು.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲೂ ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
• ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವೈರಲ್ ಸೋಂಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಜೈವಿಕಗಳು (ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್‌ಗಳು) ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
• ಗಮನಿಸಿ: ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ ಎ → ಝೂನೋಟಿಕ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Zoonotic potential) → ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕು → ವೈರಲ್ ಕಾಯಿಲೆ.

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (GSTAT)

ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ (GSTAT) ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

GSTAT ಬಗ್ಗೆ

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ CGST ಕಾಯ್ದೆ, 2017ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಚನೆ: ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಸಂಯೋಜನೆ: ಇದರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸದಸ್ಯರು (ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ) ಇರುತ್ತಾರೆ.
• ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು: ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ/ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಇದು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ, ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ : ಜಿಎಸ್‌ಟಿಯು ವಿಧಿ 246A ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮಂಡಳಿಯು ವಿಧಿ 279A ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST)

• ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ (Value-added tax).
• ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
• ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯು ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಕೇಂದ್ರ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ (CGST), ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ರಾಜ್ಯ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ (SGST) ಮತ್ತು ಸರಕು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರ್‌-ರಾಜ್ಯ ಪೂರೈಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಐಜಿಎಸ್‌ಟಿ (IGST).

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮಂಡಳಿ (GST Council)

• ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ: ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ (ನೂರ ಒಂದನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2016ರ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ, ವಿಧಿ 279A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು, ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ರೂಪಿಸಲು ಇದು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಫೆಡರಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೆರಡೂ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಫೆಡರಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿಯೂ (Federal body) ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಇದು ಜಿಎಸ್‌ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸಂಯೋಜನೆ: ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಕಂದಾಯ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾರಂಪರಿಕ ಗ್ರಾಮ

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ: 

• ಸ್ವಾಮಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾದ ಅಂಗುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುರುಜಾಂಗ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ (Heritage Village) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಇದರ ಬಗ್ಗೆ

• ಅರ್ಥ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕ ಗ್ರಾಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
• ಮೂರ್ತ ಪರಂಪರೆ (Tangible Heritage): ಮನೆಗಳು, ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಅಮೂರ್ತ ಪರಂಪರೆ (Intangible Heritage): ಹಬ್ಬಗಳು, ಜಾನಪದ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ: ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಗ್ಪುರ್ – ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪಾರಂಪರಿಕ ಗ್ರಾಮವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
• ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ಕಿಸಾಮಾ (ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್), ರೆಯೆಕ್ (ಮಿಜೋರಾಂ), ಖಾಸಿ ಹೆರಿಟೇಜ್ ವಿಲೇಜ್ (ಮೇಘಾಲಯ).

ಪಾರಂಪರಿಕ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆ (HRIDAY)

• ಪ್ರಾರಂಭ: 2015 ರಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ: ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ವಾರಣಾಸಿ, ಅಜ್ಮೀರ್, ಅಮೃತಸರ, ಮಥುರಾ, ಗಯಾ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ 12 ಪಾರಂಪರಿಕ ನಗರಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: ಶೇ. 100ರಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅವಧಿ: 2015-2019 ರವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನಜಾತಿಯ  ವಿಕಾಸ್ ಮಿಷನ್ (PMJVM)

ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನಜಾತಿಯ ವಿಕಾಸ್ ಮಿಷನ್ (PMJVM) ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನಜಾತಿಯ ವಿಕಾಸ್ ಮಿಷನ್ (PMJVM) ಕುರಿತು: 

• ಇದನ್ನು 2021-22 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಹಣಕಾಸು: ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಹಕಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಕ್ಕೂಟ (TRIFED) 

ಉದ್ದೇಶಗಳು: 

• ಬುಡಕಟ್ಟು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (MFP), ಬುಡಕಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದಕ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು (SHGs) ಮತ್ತು ವನ ಧನ್ ವಿಕಾಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನೇರ ಖರೀದಿಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ (MFP) ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು (MSP) ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಗಮನ: ಬುಡಕಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ → ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ → ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ → ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA)

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪೌರತ್ವ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ (UTs) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA) ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ.
• ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಂಜಾಬ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ತ್ರಿಪುರಾ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA), 2019 ರ ಬಗ್ಗೆ: 

• ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಇದು ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಅಂಕಿತ ಪಡೆದು, 10 ಜನವರಿ 2020 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಅರ್ಹತೆ: 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಿಂದೂಗಳು, ಸಿಖ್ಖರು, ಬೌದ್ಧರು, ಜೈನರು, ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲು ಇದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿನಾಯಿತಿ : ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
• ದೇಶೀಯಕರಣದ ಅವಧಿ: ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು 11 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• CAA ನಿಯಮಗಳು, 2024: ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು 11 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಿನಾಯಿತಿಗಳು: ಇದು ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ಮಿಜೋರಾಂ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾದ ಆರನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನರ್ ಲೈನ್ ಪರ್ಮಿಟ್ (ILP) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆ: ಇದು ವಿಧಿ 14 (ಸಮಾನತೆ), ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.

ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A (GISAT-1A)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ತನ್ನ ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A (GISAT-1A) ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A (ಜಿಯೋ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್)

• ಹೊಸ ನಾಮಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು EOS-05 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ರಾಕೆಟ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ದಹನ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದ 2021 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡ GISAT-1 (ಅಥವಾ EOS-03) ನ ಬದಲಿ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಭೂಸ್ಥಾಯಿ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹಕ (GSLV)ದ ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ PSLV-C62/EOS-N1 ಮಿಷನ್ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಇಸ್ರೋದ ಮೊದಲ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಜಿಸ್ಯಾಟ್-1A ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವರ್ತನದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ (high-frequency imaging) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದರ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು, ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ಈ ಉಪಗ್ರಹವು 10 ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ (STR) ಗ್ರಾಮಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.

ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿದ್ದು, ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.
• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ (ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಗಾರ್ಜ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಬೈಸಿಪಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಮಹಾನದಿ ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸತ್ಕೋಸಿಯಾ ಕಂದಕವನ್ನು(Gorge) ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಸ್ಯಸಂಕುಲ: ಸಾಲ್ (Shorea robusta) ಮತ್ತು ನದಿಪಾತ್ರದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಕಾನೂನು ಆಧಾರ: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ, ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್: 9 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ನೋಡಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ವನ್ಯಜೀವಿ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NTCA).
• ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯಗಳು: ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಕೋರ್ /ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹುಲಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ (Core/Critical Tiger Habitat) ಮತ್ತು ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
• ಹುಲಿ ಗಣತಿ: ಇದನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಹುಲಿ ಅಂದಾಜು (AITE) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 4 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜು: ಐದನೇ AITE ಪ್ರಕಾರ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 3,682 ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
• ಭಾರತದ ಪಾಲು: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಾಡು ಹುಲಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 75% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ: ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ-ಶ್ರೀಶೈಲಂ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ/ತೆಲಂಗಾಣ).
• ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ: ಬೋರ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ).
• ಮೊದಲ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ: ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ (ಆರಂಭಿಕ  9 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ).
• ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ: ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಅಥವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ; ಇದು ಅಂತಹ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.
• ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮ: ಜಾಗತಿಕ ಹುಲಿ ಉಪಕ್ರಮ / TX2  (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೈಗರ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ / TX2) ಕಾಡು ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (New Development Bank)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿತ್ತೀಯ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (New Development Bank – NDB) ಸೇರಲು ಇರಾನ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (NDB)ನ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS – ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಪಡೆಯದ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸದಸ್ಯರು: ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, UAE, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಇದರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
• ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್: ಇದು NDB ಯನ್ನು ಸೇರಿದ 10ನೇ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

ರಾಯಚೂರು ಮಿಯಾವಾಕಿ ಅರಣ್ಯ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರಿನ ಯಾಕಲಸ್ಪುರ ಕಸದ ಗುಂಡಿ ಅರಣ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು, ಗುಜರಾತ್‌ನ ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌ನ ನಕ್ರಾವಾಡಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಘಟಕದ ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ನಗರ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಮಿಯಾವಾಕಿ ವಿಧಾನವು ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಮಿಯಾವಾಕಿ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸಣ್ಣ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದಟ್ಟವಾದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಬಹು-ಸ್ತರದ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ  ಡಾ. ಅಕಿರಾ ಮಿಯಾವಾಕಿ ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
• ಇದು ‘ಸಂಭಾವ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗ’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ – ಅಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವ: ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಡುವುದು ಇದರ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ, ಇಂಗಾಲದ ಶೇಖರಣೆಗೆ / ಸ್ಥಿರೀಕರಣಕ್ಕೆ (Carbon sequestration) ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡು

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಚೇಂಜ್ ಬಯಾಲಜಿ’ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ 15-25 ಮರಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಅರಣ್ಯನಾಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ಅಮೆಜಾನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಸ್ಥಳ: ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ ಒಂಬತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.
• ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಪ್ರದೇಶ : ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಯಾನಾ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಆಂಡಿಸ್ ಪರ್ವತಗಳು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
• ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಈ ಕಾಡಿನ ಬಹುಪಾಲು, ಅಂದರೆ 60% ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ 13%, ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 10% ಇದ್ದು, ಬೊಲಿವಿಯಾ, ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನಾ, ಗಯಾನಾ, ಸುರಿನಾಮ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.
• ಹವಾಮಾನ: ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ 26-30°C ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ ಭರಿತ ಹವಾಮಾನವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಋತುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2,000 ಮಿ.ಮೀ ನಿಂದ 10,920 ಮಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು: ಯಾನೊಮಾಮೊ, ಕಯಾಪೊ, ಅಕುಂಟ್ಸು, ಮ್ಯಾಟ್ಸೆಸ್, ತುಪಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.
• ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ : ಅನಾಕೊಂಡ, ಜೀಸಸ್ ಹಲ್ಲಿ, ಹೌಲರ್ ಮಂಗ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಲಯನ್ ಟ್ಯಾಮರಿನ್, ಜಾಗ್ವಾರ್, ಸ್ಲಾತ್, ಸ್ಪೈಡರ್ ಮಂಗ, ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್, ಟೂಕನ್, ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್, ವಿಷಕಾರಿ ಕಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಫ್ರಾಗ್ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಸಸ್ಯಸಂಕುಲ : ಮರ್ಟಲ್, ಲಾರೆಲ್, ಪಾಮ್, ಅಕೇಶಿಯ, ರೋಸ್‌ವುಡ್, ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಟ್, ರಬ್ಬರ್ ಮರ, ಮಹೋಗಾನಿ ಮತ್ತು ಅಮೆಜೋನಿಯನ್ ಸಿಡಾರ್‌ನಂತಹ ತೇವಾಂಶ ಭರಿತ ವಿಶಾಲ ಎಲೆಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: 

• ಭೂಮಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು: ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು 20% ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಮರಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ: ಇವು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗಾಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾಗತಿಕ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು: ಇಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ರೋಗಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಜೈವಿಕ ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳು

• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ: ಮಳೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದಂತಹ ವಿವಿಧ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾಡುಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಅರಣ್ಯ ನಾಶ: ಮರಮುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಜಾನ್ ಕಾಡಿನ ಗಾತ್ರವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದೆ.
• ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು: ಇದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. 2019 ರ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

‘ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೈಲ್ ನದಿಯ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
• ಮೂಲ: ಈ ನದಿಯು 5,598 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪೆರುವಿಯನ್ ಆಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದ: ಇದರ ಉದ್ದ 6400 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗಿದೆ.
• ನದಿ ಪಾತ್ರ: ಇದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಪೆರುವಿನ ಬಹುಭಾಗ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಈಕ್ವೆಡಾರ್ ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಉಪನದಿಗಳು: ಜಪುರಾ, ಜುರುವಾ, ಮಡೈರಾ, ನೀಗ್ರೋ, ಪುರುಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಂಗು ನದಿಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ.
• ನದೀಮುಖ: ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ ಮಂಡಳಿ 

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಹಾಬಲಿಪುರಂನಲ್ಲಿ 31ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು.

ವಲಯ ಮಂಡಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ

• ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವಾಗಿವೆ.
• ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
• ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು: ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಸರದಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಸ್ವರೂಪ: ಇವು ಕೇವಲ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ; ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ಮಂಡಳಿಯ ಮುಂದಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಐದು ವಲಯ ಮಂಡಳಿಗಳು: ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ, ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ ಮಂಡಳಿಗಳು.
• ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿ (NEC): ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಶೇಷ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಈಶಾನ್ಯ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• NEC ರಾಜ್ಯಗಳು: ಅಸ್ಸಾಂ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಣಿಪುರ, ತ್ರಿಪುರಾ, ಮಿಜೋರಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ (2002 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು).
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ: ವಲಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.

ತಾಮಿರಭರಣಿ ನದಿ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮದ್ರಾಸ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮಧುರೈ ಪೀಠವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಾಮಿರಭರಣಿ ನದಿಯನ್ನು ‘ದೇವತೆ’ (Deity) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನದಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು) ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• 2017 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಗಳನ್ನು ‘ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು’ (Legal persons) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ನದಿಗಳು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಂತರ ಈ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತು.
• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ‘ವಂಗನುಯಿ ನದಿ’ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ನದಿಯಾಗಿದೆ.

‘ತಾಮಿರಭರಣಿ ನದಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಉಗಮ: ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪೊತಿಗೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು (ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು).
• ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗ: ಇದು ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಮತ್ತು ತೂತುಕುಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
• ನದೀಮುಖ: ಇದು ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ (ಜೀವನದಿ) ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು: ಮಣಿಮುತ್ತಾರ್, ಗಡನಾನತಿ, ಪಚ್ಚೈಯಾರ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಾರ್.
• ಮಹತ್ವ: ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ: ಇದು ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ-ತೂತುಕುಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

EU ಕಾರ್ಬನ್ ತೆರಿಗೆ ದಂಡನಾತ್ಮಕ ಎಂದು ಕರೆದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ (EU) ಕಾರ್ಬನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ (CBAM) ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲದ ತಾರತಮ್ಯದ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾರ್ಬನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ (CBAM) ಕುರಿತು:

• ಇದು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯಂತಹ ಇಂಗಾಲ-ತೀವ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಬನ್ ಸುಂಕವಾಗಿದೆ.

• ಮಹತ್ವ: ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ, ಇದು ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಇದು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಬನ್ನಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳ (Blackbucks) ಪರಿಚಯ

ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್ – ‘ವಂತಾರಾ’ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಗುಜರಾತ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಕಚ್‌ನ ಬನ್ನಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ 20 ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳನ್ನು (Antilope cervicapra) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಕೃಷ್ಣಮೃಗ(Antilope cervicapra)ದ ಕುರಿತು:

• • ಗೋಚರತೆ: ಗಂಡು ಮೃಗಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಆಕರ್ಷಕ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು 75 ಸೆಂ.ಮೀ (30 ಇಂಚು) ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚರ್ಮವು ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
  • ಹೆಣ್ಣು ಮೃಗಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
  • ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮೇಯಲು ಇವು ಸಣ್ಣ ಹುಲ್ಲು ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
  • ಅಪಾಯಗಳು: ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ, ಆರ್ಥಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬೇಟೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
  • ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ: IUCN ಸ್ಥಿತಿ: ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (LC).
  • ಸೈಟ್ಸ್ (CITES): ಅನುಬಂಧ III.

• 1972ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಸೂಚಿ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ: ಇದನ್ನು ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗವನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಇದು ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.